મહાભારત · અધ્યાય 3.42
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.42.1
गतेषु लोकपालेषु पार्थः शत्रुनिबर्हणः ।
चिन्तयामास राजेन्द्र देवराजरथागमम् ॥ ३.४२.१ ॥
હે રાજેન્દ્ર, લોકપાલો ગયા પછી શત્રુસંહારક પાર્થે દેવરાજ (ઇન્દ્ર)ના રથના આગમનનો વિચાર કર્યો.
3.42.2
तस्य चिन्तयमानस्य गुडाकेशस्य धीमतः ।
रथो मातलिसंयुक्त आजगाम महाप्रभः ॥ ३.४२.२ ॥
તે બુદ્ધિમાન ગુડાકેશ (અર્જુન) વિચારતા હતા ત્યારે, માતલિ સાથે જોડાયેલો મહાપ્રભ રથ આવી પહોંચ્યો.
3.42.3
नभो वितिमिरं कुर्वञ्जलदान्पाटयन्निव ।
दिशः संपूरयन्नादैर्महामेघरवोपमैः। ॥ ३.४२.३ ॥
આકાશને અંધકાર વિનાનું કરતો, જાણે મેઘોને ચીરતો, મહામેઘોના ગર્જન જેવા અવાજોથી દિશાઓ ભરતો.
3.42.4
असयः शक्तयो भीमा गदाश्चोग्रप्रदर्शनाः ।
दिव्यप्रभावाः प्रासाश्च विद्युतश्च महाप्रभाः ॥ ३.४२.४ ॥
ભયંકર તલવારો, શક્તિઓ અને ગદાઓ—ઉગ્ર રૂપવાળી; દિવ્ય પ્રભાવવાળા પ્રાસ અને મહાપ્રભ વીજળીઓ.
3.42.5
तथैवाशनयश्चैव चक्रयुक्तास्तुलागुडाः ।
वायुस्फोटाः सनिर्घाताः शङ्खमेघस्वनास्तथा ॥ ३.४२.५ ॥
તેવી જ રીતે ચક્રોથી યુક્ત વજ્રો અને ત્રાજવા જેવા ગોળા; વાયુના વિસ્ફોટ અને ભીષણ આઘાત, શંખ અને મેઘ જેવા ધ્વનિ.
3.42.6
तत्रनागा महाकाया ज्वलितास्याः सुदारुणाः ।
सिताभ्रकूटप्रतिमाः संहताश्च यथोपलाः ॥ ३.४२.६ ॥
ત્યાં વિશાળ શરીરવાળા, સળગતા મુખવાળા, અતિ ભયંકર નાગો હતા—સફેદ મેઘશિખરો જેવા, પથ્થરોની જેમ એકઠા થયેલા.
3.42.7
दशवाजिसहस्राणि हरीणां वातरंहसाम् ।
वहन्ति यं नेत्रमुषं दिव्यं मायामयं रथम् ॥ ३.४२.७ ॥
પવનના વેગવાળા દસ હજાર હરી ઘોડા એ દિવ્ય, માયામય, આંખો આંજી દેનારા રથને વહન કરતા હતા.
3.42.8
तत्रापश्यन्महानीलं वैजयन्तं महाप्रभम् ।
ध्वजमिन्दीवरश्यामं वंशं कनकभूषणम् ॥ ३.४२.८ ॥
ત્યાં તેણે અતિ ભૂરો, મહાપ્રભાવાળો વૈજયંત ધ્વજ જોયો; નીલકમળ જેવો શ્યામ અને સોનાના આભૂષણોથી શોભતા દંડવાળો.
3.42.9
तस्मिन्रथे स्थितं सूतं तप्तहेमविभूषितम् ।
दृष्ट्वा पार्थो महाबाहुर्देवराजमतर्कयत् ॥ ३.४२.९ ॥
તે રથ પર ઊભેલા, તપાવેલા સોનાથી શણગારેલા સારથિને જોઈને મહાબાહુ પાર્થે દેવરાજનો તર્ક કર્યો.
3.42.10
तथा तर्कयतस्तस्य फल्गुनस्याथ मातलिः ।
सन्नतः प्रस्थितो भूत्वा वाक्यमर्जुनमब्रवीत् ॥ ३.४२.१० ॥
ફાલ્ગુન (અર્જુન) આમ તર્ક કરતા હતા ત્યારે માતલિ નમીને આગળ આવ્યો અને અર્જુનને આ વચન કહ્યું.
3.42.11
भोभो शक्रात्मज श्रीमञ्शक्रस्त्वां द्रष्टुमिच्छति ।
आरोहतु भवाञ्शीघ्रं रथमिन्द्रस्य संभतम् ॥ ३.४२.११ ॥
હે શક્રપુત્ર, શ્રીમાન! શક્ર તમને જોવા ઇચ્છે છે. તમે તરત ઇન્દ્રના સજ્જ કરેલા રથ પર ચઢો.
3.42.12
आह माममरश्रेष्ठः पिता तव शतक्रतुः ।
कुन्तीसुतमिह प्राप्तं पश्यन्तु त्रिदशालयाः ॥ ३.४२.१२ ॥
દેવોમાં શ્રેષ્ઠ તમારા પિતા શતક્રતુએ મને કહ્યું: કુંતીપુત્ર અહીં આવ્યા છે, સ્વર્ગવાસીઓ તેમને જુએ.
3.42.13
एष शक्रः परिवृतो देवैर्ऋषिगणैस्तथा ।
गन्धर्वैरप्सरोभिश्च त्वां दिदृक्षुः प्रतीक्षते ॥ ३.४२.१३ ॥
આ ઇન્દ્ર દેવો, ઋષિગણો, ગંધર્વો અને અપ્સરાઓથી ઘેરાયેલા તને જોવાની ઇચ્છાથી રાહ જુએ છે.
3.42.14
अस्माल्लोकाद्देवलोकं पाकशासनशासनात् ।
मारोह त्वं मया सार्धं लब्धास्त्रः पुनरेष्यसि ॥ ३.४२.१४ ॥
આ લોકમાંથી, પાકશાસન ઇન્દ્રની આજ્ઞાથી, મારી સાથે દેવલોકે આરોહણ કર; અસ્ત્રો પ્રાપ્ત કરીને તું ફરી પાછો આવીશ.
3.42.15
मातले गच्छ शीघ्रं त्वमारोहस्व रथोत्तमम् ।
राजसूयाश्वमेधानां शतैरपि सुदुर्लभम् ॥ ३.४२.१५ ॥
માતલિ, ઝડપથી જા; રાજસૂય અને અશ્વમેધ યજ્ઞો સેંકડો કર્યા છતાં દુર્લભ એવા ઉત્તમ રથ પર ચઢ.
3.42.16
पार्थिवैः सुमहाभागैर्यज्वभिर्भूरिदक्षिणैः ।
दैवतैर्वा दुरारोहं दानवैर्वा रथोत्तमम् ॥ ३.४२.१६ ॥
મહાભાગ્યશાળી, યજ્ઞ કરનારા અને પુષ્કળ દક્ષિણા આપનારા રાજાઓને, દેવોને કે દાનવોને પણ એ ઉત્તમ રથ પર ચઢવું કઠિન છે.
3.42.17
नातप्ततपसा शक्य एष दिव्यो महारथः ।
द्रष्टुं वाऽप्यथवा स्प्रष्टुमारोढुं कुत एव च ॥ ३.४२.१७ ॥
જેણે તપ કર્યું નથી તેને આ દિવ્ય મહારથને જોવો, સ્પર્શવો કે તેના પર ચઢવું શક્ય નથી; તો પછી કેવી રીતે?
3.42.18
त्वयि मतिष्ठिते साधो रथस्थे स्थिरवाजिनि ।
पश्चादहमथारोक्ष्ये मुकृती सत्पथं यथा ॥ ३.४२.१८ ॥
હે સાધુ, તું સ્થિર ઘોડાઓ સાથે રથ પર સ્થિર થઈને મન નક્કી કર; પછી પુણ્યવાન સત્પથ પર ચઢે તેમ હું ચઢીશ.
3.42.19
तस्यतद्वचनं श्रुत्वा मातलिः शक्रसारथिः ।
आरुरोह रथं शीघ्रं हयाञ्जग्राह रश्मिभिः ॥ ३.४२.१९ ॥
તેનું એ વચન સાંભળીને ઇન્દ્રના સારથિ માતલિ ઝડપથી રથ પર ચઢ્યા અને લગામોથી ઘોડાઓને પકડ્યા.
3.42.20
ततोऽर्जुनो हृष्टमना गङ्गायामाप्लुतः शुचिः ।
जजाप जप्यं कौन्तेयो विधिवत्कुरुनन्दनः ॥ ३.४२.२० ॥
પછી પ્રસન્ન મનવાળા કુરુનંદન કૌન્તેય અર્જુને ગંગામાં સ્નાન કરી પવિત્ર થઈ વિધિપૂર્વક જપવા યોગ્ય મંત્રનો જપ કર્યો.
3.42.21
ततः पितृन्यथान्यायं तर्पयित्वा यथाविधि ।
मन्दरं शैलराजं तमाप्रष्टुमुपचक्रमे ॥ ३.४२.२१ ॥
પછી વિધિ પ્રમાણે પિતૃઓને યથાયોગ્ય તર્પણ કરીને તેણે પર્વતરાજ મંદરથી વિદાય લેવાનો આરંભ કર્યો.
3.42.22
साधूनां पुण्यशीलानां मुनीनां पुण्यकर्मणाम् ।
त्वं सदा संश्रयः शैल स्वर्गमार्गाभिकाङ्क्षिणाम् ॥ ३.४२.२२ ॥
હે પર્વત, તું હંમેશાં સાધુઓ, પુણ્યશીલ મુનિઓ, પુણ્યકર્મીઓ અને સ્વર્ગમાર્ગની ઇચ્છા રાખનારાઓનો આશ્રય છે.
3.42.23
त्वत्प्रसादात्सदा शैल ब्राह्मणाः क्षत्रिया विशः ।
स्वर्गं प्राप्ताश्चरन्ति स्म देवैः सह गतव्यथाः ॥ ३.४२.२३ ॥
હે પર્વત, તારી કૃપાથી બ્રાહ્મણો, ક્ષત્રિયો અને વૈશ્યો હંમેશાં સ્વર્ગ પામીને દેવો સાથે દુઃખરહિત વિચરે છે.
3.42.24
अद्रिराज महाशैल मुनिसंश्रय तीर्थवन् ।
गच्छाम्यामन्त्रयित्वा त्वां सुखमस्म्युषितस्त्वयि ॥ ३.४२.२४ ॥
હે પર્વતરાજ, હે મહાશૈલ, મુનિઓના આશ્રય, તીર્થોથી ભરેલા, હું તારી વિદાય લઈને જાઉં છું; તારામાં હું સુખપૂર્વક રહ્યો હતો.
3.42.25
तव सानूनि कुञ्जाश्च नद्यः प्रस्रवणानि च ।
तीर्थानि च सुपुण्यानि मया दृष्टान्यनेकशः ॥ ३.४२.२५ ॥
તારાં શિખરો, કુંજો, નદીઓ, ઝરણાં અને અતિ પવિત્ર તીર્થો મેં અનેક વાર જોયાં છે.
3.42.26
सुसुगन्धाश्च वैर्योघास्त्वच्छरीरविनिःसृताः ।
अमृतास्वादसृशाः पीताः प्रस्रवणोदकाः ॥ ३.४२.२६ ॥
તારા શરીરમાંથી વહેતી અતિ સુગંધિત, વૈડૂર્ય સમાન જળધારાઓ; અમૃતના સ્વાદ સમાન ઝરણાંનું જળ મેં પીધું છે.
3.42.27
शिशुर्यथा पितुश्चाङ्के सुखं शेते तटे तथा ।
मया तवाङ्के ललितं शैलराज महाप्रभो ॥ ३.४२.२७ ॥
બાળક પિતાના ખોળામાં કે કિનારે સુખેથી સૂએ તેમ, હે શૈલરાજ, હે મહાપ્રભુ, હું તારા ખોળામાં આનંદથી સૂતો હતો.
3.42.28
अप्सरोगणसंकीर्णए ब्रह्मघोषानुनादिते ।
सुखमस्म्युषितः शैल तव सानुषु नित्यदा ॥ ३.४२.२८ ॥
અપ્સરાઓના સમૂહોથી ભરેલા અને બ્રહ્મઘોષથી ગુંજતા, હે શૈલ, તારા ઢોળાવો પર હું સદા સુખેથી વસ્યો છું.
3.42.29
एवमुक्त्वार्जुनः शैलमामन्त्र्य परवीरहा ।
आरुरोह रथं दिव्यं द्योतयन्निव भास्करः ॥ ३.४२.२९ ॥
એમ કહીને, શત્રુવીરોનો સંહાર કરનાર અર્જુને પર્વતની રજા લઈને સૂર્યની જેમ પ્રકાશ ફેલાવતાં દિવ્ય રથ પર આરોહણ કર્યું.
3.42.30
स तेनादित्यरूपेण दिव्येनाद्भुतकर्मणा ।
ऊर्ध्वमाचक्रमे धीमान्प्रहृष्टः कुरुनन्दनः ॥ ३.४२.३० ॥
તે બુદ્ધિમાન કુરુનંદન આનંદથી, સૂર્યરૂપ અને અદ્ભુત કર્મ કરનારા તે દિવ્ય રથ સાથે ઊંચે ઊડ્યા.
3.42.31
सोऽदर्शनपथं यातो मर्त्यानां धर्मचारिणाम् ।
ददर्शाद्भुतरूपाणि विमानानि सहस्रशः ॥ ३.४२.३१ ॥
તે ધર્મચારી મનુષ્યોની દૃષ્ટિથી પર ગયો અને અદ્ભુત રૂપવાળાં હજારો વિમાનો જોયાં.
3.42.32
न तत्र सूर्यः सोमो वा द्योतते न च पावकः ।
स्वयैव प्रभया तत्र द्योतन्ते पुण्यलब्धया ॥ ३.४२.३२ ॥
ત્યાં સૂર્ય, ચંદ્ર કે અગ્નિ પ્રકાશતા નથી; પુણ્યથી મળેલી પોતાની જ પ્રભાથી તેઓ ત્યાં ઝળકે છે.
3.42.33
तारारूपाणि यानीह दृश्यन्ते द्युतिमन्ति वै ।
आकाशे विप्रकृष्टत्वात्तनूनि सुमहान्त्यपि ॥ ३.४२.३३ ॥
અહીંથી તારા જેવાં દેખાતાં તેજસ્વી રૂપો આકાશમાં ઘણાં દૂર હોવાથી નાનાં દેખાય છે, છતાં તે અતિ વિશાળ છે.
3.42.34
तानि तत्र प्रभास्वन्ति रूपवन्ति च पाण्डवः ।
ददर्श स्वेषु धिष्ण्येषु दीप्तिमन्ति स्वयाऽर्चिषा ॥ ३.४२.३४ ॥
ત્યાં પાંડવે તે પ્રભાવાળાં, રૂપવાન ધામો જોયાં; તે પોતપોતાના સ્થાનમાં પોતાની જ જ્વાળાથી ઝળહળતાં હતાં.
3.42.35
तत्र राजर्षयः सिद्धा वीराश्च निहता युधि ।
तपसा च जितं स्वर्गं संपेतुः शतसङ्घशः ॥ ३.४२.३५ ॥
ત્યાં રાજર્ષિઓ, સિદ્ધો અને યુદ્ધમાં હણાયેલા વીરો તપથી જીતેલા સ્વર્ગમાં સેંકડો સમૂહોમાં એકત્ર થયા હતા.
3.42.36
गन्धर्वाणां सहस्राणि मूर्यज्वलिततेजसाम् ।
गुह्यकारनामृषीणां च तथैवाप्सरसां गणान् ॥ ३.४२.३६ ॥
સૂર્ય સમાન પ્રજ્વલિત તેજવાળા હજારો ગંધર્વો, ગુહ્યકો અને ઋષિઓ તથા અપ્સરાઓના સમૂહો ત્યાં હતા.
3.42.37
लोकानात्मप्रभान्पश्यन्फल्गुनो विस्मयान्वितः ।
पप्रच्छ मातलिं प्रीत्या स चाप्येनमुवाच ह ॥ ३.४२.३७ ॥
પોતાના જ પ્રકાશથી ઝળહળતા એ લોકો જોઈને વિસ્મયથી ભરેલા ફાલ્ગુને પ્રેમથી માતલિને પૂછ્યું; તેઓ પણ તેમને બોલ્યા.
3.42.38
एते सुकृतिनः पार्थ स्वेषु धिष्ण्येष्ववस्थिताः ।
तान्दृष्टवानसि विभो तारारूपाणि भूतले ॥ ३.४२.३८ ॥
હે પાર્થ, આ પુણ્યશાળીઓ પોતપોતાના સ્થાને સ્થિત છે; હે વિભો, તેં પૃથ્વી પર તેમને તારાઓના રૂપમાં જોયા છે.
3.42.39
ततोऽपश्यत्स्थितं द्वारि मत्तं विजयिनं गजम् ।
ऐरावतं चतुर्दन्तं कैलासमिव शृङ्गिणम् ॥ ३.४२.३९ ॥
પછી તેણે દ્વાર પર ઊભેલો, મદમસ્ત અને વિજયી હાથી જોયો — ચાર દાંતવાળો ઐરાવત, જાણે શિખરોવાળો કૈલાસ.
3.42.40
स सिद्धमार्गमाक्रम्य कुरुपाण्डवसत्तमः ।
व्यरोचत यथापूर्वं मान्धाता पार्थिवोत्तमः ॥ ३.४२.४० ॥
સિદ્ધોનો માર્ગ ઓળંગીને કુરુ-પાંડવોમાં શ્રેષ્ઠ તે પહેલાંની જેમ ચમક્યો; રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ માંધાતાની જેમ.
3.42.41
अभिचक्राम लोकान्स राज्ञां राजीवलोचनः ॥ ३.४२.४१ ॥
કમળનયન તે રાજાઓના લોકોમાંથી આગળ વધ્યો.
3.42.42
एवं स संक्रमंस्तत्र स्वर्गलोके महायशाः ।
ततो ददर्श शक्रस्य पुरीं ताममरावतीम् ॥ ३.४२.४२ ॥
આ રીતે તે મહાયશસ્વી સ્વર્ગલોકમાં આગળ વધતાં ઇન્દ્રની તે અમરાવતી નગરી જોઈ.