મહાભારત · અધ્યાય 3.43
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.43.1
ददर्श स पुरीं रम्यां सिद्धचारणसेविताम् ।
सर्वर्तुकुसुमैः पुण्यैः पादपैरुपशोभिताम् ॥ ३.४३.१ ॥
સિદ્ધો અને ચારણો સેવિત, સર્વ ઋતુઓનાં પવિત્ર પુષ્પો અને વૃક્ષોથી શોભિત એ રમણીય નગરી તેણે જોઈ.
3.43.2
तत्र सौगन्धिकानां च पुष्पाणां पुण्यगन्धिनाम् ।
उपवीज्यमानो मिश्रेण वायुना पुण्यगन्धिना ॥ ३.४३.२ ॥
ત્યાં સૌગંધિક અને પવિત્ર સુગંધી પુષ્પોની મિશ્ર પવનથી તે વીંઝાતો હતો.
3.43.3
नन्दनं च वनं दिव्यमप्सरोगणसेवितम् ।
ददर्श दिव्यकुसुमैराह्वयद्भिरिव द्रुमैः ॥ ३.४३.३ ॥
અપ્સરાઓનાં ગણો સેવિત દિવ્ય નંદન વન તેણે જોયું; દિવ્ય પુષ્પોવાળાં વૃક્ષો જાણે તેને બોલાવતાં હતાં.
3.43.4
नातप्ततपसा शक्यो द्रष्टुं नानाहिताग्निना ।
स लोकः पुण्यकर्तॄणां नापि युद्धे पराङ्युखैः ॥ ३.४३.४ ॥
જેણે તપ કર્યું નથી, જેણે અગ્નિહોત્ર કર્યો નથી, તે પુણ્યકર્મીઓના તે લોકને જોઈ શકતો નથી; યુદ્ધથી પીઠ ફેરવનારાઓને પણ નહીં.
3.43.5
नायज्वभिर्नाव्रतिकैर्न वेदश्रुतिवर्जितैः ।
नानाप्लुताङ्गैस्तीर्थेषु यज्ञदानबहिष्कृतैः ॥ ३.४३.५ ॥
યજ્ઞ ન કરનારાઓ, વ્રત ન રાખનારાઓ, વેદશ્રુતિ વિનાના, તીર્થોમાં અનેક પ્રકારે સ્નાન કરનારા છતાં યજ્ઞ-દાનથી બહિષ્કૃત થયેલા લોકો તેને જોઈ શકતા નથી.
3.43.6
नापि यज्ञहनैः क्षुद्रैर्द्रष्टुं शक्यः कथंचन ।
पानपैर्गुरुतल्पैश्च मांसादैर्वा दुरात्मभिः ॥ ३.४३.६ ॥
યજ્ઞનો નાશ કરનારા, નીચ, મદ્યપાન કરનારા, ગુરુપત્નીને ભ્રષ્ટ કરનારા, માંસાહારીઓ કે દુષ્ટ બુદ્ધિવાળા લોકો માટે પણ તે કોઈ રીતે જોવો શક્ય નથી.
3.43.7
स तद्दिव्यं वनं पश्यन्दिव्यगीतनिनादितम् ।
प्रविवेश महाबाहुः शक्रस्य दयितां पुरीम् ॥ ३.४३.७ ॥
દિવ્ય ગીતોના નાદથી ગુંજતું એ દિવ્ય વન જોતાં મહાબાહુ ઇન્દ્રની પ્રિય નગરીમાં પ્રવેશ્યા.
3.43.8
तत्र देवविमानानि कामगानि सहस्रशः ।
संस्थितान्यभियातानि ददर्शायुतशस्तदा ॥ ३.४३.८ ॥
ત્યાં ઇચ્છા મુજબ ચાલતાં દેવવિમાનો હજારોની સંખ્યામાં ઊભેલાં અને આવતાં તેણે જોયાં, અયુતોની સંખ્યામાં પણ.
3.43.9
संस्तूयमानो गन्धर्वैरप्सरोभिश्च पाण्डवः ।
पुष्पगन्धवहैः पुण्यैर्वायुभिश्चानुवीजितः ॥ ३.४३.९ ॥
ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ દ્વારા સ્તુતિ પામતા પાંડુપુત્ર પુષ્પગંધ વહન કરતા પવિત્ર પવનોથી વીંજાતા હતા.
3.43.10
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः ।
हृष्टाः संपूजयामासुः पार्थमक्लिष्टकारिणम् ॥ ३.४३.१० ॥
ત્યારે હર્ષિત થયેલા દેવો, ગંધર્વો, સિદ્ધો અને પરમ ઋષિઓએ અક્લિષ્ટકર્મા પાર્થનું સારી રીતે સન્માન કર્યું.
3.43.11
आसीर्वादैः स्तूयमानो दिव्यवादित्रनिःस्वनैः ।
प्रतिपेदे महाबाहुः शङ्खदुन्दुभिनादितम् ॥ ३.४३.११ ॥
આશીર્વાદોથી સ્તુતિ પામતા, દિવ્ય વાદ્યોના નાદ વચ્ચે, શંખ અને દુંદુભિના ઘોષથી ગુંજતો માર્ગ મહાબાહુએ પ્રાપ્ત કર્યો.
3.43.12
नक्षत्रमार्गं विपुलं सुरवीथीति विश्रुतम् ।
इन्द्राज्ञया ययौ पार्थः स्तूयमानः समन्ततः ॥ ३.४३.१२ ॥
નક્ષત્રમાર્ગ નામના વિશાળ, સુરવીથી તરીકે વિખ્યાત માર્ગે ઇન્દ્રની આજ્ઞાથી ચારેબાજુથી સ્તુતિ પામતા પાર્થ ચાલ્યા.
3.43.13
तत्र साध्यास्तथा विश्वे मरुतोऽथाश्विनौ तथा ।
आदित्या वसवो रुद्रास्तथा ब्रह्मर्षयोऽमलाः ॥ ३.४३.१३ ॥
ત્યાં સાધ્યો, વિશ્વેદેવો, મરુતો, બે અશ્વિનીકુમારો, આદિત્યો, વસુઓ, રુદ્રો તથા નિર્મળ બ્રહ્મર્ષિઓ હતા.
3.43.14
राजर्षयश्च बहवो दिलीपप्रमुखा नृपाः ।
तम्बुरुर्नारदश्चैव गन्धर्वौ च हाहा हूहूः ॥ ३.४३.१४ ॥
દિલીપ આદિ ઘણા રાજર્ષિઓ અને રાજાઓ, તુમ્બુરુ અને નારદ, તથા ગંધર્વો હાહા અને હૂહૂ ત્યાં હતા.
3.43.15
तान्स सर्वान्समागम्य विधिवत्कुरुनन्दनः ।
ततोऽपश्यद्देवराजं शतक्रतुमरिंदमः ॥ ३.४३.१५ ॥
કુરુવંશના આનંદ અર્જુને તે સૌની વિધિપૂર્વક મુલાકાત લીધી, પછી દેવરાજ શતક્રતુ ઇન્દ્રને જોયા; તે શત્રુઓનું દમન કરનાર હતો.
3.43.16
ततः पार्थो महाबाहुरवतीर्य रथोत्तमात् ।
ददर्श साक्षाद्देवेशं पितरं पाकशासनम् ॥ ३.४३.१६ ॥
પછી મહાબાહુ પાર્થ શ્રેષ્ઠ રથ પરથી ઊતર્યા અને દેવેશ, પોતાના પિતા, પાકશાસન ઇન્દ્રને સાક્ષાત્ જોયા.
3.43.17
पाण्डुरेणातपत्रेण हेमदण्डेन चारुणा ।
दिव्यगन्धाधिवासेन व्यजनेन विधूयता ॥ ३.४३.१७ ॥
સફેદ છત્ર, સુંદર સોનાના દંડવાળું, દિવ્ય સુગંધથી સુવાસિત, અને વીંઝાતા પંખાથી (તે હતા).
3.43.18
विश्वावसुप्रभृतिनिर्गन्धर्वैः स्तुतिवन्दिभिः ।
स्तूयमानं द्विजाग्र्यैश्च ऋग्यजुःसामसंस्तवैः ॥ ३.४३.१८ ॥
વિશ્વાવસુ આદિ ગંધર્વો, સ્તુતિ કરનારા બંદીજનો તથા શ્રેષ્ઠ દ્વિજો ઋક્, યજુ અને સામના સ્તોત્રોથી સ્તુતિ પામતા હતા.
3.43.19
ततोऽभिगम्य कौन्तेयः शिरसाऽभ्यगमद्बली ।
स चैनं वृत्तपीनाभ्यां बाहुभ्यां प्रत्यगृह्णत ॥ ३.४३.१९ ॥
પછી કુંતીપુત્ર બળવાન અર્જુન નજીક જઈ માથું નમાવીને પ્રણામ કર્યા; તેમણે ગોળ અને પુષ્ટ બંને બાહુઓથી તેને સ્વીકાર્યો.
3.43.20
ततः शक्रासने पुण्ये देवर्षिगणसेविते ।
शक्रः पाणौ गृहीत्वैनमुपावेशयदन्तिके ॥ ३.४३.२० ॥
પછી દેવર્ષિગણોથી સેવિત પવિત્ર ઇન્દ્રાસન પર ઇન્દ્રે તેમનો હાથ પકડી તેમને પોતાની પાસે બેસાડ્યા.
3.43.21
मूर्धि चैनमुपाघ्राय देवेन्द्रः परवीरहा ।
अङ्कमारोपयामास प्रश्रयावनतं तदा ॥ ३.४३.२१ ॥
ત્યારે શત્રુવીરોનો સંહાર કરનાર દેવેન્દ્રે તેમનું માથું સૂંઘીને, વિનયથી નમેલા તેમને ખોળામાં બેસાડ્યા.
3.43.22
सहस्राक्षनियोगात्स पार्थः शक्रासनं तदा ।
आरुरुक्षुरमेयात्मा द्वितीय इववासवः ॥ ३.४३.२२ ॥
સહસ્રાક્ષ ઇન્દ્રની આજ્ઞાથી અમિત આત્માવાળા પાર્થ ત્યારે ઇન્દ્રાસન પર ચઢવા ઇચ્છતા હતા; તેઓ જાણે બીજા વાસવ હતા.
3.43.23
ततः प्रेम्णा वृत्रशत्रुरर्जुनस्य शुभं मुखम् ।
पस्पर्श पुण्यगन्धेन करेण परिसान्त्वयन् ॥ ३.४३.२३ ॥
પછી પ્રેમથી વૃત્રના શત્રુ ઇન્દ્રે પવિત્ર સુગંધવાળા હાથથી અર્જુનનું સુંદર મુખ સ્પર્શીને તેમને સાંત્વન આપ્યું.
3.43.24
प्रमार्जमानः शनकैर्बाहू चास्यायतौ शुभौ ।
ज्याशरक्षेपकिनौ स्तम्भाविव हिरण्मयौ ॥ ३.४३.२४ ॥
ધીમે ધીમે તેમના લાંબા અને સુંદર બંને બાહુઓને પસવારતાં; જે ધનુષ્યની દોરી અને બાણ છોડવામાં કુશળ હતા, જાણે સોનાના સ્તંભ.
3.43.25
वज्रग्रहणचिह्नेन करेण परिसान्त्वयन् ।
मुहुर्मुहुर्वज्रधरो बाहू चास्फोटयञ्शनैः ॥ ३.४३.२५ ॥
વજ્ર પકડ્યાના ચિહ્નવાળા હાથથી ધીમે ધીમે સાંત્વન આપતાં, વજ્રધારીએ વારંવાર ધીમેથી પોતાના બાહુ થપથપાવ્યા.
3.43.26
स्मयन्निव गुडाकेशं प्रेक्षमाणः सहस्रदृक् ।
हर्षेणोत्फुल्लनयनो न चातृप्यत वृत्रहा ॥ ३.४३.२६ ॥
ગુડાકેશ (અર્જુન)ને જાણે હસતાં જોતાં, હજાર નેત્રોવાળા વૃત્રહંતા હર્ષથી ખીલેલા નેત્રે તૃપ્ત થતા ન હતા.
3.43.27
एकासनोपविष्टौ तौ शोभयांसचक्रतुः सभाम् ।
सूर्याचन्द्रमसौ व्योम चतुर्दश्यामिवोदितौ ॥ ३.४३.२७ ॥
એક જ આસન પર બેઠેલા તે બંનેએ સભાને શોભાવી, જેમ ચૌદશે આકાશમાં ઉદય પામેલા સૂર્ય અને ચંદ્ર.
3.43.28
तत्र स्म गाथा गायन्ति साम्ना परमवल्गुना ।
गन्धर्वास्तुम्बुरुश्रेष्ठाः कुशला गीतसामसु ॥ ३.४३.२८ ॥
ત્યાં તુંબુરુ જેમાં શ્રેષ્ઠ હતા એવા ગંધર્વો ગીત અને સામ-ગાનમાં કુશળ હોઈ અત્યંત મધુર સામસ્વરમાં ગાથાઓ ગાતા.
3.43.29
घृताची मेनका रम्भा पूर्वचित्तिः स्वयंप्रभा ।
उर्वशी मिश्रकेशी च दण्डगौरी वरूथीनि ॥ ३.४३.२९ ॥
ઘૃતાચી, મેનકા, રંભા, પૂર્વચિત્તિ, સ્વયંપ્રભા, ઉર્વશી, મિશ્રકેશી, દંડગૌરી અને વરૂથિની (અપ્સરાઓ).
3.43.30
गोपाली सहजन्या च कुम्भयोनिः प्रजागरा ।
चित्रसेना चित्रलेखा सहा च मधुरस्वरा ॥ ३.४३.३० ॥
ગોપાલી, સહજન્યા, કુંભયોનિ, પ્રજાગરા, ચિત્રસેના, ચિત્રલેખા, સહા અને મધુરસ્વરા (અપ્સરાઓ).
3.43.31
एताश्चान्याश्च ननृतुस्तत्रतत्र शुचिस्मिताः ।
चत्तप्रमथने युक्ताः सिद्धानां पद्मलोचनाः ॥ ३.४३.३१ ॥
શુદ્ધ સ્મિતવાળી, કમળનયની બીજી અપ્સરાઓ પણ ઠેર ઠેર નૃત્ય કરવા લાગી, સિદ્ધોનાં મન હરવામાં લાગેલી.
3.43.32
महाकटितटश्रोण्यः कम्पमानैः पयोधरैः ।
कटाक्षहावमाधुर्यैश्चेतोबुद्धिमनोहरैः ॥ ३.४३.३२ ॥
વિશાળ કટિ અને મેખલા પહેરેલી કમરવાળી; કંપતા સ્તનો સાથે, કટાક્ષ અને હાવભાવની મધુરતાથી, ચિત્ત, બુદ્ધિ અને મન હરી લેનારી.
3.43.33
ततो देवाः सगन्धर्वाः समादायार्घ्यमुत्तमम् ।
शक्रस्य मतमाज्ञाय पार्थमानर्चुरञ्जसा ॥ ३.४३.३३ ॥
પછી દેવોએ ગંધર્વો સાથે ઉત્તમ અર્ઘ્ય લઈ, ઇન્દ્રની ઇચ્છા જાણીને, પૃથાપુત્ર પાર્થનો તરત સત્કાર કર્યો.
3.43.34
पाद्यमाचमनीयं च प्रतिग्राह्य नृपात्मजम् ।
प्रवेशयामासुरथो पुरंदरनिवेशनम् ॥ ३.४३.३४ ॥
પાદ્ય અને આચમનીય જળ સ્વીકારાવી, તે રાજકુમારને પછી તેઓ પુરંદરના ભવનમાં પ્રવેશાવ્યા.
3.43.35
एवं संपूजितो जिष्णुरुवास भवने पितुः ।
उपशिक्षन्महास्राणि ससंहाराणि पाण्डवः ॥ ३.४३.३५ ॥
આ રીતે સન્માનિત થયેલો જિષ્ણુ પાંડવ પિતાના ભવનમાં રહ્યો અને સંહાર સહિત મહાસ્ત્રો શીખતો રહ્યો.
3.43.36
शक्रस्य हस्ताद्दयितं वज्रमस्त्रं च दुःसहम् ।
अशनीश्च महानादा मेघबर्हिणलक्षणाः ॥ ३.४३.३६ ॥
ઇન્દ્રના હાથથી પ્રિય વજ્ર અને દુઃસહ અસ્ત્ર, તથા મેઘ અને મોરનાં લક્ષણોવાળી મહાગર્જન કરતી અશનિઓ.
3.43.37
गृहीतास्त्रस्तु कौन्तेयो भ्रातॄन्सस्मार पाण्डवः ।
पुरंदरनियोगाच्च पञ्चाब्दानवसत्सुखी ॥ ३.४३.३७ ॥
શસ્ત્રો ગ્રહણ કરેલા કુંતીપુત્ર પાંડવે ભાઈઓનું સ્મરણ કર્યું; ઇન્દ્રની આજ્ઞાથી સુખપૂર્વક પાંચ વર્ષ ત્યાં રહ્યો.
3.43.38
ततः शक्रोऽब्रवीत्पार्थं कृतास्त्रं काल आगते ।
नृत्यं गीतं च कौन्तेय चित्रसेनादवाप्नुहि ॥ ३.४३.३८ ॥
ત્યારે ઇન્દ્રે કૃતાસ્ત્ર પાર્થને કહ્યું, 'હે કૌંતેય, સમય આવ્યો છે; ચિત્રસેન પાસેથી નૃત્ય અને ગીત મેળવ.'
3.43.39
वादित्रं देवविहितं नृलोके यन्न विद्यते ।
तदर्जयस्व कौन्तेय श्रेयो वै ते भविष्यति ॥ ३.४३.३९ ॥
'હે કૌંતેય, મનુષ્યલોકમાં ન હોય એવું, દેવોએ રચેલું વાદ્ય મેળવ; તેમાં તારું કલ્યાણ થશે.'
3.43.40
सखायं प्रददौ चास्य चित्रसेनं पुरंदरः ।
स तेन सह संगम्य रेमे पार्थो निरामयः ॥ ३.४३.४० ॥
ઇન્દ્રે તેને મિત્ર તરીકે ચિત્રસેન આપ્યો; તેની સાથે મળીને નિરોગી પાર્થ આનંદિત થયો.
3.43.41
गीतवादित्रनृत्यानि भूय एवादिदेश ह ।
तथाऽपि नालभच्छर्म तरस्वी द्यूतकारितम् ॥ ३.४३.४१ ॥
તેણે ફરી ગીત, વાદ્ય અને નૃત્યનો ઉપદેશ આપ્યો; છતાં બળવાન પાર્થને દ્યૂતથી ઉત્પન્ન દુઃખને કારણે શાંતિ ન મળી.
3.43.42
दुःशासनवधामर्षी शकुनेः सौबलस्य च ।
ततस्तेनातुलां प्रीतिमुपागम्य क्वचित्क्वचित्।
गान्धऱ्वमतुलं नृत्यं वादित्रं चोपलब्धवान् ॥ ३.४३.४२ ॥
દુઃશાસનના વધ અને સૌબલ શકુનિના (અપરાધ) કારણે ક્રોધિત થઈને, પછી તેના દ્વારા અતુલ આનંદ મેળવીને, ક્યારેક ક્યારેક ગાંધર્વ શૈલીનું અતુલ નૃત્ય અને વાદ્ય શીખ્યો.
3.43.43
स शिक्षितो नृत्यगुणाननेका-
न्वादित्रगीतार्थगुणांश्च सर्वान्।
न शर्ण लेभे परवीरहन्ता ।
भ्रातॄन्स्मरन्मातरं चैव कुन्तीम् ॥ ३.४३.४३ ॥
નૃત્યના અનેક ગુણો અને વાદ્ય-ગીતના સર્વ અર્થ-ગુણો શીખ્યા છતાં શત્રુવીરોનો સંહારક શાંતિ પામ્યો નહીં; ભાઈઓને અને માતા કુંતીને સ્મરતો.