મહાભારત · અધ્યાય 3.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.46.1
अत्यद्भुतमिदं कर्म पार्थस्यामिततेजसः ।
धृतराष्ट्रो महातेजाः श्रुत्वा तत्र किमब्रवीत् ॥ ३.४६.१ ॥
અમિત તેજસ્વી પાર્થનું આ કર્મ અત્યંત અદ્ભુત છે. તે સાંભળીને મહાતેજસ્વી ધૃતરાષ્ટ્રે ત્યાં શું કહ્યું?
3.46.2
शक्रलोकगतं पार्थं श्रुत्वा राजाऽम्बिकासुतः ।
द्वैपायनादृषिश्रेष्ठात्संजयं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.४६.२ ॥
ઇન્દ્રલોકે ગયેલા પાર્થ વિશે સાંભળીને અંબિકાના પુત્ર રાજાએ, ઋષિશ્રેષ્ઠ દ્વૈપાયન પાસેથી (જાણેલા) સંજયને આ વચન કહ્યું.
3.46.3
श्रुतं मे सूत कार्त्स्न्येन कर्म पार्थस् धीमतः ।
कच्चित्तवापि विदितं याथातथ्येन सारथे ॥ ३.४६.३ ॥
હે સૂત, ધીમાન પાર્થનું કર્મ મેં સંપૂર્ણ રીતે સાંભળ્યું છે. હે સારથિ, તને પણ તે યથાર્થપણે જાણવા મળ્યું છે?
3.46.4
प्रमत्तो ग्राम्यधर्मेषु मन्दात्मा पापनिश्चयः ।
मम पुत्रः सुदुर्बुद्धिः पृथिवीं घातयिष्यति ॥ ३.४६.४ ॥
લૌકિક સુખોમાં પ્રમત્ત, મંદબુદ્ધિ, પાપનો નિશ્ચય કરનાર મારો પુત્ર અતિ દુર્બુદ્ધિથી પૃથ્વીનો વિનાશ કરાવશે.
3.46.5
यस्य नित्यमृता वाचः स्वैरेष्वपि महात्मनः ।
त्रैलोक्यमपि तस्य स्याद्योद्धा यस्य धनंजयः ॥ ३.४६.५ ॥
જે મહાત્માની વાણી સદા, અંગત પ્રસંગોમાં પણ, સત્ય રહે છે, તેને ત્રણેય લોક પણ (વશ) થઈ શકે; જેનો યોદ્ધો ધનંજય હોય.
3.46.6
अस्यतः कर्णिनाराचांस्तीक्ष्णाग्रांश्च शिलाशितान् ।
नार्जुनस्याग्रतस्तिष्ठेदपि मृत्युर्जरातिगः ॥ ३.४६.६ ॥
અર્જુન કર્ણિનારાચ, પથ્થર પર ધાર કાઢેલા તીક્ષ્ણ અગ્રવાળા બાણો છોડે ત્યારે તેની સામે કોઈ ઊભું રહી શકતું નથી; જરાને વટાવી ગયેલું મૃત્યુ પણ તેની સામે ટકી શકતું નથી.
3.46.7
मम पुत्रा दुरात्मानः सर्वे मृत्युवशंगताः ।
येषां युद्धं दुराधर्षैः पाण्डवैः समुपस्थितम् ॥ ३.४६.७ ॥
મારા દુરાત્મા પુત્રો બધા મૃત્યુના વશમાં ગયા; તેમનું દુર્ધર્ષ પાંડવો સાથે યુદ્ધ આવી પહોંચ્યું.
3.46.8
तस्यैव च न पश्यामि युधि गाण्डीवधन्वनः ।
अनिशं चिन्तयानोऽपि य एनमुदियाद्युधि ॥ ३.४६.८ ॥
યુદ્ધમાં ગાંડીવધન્વા જેવો કોઈ મને દેખાતો નથી; સતત વિચારવા છતાં તેની સામે ઊભો રહી શકે એવો કોઈ નથી.
3.46.9
द्रोणकर्णौ प्रतीयातां यदि भीष्मोऽपि वा रणे ।
महान्स्यात्संशयोलोके न तु पश्यामि नो जयम् ॥ ३.४६.९ ॥
દ્રોણ અને કર્ણ, કે ભીષ્મ પણ યુદ્ધમાં તેનો સામનો કરે તો પણ જગતમાં મોટો સંશય થશે; પરંતુ અમારો વિજય હું જોતો નથી.
3.46.10
घृणी कर्णः प्रमादी च आचार्यः स्थविरो गुरुः ।
अमर्षी बलवान्पार्थः संरम्भी दृढविक्रमः ॥ ३.४६.१० ॥
કર્ણ દયાળુ અને બેદરકાર છે; આચાર્ય વૃદ્ધ અને ગુરુ છે; પાર્થ અમર્ષી, બળવાન, ઉગ્ર અને દૃઢ પરાક્રમી છે.
3.46.11
भवेत्सुतुमुलं युद्धं सर्वस्याप्यपराजितम् ।
सर्वे ह्यस्त्रविदः शूराः सर्वे प्राप्ता महद्यशः ॥ ३.४६.११ ॥
યુદ્ધ અતિ ભીષણ થશે; તેમાં સૌ અપરાજિત રહેશે; સૌ અસ્ત્રવિદ્યામાં પારંગત શૂરવીરો છે અને સૌએ મહાન યશ મેળવ્યો છે.
3.46.12
अपि सर्वेश्वरत्वं हि न वाञ्छेरन्पराजिताः ।
वधे नूनं भवेच्छान्तिरेतेषां फल्गुनस्य वा ॥ ३.४६.१२ ॥
પરાજિતો સર્વાધિપત્યની પણ ઇચ્છા નહીં કરે; ચોક્કસ, એમના અથવા ફાલ્ગુનના વધમાં જ શાંતિ થશે.
3.46.13
न तु हन्ताऽर्जुनस्यास्ति जेता वाऽस्य न विद्यते ।
मन्युस्तस्य कथं शाम्येन्मन्दान्प्रति समुत्थितः ॥ ३.४६.१३ ॥
પરંતુ અર્જુનને મારનાર કોઈ નથી, તેને જીતનાર પણ કોઈ નથી. મૂર્ખાઓ સામે ઊઠેલો તેનો ક્રોધ કેવી રીતે શમશે?
3.46.14
त्रिदशेशसमो वीरः खाण्डवेऽग्निमतर्पयत् ।
जिगा पार्थिवान्सर्वान्राजसूये महाक्रतौ ॥ ३.४६.१४ ॥
દેવરાજ સમાન તે વીરે ખાંડવવનમાં અગ્નિને તૃપ્ત કર્યો; મહાન રાજસૂય યજ્ઞમાં તેણે સર્વ રાજાઓને જીત્યા.
3.46.15
शेषं कुर्याद्गिरेर्वज्रो निपतन्मूर्ध्नि संजय ।
न तु कुर्युः शराः शेषं क्षिप्तास्तात किरीटिना ॥ ३.४६.१५ ॥
હે સંજય, પર્વતના શિખર પર પડતું વજ્ર કંઈક શેષ રાખી શકે; પણ હે તાત, કિરીટીએ છોડેલા બાણો કંઈ પણ શેષ નહીં રાખે.
3.46.16
यथा हि किरणा भानोस्तपन्तीह चराचरम् ।
तथा पार्थभुजोत्सृष्टाः शरास्तप्स्यन्ति मत्सुतान् ॥ ३.४६.१६ ॥
સૂર્યનાં કિરણો જેમ અહીં ચરાચરને તપાવે છે, તેમ પાર્થના ભુજાઓમાંથી છૂટેલાં બાણો મારા પુત્રોને તપાવશે.
3.46.17
अपि तद्रथघोषेण भयार्था सव्यसाचिनः ।
प्रतिभाति विदीर्णेव सर्वतो भारती चमूः ॥ ३.४६.१७ ॥
અર્જુનના રથના ઘોષથી ભયભીત થઈ ભરતોની આ સેના ચોતરફ વિદીર્ણ થયેલી જણાય છે.
3.46.18
समुद्धरन्प्रवपंश्चैव बाणान् ।
स्ताताऽऽततायी समरे किरीटि।
सृष्टोऽन्तकः सर्वहरो विधात्रा ।
भवेद्यथा तद्वदवारणीयः ॥ ३.४६.१८ ॥
બાણો ખેંચતા અને વેરતા, યુદ્ધમાં ધનુષ્ય ખેંચનાર કિરીટી, વિધાતાએ સર્જેલા સર્વહર્તા અંતક સમાન અનિવાર્ય બને છે.
3.46.19
यदतत्कथितं राजंस्त्वया दुर्योधनं प्रति ।
सर्वमेतद्यथातत्त्वं नतु मिथ्या महीपते ॥ ३.४६.१९ ॥
હે રાજન્, આપે દુર્યોધનને જે કહ્યું તે બધું યથાર્થ છે, મિથ્યા નથી, હે મહીપતિ.
3.46.20
मन्युना हि समाविष्टाः पाण्डवास्त्वमितौजसः ।
दृष्ट्वा कृष्णां सभां नीतां धर्मपत्नीं यशस्विनीं ॥ ३.४६.२० ॥
અમિત તેજસ્વી પાંડવો, યશસ્વિની ધર્મપત્ની કૃષ્ણાને સભામાં લઈ જવાતી જોઈને ક્રોધથી ભરાઈ ગયા.
3.46.21
दुःशासनस्य ता वाचः श्रुत्वा वै कटुकोदयाः ।
कर्णस्य च महाराज न स्वप्स्यन्तीति मे मतिः ॥ ३.४६.२१ ॥
હે મહારાજ, દુઃશાસન અને કર્ણનાં એ કડવા પરિણામવાળા વચનો સાંભળીને, તેઓ ઊંઘશે નહીં એવો મારો મત છે.
3.46.22
श्रुतं हि ते महाराज यथा पार्थेन संयुगे ।
एकादशतनुः स्थाणुर्धेनुषा परितोषितः ॥ ३.४६.२२ ॥
હે મહારાજ, પાર્થે યુદ્ધમાં ધનુષ્યથી એકાદશતનુ સ્થાણુ (શિવ)ને કેવી રીતે પ્રસન્ન કર્યા તે આપે સાંભળ્યું છે.
3.46.23
कैरातं वेषमास्थाय योधयामास फल्गुनम् ।
जिज्ञासुः सर्वदेवेशः कपर्दी भगवान्स्वयम् ॥ ३.४६.२३ ॥
સર્વદેવેશ્વર, જટાધારી ભગવાને પોતે જાણવાની ઇચ્છાથી કિરાતનો વેશ ધારણ કરીને ફાલ્ગુન સાથે યુદ્ધ કર્યું.
3.46.24
लेभे पाशुपतं चापि परमास्त्रं महाद्युतिः ।
तत्रैनं लोकपालास्ते दर्शयामासुरर्जुनम्।
अस्त्रहेतोः पराक्रान्तं तपसा कौरवर्षभम् ॥ ३.४६.२४ ॥
તે મહાતેજસ્વીએ પાશુપત નામનું પરમ અસ્ત્ર પણ પ્રાપ્ત કર્યું. ત્યાં લોકપાલોએ અસ્ત્રો માટે તપથી પરાક્રમ કરતા કૌરવશ્રેષ્ઠ અર્જુનને દર્શન આપ્યાં.
3.46.25
नैतदुत्सहते चान्यो लब्धुमन्यत्र फल्गुनात् ।
साक्षाद्दर्शनमेतेषामीश्वराणां नरो भुवि ॥ ३.४६.२५ ॥
ફાલ્ગુન સિવાય બીજો કોઈ માણસ પૃથ્વી પર આ ઈશ્વરોનાં સાક્ષાત્ દર્શન મેળવવાનું સાહસ કરી શકે નહીં.
3.46.26
महेश्वरेण यो राजन्न जीर्णो ग्रस्तमूर्तिमान् ।
कस्तमुत्सहते वीरो युद्धे जरयितुं पुमान् ॥ ३.४६.२६ ॥
હે રાજન્! મહેશ્વરે જેનું રૂપ ગ્રસ્યું છે, તેને યુદ્ધમાં કયો વીર પુરુષ હરાવવાનું સાહસ કરશે?
3.46.27
आसादितमिदं घोरं तुमुलं रोमहर्षणम् ।
द्रौपदीं परिकर्षद्भिः कोपयद्भिश्च पाण्डवान् ॥ ३.४६.२७ ॥
દ્રૌપદીને ઘસડીને પાંડવોને ઉશ્કેરનારાઓ વડે આ ભયંકર, કોલાહલભર્યો, રોમાંચક પ્રસંગ લાવવામાં આવ્યો.
3.46.28
यत्र विस्फुरमाणौष्ठो भीमः प्राह वचोऽर्थवत् ।
दृष्ट्वा दुर्योधनेनोरू द्रौपद्या दर्शितावुभौ ॥ ३.४६.२८ ॥
દુર્યોધને દ્રૌપદીએ બતાવેલી બંને જાંઘો જોઈ ત્યારે, કંપતા હોઠે ભીમે અર્થસભર વચન કહ્યાં.
3.46.29
ऊरुं भेत्स्यामि ते पाप गदया वज्रकल्पया ।
त्रयोदशानां वर्षाणामन्ते दुर्द्यूतदेविनः ॥ ३.४६.२९ ॥
હે પાપી! તેર વર્ષના અંતે, દુષ્ટ જુગારી, વજ્ર સમાન ગદાથી હું તારી જાંઘ તોડી નાખીશ.
3.46.30
सर्वे प्रहरतां श्रेष्ठाः सर्वेचामिततेजसः ।
सर्वेसर्वास्त्रविद्वांसो देवैरपि सुदुर्जयाः ॥ ३.४६.३० ॥
તેઓ સૌ પ્રહારકારોમાં શ્રેષ્ઠ, અપાર તેજસ્વી, સર્વ અસ્ત્રોના જ્ઞાતા છે; દેવોને પણ તેમને જીતવા કઠિન છે.
3.46.31
मन्ये मन्युसमुद्भूताः पुत्राणां तव संयुगे ।
अन्तं पार्थाः करिष्यन्ति वीर्यामर्षसमन्विताः ॥ ३.४६.३१ ॥
મને લાગે છે કે ક્રોધમાંથી જન્મેલા, પરાક્રમ અને અસહિષ્ણુતાથી યુક્ત પાર્થો યુદ્ધમાં તમારા પુત્રોનો અંત લાવશે.
3.46.32
किं कृतं सूत कर्णेन वदता परुषं वचः ।
पर्याप्तं वैरमेतावद्यत्कृष्णा सा सभां गता ॥ ३.४६.३२ ॥
હે સૂત! કર્ણે કઠોર વચનો બોલીને શું કર્યું? કૃષ્ણાને સભામાં લઈ જવાઈ એ જ આટલા વૈર માટે પૂરતું છે.
3.46.33
अपीदानीं मम सुतास्तिष्ठेरन्मन्दचेतसः ।
येषां भ्राता गुरुर्ज्येष्ठो विनये नावतिष्ठते ॥ ३.४६.३३ ॥
શું હવે પણ મારા મંદબુદ્ધિ પુત્રો ટકી રહેશે? જેમના જ્યેષ્ઠ ભાઈ અને ગુરુ વિનયમાં સ્થિર રહેતા નથી.
3.46.34
ममापि वचनं सूत न शुश्रूषति मन्दभाक् ।
दृष्ट्वा मां चक्षुषा हीनं निर्विचेष्टमचेतसम् ॥ ३.४६.३४ ॥
હે સૂત! મારું વચન પણ એ મંદભાગી સાંભળતો નથી. મને દૃષ્ટિહીન, નિષ્ક્રિય અને બુદ્ધિહીન જોઈને.
3.46.35
ये चास्य सचिवा मन्दाः कर्णसौबलकादयः ।
ते तस्य भूयसो दोषान्वर्धयन्ति विचेतसः ॥ ३.४६.३५ ॥
તેના જે મંદબુદ્ધિ સચિવો છે, કર્ણ, સૌબલ વગેરે, તેઓ વિવેકહીન થઈને તેના મોટા દોષો વધારે છે.
3.46.36
स्वैरं मुक्ता ह्यपि शराः पार्थेनामिततेजसा ।
निर्दहेयुर्मम सुतान्किंपुनर्मन्युनेरिताः ॥ ३.४६.३६ ॥
અમિત તેજસ્વી પાર્થે સ્વેચ્છાએ છોડેલા બાણો પણ મારા પુત્રોને બાળી નાખશે; તો પછી ક્રોધથી પ્રેરિત બાણોની શી વાત!
3.46.37
पार्थबाहुबलोत्सृष्टा महाचापविनिःसृताः ।
दिव्यास्त्रमन्त्रमुदिताः सादयेयुः सुरानपि ॥ ३.४६.३७ ॥
પાર્થના બાહુબળથી છોડાયેલા, મહાધનુષ્યમાંથી નીકળેલા, દિવ્યાસ્ત્ર મંત્રોથી હર્ષિત થયેલા તે બાણો દેવોને પણ સંહારી શકે.
3.46.38
यस्य मन्त्री च गोप्ता च सुहृच्चैव जनार्दनः ।
हनिस्त्रैलोक्यनाथः स किंनु तस् न निर्जितम् ॥ ३.४६.३८ ॥
જેના મંત્રી, રક્ષક અને સુહૃદ સ્વયં જનાર્દન છે, જે ત્રિલોકના નાથ અને સંહારક છે, તે કેવી રીતે અજેય ન હોય?
3.46.39
इदं हि सुमहच्चित्रमर्जुनस्येह संजय ।
महादेवेन बाहुभ्यां यत्समेत इति श्रुतिः ॥ ३.४६.३९ ॥
હે સંજય, અર્જુનનું આ કાર્ય અત્યંત અદ્ભુત છે; તેણે મહાદેવ સાથે પોતાના બાહુબળથી યુદ્ધ કર્યું હતું એવું સાંભળ્યું છે.
3.46.40
प्रत्यक्षं सर्वलोकस्य खाण्डवे यत्कृतं पुरा ।
फल्गुनेन सहायार्थे वह्नेर्दामोदरेण च ॥ ३.४६.४० ॥
પૂર્વે ખાંડવવનમાં અગ્નિની સહાય માટે ફાલ્ગુન અને દામોદરે સાથે મળીને જે કર્મ કર્યું હતું, તે સર્વ લોકને પ્રત્યક્ષ છે.
3.46.41
सर्वथा न हि मे पुत्राः सहामात्याः सबान्धवाः ।
क्रुद्धे पार्थे च भीमे च वासुदेवे च सात्वते ॥ ३.४६.४१ ॥
પાર્થ, ભીમ, વાસુદેવ અને સાત્વત ક્રોધિત થશે ત્યારે મારા પુત્રો, અમાત્યો અને બંધુઓ કોઈ પણ રીતે બચશે નહીં.