મહાભારત · અધ્યાય 3.47

3.47.1

यदिदं शोचितं राज्ञा धृतराष्ट्रेण वै मुने ।
प्रव्राज्यपाण्डवान्वीरान्सर्वमेतन्निर्रथकम् ॥ ३.४७.१ ॥

હે મુનિ, રાજા ધૃતરાષ્ટ્રે વીર પાંડવોને વનવાસ આપીને જે શોક કર્યો, એ સર્વ નિરર્થક હતું.

कथं च राजपुत्रं तमुपेक्षेताल्पचेतसम् ।
दुर्योधनं पाण्डुपुत्रान्कोपयानं महारथान् ॥ ३.४७.२ ॥

પાંડુના મહારથી પુત્રોને કોપાવનારા એ અલ્પબુદ્ધિ રાજકુમાર દુર્યોધનની ઉપેક્ષા કેમ થઈ?

किमासीत्पाण्डुपुत्राणां वने भोजनमुच्यताम् ।
वन्यं वाऽप्यवा कृष्टमेतदाख्यातु नो भवान् ॥ ३.४७.३ ॥

વનમાં પાંડુપુત્રોનું ભોજન શું હતું? તે વનમાં ઉગેલું હતું કે ખેતીથી મળેલું? કૃપા કરીને અમને કહો.

वानेयं च मृगांश्चैव शुद्धैर्बाणैर्निपातितान् ।
ब्राह्मणानां निवेद्याग्रमभुञ्जता महारथाः ॥ ३.४७.४ ॥

વનનું ભોજન અને શુદ્ધ બાણોથી પાડેલાં હરણો, મહારથીઓએ બ્રાહ્મણોને પ્રથમ ભાગ અર્પીને ખાધાં.

तांस्तु शूरान्महेष्वासांस्तदा निवसतो वने ।
अन्वयुर्ब्राह्मणा राजन्साग्नयोऽनग्नयस्तथा ॥ ३.४७.५ ॥

હે રાજા, વનમાં વસતા એ શૂર મહાધનુર્ધર પાંડવોની પાછળ બ્રાહ્મણો ચાલ્યા, અગ્નિસહિત અને અગ્નિરહિત પણ.

ब्राह्मणानां सहस्राणि स्नातकानां महात्मनाम् ।
दश मोक्षविदां तद्वद्यान्बिभर्ति युधिष्ठिरः ॥ ३.४७.६ ॥

મહાત્મા સ્નાતક બ્રાહ્મણો હજારો અને મોક્ષજ્ઞાની દસ હજાર — આ સર્વને યુધિષ્ઠિર પોષતા હતા.

रुरून्कृष्णमृगांश्चैव मेध्यांश्चान्यान्मनोरमान् ।
बाणैरुन्मथ्य विविधैर्ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयत् ॥ ३.४७.७ ॥

રુરુ હરણો અને કાળા હરણો, તથા યજ્ઞ માટે યોગ્ય બીજાં મનોહર પ્રાણીઓને વિવિધ બાણોથી મારીને તેણે બ્રાહ્મણોને અર્પણ કર્યાં.

न तत्र कश्चिद्दुर्वर्णो व्याधितो वाऽपि दृश्यते ।
कृशो वा दुर्बलो वाऽपि दीनो भीतोपि वा पुनाः ॥ ३.४७.८ ॥

ત્યાં કોઈ પણ ફિક્કા રંગવાળો, રોગી, કૃશ, નિર્બળ, દીન કે ભયભીત દેખાતો ન હતો.

पुत्रानिव प्रियान्भ्रातॄन्ज्ञातीनिव सहोदरान् ।
पुरोष कौरवश्रेष्ठो धर्मेराजो युधिष्ठिरः। ॥ ३.४७.९ ॥

કૌરવોમાં શ્રેષ્ઠ ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે તેમને પ્રિય પુત્રો, ભાઈઓ અને સગા સહોદરોની જેમ પાળ્યા.

पतीश्च द्रौपदी सर्वाञ्द्विजातीश्च यशस्विनी ।
मातेव भोजयित्वाऽग्रे शिष्टमाहारयत्तदा ॥ ३.४७.१० ॥

યશસ્વી દ્રૌપદી માતાની જેમ પહેલાં પોતાના પતિઓને અને સર્વ દ્વિજોને ભોજન કરાવતી, અને પછી વધેલું પોતે ખાતી.

प्राचीं राजा दक्षिणां भीमसेनो ।
यमौ प्रतीचीमथवाऽप्युदीचीम्।
धनुर्धरा मांसहेतोर्मृगाणां ।
क्षयं चक्रुर्नित्यमेवोपगम्य ॥ ३.४७.११ ॥

રાજા પૂર્વ દિશામાં, ભીમસેન દક્ષિણ દિશામાં, અને જોડિયા ભાઈઓ પશ્ચિમ કે ઉત્તર દિશામાં, ધનુષ્ય ધારણ કરીને, માંસ માટે હરણોનો નિત્ય સંહાર કરતા.

तथा तेषां कवसतां काम्यके वै ।
विहीनानामर्जुनेनोत्सुकानाम्।
पञ्चैव वर्षाणि तथा व्यतीयु-
रथीयतां जपतां जुह्वतां च ॥ ३.४७.१२ ॥

આ રીતે કામ્યક વનમાં વસતા, અર્જુનના વિયોગથી આતુર એવા તેમના પાંચ વર્ષ, અધ્યયન, જપ અને હોમમાં રત રહેતાં, વીતી ગયાં.