มหาภารตะ · อัธยายะ 3.47

3.47.1

यदिदं शोचितं राज्ञा धृतराष्ट्रेण वै मुने ।
प्रव्राज्यपाण्डवान्वीरान्सर्वमेतन्निर्रथकम् ॥ ३.४७.१ ॥

ท่านผู้เป็นมุนี สิ่งที่พระราชาธฤตราษฎร์ทรงโศกเศร้าภายหลังขับไล่ปาณฑพผู้กล้าหาญนั้น ทั้งหมดนี้ไร้ประโยชน์

कथं च राजपुत्रं तमुपेक्षेताल्पचेतसम् ।
दुर्योधनं पाण्डुपुत्रान्कोपयानं महारथान् ॥ ३.४७.२ ॥

และเหตุใดทุรโยธน์ผู้มีใจคับแคบ พระราชโอรสนั้น จึงถูกปล่อยให้ละเลยไป ทั้งที่เขาคอยยั่วยุบุตรของปาณฑุผู้เป็นมหารถีทั้งหลาย

किमासीत्पाण्डुपुत्राणां वने भोजनमुच्यताम् ।
वन्यं वाऽप्यवा कृष्टमेतदाख्यातु नो भवान् ॥ ३.४७.३ ॥

อาหารของบุตรของปาณฑุในป่าเป็นอย่างไร ขอจงเล่าให้ฟัง เป็นของที่เกิดในป่าหรือของที่เพาะปลูก ขอท่านจงเล่าเรื่องนี้แก่พวกเรา

वानेयं च मृगांश्चैव शुद्धैर्बाणैर्निपातितान् ।
ब्राह्मणानां निवेद्याग्रमभुञ्जता महारथाः ॥ ३.४७.४ ॥

อาหารที่เกิดในป่า และกวางที่ถูกลูกศรบริสุทธิ์ยิงล้ม มหารถีเหล่านั้นกินโดยถวายส่วนแรกแก่พราหมณ์ก่อนแล้วจึงกิน

तांस्तु शूरान्महेष्वासांस्तदा निवसतो वने ।
अन्वयुर्ब्राह्मणा राजन्साग्नयोऽनग्नयस्तथा ॥ ३.४७.५ ॥

ข้าแต่พระราชา เมื่อวีรบุรุษผู้ทรงธนูยิ่งใหญ่เหล่านั้นพำนักอยู่ในป่า พราหมณ์ทั้งหลายก็ติดตามไป บางท่านมีไฟบูชาติดตัว และบางท่านไม่มีไฟบูชา

ब्राह्मणानां सहस्राणि स्नातकानां महात्मनाम् ।
दश मोक्षविदां तद्वद्यान्बिभर्ति युधिष्ठिरः ॥ ३.४७.६ ॥

พราหมณ์สนาตกะผู้ยิ่งใหญ่นับพันคน และผู้รู้เรื่องโมกษะอีกหมื่นคน ยุธิษฐิระเลี้ยงดูทั้งหมดนั้น

रुरून्कृष्णमृगांश्चैव मेध्यांश्चान्यान्मनोरमान् ।
बाणैरुन्मथ्य विविधैर्ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयत् ॥ ३.४७.७ ॥

เขายิงรุรุและเนื้อดำ และสัตว์อื่นที่น่ารื่นรมย์และควรแก่การบูชายัญ ด้วยลูกศรหลายชนิด แล้วถวายแก่พราหมณ์

न तत्र कश्चिद्दुर्वर्णो व्याधितो वाऽपि दृश्यते ।
कृशो वा दुर्बलो वाऽपि दीनो भीतोपि वा पुनाः ॥ ३.४७.८ ॥

ในที่นั้นไม่มีใครที่ผิวพรรณทรามหรือเจ็บป่วยปรากฏให้เห็น หรือผอมโซ อ่อนแอ ทุกข์ยาก หรือแม้กระทั่งหวาดกลัว

पुत्रानिव प्रियान्भ्रातॄन्ज्ञातीनिव सहोदरान् ।
पुरोष कौरवश्रेष्ठो धर्मेराजो युधिष्ठिरः। ॥ ३.४७.९ ॥

ยุธิษฐิระ พระธรรมราชา ผู้ประเสริฐที่สุดในเผ่าเการพ ทรงรักใคร่พวกเขาดั่งบุตรที่รักยิ่ง ดั่งพี่น้องและญาติที่เกิดจากมารดาเดียวกัน

पतीश्च द्रौपदी सर्वाञ्द्विजातीश्च यशस्विनी ।
मातेव भोजयित्वाऽग्रे शिष्टमाहारयत्तदा ॥ ३.४७.१० ॥

เทราปที ผู้มีชื่อเสียง เลี้ยงดูสามีทั้งหลายและพราหมณ์ทั้งปวงก่อน เหมือนมารดา แล้วจึงกินสิ่งที่เหลือ

प्राचीं राजा दक्षिणां भीमसेनो ।
यमौ प्रतीचीमथवाऽप्युदीचीम्।
धनुर्धरा मांसहेतोर्मृगाणां ।
क्षयं चक्रुर्नित्यमेवोपगम्य ॥ ३.४७.११ ॥

พระราชาทรงล่าไปทางทิศตะวันออก ภีมเสนไปทางทิศใต้ ฝาแฝดไปทางทิศตะวันตกหรือแม้กระทั่งทิศเหนือ ถือธนูไปหากวางเพื่อเอาเนื้อ และฆ่ามันทุกวันเป็นนิจ

तथा तेषां कवसतां काम्यके वै ।
विहीनानामर्जुनेनोत्सुकानाम्।
पञ्चैव वर्षाणि तथा व्यतीयु-
रथीयतां जपतां जुह्वतां च ॥ ३.४७.१२ ॥

ดังนั้น ขณะที่พวกเขาพำนักอยู่ในป่ากามยกะ ปราศจากอรชุนและโหยหาเขา พวกเขาก็ผ่านไปห้าปี ใช้เวลาศึกษา สวดภาวนา และถวายเครื่องบูชาในไฟ