మహాభారతం · అధ్యాయం 3.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.48.1
तेषां तच्चरितं श्रुत्वा मनुष्यातीतमद्भुतम् ।
चिन्ताशोकपरीतात्मा मन्युनाभिपरिप्लुतः ॥ ३.४८.१ ॥
మానవాతీతమైన, అద్భుతమైన వారి ఆ చరితను విని, చింత, శోకములతో చుట్టబడిన మనస్సు కలవాడై, కోపముతో నిండినవాడై (ఉన్నాడు).
3.48.2
दीर्घमुष्णं च निःश्वस्य धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
अब्रवीत्संजयं सूतमामन्त्र्य भरतर्षभ ॥ ३.४८.२ ॥
అంబిక కుమారుడైన ధృతరాష్ట్రుడు దీర్ఘంగా, వేడిగా నిట్టూర్చి, భరతశ్రేష్ఠా, సూతుడైన సంజయుని పిలిచి ఇలా అన్నాడు.
3.48.3
न रात्रौ न दिवा सूत शान्तिं प्राप्नोमि वैक्षणम् ।
संचिन्त्य दुर्णयं घोरमतीतं द्यूतजं हि तत् ॥ ३.४८.३ ॥
"సూతా, రాత్రి గానీ పగలు గానీ నాకు శాంతి లభించదు; జూదం వల్ల కలిగిన ఆ భయంకరమైన, గతించిన దుర్నీతిని తలచుకున్నప్పుడు."
3.48.4
तेषामसह्यवीर्याणां शौर्यं धैर्यं धृतिं पराम् ।
अन्योन्यमनुरागं च भ्रातॄणामतिमानुषम् ॥ ३.४८.४ ॥
ఓర్వలేని పరాక్రమము గల ఆ సోదరుల శౌర్యము, ధైర్యము, పరమ దృఢత్వము, పరస్పర అనురాగము మనుష్యులకు మించినవి.
3.48.5
देवपुत्रौ महाभागौ देवराजसमद्युती ।
नकुलः सहदेवश्च पाण्डवौ युद्धदुर्मदौ ॥ ३.४८.५ ॥
దేవపుత్రులు, మహాభాగులు, దేవేంద్రునితో సమానమైన తేజస్సు గలవారు; నకులుడు, సహదేవుడు, పాండవులైన ఇద్దరు, యుద్ధ మదముతో ఉన్నవారు.
3.48.6
दृढायुधौ दूरपातौ युद्धे च कृतनिश्चयौ ।
शीघ्रहस्तौ दृढक्रोधौ नित्ययुक्तौ रथे स्थितौ ॥ ३.४८.६ ॥
దృఢమైన ఆయుధాలు గలవారు, దూరంగా బాణాలు వేయువారు, యుద్ధంలో నిశ్చయం కలవారు, వేగమైన చేతులు గలవారు, దృఢమైన కోపం గలవారు, ఎల్లప్పుడూ సిద్ధంగా, రథంపై నిలిచిన ఆ ఇద్దరు.
3.48.7
भीमार्जुनौ पुरोधाय यदा तौ रणमूर्धनि ।
स्थास्येते सिंहविक्रान्तावश्विनाविव दुःसहौ ॥ ३.४८.७ ॥
యుద్ధభూమి ముందు భీముడు, అర్జునుడు నిలిచినప్పుడు, సింహవిక్రమంగల వారు అశ్వినీదేవతల వలె దుస్సహులుగా ఉంటారు.
3.48.8
निःशेषमिह पश्यामि मम सैन्यस्य संजय ॥ ३.४८.८ ॥
సంజయా, ఇక్కడ నా సైన్యం పూర్తిగా నశించడాన్ని నేను చూస్తున్నాను.
3.48.9
तौ ह्यप्रतिरथौ युद्धे देवपुत्रौ महारथौ ।
द्रौपद्यास्तं परिक्लेशं न क्षंस्येतेऽत्यमर्षिणौ ॥ ३.४८.९ ॥
యుద్ధంలో సాటిలేని రథికులైన ఆ దేవపుత్రులు, మహారథులు; అత్యంత కోపంతో ద్రౌపదికి కలిగిన ఆ క్లేశాన్ని వారు క్షమించరు.
3.48.10
वृष्णयोऽथ महेष्वासाः पाञ्चाला वा महौजसः ।
युधि सत्याभिसन्धेन वासुदेवेन रक्षिताः।
प्रधक्ष्यन्ति रणे पार्थाः पुत्राणां मम वाहिनीम् ॥ ३.४८.१० ॥
మహాధనుర్ధరులైన వృష్ణులు, మహాబలులైన పాంచాలులు, సత్యసంకల్పుడైన వాసుదేవునిచే రక్షింపబడి, యుద్ధంలో పార్థులు నా కుమారుల సైన్యాన్ని దహించివేస్తారు.
3.48.11
रामकृष्णप्रणीतानां वृष्णीनां सूतनन्दन ।
न शक्यः सहितुं वेगः पर्वतैरपि दुःसहः ॥ ३.४८.११ ॥
సూతపుత్రా, రామకృష్ణులు నడిపించే వృష్ణుల వేగాన్ని ఎవరూ సహించలేరు; అది పర్వతాలకైనా దుస్సహమే.
3.48.12
तेषां मध्ये महेष्वासो भीमो भीमपराक्रमः ।
शैक्यया वीरघातिन्या गदया विचरिष्यति ॥ ३.४८.१२ ॥
వారి మధ్య మహాధనుర్ధరుడు, భయంకర పరాక్రమశాలి అయిన భీముడు, వీరులను సంహరించే ఉక్కు గదతో సంచరిస్తాడు.
3.48.13
तथा गाण्डीवनिर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेः ।
गदावेगं च भीमस्य नालं सोढुं नराधिपाः ॥ ३.४८.१३ ॥
గాండీవ ధనుస్సు ధ్వనిని, పిడుగు గర్జనలా ఉన్న ఆ ఘోషను, భీముని గదావేగాన్ని, ఓ రాజులారా, వారు భరించలేరు.
3.48.14
ततोऽहं सुहृदां वाचो दुर्योधनवशानुगः ।
स्मरणीयाः स्मरिष्यामि मया या न कृताः पुरा ॥ ३.४८.१४ ॥
అప్పుడు నేను దుర్యోధనుని ఇచ్ఛను అనుసరించినవాడనై, స్మరణీయులైన సుహృదుల మాటలను స్మరిస్తాను; వాటిని నేను ముందు పాటించలేదు.
3.48.15
व्यतिक्रमोऽयं सुमहांस्त्वया राजन्नुपेक्षितः ।
समर्थेनापि यन्मोहात्पुत्रस्ते न निवारितः ॥ ३.४८.१५ ॥
ఓ రాజా, ఇంత పెద్ద అపరాధాన్ని మీరు ఉపేక్షించారు; సమర్థులైనప్పటికీ, మోహం వల్ల మీ కుమారుడిని నివారించలేదు.
3.48.16
श्रुत्वाऽयं निर्जितान्द्यूते पाण्डवान्मधुसूदनः ।
त्वरितः कामय्के पार्थान्समभावयदच्युतः ॥ ३.४८.१६ ॥
పాండవులు జూదంలో ఓడిపోయారని విని, మధుసూదనుడు అచ్యుతుడు త్వరగా పార్థులపై అనురాగం చూపి వారిని ఓదార్చాడు.
3.48.17
द्रुपदस्य तथा पुत्रा धृष्टद्युम्नपुरोगमाः ।
विराटो धृष्टकेतुश्च केकयाश्च महारथाः ॥ ३.४८.१७ ॥
ద్రుపదుని కుమారులు, ధృష్టద్యుమ్నుడు ముందుండగా, విరాటుడు, ధృష్టకేతువు, మహారథులైన కేకయులు కూడా.
3.48.18
तैश्च यत्कथितं राजन्दृष्ट्वा पार्थान्पराजितान् ।
चारेण विदितं सर्वं तन्मया वेदितं च ते ॥ ३.४८.१८ ॥
ఓ రాజా, పార్థులు ఓడిపోయారని చూసి వారు చెప్పినదంతా గూఢచారి ద్వారా నాకు తెలిసింది; నేను దానిని మీకు తెలియజేశాను.
3.48.19
समागम्य वृतस्तत्र पाण्डवैर्मधुसूदनः ।
सारथ्ये फल्गुनस्याजौ तथेत्याह च तान्हरिः ॥ ३.४८.१९ ॥
అక్కడ పాండవులను కలుసుకొని, మధుసూదనుడు యుద్ధంలో అర్జునుని సారథిగా ఎన్నుకోబడ్డాడు. హరి వారితో, "అలాగే కానివ్వండి" అన్నాడు.
3.48.20
अमर्षितो हि कृष्णोपि दृष्ट्वा पार्थांस्तदा गतान् ।
कृष्णाजिनोत्तरासङ्गानब्रवीच्च युधिष्ठिरम् ॥ ३.४८.२० ॥
అప్పుడు పార్థులు నల్లజింక చర్మాన్ని ఉత్తరీయంగా ధరించి వెళ్లడాన్ని చూసి కృష్ణుడు కూడా కోపించి యుధిష్ఠిరునితో మాట్లాడాడు.
3.48.21
या सा समृद्धिः पार्थानामिन्द्रप्रस्थे बभूव ह ।
राजसूये मया दृष्टा नृपैरन्यैः सुदुर्लभा ॥ ३.४८.२१ ॥
ఇంద్రప్రస్థంలో పార్థులకు ఉన్న ఆ సమృద్ధి — రాజసూయ యాగంలో నేను చూసినది, ఇతర రాజులకు అత్యంత దుర్లభమైనది.
3.48.22
यत्रसर्वान्महीपालाञ्शस्त्रतेजोभयार्दितान् ।
सवङ्गाङ्गान्सपौण्ड्रौढ्रान्सचोलद्रविडान्ध्रकान् ॥ ३.४८.२२ ॥
శస్త్రతేజస్సుతో, రెండు రకాల భయంతో పీడితులైన సమస్త రాజులను — వంగులు, అంగులతో, పౌండ్రులు, ఔడ్రులతో, చోళులు, ద్రావిడులు, ఆంధ్రులతో.
3.48.23
सागरानूपकांश्चैव ये च पत्तनवासिनः ।
सिंहलान्बर्बरान्म्लेच्छान्ये च लङ्कानिवासिनः ॥ ३.४८.२३ ॥
సముద్రతీరవాసులను, పట్టణాలు రేవుల్లో నివసించేవారిని, సింహళులను, బర్బరులను, మ్లేచ్ఛులను, లంకలో నివసించేవారిని.
3.48.24
पश्चिमानि चराष्ट्राणि शतशः सागरान्तिकान् ।
पह्लवान्दरदान्सर्वान्किरातान्यवनाञ्शकान् ॥ ३.४८.२४ ॥
పశ్చిమాన ఉన్న వందలాది చర-రాష్ట్రాలను, సముద్రం దగ్గరున్నవారిని, పహ్లవులను, దరదులను, సర్వ కిరాతులను, యవనులను, శకులను.
3.48.25
हारहूणांश्च चीनांश्च तुषारान्सैन्धवांस्तथा ।
जागुडान्रामठान्मुण्डान्स्त्रीराज्यमथ तङ्गणान् ॥ ३.४८.२५ ॥
హారులను, హూణులను, చీనులను, తుషారులను, సైంధవులను, జాగుడులను, రామఠులను, ముండులను, స్త్రీరాజ్యమును, తంగణులను.
3.48.26
केकयान्मालवांश्चैव तथा काश्मीरकानपि ।
अद्राक्षमहमाहूतान्यज्ञे ते परिवेषकान् ॥ ३.४८.२६ ॥
కేకయులను, మాళవులను, కాశ్మీరకులను కూడా నీ యజ్ఞంలో ఆహ్వానితులై వడ్డించువారిగా నేను చూశాను.
3.48.27
सा ते समृद्धिर्यैरात्ता चपला प्रतिसारिणी ।
आदाय जीवितं तेषामाहरिष्यामि तामहम् ॥ ३.४८.२७ ॥
వారి చేత తీసుకోబడిన నీ ఆ సమృద్ధి, చంచలమైనది, తిరిగి పోయేది; వారి ప్రాణాలను తీసుకొని నేను దానిని తిరిగి తెస్తాను.
3.48.28
रामेण सह कौरव्य भीमार्जुनवयैस्तथा ।
अक्रूरगदसाम्बैश्च प्रद्युम्नेनाहुकेन च ॥ ३.४८.२८ ॥
ఓ కౌరవా, బలరాముడితో, భీమార్జునులు మరియు వారి వయస్సువారితో, అక్రూర, గద, సాంబులతో, ప్రద్యుమ్నుడు మరియు ఆహుకునితో.
3.48.29
धृष्टद्युम्नेन वीरेण शिशुपालात्मजेन च ।
दुर्योधनं रणे हत्वा सद्यः कर्णं च भारत।
दुःशासनं सौबलेयं यश्चान्यः प्रतियोत्स्यति ॥ ३.४८.२९ ॥
వీరుడైన ధృష్టద్యుమ్నునితో, శిశుపాలుని కుమారునితో, యుద్ధంలో దుర్యోధనుని చంపి, ఓ భారతా, వెంటనే కర్ణుని, దుశ్శాసనుని, సౌబలేయుడిని (శకుని), ఇంకా ఎవరు ఎదిరించి పోరాడుతారో వారిని.
3.48.30
ततस्त्वं हास्तिनपुरे भ्रातृभिः सहितो वसन् ।
धार्तराष्ट्रीं श्रियं प्राप्य प्रशाधि पृथिवीमिमां ॥ ३.४८.३० ॥
అప్పుడు నీవు హాస్తినాపురంలో సోదరులతో కలిసి నివసిస్తూ, ధార్తరాష్ట్రుల రాజలక్ష్మిని పొంది, ఈ భూమిని పాలిస్తావు.
3.48.31
अथैनमब्रवीद्राजा तस्मिन्वीरसमागमे ।
शृण्वत्स्वेतेषु वीरेषु धृष्टद्युम्नमुखेषु च ॥ ३.४८.३१ ॥
అప్పుడు రాజు ఆ వీరుల సమావేశంలో, ఈ వీరులు, ధృష్టద్యుమ్నుడు ముందుండగా వారు వింటుండగా, అతనితో ఇలా అన్నాడు.
3.48.32
प्रतिगृह्णामि ते वाचमिमां सत्यां जनार्दन ।
अमित्रान्मे महाबाहो सानुबन्धान्हनिष्यसि ॥ ३.४८.३२ ॥
జనార్దనా, నీ ఈ సత్యవాక్యాన్ని నేను అంగీకరిస్తున్నాను. మహాబాహూ, నా శత్రువులను వారి అనుచరులతో సహా నీవు సంహరిస్తావు.
3.48.33
वर्षात्रयोदशादूर्ध्वं सत्यं मां कुरु केशव ।
प्रतिज्ञातो वने वासो राज्ञांमध्ये मया ह्ययम् ॥ ३.४८.३३ ॥
కేశవా, పదమూడు సంవత్సరాల తరువాత నన్ను సత్యంగా నిలుపు. రాజుల మధ్య నేను అరణ్యవాసాన్ని ఈ విధంగా ప్రతిజ్ఞ చేశాను.
3.48.34
धर्मराजस्य वचनं प्रतिश्रुत्य सभासदः ।
धृष्टद्युम्नपुरोगास्ते समयामासुऱञ्जसा ॥ ३.४८.३४ ॥
ధర్మరాజు మాటలను విని, ధృష్టద్యుమ్నుడు ముందుండిన సభికులు సులభంగా అంగీకరించారు.
3.48.35
केशवं मधुरैर्वाक्यैः कालयुक्तैरमर्षितम् ।
पाञ्चालीं प्राहुरक्लिष्टां वासुदेवस्य शृण्वतः ॥ ३.४८.३५ ॥
వాసుదేవుడు వింటుండగా, కోపించిన కేశవుడిని మధురమైన, సమయానుకూలమైన మాటలతో వారు పలికారు; పాంచాలిని కళంకరహితురాలని అన్నారు.
3.48.36
दुर्योधनस्तव क्रोधाद्देवि त्यक्ष्यति जीवितम् ।
प्रतिजानीम ते सत्यं मा शुचो वरवर्णिनि ॥ ३.४८.३६ ॥
దేవీ, నీ కోపం వల్ల దుర్యోధనుడు తన ప్రాణాన్ని విడుస్తాడు. మేము నీకు సత్యంగా ప్రతిజ్ఞ చేస్తున్నాము; శ్రేష్ఠవర్ణినీ, దుఃఖించకు.
3.48.37
ये स्म ते कुरवः कृष्णे दृष्ट्वा त्वां प्राहसंस्तदा ।
मांसानि तेषां खादन्तो हरिष्यन्ति वृकद्विजाः ॥ ३.४८.३७ ॥
కృష్ణా, నిన్ను చూసి అప్పుడు నవ్విన ఆ కురువులు — వారి మాంసాన్ని తింటూ తోడేళ్ళు, పక్షులు దాన్ని మోసుకుపోతాయి.
3.48.38
पास्यन्ति रुधिरं तेषां गृध्रा गोमायवस्तथा ।
उत्तमाङ्गानि कर्षन्तो यैः कृष्टाऽसि सभातले ॥ ३.४८.३८ ॥
వారి రక్తాన్ని రాబందులు, నక్కలు తాగుతాయి; సభా మందిరంలో నిన్ను ఈడ్చినవారి తలలను లాగుతూ అవి తాగుతాయి.
3.48.39
तेषां द्रक्ष्यसि पाञ्चालि गात्राणि पृथिवीतले ।
क्रव्यादैः कृष्यमाणानि भक्ष्यमाणानि चासकृत् ॥ ३.४८.३९ ॥
పాంచాలీ, వారి శరీరాలు నేలపై పడి ఉండటం నీవు చూస్తావు; మాంసాహారులు వాటిని ఈడ్చి పదే పదే తింటారు.
3.48.40
परिक्लिष्टाऽसियैस्तत्रयैश्चासि समुपेक्षिता ।
तेषामुत्कृत्तशिरसां भूमिः पास्यति शोणितम् ॥ ३.४८.४० ॥
అక్కడ నిన్ను బాధించినవారు, నిన్ను నిర్లక్ష్యం చేసినవారు — వారి తలలు నరికివేయబడి, భూమి వారి రక్తాన్ని తాగుతుంది.
3.48.41
एवं बहुविधा वाचस्त ऊचुः पुरुषर्षभाः ।
सर्वेतेजस्विनः शूराः सर्वेचाहतलक्षणाः ॥ ३.४८.४१ ॥
ఇలా అనేక విధాలుగా ఆ పురుషశ్రేష్ఠులు మాట్లాడారు — అందరూ తేజోవంతులు, శూరులు, అహత లక్షణాలు కలవారు.
3.48.42
ते धर्मराजेन वृतावर्षादूर्ध्वं त्रयोदशात् ।
पुरस्कृत्योपयास्यन्ति वासुदेवं महारथाः ॥ ३.४८.४२ ॥
ఆ మహారథులు ధర్మరాజుచే పదమూడు సంవత్సరాల తర్వాత పంపబడి, వాసుదేవుడిని ముందుంచుకుని బయలుదేరుతారు.
3.48.43
रामश्च कृष्णश्च धनंजयश्च ।
प्रद्युम्नसाम्बौ युयुधानभीमौ।
पाञ्चालपुत्राः सह मत्स्यराज्ञा ॥ ३.४८.४३ ॥
రాముడు, కృష్ణుడు, ధనంజయుడు, ప్రద్యుమ్నుడు, సాంబుడు, యుయుధానుడు, భీముడు, పాంచాల పుత్రులు, మత్స్య రాజుతో కలిసి.
3.48.44
माद्रीसुतौ केकयराजपुत्राः ।
एतान्सर्वाल्लोँकवीरानजेया-
न्महात्मनः सानुबन्धान्ससैन्यान् ।
को जीवितार्थी समरेऽभ्युदीया-
त्क्रुद्धान्सिंहान्केसरिणो यथैव ॥ ३.४८.४४ ॥
మాద్రి కుమారులు, కేకయ రాజ పుత్రులు, లోకవీరులైన, జయించరాని, మహాత్ములైన వీరందరూ తమ బంధువులు, సైన్యాలతో. జీవించాలనుకునేవాడు యుద్ధంలో కోపించిన సింహాల వంటి వీరిపై ఎలా దాడి చేస్తాడు?
3.48.45
यन्माऽब्रवीद्विदुरो द्यूतकाले ।
त्वं पाण्डवाञ्जेषय्सि चेन्नरेन्द्र।
ध्रुवं कुरूणामयमन्तकालो ।
महाभयो भविता शोणितौधः ॥ ३.४८.४५ ॥
ద్యూత సమయంలో విదురుడు నాతో అన్నాడు: ఓ నరేంద్రా, నీవు పాండవులను జయిస్తే, కురువులకు ఇదే అంతకాలం అవుతుంది; గొప్ప భయం కలుగుతుంది, రక్త ప్రవాహం పారుతుంది.
3.48.46
मन्ये यथा तद्भवितेति सूत ।
यथा क्षत्ता प्राह वचः पुरा माम्।
असंशयं भविता युद्धमेत-
द्गते काले पाण्डवानां यथोक्तम् ॥ ३.४८.४६ ॥
ఓ సూతా, విదురుడు ముందు నాతో చెప్పిన మాటల ప్రకారమే అది జరుగుతుందని నేను భావిస్తున్నాను. సందేహం లేదు, పాండవులకు కాలం వచ్చినప్పుడు ఈ యుద్ధం జరుగుతుంది, చెప్పినట్లే.