മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.49.1
अस्त्रहेतोर्गते पार्थे शक्रलोकं महात्मनि ।
युधिष्ठिरप्रभृतयः किमकुर्वत पाण्डवाः ॥ ३.४९.१ ॥
അസ്ത്രങ്ങൾക്കായി മഹാത്മാവായ പാർത്ഥൻ ഇന്ദ്രലോകത്തേക്ക് പോയപ്പോൾ യുധിഷ്ഠിരാദികളായ പാണ്ഡവർ എന്ത് ചെയ്തു?
3.49.2
अस्त्रहेतोर्गते पार्थे शक्रलोकं महात्मनि ।
न्यवसन्कृष्णया सार्धं काम्यके भरतर्षभाः ॥ ३.४९.२ ॥
അസ്ത്രങ്ങൾക്കായി മഹാത്മാവായ പാർത്ഥൻ ഇന്ദ്രലോകത്തേക്ക് പോയപ്പോൾ, ഭരതശ്രേഷ്ഠന്മാർ കൃഷ്ണയോടൊപ്പം കാമ്യകവനത്തിൽ വസിച്ചു.
3.49.3
ततः कदाचिदेकान्ते विविक्ते मृदुशाद्वले ।
दुःखार्ता भरतश्रेष्ठा निषेदुः सह कृष्णया ॥ ३.४९.३ ॥
പിന്നീടൊരിക്കൽ ഏകാന്തവും വിജനവും മൃദുവായ പുൽത്തകിടിയുമുള്ള സ്ഥലത്ത് ദുഃഖാർത്തരായ ഭരതശ്രേഷ്ഠന്മാർ കൃഷ്ണയോടൊപ്പം ഇരുന്നു.
3.49.4
धनंजयं शोचमानाः साश्रुकण्ठाः सुदुःखिताः ।
तद्वियोगार्दितान्सर्वाञ्शोकः समभिपुप्लुवे ॥ ३.४९.४ ॥
ധനഞ്ജയനെക്കുറിച്ച് ശോകിച്ച്, കണ്ണീരാൽ കണ്ഠമിടറി, അത്യന്തം ദുഃഖിതരായി, അവന്റെ വിയോഗത്താൽ പീഡിതരായ അവരെല്ലാവരെയും ശോകം വലയം ചെയ്തു.
3.49.5
धनंजयवियोगाच्च राज्यभ्रंशाच्च दुःखिताः ।
अथ भीमो महाबाहुर्युधिष्ठिरमभाषत ॥ ३.४९.५ ॥
ധനഞ്ജയന്റെ വിയോഗത്താലും രാജ്യനഷ്ടത്താലും ദുഃഖിതരായിരിക്കെ, മഹാബാഹുവായ ഭീമൻ യുധിഷ്ഠിരനോട് പറഞ്ഞു.
3.49.6
निदेशात्ते महाराज गतोऽसौ भरतर्षभः ।
अर्जुनः पाण्डुपुत्राणां यस्मिन्प्राणाः प्रतिष्ठिताः ॥ ३.४९.६ ॥
മഹാരാജാവേ, നിന്റെ കല്പനപ്രകാരം ആ ഭരതവൃഷഭനായ അർജുനൻ പോയിരിക്കുന്നു; പാണ്ഡുപുത്രന്മാരുടെ പ്രാണങ്ങൾ അവനിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്നു.
3.49.7
यस्मिन्विनष्टे पाञ्चालाः सह पुत्रैस्तथा वयम् ।
सात्यकिर्वासुदेवश्च विनश्येयुर्न संशयाः ॥ ३.४९.७ ॥
അവൻ നശിച്ചാൽ പാഞ്ചാലരും പുത്രന്മാരോടുകൂടെ നാമും സാത്യകിയും വാസുദേവനും നശിക്കും, സംശയമില്ല.
3.49.8
योसौ गच्छति धर्मात्मा बहून्क्लेशान्विचिन्तयन् ।
भवन्नियोगाद्बीभत्सुस्ततो दुःखतरं नु किम् ॥ ३.४९.८ ॥
ധർമ്മാത്മാവായ ആ അർജ്ജുനൻ നിന്റെ കല്പനയാൽ പോകുമ്പോൾ പല ക്ലേശങ്ങളെ ചിന്തിക്കുന്നു; ഇതിനേക്കാൾ ദുഃഖകരമായത് എന്തുണ്ട്?
3.49.9
यस्य बाहू समाश्रित्य वयं सर्वे महात्मनः ।
मन्यामहे जितानाजौ परान्प्राप्तां च मेदिनीम् ॥ ३.४९.९ ॥
ഏതു മഹാത്മാവിന്റെ ബാഹുക്കളെ ആശ്രയിച്ച് നാം എല്ലാവരും യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച് ഭൂമി നേടിയതായി കരുതുന്നു.
3.49.10
यस्य प्रभावाद्धि वयं सभामध्ये धनुष्मतः ।
जितान्मन्यामहे सर्वान्धार्तराष्ट्रात्ससौबलान् ॥ ३.४९.१० ॥
ഏതു വില്ലാളിയുടെ പ്രഭാവത്താൽ നാം സഭാമധ്യത്തിൽ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രരെയും സൗബലനോടൊപ്പം എല്ലാവരെയും ജയിച്ചതായി കരുതുന്നു.
3.49.11
यस्य प्रभावान्न मया सभामध्ये महाबलाः ।
नीता लोकममुं सर्वे धार्तराष्ट्राः ससौबलाः ॥ ३.४९.११ ॥
ഏതു പ്രഭാവത്താൽ സഭാമധ്യത്തിൽ ഞാൻ മഹാബലരായ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രരെയും സൗബലനോടൊപ്പം എല്ലാവരെയും ആ ലോകത്തിലേക്ക് അയച്ചില്ലയോ.
3.49.12
तेवयं बाहुबलिनः क्रोधमुत्थितमात्मनः ।
सहामहे भवन्मूलं वासुदेवेन पालिताः ॥ ३.४९.१२ ॥
ആ നാം ബാഹുബലികൾ, വാസുദേവനാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടവർ, നിന്റെ മൂലമായി ഉയർന്ന നമ്മുടെ സ്വന്തം കോപം സഹിക്കുന്നു.
3.49.13
मया हि सह कृष्णेन हत्वा कर्णमुखान्परान् ।
स्वबाहुविजितां कृत्स्नां प्रशाधीनां वसुंधराम् ॥ ३.४९.१३ ॥
കൃഷ്ണനോടൊപ്പം കർണ്ണാദി ശത്രുക്കളെ വധിച്ച്, എന്റെ ഭുജബലത്താൽ ജയിച്ച സമസ്ത ഭൂമിയെയും ഭരിക്കാൻ യോഗ്യമാക്കി.
3.49.14
भतो द्यूतदोषेण सर्वेवयमुपप्लुताः ।
अहीनपौरुषा राजन्बलिभिर्बलवत्तराः ॥ ३.४९.१४ ॥
ഓ രാജാവേ, ചൂതുകളിയുടെ ദോഷത്താൽ നാമെല്ലാവരും പീഡിതരായി; പൗരുഷം കുറയാതിരുന്നിട്ടും ബലവാന്മാരെക്കാൾ ബലവാന്മാരായ ശത്രുക്കളാൽ നാം തകർന്നു.
3.49.15
क्षात्रं धर्मं महाराज त्वमवेक्षितुमर्हसि ।
ग हिधर्मो महाराज त्रियस्य वनाश्रयः ॥ ३.४९.१५ ॥
മഹാരാജാവേ, നീ ക്ഷത്രിയധർമ്മത്തെ പരിഗണിക്കണം; മഹാരാജാവേ, വനവാസം സ്ത്രീധർമ്മമാണ്, ക്ഷത്രിയധർമ്മമല്ല.
3.49.16
राज्यमेव परंधर्मं क्षत्रियस्य विदुर्बुधाः ।
स क्षत्रधर्मविद्राजन्माधर्म्यान्नीनशः पथः ॥ ३.४९.१६ ॥
ബുദ്ധിമാന്മാർ രാജ്യമാണ് ക്ഷത്രിയന്റെ പരമധർമ്മമെന്ന് അറിയുന്നു; ഓ രാജാവേ, ക്ഷത്രിയധർമ്മം അറിയുന്ന നീ അധർമ്മവഴിയിൽ നശിച്ചു.
3.49.17
प्राग्द्वादश समा राजन्धार्तराष्ट्रान्निहन्महि ।
निवर्त्य च वनात्पार्थमानाय्य च जनार्दनम् ॥ ३.४९.१७ ॥
ഓ രാജാവേ, പന്ത്രണ്ട് വർഷം മുമ്പുതന്നെ നാം ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ വധിക്കേണ്ടതായിരുന്നു; കാട്ടിൽനിന്ന് പാർത്ഥനെ തിരികെ കൊണ്ടുവന്ന് ജനാർദ്ദനനെയും കൂട്ടി.
3.49.18
व्यूढानीकान्महाराज जवेनैव महाहवे ।
धार्तराष्ट्रानमुं लोकं गमयाम विशांपते ॥ ३.४९.१८ ॥
മഹാരാജാവേ, വ്യൂഹം ചമച്ച സേനകളുള്ള ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ മഹായുദ്ധത്തിൽ വേഗത്തിൽ ആ ലോകത്തേക്ക് അയക്കുമായിരുന്നു; ഓ പ്രജാപാലകാ.
3.49.19
सर्वानहं हनिष्यामि धार्तराष्ट्रान्ससौबलान् ।
दुर्योधनं च कर्णं च यो वाऽन्यः प्रतियोत्स्यते ॥ ३.४९.१९ ॥
ഞാൻ അവരെയെല്ലാം കൊല്ലും — സൗബലനോടൊപ്പമുള്ള ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ, ദുര്യോധനനെയും കർണനെയും, എന്നോട് പൊരുതുന്ന മറ്റാരെയും.
3.49.20
मया प्रशमिते पश्चात्त्वमेष्यसि वनं पुनः ।
एवं कृते न ते दोषो भविष्यति विशांपते ॥ ३.४९.२० ॥
ഞാൻ ശമിപ്പിച്ചശേഷം നീ വീണ്ടും കാട്ടിലേക്ക് പോകും. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ, ഹേ പ്രഭോ, നിനക്ക് ദോഷമുണ്ടാകില്ല.
3.49.21
यज्ञैश्च विविधैस्तात कृतंपापमरिंदम ।
अवधूय महाराजगच्छेम स्वर्गमुत्तमम् ॥ ३.४९.२१ ॥
പ്രിയനേ, ശത്രുനിഗ്രഹിയേ, വിവിധ യജ്ഞങ്ങളാൽ ചെയ്ത പാപം കുടഞ്ഞുകളഞ്ഞ്, മഹാരാജാവേ, നമുക്ക് ഉത്തമസ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകാം.
3.49.22
एवमेतद्भवेद्राजन्यदि राजा न बालिशः ।
अस्माकं दीर्घसूत्रः स्याद्भवान्धर्मपरायणः ॥ ३.४९.२२ ॥
ഹേ രാജാവേ, രാജാവ് വിഡ്ഢിയല്ലെങ്കിൽ ഇത് ഇങ്ങനെതന്നെ ആകും. ഞങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ നീ ധർമ്മപരായണനാണ്, പക്ഷേ കാലവിളംബം വരുത്തുന്നവനായിരിക്കും.
3.49.23
निकृत्या निकृतिप्रत्रा हन्तव्या इति निश्चयः ।
न हि नैकृतिकं हत्वा निकृत्या पापमुच्यते।
तथा भारत धर्मेषु धर्मज्ञैरिह दृश्यते ॥ ३.४९.२३ ॥
വഞ്ചനയാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട വഞ്ചകരെ വഞ്ചനയാൽത്തന്നെ കൊല്ലണം — ഇതാണ് നിശ്ചയം. വഞ്ചകനെ വഞ്ചനയാൽ കൊല്ലുന്നതിൽ പാപമില്ലെന്ന് പറയുന്നു. ഹേ ഭാരത, ധർമ്മജ്ഞർ ധർമ്മങ്ങളിൽ ഇപ്രകാരം കാണുന്നു.
3.49.24
अहोरात्रं महाराज तुल्यं संवत्सरेण ह ।
तथैव वेदवचनं श्रूयते नित्यदा विभो।
संवत्सरो महाराज पूर्णो भवति कृच्छ्रतः ॥ ३.४९.२४ ॥
ഹേ മഹാരാജാവേ, ഒരു അഹോരാത്രം ഒരു സംവത്സരത്തിന് തുല്യമാണ്. അതുപോലെ വേദവചനം എപ്പോഴും കേൾക്കപ്പെടുന്നു. ഹേ വിഭോ, ഹേ മഹാരാജാവേ, സംവത്സരം കഷ്ടപ്പെട്ട് പൂർണ്ണമാകുന്നു.
3.49.25
यदि वेदाः प्रमाणं ते दिवसादूर्ध्वमच्युत ।
तयोदशादितः कालो ज्ञायतां परिनिष्ठितः ॥ ३.४९.२५ ॥
അച്യുതാ, വേദങ്ങൾ നിനക്ക് പ്രമാണമെങ്കിൽ, ദിവസത്തിനപ്പുറം ആ രണ്ടിൽ പത്താമത്തേതിൽനിന്ന് കാലം പൂർണമായി എന്ന് അറിയപ്പെടട്ടെ.
3.49.26
कालो दुर्योधनं हन्तुं सानुबन्धमरिंदम ।
एकाग्रां पृथिवीं सर्वां पुरा राजन्करोति सः ॥ ३.४९.२६ ॥
ശത്രുദമനാ, കാലം ദുര്യോധനനെയും അവന്റെ അനുയായികളെയും വധിക്കാൻ വരുന്നു; രാജാവേ, അവൻ മുൻപ് സമസ്ത ഭൂമിയെയും ഏകാഗ്രമാക്കുന്നു.
3.49.27
द्यूतप्रियेण राजेन्द्र तथा तद्भवता कृतम् ।
प्रायेणाज्ञातच्रयायां वयं सर्वेनिपातिताः ॥ ३.४९.२७ ॥
രാജേന്ദ്രാ, ചൂതുകളിയിൽ പ്രിയനായവൻ അങ്ങനെ ചെയ്തു; നീയും അതുതന്നെ ചെയ്തു; അജ്ഞാതവാസകാലത്ത് ഞങ്ങളെല്ലാം വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു.
3.49.28
न तं देशं प्रपश्यामि यत्र सोऽस्मान्सुदुर्जनः ।
न विज्ञास्यति दुष्टात्मा चारैरिति सुयोधनः ॥ ३.४९.२८ ॥
ആ ദുഷ്ടൻ നമ്മെ അറിയാത്ത ഒരു ദേശവും ഞാൻ കാണുന്നില്ല; ദുഷ്ടമനസ്സുള്ള സുയോധനൻ ചാരന്മാരാലും നമ്മെ അറിയില്ല.
3.49.29
अधिगम्य च सर्वान्नो वनवासमिमं ततः ।
प्रव्राजयिष्यतिपुनर्निकृत्याऽधमपूरुषः।
यद्यस्मानभिगच्छेत पापः स हि कथंचन ॥ ३.४९.२९ ॥
നമ്മെയെല്ലാം കണ്ടെത്തി ആ അധമപുരുഷൻ വീണ്ടും ഈ വനവാസത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കും; ആ പാപി എങ്ങനെയെങ്കിലും നമ്മുടെ അടുത്തെത്തിയാൽ.
3.49.30
अज्ञातचर्यामुत्तीर्णान्दृष्ट्वा च पुनराह्वयेत् ।
द्यूतेन ते महाराज पुनर्युद्धं प्रवर्तते ॥ ३.४९.३० ॥
അജ്ഞാതവാസം പൂർത്തിയാക്കിയവരെ കണ്ടാൽ അവൻ വീണ്ടും ചൂതിന് വിളിക്കും; മഹാരാജാവേ, നിനക്ക് വീണ്ടും യുദ്ധം ആരംഭിക്കുന്നു.
3.49.31
भवांश्च पुनराहूतो द्यूतेनैवापनेष्यति ।
स तथाऽक्षेषु कुशलो निश्चितो गतचेतनः ॥ ३.४९.३१ ॥
നിങ്ങൾ വീണ്ടും ചൂതിന് വിളിക്കപ്പെട്ട് ആ ചൂതിനാൽ തന്നെ അപഹരിക്കപ്പെടും. അവൻ ചൂതുകളിൽ സമർത്ഥനും ദൃഢനിശ്ചയമുള്ളവനും ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടവനെപ്പോലെയുമാണ്.
3.49.32
चरिष्यसि महाराज वनेषु वसतीः पुनः ॥ ३.४९.३२ ॥
മഹാരാജാവേ, നിങ്ങൾ വീണ്ടും വനങ്ങളിൽ വാസസ്ഥലങ്ങളിൽ അലഞ്ഞുനടക്കും.
3.49.33
यद्यस्मान्सुमहाराज कृपणान्कर्तुमर्हसि ।
यावज्जीवमवेक्षस्व वेदधर्मांश्च कृत्स्नशः।
निकृत्या निकृतिप्रज्ञो हन्तव्य इति निश्चयः ॥ ३.४९.३३ ॥
നിങ്ങൾ ഞങ്ങളെ ദീനരാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ജീവിതകാലം മുഴുവൻ വേദധർമ്മങ്ങളെ സമ്പൂർണ്ണമായി നോക്കുക. വഞ്ചനയാൽ വഞ്ചനാബുദ്ധിയുള്ളവൻ കൊല്ലപ്പെടണം, ഇതാണ് നിശ്ചയം.
3.49.34
अनुज्ञातस्त्वया गत्वायावच्छक्ति सुयोधनम् ।
यथैव कक्षमुत्सृष्टो दहेदनिलसारथिः।
हनिष्यामि तथा मन्दमनुजानातु मे भवान् ॥ ३.४९.३४ ॥
നിങ്ങളുടെ അനുമതിയോടെ പോയി, എന്റെ പരമാവധി ശക്തിയാൽ സുയോധനനെ, കാറ്റ് സാരഥിയായ തീ ഉണങ്ങിയ പുല്ലിനെ ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ഞാൻ കൊല്ലും. എനിക്ക് അനുവാദം തരണം.
3.49.35
एवं ब्रुवाणं भीमं तु धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
उवाच सान्त्वयन्राजा मूर्न्ध्युपाघ्राय पाण्डवम् ॥ ३.४९.३५ ॥
ഭീമൻ ഇങ്ങനെ പറയുമ്പോൾ, ധർമ്മരാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ പാണ്ഡവന്റെ തല മണത്ത്, അവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു.
3.49.36
असशयं महाबाहो हनिष्यसि सुयोधनम् ।
वर्षात्रयोदशादूर्ध्वं सह गाण्डीवधन्वना ॥ ३.४९.३६ ॥
ഓ മഹാബാഹോ, സംശയമില്ല, പതിമൂന്ന് വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഗാണ്ഡീവ വില്ലാളിയോടൊപ്പം നീ സുയോധനനെ കൊല്ലും.
3.49.37
यत्त्वमाभाषसे पार्थ प्राप्तः काल इति प्रभो ।
अनृतं नत्सहे वक्तुं न ह्येतन्मयि विद्यते ॥ ३.४९.३७ ॥
ഓ പ്രഭോ, പാർത്ഥാ, 'കാലം വന്നിരിക്കുന്നു' എന്ന് നീ പറഞ്ഞത് — അസത്യം പറയുവാൻ ഞാൻ സഹിക്കില്ല; അത് എന്നിൽ ഇല്ല.
3.49.38
अन्तरेणापि कौन्तेय निकृतिंपापनिश्चयम् ।
हन्ता त्वमसि दुर्धर्ष सानुबन्धं सुयोधनम् ॥ ३.४९.३८ ॥
കൗന്തേയാ, വഞ്ചനയും പാപ നിശ്ചയവുമുള്ളവൻ ഇല്ലെങ്കിലും, ഓ ദുർധർഷാ, നീ അനുചരന്മാരോടുകൂടി സുയോധനനെ വധിക്കും.
3.49.39
एवं ब्रुवति भीमं तु धर्मराजे युधिष्ठिरे ।
आजगाम महाभागो बृहदश्वो महानृषिः ॥ ३.४९.३९ ॥
ധർമ്മരാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ ഭീമനോട് ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, മഹാഭാഗ്യവാനായ മഹർഷി ബൃഹദശ്വൻ എത്തി.
3.49.40
तमभिप्रेक्ष्यधर्मात्मा संप्राप्तं धर्मचारिणम् ।
शास्त्रवन्मधुपर्केण पूजयामास धर्मराट् ॥ ३.४९.४० ॥
വന്നെത്തിയ ധർമ്മാത്മാവായ ധർമ്മരാജൻ ധർമ്മാചാരിയായ ആ ഋഷിയെ കണ്ട് ശാസ്ത്രപ്രകാരം മധുപർക്കം നൽകി പൂജിച്ചു.
3.49.41
आश्वस्तं चैनमासीनमुपासनो युधिष्ठिरः ।
अभिप्रेक्ष्य महाबाहुः कृपणं बह्वभाषत ॥ ३.४९.४१ ॥
ആശ്വസിച്ച് ഇരിക്കുന്ന അദ്ദേഹത്തിന് സമീപം ഇരുന്ന മഹാബാഹുവായ യുധിഷ്ഠിരൻ അദ്ദേഹത്തെ നോക്കി ദീനമായി പലതും പറഞ്ഞു.
3.49.42
अक्षद्यूते च भगवन्धनं राज्यं च मे हृतम् ।
आहूय निकृतिप्रज्ञैः कितवैरक्षकोविदैः ॥ ३.४९.४२ ॥
ഭഗവാനേ, ചൂതുകളിയിൽ എന്റെ ധനവും രാജ്യവും വഞ്ചനാബുദ്ധികളും ചൂതുകളിയിൽ വിദഗ്ധരുമായ ചൂതാട്ടക്കാർ എന്നെ വിളിച്ചുവരുത്തി അപഹരിച്ചു.
3.49.43
अनक्षज्ञस्य हि सतो निकृत्या पापनिश्चयैः ।
भार्या च मे सभां नीता प्राणेभ्योपि गरीयसी ॥ ३.४९.४३ ॥
ചൂതുകളി അറിയാതിരുന്ന എന്നെ, വഞ്ചനയിൽ പാപചിന്തയുള്ളവർ ചതിച്ചു; പ്രാണനെക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ട എന്റെ ഭാര്യയെ സഭയിലേക്കു വലിച്ചുകൊണ്ടുപോയി.
3.49.44
पुनर्द्यूतेन मां जित्वा वनवासां सुदारुणम् ।
प्राव्राजयन्मंहारण्यमजिनैः परिवारितम् ॥ ३.४९.४४ ॥
വീണ്ടും ചൂതിൽ എന്നെ ജയിച്ച്, അതികഠിനമായ വനവാസത്തിലേക്ക് അയച്ചു; തോൽവസ്ത്രം ധരിച്ച എന്നെ ആ മഹാവനത്തിലേക്ക് ഓടിച്ചു.
3.49.45
अहं वने दुर्वसतीर्वसन्परमदुःखितः ।
अक्षद्यूताभिषङ्गेण गिरः शृण्वन्सुदारुणाः ॥ ३.४९.४५ ॥
കാട്ടിൽ ദുരിതകരമായ വാസസ്ഥലങ്ങളിൽ താമസിച്ച്, അതിദുഃഖിതനായി, ചൂതിനോടുള്ള ആസക്തിയാൽ അവരുടെ കഠിനവചനങ്ങൾ കേട്ടുകൊണ്ടിരുന്നു ഞാൻ.
3.49.46
आर्तानां सुहृदां वाचो द्यूतप्रभृति शंसताम् ।
अहं हृदि श्रिताः स्मृत्वा सर्वरात्रीर्विचिन्तयन् ॥ ३.४९.४६ ॥
ചൂതു തുടങ്ങി പറഞ്ഞ ദുഃഖിതരായ സുഹൃത്തുക്കളുടെ വാക്കുകൾ ഞാൻ ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചു; അവ ഓർത്ത്, രാത്രികളെല്ലാം ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
3.49.47
यस्मिंश्च वयमायत्ताः सदा गाण्डीवधन्वनि ।
स चेन्द्रलोकं गतवानस्त्रहेतोर्महाबलः ॥ ३.४९.४७ ॥
നാം എപ്പോഴും ആശ്രയിച്ചിരുന്ന, ഗാണ്ഡീവധനുസ്സ് ധരിച്ച ആ മഹാബലൻ അസ്ത്രങ്ങൾക്കായി ഇന്ദ്രലോകത്തേക്ക് പോയിരിക്കുന്നു—
3.49.48
विना महात्मना तेन गतसत्व इवास्महे ।
कदा द्रक्ष्यामि बीभत्सुं कृतास्त्रं पुनरागतम् ॥ ३.४९.४८ ॥
ആ മഹാത്മാവില്ലാതെ ഞങ്ങൾ ജീവനില്ലാത്തവർ പോലെയായിരിക്കുന്നു; അസ്ത്രവിദ്യയിൽ പ്രവീണനായി മടങ്ങിയെത്തിയ ബീഭത്സുവിനെ ഞാൻ എപ്പോൾ കാണും?
3.49.49
इति सर्वे महेष्वासं चिन्तयाना धनंजयम् ।
अनेन तु विषण्णोऽहं कारणेन सहानुजः ॥ ३.४९.४९ ॥
ഇങ്ങനെ എല്ലാവരും മഹാധനുർധരനായ ധനഞ്ജയനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, ഈ കാരണത്താൽ ഞാനും എന്റെ അനുജന്മാരും വിഷാദിതരായി.
3.49.50
वनवासान्निवृत्तं मां पुनस्ते पापबुद्धयः ।
जानन्तः प्रीयमाणा वै देवने भ्रातृभिः सह।
द्यूतेनैवाह्वयिष्यन्ति बलादक्षेषु तद्विदः ॥ ३.४९.५० ॥
വനവാസത്തിൽനിന്ന് മടങ്ങിയെത്തിയ എന്നെ ആ പാപബുദ്ധികൾ അറിഞ്ഞുകൊണ്ടും സന്തോഷത്തോടെയും സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം ചൂതാട്ടത്തിന് വീണ്ടും വിളിക്കും; ചൂതിൽ വിദഗ്ധരായ അവർ ബലപൂർവ്വം ചൂതിലൂടെതന്നെ വെല്ലുവിളിക്കും.
3.49.51
आहूतश्च पुनर्द्यूते नास्मि शक्तो निवर्तितुम् ।
पणे च मम नात्यर्थं वसु किंचन विद्यते ॥ ३.४९.५१ ॥
വീണ്ടും ചൂതിന് വിളിക്കപ്പെട്ടാൽ എനിക്ക് പിന്മാറാൻ കഴിയില്ല; പണയത്തിൽ വെക്കാൻ എനിക്ക് വലിയ സമ്പത്തൊന്നുമില്ല.
3.49.52
एतत्सर्वमनुध्यायंश्चिन्तयानो दिवानिशम् ।
न मत्तो दुःखिततरः पुमानस्तीह कश्चन ॥ ३.४९.५२ ॥
ഇതെല്ലാം നിരന്തരം ചിന്തിച്ച്, രാവും പകലും ദുഃഖിച്ചിരിക്കുന്ന എന്നെക്കാൾ അധികം ദുഃഖിതനായ മനുഷ്യൻ ഇവിടെ ആരുമില്ല.
3.49.53
नास्ति राजा मया कश्चिदल्पभाग्यतरो भुवि ।
भवता दृष्टपूर्वो वा श्रुतपूर्वोपि वा क्वचित्।
न मत्तो दुःखिततरः पुमानस्तीति मे मतिः ॥ ३.४९.५३ ॥
ഭൂമിയിൽ എന്നെക്കാൾ ഭാഗ്യം കുറഞ്ഞ ഒരു രാജാവുമില്ല; നിങ്ങൾ മുമ്പ് കണ്ടതോ കേട്ടതോ ആയ ഒരിടത്തും എന്നെക്കാൾ ദുഃഖിതനായ മനുഷ്യനില്ല എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
3.49.54
एवं ब्रुवन्तं दुःखार्तमुवाच भगवानृषिः ।
शोकं व्यपनुदन्राज्ञो धर्मराजस्य धीमतः ॥ ३.४९.५४ ॥
ദുഃഖത്താൽ പീഡിതനായി ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്ന ബുദ്ധിമാനായ ധർമ്മരാജാവിന്റെ ശോകം അകറ്റിക്കൊണ്ട് ഭഗവാനായ ഋഷി പറഞ്ഞു.
3.49.55
न विषादे मनः त्वया बुद्धिमतांवर ।
आगमिष्यति बीभत्सुरमित्रांश्च विजेष्यते ॥ ३.४९.५५ ॥
ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, നിന്റെ മനസ്സ് വിഷാദത്തിൽ മുഴുകരുത്. ബീഭത്സു (അർജ്ജുനൻ) വരും; ശത്രുക്കളെ ജയിക്കും.
3.49.56
यद्ब्रवीषि महाराज न मत्तो विद्ते क्वचित् ।
अल्पभाग्यतरः कश्चित्पुमानस्तीति पाण्डव ॥ ३.४९.५६ ॥
മഹാരാജാവേ, എന്നെക്കാൾ ഭാഗ്യം കുറഞ്ഞ ഒരു പുരുഷൻ ഒരിടത്തും ഇല്ല എന്ന് നീ പറയുന്നു, പാണ്ഡവാ.
3.49.57
अत्र ते वर्णयिष्यामि यदि शुश्रूषसेऽनघ ।
यस्त्वत्तो दुःखिततरो राजाऽऽसीत्पृथिवीपते ॥ ३.४९.५७ ॥
പാപരഹിതനേ, നീ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ നിന്നെക്കാൾ ദുഃഖിതനായിരുന്ന ഒരു രാജാവിനെക്കുറിച്ച് ഇവിടെ ഞാൻ വിവരിക്കാം, ഭൂപതേ.
3.49.58
अथैनमब्रवीद्राजा ब्रवीतु भगवानिति ।
इमामवस्थां संप्राप्तं श्रोतुमिच्छामि पार्थिवम् ॥ ३.४९.५८ ॥
അപ്പോൾ രാജാവ് അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു: "ഭഗവാൻ പറയട്ടെ. ഈ അവസ്ഥയിൽ എത്തിയ ആ രാജാവിനെക്കുറിച്ച് കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു."
3.49.59
शृणु राजन्नवहितः सह भ्रातृभिरच्युत ।
यस्त्वत्तो दुःखिततरो राजाऽऽसीत्पृथिवोपते ॥ ३.४९.५९ ॥
രാജാവേ, അച്യുതാ, സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക. നിന്നെക്കാൾ ദുഃഖിതനായിരുന്ന ഒരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു, ഭൂപതേ.
3.49.60
निषधेषु महीपालो वीरसेन इति श्रुतः ।
तस्य पुत्रोऽभवन्नाम्ना नलो धर्मार्तकोविदः ॥ ३.४९.६० ॥
നിഷധ രാജ്യത്ത് വീരസേനൻ എന്ന പ്രസിദ്ധനായ രാജാവുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രൻ നളൻ എന്ന പേരിൽ ജനിച്ചു; ധർമ്മത്തിലും അർത്ഥത്തിലും നിപുണനായിരുന്നു.
3.49.61
स निकृत्याजतो राजा पुष्करेणेति नः श्रुतम् ।
वनवासं सुदुःखार्तो भार्यया न्यवसत्सह ॥ ३.४९.६१ ॥
പുഷ്കരൻ വഞ്ചനയാൽ തോൽപ്പിച്ച ആ രാജാവ്, ഞങ്ങൾ കേട്ടതുപോലെ, അതിദുഃഖത്താൽ പീഡിതനായി ഭാര്യയോടൊപ്പം വനവാസം ചെയ്തു.
3.49.62
न तस्य दासा न रथो न भ्राता न च भान्धवाः ।
वने निवसतो राजन्नश्रूयन्त कदाचन ॥ ३.४९.६२ ॥
രാജാവേ, വനത്തിൽ വസിച്ച അവന് ദാസന്മാരോ, രഥമോ, സഹോദരനോ, ബന്ധുക്കളോ ഉണ്ടായിരുന്നതായി ഒരിക്കലും കേട്ടിട്ടില്ല.
3.49.63
भवान्हि संवृतो वीरैर्भ्रातृभिर्देवसंमितैः ।
ब्रह्मकल्पैर्द्विजाग्र्यैश्च तस्मान्नार्हसि शोचितुम् ॥ ३.४९.६३ ॥
നിങ്ങൾ ദേവതുല്യരായ വീരസഹോദരന്മാരാലും ബ്രഹ്മതുല്യരായ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണരാലും ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് നിങ്ങൾ ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.
3.49.64
विस्तरेणाहमिच्छामि नलस्य सुमहात्मनः ।
चरितं वदतांश्रेष्ठ तन्ममाख्यातुमर्हसि ॥ ३.४९.६४ ॥
മഹാത്മാവായ നളന്റെ ചരിതം വിസ്തരിച്ച് കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; വക്താക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, അത് എനിക്ക് വിവരിക്കണം.