ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.5.1
पाण्डवास्तु वने वासमुद्दिश्य भरतर्पभाः ।
प्रययुर्जाह्नवीकूलात्कुरुक्षेत्रं सहानुगाः ॥ ३.५.१ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନେ ବନବାସ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଭରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀରମାନେ ଅନୁଚରମାନଙ୍କ ସହିତ ଗଙ୍ଗାକୂଳରୁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଆଡ଼କୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
3.5.2
सरस्वतीदृपद्वत्यौ यमुनां च निषेव्य ते ।
ययुर्वननैव वनं सततं पश्चिमां दिशम् ॥ ३.५.२ ॥
ସରସ୍ୱତୀ, ଦୃଷଦ୍ୱତୀ ଓ ଯମୁନାକୁ ସେବା କରି, ସେମାନେ ବନରୁ ବନକୁ ନିରନ୍ତର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
3.5.3
ततः सरस्वतीकूले समेषु मरुधन्वसु ।
काम्यकं नाम ददृशुर्वनं मुनिजनप्रियम् ॥ ३.५.३ ॥
ତା'ପରେ ସରସ୍ୱତୀ କୂଳରେ, ସମତଳ ମରୁଭୂମିରେ, ମୁନିଜନଙ୍କ ପ୍ରିୟ କାମ୍ୟକ ନାମକ ବନ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ।
3.5.4
तत्र ते न्यवसन्वीरा वने बहुमृगद्विजे ।
अन्वास्यमाना मुनिभिः सान्त्व्यमानाश्च भारत ॥ ३.५.४ ॥
ହେ ଭରତ, ସେଠାରେ ସେହି ବୀରମାନେ ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ବନରେ ବାସ କଲେ; ମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ଓ ସାନ୍ତ୍ୱନା ପାଉଥିଲେ।
3.5.5
विदुरस्त्वथ पाण्डूनां सदा दर्शनलालसः ।
जगामैकरथेनैव काम्यकं वनमृद्धिमत् ॥ ३.५.५ ॥
ତା'ପରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ସଦା ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ବିଦୁର ଏକ ରଥରେ ସମୃଦ୍ଧ କାମ୍ୟକ ବନ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
3.5.6
ततो गत्वा विदुरः काम्यकं त-
च्छीघ्रैरश्वैर्वाहितः स्यन्दनेन।
ददर्शासीनं धर्मात्मानं विविक्ते ।
सार्धं द्रौपद्या भ्रातृभिर्ब्राह्मणैश्च ॥ ३.५.६ ॥
ତା'ପରେ କାମ୍ୟକ ବନରେ ପହଞ୍ଚି ବିଦୁର ଦ୍ରୁତଗାମୀ ଅଶ୍ୱଚାଳିତ ରଥରେ ନିର୍ଜନରେ ବସିଥିବା ଧର୍ମାତ୍ମା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ସେଠାରେ ଦ୍ରୌପଦୀ, ଭାଇମାନେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଥିଲେ।
3.5.7
ततोऽपश्यद्विदुरं तूर्णमारा-
दभ्यायान्तं सत्यसन्धः स राजा।
अथाब्रवीद्धातरं भीमसेनं ।
किंनु क्षत्ता वक्ष्यतिनः समेत्य ॥ ३.५.७ ॥
ତେବେ ସତ୍ୟସନ୍ଧ ରାଜା ଦୂରରୁ ଶୀଘ୍ର ଆସୁଥିବା ବିଦୁରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ତା'ପରେ ସେ ଭାଇ ଭୀମସେନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଭେଟିବା ପରେ କ୍ଷତ୍ତା ବିଦୁର ଆମକୁ କ'ଣ କହିବେ?"
3.5.8
कच्चिन्नायं वचनात्सौबलस्य ।
समाह्वातुं देवनायोपयाति।
कच्चित्क्षुद्रः कुशली चाऽयुधानि ।
जेष्यत्यस्माकं पुनरेवाक्षवत्याम् ॥ ३.५.८ ॥
"ସୁବଳର ପୁତ୍ର ଶକୁନିଙ୍କ କଥାରେ କ'ଣ ଏ ଜୁଆ ପାଇଁ ଡାକିବାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି? ସେ ନୀଚ କୌଶଳରେ ଆମ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପୁଣି ପାଶା ଖେଳରେ ଜିତିବ କି?"
3.5.9
समाहूतः केनचिदाहवाय ।
नाहं शक्तो भीमसेनापयातुम्।
गाण्डीवे च संशयिते कथं नु ।
राज्यप्राप्तिः संशयिता भवेन्नः ॥ ३.५.९ ॥
"କେହି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଡାକିଲେ, ହେ ଭୀମସେନ, ମୁଁ ତାହା ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିବାରେ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ। ଗାଣ୍ଡୀବ ସନ୍ଦେହଜନକ ହେଲେ ଆମର ରାଜ୍ୟପ୍ରାପ୍ତି କିପରି ନିଶ୍ଚିତ ହେବ?"
3.5.10
तत उत्थाय विदुरं पाण्डवेयाः ।
प्रत्यगृह्णन्नृपते सर्व एव।
तैः सत्कृतः स च तानाजमीढो ।
यथोचितं पाण्डुपुत्रान्समेयात् ॥ ३.५.१० ॥
ତା'ପରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଉଠି ବିଦୁରଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କଲେ, ହେ ରାଜନ୍, ସମସ୍ତେ। ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସତ୍କୃତ ଅଜମୀଢ ବଂଶୀୟ ବିଦୁର ମଧ୍ୟ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ଭାବେ ଭେଟିଲେ।
3.5.11
समाश्वस्तं विदुरं ते नरर्षभा-
स्ततोऽपृच्छन्नागमनाय हेतुम्।
स चापि तेभ्यो विस्तरतः शशंस ।
यथावृत्तं धृतराष्ट्रेऽम्बिकेये ॥ ३.५.११ ॥
ଆଶ୍ୱସ୍ତ ବିଦୁରଙ୍କୁ ସେହି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଆସିବାର କାରଣ ପଚାରିଲେ। ସେ ମଧ୍ୟ ଅମ୍ବିକାପୁତ୍ର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ବିଷୟରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ତାହା ବିସ୍ତାରରେ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
3.5.12
अवोचन्मां धृतराष्ट्रोऽभिगुप्त-
मजातशत्रो परिगृह्याभिपूज्य।
एवं गते समतामभ्युपेत्य ।
पथ्यं तेषां मम चैव ब्रवीहि ॥ ३.५.१२ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ମୋତେ, ରକ୍ଷିତ ଥିବା ମୋତେ, କହିଲେ — ହେ ଅଜାତଶତ୍ରୁ, ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଓ ସମ୍ମାନ ଦେଇ: ଏପରି ହେବା ପରେ ସମତା ଗ୍ରହଣ କରି, ସେମାନଙ୍କ ଓ ମୋ ପାଇଁ ଯାହା ହିତକର ତାହା କୁହ।
3.5.13
मयाप्युक्तं यत्क्षमं कौरवाणां ।
हितं पथ्यं धृतराष्ट्रस्य चैव।
तद्वै पथ्यं तन्मनो नाभ्युपैति ।
ततश्चाहं क्षममन्यन्न मन्ये ॥ ३.५.१३ ॥
କୌରବ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା ଯୋଗ୍ୟ, ହିତକର ଓ ପଥ୍ୟ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାହା କହିଛି; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ମନ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ମୁଁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଯୋଗ୍ୟ ମନେ କରେ ନାହିଁ।
3.5.14
परं श्रेयः पाण्डवेया मयोक्तं ।
न मे तच्च शुतवानाम्बिकेयः।
यथाऽऽतुरस्येव हि पथ्यमौपधं ।
न रोचनते स्मास्य तदुच्यमानम् ॥ ३.५.१४ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବପୁତ୍ର, ମୁଁ କହିଥିବା ପରମ ଶ୍ରେୟ ଅମ୍ବିକେୟ ଶୁଣିଲେ; କିନ୍ତୁ ରୋଗୀକୁ ପଥ୍ୟ ଔଷଧ ଭଲ ଲାଗେ ନାହିଁ ପରି, କୁହାଗଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ତାହା ଭଲ ଲାଗିଲା ନାହିଁ।
3.5.15
न श्रेयसे यततेऽजातशत्रो ।
स्त्री श्रोत्रियस्येव गृहे प्रदुष्टा।
ध्रुवं न रोचेद्भरतर्षभस्य ।
पतिः कुमार्या इव षष्टिवर्षः ॥ ३.५.१५ ॥
ହେ ଅଜାତଶତ୍ରୁ, ସେ ଶ୍ରେୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରେ ନାହିଁ, ଶ୍ରୋତ୍ରିୟଙ୍କ ଘରେ ଦୁଷ୍ଟା ସ୍ତ୍ରୀ ପରି; ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଭଲ ଲାଗିବ ନାହିଁ, ଷାଠିଏ ବର୍ଷ ବୟସ୍କ ସ୍ୱାମୀ କୁମାରୀକୁ ଭଲ ଲାଗେ ନାହିଁ ପରି।
3.5.16
ध्रुवं विनाशो नृप कौरवाणां ।
न वै श्रेयो धृतराष्ट्रः परैति।
यथा च पर्णे पुष्करस्यावसिक्तं ।
जलं न तिष्ठेत्पथ्यमुक्तं तथाऽस्मिन् ॥ ३.५.१६ ॥
ହେ ନୃପ, କୌରବଙ୍କ ବିନାଶ ନିଶ୍ଚିତ; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଶ୍ରେୟ ପାଏ ନାହିଁ। ପଦ୍ମପତ୍ରରେ ସିଞ୍ଚିତ ଜଳ ଯେପରି ରହେ ନାହିଁ, ସେପରି ତାଙ୍କଠାରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପଥ୍ୟ ରହେ ନାହିଁ।
3.5.17
ततः क्रुद्धो धृतराष्ट्रोऽब्रवीन्मां ।
यस्मिञ्श्रद्धा तव तत्र प्रयाहि।
नाहं भूयः कामये त्वां सहायं ।
महीमिमां पालयितुं पुरं वा ॥ ३.५.१७ ॥
ଏହିବେଳେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ମୋତେ କହିଲେ: ଯେଉଁଠି ତୁମର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଅଛି ସେଠାକୁ ଯାଅ। ଏହି ପୃଥିବୀ କିମ୍ବା ନଗର ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁନର୍ବାର ସହାୟକ ରୂପେ ଚାହେଁ ନାହିଁ।
3.5.18
सोहं त्यक्तो धृतराष्ट्रेण राज्ञा ।
प्रशासितुं त्वामुपयातो नरेन्द्र।
तद्वै सर्वं यन्मयोक्तं सभायां ।
तद्धार्यतां यत्प्रवक्ष्यामि भूयः ॥ ३.५.१८ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜା ମୋତେ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି; ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର, ତୁମକୁ ଶାସନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ମୁଁ ଆସିଛି। ସଭାରେ ମୁଁ ଯାହା କହିଥିଲି ସବୁ ମନେ ରଖ; ଏବଂ ମୁଁ ପୁଣି ଯାହା କହିବି ତାହା ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କର।
3.5.19
क्लेशैस्तीर्व्रर्युज्यमानः सपत्नैः ।
क्षमां कुर्वन्कालमुपासते यः।
संवर्धयन्स्तोकमिवाग्रिमात्मवान् ।
स वै भुङ्क्ते पृथिवीमेक एव ॥ ३.५.१९ ॥
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଷ୍ଟରେ ପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ କ୍ଷମା ରଖି ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟର ଅପେକ୍ଷା କରେ, ସାନ ଅଗ୍ନିକୁ ବଢ଼ାଇବା ପରି ନିଜକୁ ବଢ଼ାଏ, ସେହି ଆତ୍ମସଂଯମୀ ଏକାକୀ ପୃଥିବୀ ଭୋଗ କରେ।
3.5.20
यस्याविभक्तं वसु राजन्सहायै-
स्तस्य दुःखस्यांशभाजः सहायाः।
सहायानामेष संग्रगणेऽभ्युपायः ।
सहायाप्तौ पृथिवीप्राप्तिमाहुः ॥ ३.५.२० ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଯାହାର ଧନ ସହାୟକମାନଙ୍କ ସହିତ ବାଣ୍ଟି ନ ହୋଇ ରହେ, ତାହାର ଦୁଃଖରେ ସେହି ସହାୟକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଂଶୀଦାର ହୁଅନ୍ତି। ସହାୟକ ଏକତ୍ର କରିବାର ଏହା ହିଁ ଉପାୟ; ସହାୟକ ପାଇବାରେ ପୃଥିବୀ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
3.5.21
सत्यं श्रेष्टं पाण्डवा निष्प्रलापं ।
तुल्यं चान्नं सह भोज्यं सहायैः।
आत्मा चैषामग्रतो नातिवर्ते ।
देवं वृत्तिर्वर्धते भूमिपाल ॥ ३.५.२१ ॥
ସତ୍ୟ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ପାଣ୍ଡବଗଣ, ବ୍ୟର୍ଥ ପ୍ରଲାପ ବିନା। ସହାୟକମାନଙ୍କ ସହିତ ସମାନ ଭାବରେ ଅନ୍ନ ବାଣ୍ଟି ଖାଇବା ଉଚିତ। ସେମାନଙ୍କ ଆଗରେ ନିଜକୁ ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ହେ ଭୂପାଳ, ଦୈବ ଓ ଆଚରଣରୁ ହିଁ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ।
3.5.22
एवं करिष्यामि यथा ब्रवीपि ।
परां बुद्धिमुपगम्याप्रमत्तः।
यच्चाप्यन्यद्देशकालोपपन्नं ।
तद्वै वाच्यं तत्करिष्यामि कृत्स्नम् ॥ ३.५.२२ ॥
ଆପଣ ଯେପରି କହୁଛନ୍ତି, ସେପରି ହିଁ କରିବି। ପରମ ବୁଦ୍ଧିର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ସତର୍କ ରହିବି। ଦେଶ-କାଳ ଅନୁରୂପ ଅନ୍ୟ ଯାହା କିଛି କୁହାଯିବ, ତାହା ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ କରିବି।