ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 3.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.50.1
आसीद्राजा नलो नाम वीरसेनसुतो बली ।
उपपन्नो गुणैरिष्टै रूपवानश्वकोविदः ॥ ३.५०.१ ॥
ವೀರಸೇನನ ಮಗನಾದ ನಳ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಬಲಶಾಲಿ ರಾಜನಿದ್ದನು. ಅವನು ಇಷ್ಟವಾದ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನು, ರೂಪವಂತನು, ಕುದುರೆಗಳ ಜ್ಞಾನಿಯೂ ಆಗಿದ್ದನು.
3.50.2
यज्वा दानपतिर्दक्षः सदा शीलपुरस्कृतः ।
अतिष्ठन्मनुजेन्द्राणां मूर्ध्नि देवपतिर्यथा।
उपर्युपरि सर्वेषामादित्य इव तेजसा ॥ ३.५०.२ ॥
ಅವನು ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವವನು, ದಾನಗಳ ಒಡೆಯ, ಚತುರ, ಸದಾ ಶೀಲವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವವನು. ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ದೇವೇಂದ್ರನು ಮೇಲೆ ನಿಂತಂತೆ ಅವನು ಮನುಜೇಂದ್ರರೆಲ್ಲರ ಮೇಲೆ ನಿಂತನು; ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಂತಿದ್ದನು.
3.50.3
ब्रह्मण्यो वेदविच्छ्ररो निषधेषु महीपतिः ।
अक्षप्रियः सत्यवादी महानक्षौहिणीपतिः ॥ ३.५०.३ ॥
ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪ್ರಿಯನು, ವೇದಜ್ಞನು, ಶೂರನು, ನಿಷಧ ದೇಶದ ಅರಸನು. ದಾಳಗಳಾಟವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವನು, ಸತ್ಯವಾದಿ, ಮಹಾನ್, ಒಂದು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ ಸೇನೆಯ ಒಡೆಯನು.
3.50.4
ईप्सितो नरनारीणामुदारः संयतेन्द्रियः ।
रक्षिता धन्विनां श्रेष्ठः साक्षादिव मनुः स्वयम् ॥ ३.५०.४ ॥
ಸ್ತ್ರೀಪುರುಷರಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದವನು, ಉದಾರನು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿದವನು, ಬಿಲ್ಲುಗಾರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಕ್ಷಕನು. ಸ್ವತಃ ಮನುವಿನಂತೆಯೇ ಇದ್ದನು.
3.50.5
तथैवासीद्विदर्भेषु भीमो भीमपराक्रमः ।
शूरः सर्वगुणैर्युक्तः प्रजाकामः स चाप्रजाः ॥ ३.५०.५ ॥
ಅದೇ ರೀತಿ ವಿದರ್ಭ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಭೀಮ ಎಂಬ ರಾಜನಿದ್ದನು; ಅವನು ಭಯಂಕರ ಪರಾಕ್ರಮಿ, ಶೂರ, ಸರ್ವಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನು. ಅವನಿಗೆ ಸಂತಾನ ಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಇತ್ತು; ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ಸಂತಾನವಿರಲಿಲ್ಲ.
3.50.6
स प्रजार्थे परं यत्नमकरोत्सुसमाहितः ।
तमभ्यगच्छद्ब्रह्मर्षिर्दमनो नाम भारत ॥ ३.५०.६ ॥
ಅವನು ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದನು, ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ. ಓ ಭಾರತ, ಆಗ ದಮನ ಎಂಬ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು.
3.50.7
तं स भीमः प्रजाकामस्तोषयामास धर्मवित् ।
महिष्या सह राजेनद्र सत्कारेण सुवर्चसम् ॥ ३.५०.७ ॥
ರಾಜೇಂದ್ರನೇ! ಸಂತಾನವನ್ನು ಬಯಸಿದ ಧರ್ಮಜ್ಞ ಭೀಮನು ತನ್ನ ಮಹಿಷಿಯೊಡನೆ ಸತ್ಕಾರದಿಂದ ಆ ತೇಜಸ್ವಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದನು.
3.50.8
तस्मै प्रसन्नो दमनः सभार्याय वरं ददौ ।
कन्यारत्नं कुमारांश्च त्रीनुदारान्महायशाः ॥ ३.५०.८ ॥
ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ದಮನನು ಆತನಿಗೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಪತ್ನಿಗೆ ವರವನ್ನಿತ್ತನು: ಕನ್ಯಾರತ್ನ ಮತ್ತು ಉದಾರರಾದ ಮೂವರು ಪುತ್ರರು.
3.50.9
दमयन्तीं दमं दान्तं दमनं च सुवर्चसम् ।
उपपन्नान्गुणैः सर्वैर्भीमान्भीमपराक्रमान् ॥ ३.५०.९ ॥
ದಮಯಂತಿ, ದಮ, ದಾಂತ, ತೇಜಸ್ವಿ ದಮನ — ಸರ್ವಗುಣ ಸಂಪನ್ನರು, ಭೀಕರರು, ಭೀಕರ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳು.
3.50.10
दमयन्ती तु रूपेण तेजसा वपुषा श्रिया ।
सौभाग्येन च लोकेषु यशः प्राप सुमध्यमा ॥ ३.५०.१० ॥
ಸುಮಧ್ಯಮೆಯಾದ ದಮಯಂತಿ ರೂಪದಿಂದ, ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ, ದೇಹದಿಂದ, ಶ್ರೀಯಿಂದ, ಸೌಭಾಗ್ಯದಿಂದ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಳು.
3.50.11
अथ तां वयसि प्राप्ते दासीनां समलंकृतम् ।
शतं सखीनां च तदा पर्युपास्ते शचीमिव
शतं शतं सखीनां च पर्युपासच्छचीमिव ॥ ३.५०.११ ॥
ಆಕೆ ಯೌವನ ಪ್ರಾಪ್ತಳಾದಾಗ, ಅಲಂಕೃತರಾದ ನೂರು ದಾಸಿಯರು ಮತ್ತು ನೂರು ಸಖಿಯರು ಶಚಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸುವಂತೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
3.50.12
तत्र स्म राजते भैमी सर्वाभरणभूषिता ।
सखीमध्येऽनवद्याङ्गी विद्युत्सौदामनी यथा ॥ ३.५०.१२ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾದ ಭೈಮಿ, ನಿರ್ದೋಷ ಅಂಗಿ, ಸಖಿಯರ ನಡುವೆ ಮೇಘದ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಹೊಳೆದಳು.
3.50.13
अतीव रूपसंपन्ना श्रीरिवायतलोचना ।
न देवेषु न यक्षेषु तादृग्रूपवती क्वचित् ॥ ३.५०.१३ ॥
ಅತ್ಯಂತ ರೂಪವತಿ, ವಿಶಾಲ ನೇತ್ರೆ, ಶ್ರೀದೇವಿಯಂತೆ; ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಂಥ ರೂಪವತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.
3.50.14
मानुषेष्वपि चान्येषु दृष्टपूर्वाऽथवा श्रुता ।
चित्तप्रमाथिनी बाला देवानामपि सुन्दरी ॥ ३.५०.१४ ॥
ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಾಗಲಿ ಇತರರಲ್ಲಾಗಲಿ, ಮೊದಲು ಕಂಡಿರದ ಅಥವಾ ಕೇಳಿರದ; ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಲಕುವ ಆ ಬಾಲೆ ದೇವತೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಸುಂದರಿ.
3.50.15
नलश्च नरशार्दूलो रूपेणाप्रतिमो भुवि ।
कंदर्प इव रूपेण मूर्तिमानभवत्स्वयम् ॥ ३.५०.१५ ॥
ನರಶಾರ್ದೂಲ ನಳನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅನುಪಮನಾಗಿದ್ದನು; ಸ್ವತಃ ಕಂದರ್ಪನೇ ಮೂರ್ತಿವೆತ್ತಂತಿದ್ದನು.
3.50.16
तस्याः समीपे तु नलं प्रशशंसुः कुतूहलात् ।
नैषधस्य समीपे तु दमयन्तीं पुनः पुनः ॥ ३.५०.१६ ॥
ಅವಳ ಬಳಿ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ನಳನನ್ನು ಹೊಗಳಿದರು; ನೈಷಧನ ಬಳಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ದಮಯಂತಿಯನ್ನು ಹೊಗಳಿದರು.
3.50.17
तयोरदृष्टः कामोऽभूच्छृण्वतोः सततं गुणान् ।
अन्योन्यं प्रतिकौन्तेय स व्वर्धत हृच्छयः ॥ ३.५०.१७ ॥
ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ, ಒಬ್ಬರ ಗುಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ನಿರಂತರ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ, ಕಾಣದೆಯೇ ಕಾಮ ಹುಟ್ಟಿತು; ಕೌಂತೇಯ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಆ ಪ್ರೇಮ ಪರಸ್ಪರ ಬೆಳೆಯಿತು.
3.50.18
अशक्नवन्नलः कामं तदा धारयितुं हृदा ।
अन्तःपुरसमीपस्थे वन आस्ते रहोगतः ॥ ३.५०.१८ ॥
ಆಗ ನಳನಿಗೆ ಆ ಕಾಮವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ; ಅವನು ಏಕಾಂತವಾಗಿ ಅಂತಃಪುರದ ಸಮೀಪದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದನು.
3.50.19
स ददर्शै ततो हंसाञ्जातरूपपरिच्दान् ।
वने विचरतां तेषामेकं जग्राह पक्षिणम् ॥ ३.५०.१९ ॥
ಅವನು ಆಗ ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಹಂಸಗಳನ್ನು ಕಂಡನು; ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹಿಡಿದನು.
3.50.20
ततो।डन्तरिक्षगो वाचं व्याजहार नलं तदा ।
हन्तव्योस्मि न तेराजन्करिष्यामि तवप्रियम् ॥ ३.५०.२० ॥
ಆಗ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಆ ಹಂಸ ನಳನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿತು: 'ರಾಜನೇ, ನನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಡ; ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಮಾಡುವೆನು.'
3.50.21
दमयन्तीसकाशे त्वां कथयिष्यामि नैषध ।
यथा त्वदन्यं पुरुषं न सा मंस्यति कर्हिचित् ॥ ३.५०.२१ ॥
ನೈಷಧನೇ, ನಿನ್ನ ಕುರಿತು ದಮಯಂತಿಯ ಮುಂದೆ ಹೇಳುವೆನು; ಅವಳು ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಪುರುಷನನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಯೋಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
3.50.22
तव चैव यथा भार्या भविष्यति तथाऽनघ ।
विधास्यामि नरव्याघ्र सोऽनुजानातु मां भवान् ॥ ३.५०.२२ ॥
ನಿರ್ದೋಷಿಯೇ, ಅವಳು ನಿನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವೆನು. ನರವ್ಯಾಘ್ರನೇ, ನನಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡು.
3.50.23
एवमुक्तस्ततो हंसमुत्ससर्ज महीपतिः ।
ते तु हंसाः समुत्पत्य विदर्भानगमंस्ततः ॥ ३.५०.२३ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಜನು ಆ ಹಂಸವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು; ಆ ಹಂಸಗಳು ಹಾರಿ ವಿದರ್ಭಕ್ಕೆ ಹೋದವು.
3.50.24
विदर्भनगरीं गत्वा दमयन्त्यास्तदान्तिके ।
निपेतुस्ते गरुत्मन्तः सा ददर्शाथ तान्खगान् ॥ ३.५०.२४ ॥
ವಿದರ್ಭ ನಗರಕ್ಕೆ ತಲುಪಿ, ದಮಯಂತಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಆ ರೆಕ್ಕೆಯ ಹಂಸಗಳು ಇಳಿದವು; ಆಗ ಅವಳು ಆ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಳು.
3.50.25
सा तानद्भुतरूपान्वै दृष्ट्वा सखिगणावृता ।
हृष्टा ग्रहीतुं खगमांस्त्वरमाणोपचक्रमे ॥ ३.५०.२५ ॥
ಅದ್ಭುತ ರೂಪದ ಆ ಹಂಸಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಸಖಿಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಅವಳು ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಆ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮುಂದಾದಳು.
3.50.26
अथ हंसा विससृपुः सर्वतः प्रमदावने ।
एकैकशस्तदा कन्यास्तान्हंसान्समुपाद्रवन् ॥ ३.५०.२६ ॥
ಆಗ ಹಂಸಗಳು ಪ್ರಮದಾವನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚದುರಿದವು; ಆಗ ಕನ್ಯೆಯರು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಆ ಹಂಸಗಳನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿದರು.
3.50.27
दमयन्ती तु यं हंसं समुपाधावदन्तिके ।
स मानुषीं गिरं कृत्वा दमयन्तीमथाब्रवीत् ॥ ३.५०.२७ ॥
ಆದರೆ ದಮಯಂತಿ ಯಾವ ಹಂಸವನ್ನು ಹತ್ತಿರ ಬೆನ್ನಟ್ಟಿದಳೋ, ಅದು ಮಾನುಷ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿ ದಮಯಂತಿಗೆ ಹೇಳಿತು.
3.50.28
दमयन्ति नलो नाम निषधेषु महीपतिः ।
अश्विनोः सदृशो रूपे न समास्तस्य मानुषाः ॥ ३.५०.२८ ॥
ದಮಯಂತಿ! ನಿಷಧ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಳ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ರಾಜನಿದ್ದಾನೆ. ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಶ್ವಿನಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ; ಮನುಷ್ಯರು ಅವನಿಗೆ ಸರಿಸಮಾನರಲ್ಲ.
3.50.29
कन्दर्प इव रूपेण मूर्तिमानभवत्स्वयम् ।
तस्य वै यदिभार्या त्वं भवेथा वरवर्णिनि।
सफलंते भवेज्जन्म रूपं चेदं सुमध्यमे ॥ ३.५०.२९ ॥
ಅವನು ಮನ್ಮಥನಂತೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಮೂರ್ತಿವೆತ್ತಂತಿದ್ದಾನೆ. ನೀನು ಅವನ ಪತ್ನಿಯಾದರೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರ್ಣದವಳೇ, ನಿನ್ನ ಜನ್ಮವೂ ಈ ರೂಪವೂ ಸಫಲವಾಗುವುದು, ಸುಮಧ್ಯಮೆಯೇ.
3.50.30
वयं हि देवगन्धर्वमनुष्योरगराक्षसान् ।
दृष्टवन्तो न चास्माभिर्दृष्टपूर्वस्तथाविधः ॥ ३.५०.३० ॥
ನಾವು ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಮನುಷ್ಯರು, ನಾಗರು, ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ; ಆದರೆ ಅವನಂತಹವನನ್ನು ನಾವು ಹಿಂದೆಂದೂ ನೋಡಿಲ್ಲ.
3.50.31
त्वं चापि रत्नं नारीणां नरेषु च नलो वरः ।
विशिष्टाया विशिष्टेन संगमो गुणवान्भवेत् ॥ ३.५०.३१ ॥
ನೀನು ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ರತ್ನ; ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ನಳನು ಶ್ರೇಷ್ಠ. ವಿಶಿಷ್ಟಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟನ ಸಂಗಮ ಗುಣವಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
3.50.32
एवमुक्ता तु हंसेन दमयन्ती विशांपते ।
अब्रवीत्तत्र तं हंसं त्वमप्येवं नलं वद ॥ ३.५०.३२ ॥
ಹಂಸ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಓ ಪ್ರಜಾಧಿಪತಿಯೇ, ದಮಯಂತಿ ಅಲ್ಲಿ ಆ ಹಂಸಕ್ಕೆ ಹೇಳಿದಳು: "ನೀನೂ ನಳನಿಗೆ ಹೀಗೆಯೇ ಹೇಳು."
3.50.33
तथेत्युक्त्वाऽण्डजः कन्यां विदर्भस्य विशांपते ।
पुनरागम्य निषधान्नले सर्वं न्यवेदयत् ॥ ३.५०.३३ ॥
"ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಓ ಪ್ರಜಾಧಿಪತಿಯೇ, ಅಂಡಜ ಹಂಸ ವಿದರ್ಭದ ಕನ್ಯೆಗೆ ತಿಳಿಸಿ, ನಿಷಧಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ನಳನಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿವೇದಿಸಿತು.