ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.50.1
आसीद्राजा नलो नाम वीरसेनसुतो बली ।
उपपन्नो गुणैरिष्टै रूपवानश्वकोविदः ॥ ३.५०.१ ॥
ବୀରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର ନଳ ନାମରେ ଜଣେ ବଳବାନ ରାଜା ଥିଲେ। ସେ ପ୍ରିୟ ଗୁଣରେ ଭରପୂର, ସୁନ୍ଦର ଓ ଅଶ୍ୱବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗମ ଥିଲେ।
3.50.2
यज्वा दानपतिर्दक्षः सदा शीलपुरस्कृतः ।
अतिष्ठन्मनुजेन्द्राणां मूर्ध्नि देवपतिर्यथा।
उपर्युपरि सर्वेषामादित्य इव तेजसा ॥ ३.५०.२ ॥
ସେ ଯଜ୍ଞକାରୀ, ଦାନର ଅଧିପତି, ଦକ୍ଷ ଏବଂ ସର୍ବଦା ଶୀଳକୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବରାଜ ଯେପରି ଉଚ୍ଚ, ସେହିପରି ସେ ସମସ୍ତ ମନୁଜେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ରହିଲେ; ତେଜରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଥିଲେ।
3.50.3
ब्रह्मण्यो वेदविच्छ्ररो निषधेषु महीपतिः ।
अक्षप्रियः सत्यवादी महानक्षौहिणीपतिः ॥ ३.५०.३ ॥
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରିୟ, ବେଦଜ୍ଞ, ଶୂର ଏବଂ ନିଷଧ ଦେଶର ରାଜା ଥିଲେ। ପାଶା ଖେଳ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଥିଲା, ସେ ସତ୍ୟବାଦୀ, ମହାନ ଏବଂ ଏକ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନାର ଅଧିପତି ଥିଲେ।
3.50.4
ईप्सितो नरनारीणामुदारः संयतेन्द्रियः ।
रक्षिता धन्विनां श्रेष्ठः साक्षादिव मनुः स्वयम् ॥ ३.५०.४ ॥
ସେ ନର ଓ ନାରୀ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଉଦାର, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମୀ, ଧନୁର୍ଧରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରକ୍ଷକ ଥିଲେ; ଯେପରି ସାକ୍ଷାତ ମନୁ ସ୍ୱୟଂ ଥିଲେ।
3.50.5
तथैवासीद्विदर्भेषु भीमो भीमपराक्रमः ।
शूरः सर्वगुणैर्युक्तः प्रजाकामः स चाप्रजाः ॥ ३.५०.५ ॥
ସେହିପରି ବିଦର୍ଭ ଦେଶରେ ଭୀମ ନାମକ ଜଣେ ରାଜା ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ପରାକ୍ରମ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା। ସେ ଶୂର, ସର୍ବଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ; ସନ୍ତାନ ପାଇବାକୁ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର କୌଣସି ସନ୍ତାନ ନଥିଲା।
3.50.6
स प्रजार्थे परं यत्नमकरोत्सुसमाहितः ।
तमभ्यगच्छद्ब्रह्मर्षिर्दमनो नाम भारत ॥ ३.५०.६ ॥
ସେ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ବହୁତ ଯତ୍ନ କଲେ, ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ। ହେ ଭାରତ, ସେତେବେଳେ ଦମନ ନାମକ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।
3.50.7
तं स भीमः प्रजाकामस्तोषयामास धर्मवित् ।
महिष्या सह राजेनद्र सत्कारेण सुवर्चसम् ॥ ३.५०.७ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ପ୍ରଜାକାମନା କରିଥିବା ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭୀମ ମହିଷୀ ସହିତ ସତ୍କାରରେ ସେହି ତେଜସ୍ବୀଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ।
3.50.8
तस्मै प्रसन्नो दमनः सभार्याय वरं ददौ ।
कन्यारत्नं कुमारांश्च त्रीनुदारान्महायशाः ॥ ३.५०.८ ॥
ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମହାଯଶସ୍ୱୀ ଦମନ ତାଙ୍କୁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ବର ଦେଲେ: କନ୍ୟାରତ୍ନ ଓ ଉଦାର ତିନି ପୁତ୍ର।
3.50.9
दमयन्तीं दमं दान्तं दमनं च सुवर्चसम् ।
उपपन्नान्गुणैः सर्वैर्भीमान्भीमपराक्रमान् ॥ ३.५०.९ ॥
ଦମୟନ୍ତୀ, ଦମ, ଦାନ୍ତ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ଦମନ — ସର୍ବଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ।
3.50.10
दमयन्ती तु रूपेण तेजसा वपुषा श्रिया ।
सौभाग्येन च लोकेषु यशः प्राप सुमध्यमा ॥ ३.५०.१० ॥
ସୁମଧ୍ୟମା ଦମୟନ୍ତୀ ରୂପ, ତେଜ, ଶରୀର, ଶ୍ରୀ ଓ ସୌଭାଗ୍ୟରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯଶ ପାଇଲେ।
3.50.11
अथ तां वयसि प्राप्ते दासीनां समलंकृतम् ।
शतं सखीनां च तदा पर्युपास्ते शचीमिव
शतं शतं सखीनां च पर्युपासच्छचीमिव ॥ ३.५०.११ ॥
ଯୌବନ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ସଜ୍ଜିତ ଶହେ ଦାସୀ ଓ ଶହେ ସଖୀ ଶଚୀଙ୍କ ପରି ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।
3.50.12
तत्र स्म राजते भैमी सर्वाभरणभूषिता ।
सखीमध्येऽनवद्याङ्गी विद्युत्सौदामनी यथा ॥ ३.५०.१२ ॥
ସେଠାରେ ସର୍ବାଳଙ୍କାରରେ ଭୂଷିତା ଭୈମୀ, ନିର୍ଦୋଷ ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟା, ସଖୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମେଘର ବିଜୁଳି ପରି ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ।
3.50.13
अतीव रूपसंपन्ना श्रीरिवायतलोचना ।
न देवेषु न यक्षेषु तादृग्रूपवती क्वचित् ॥ ३.५०.१३ ॥
ଅତିଶୟ ରୂପବତୀ, ଦୀର୍ଘ ନୟନା, ଯେପରି ସ୍ୱୟଂ ଶ୍ରୀ; ଦେବତା ବା ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଏପରି ରୂପବତୀ ନଥିଲେ।
3.50.14
मानुषेष्वपि चान्येषु दृष्टपूर्वाऽथवा श्रुता ।
चित्तप्रमाथिनी बाला देवानामपि सुन्दरी ॥ ३.५०.१४ ॥
ମନୁଷ୍ୟ ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖାଯାଇ ନଥିବା କିମ୍ବା ଶୁଣାଯାଇ ନଥିବା; ମନକୁ ମଥିଦେଉଥିବା ସେ ବାଳିକା ଦେବତାଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ସୁନ୍ଦରୀ ଥିଲେ।
3.50.15
नलश्च नरशार्दूलो रूपेणाप्रतिमो भुवि ।
कंदर्प इव रूपेण मूर्तिमानभवत्स्वयम् ॥ ३.५०.१५ ॥
ନରଶାର୍ଦ୍ଦୂଳ ନଳ ପୃଥିବୀରେ ରୂପରେ ଅତୁଳନୀୟ ଥିଲେ; ଯେପରି ସ୍ୱୟଂ କନ୍ଦର୍ପ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ହୋଇଥିଲେ।
3.50.16
तस्याः समीपे तु नलं प्रशशंसुः कुतूहलात् ।
नैषधस्य समीपे तु दमयन्तीं पुनः पुनः ॥ ३.५०.१६ ॥
ତାଙ୍କ ନିକଟରେ କୌତୂହଳବଶତଃ ନଳଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଗଲା; ଏବଂ ନୈଷଧଙ୍କ ନିକଟରେ ପୁନଃ ପୁନଃ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଗଲା।
3.50.17
तयोरदृष्टः कामोऽभूच्छृण्वतोः सततं गुणान् ।
अन्योन्यं प्रतिकौन्तेय स व्वर्धत हृच्छयः ॥ ३.५०.१७ ॥
ସେମାନଙ୍କ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ଅନ୍ୟର ଗୁଣ ସର୍ବଦା ଶୁଣିବାରୁ, ନ ଦେଖିଚି ମଧ୍ୟ କାମ ଜନ୍ମିଲା; ହେ କୌନ୍ତେୟ, ହୃଦୟରେ ଶୋଇଥିବା ସେ ପ୍ରେମ ପରସ୍ପର ପ୍ରତି ବଢ଼ିଲା।
3.50.18
अशक्नवन्नलः कामं तदा धारयितुं हृदा ।
अन्तःपुरसमीपस्थे वन आस्ते रहोगतः ॥ ३.५०.१८ ॥
ସେତେବେଳେ ନଳ ସେ କାମକୁ ହୃଦୟରେ ଧରି ରଖିପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେ ନିର୍ଜନରେ ଅନ୍ତଃପୁର ନିକଟସ୍ଥ ବନରେ ଯାଇ ବାସ କଲେ।
3.50.19
स ददर्शै ततो हंसाञ्जातरूपपरिच्दान् ।
वने विचरतां तेषामेकं जग्राह पक्षिणम् ॥ ३.५०.१९ ॥
ସେ ତେବେ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତ ହଂସମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ବନରେ ବୁଲୁଥିବା ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକକୁ ସେ ଧରିଲେ।
3.50.20
ततो।डन्तरिक्षगो वाचं व्याजहार नलं तदा ।
हन्तव्योस्मि न तेराजन्करिष्यामि तवप्रियम् ॥ ३.५०.२० ॥
ସେତେବେଳେ ଆକାଶରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ସେ ହଂସ ନଳଙ୍କୁ କହିଲା, 'ହେ ରାଜନ୍, ମୋତେ ମାରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି।'
3.50.21
दमयन्तीसकाशे त्वां कथयिष्यामि नैषध ।
यथा त्वदन्यं पुरुषं न सा मंस्यति कर्हिचित् ॥ ३.५०.२१ ॥
ହେ ନୈଷଧ, ମୁଁ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ନିକଟରେ ତୁମ ବିଷୟରେ କହିବି; ସେ ତୁମ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷ ବିଷୟରେ କେବେ ଭାବିବେ ନାହିଁ।
3.50.22
तव चैव यथा भार्या भविष्यति तथाऽनघ ।
विधास्यामि नरव्याघ्र सोऽनुजानातु मां भवान् ॥ ३.५०.२२ ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ, ମୁଁ ଏପରି କରିବି ଯେ ସେ ତୁମରି ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବ। ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର, ଆପଣ ମୋତେ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।
3.50.23
एवमुक्तस्ततो हंसमुत्ससर्ज महीपतिः ।
ते तु हंसाः समुत्पत्य विदर्भानगमंस्ततः ॥ ३.५०.२३ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବା ପରେ ରାଜା ସେହି ହଂସକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ; ସେହି ହଂସମାନେ ଉଡ଼ି ବିଦର୍ଭକୁ ଗଲେ।
3.50.24
विदर्भनगरीं गत्वा दमयन्त्यास्तदान्तिके ।
निपेतुस्ते गरुत्मन्तः सा ददर्शाथ तान्खगान् ॥ ३.५०.२४ ॥
ବିଦର୍ଭ ନଗରୀରେ ପହଞ୍ଚି ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ନିକଟରେ ସେହି ପକ୍ଷୀ ହଂସମାନେ ଓହ୍ଲାଇଲେ; ସେତେବେଳେ ସେ ସେହି ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
3.50.25
सा तानद्भुतरूपान्वै दृष्ट्वा सखिगणावृता ।
हृष्टा ग्रहीतुं खगमांस्त्वरमाणोपचक्रमे ॥ ३.५०.२५ ॥
ସେହି ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ବିଶିଷ୍ଟ ହଂସମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ସଖୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ ସେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ସେହି ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଶୀଘ୍ର ଅଗ୍ରସର ହେଲା।
3.50.26
अथ हंसा विससृपुः सर्वतः प्रमदावने ।
एकैकशस्तदा कन्यास्तान्हंसान्समुपाद्रवन् ॥ ३.५०.२६ ॥
ତା'ପରେ ହଂସମାନେ ପ୍ରମଦାବନରେ ସବୁଠି ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇଗଲେ; ସେତେବେଳେ କନ୍ୟାମାନେ ଏକ ଏକ କରି ସେହି ହଂସମାନଙ୍କ ପଛେ ଧାଇଁଲେ।
3.50.27
दमयन्ती तु यं हंसं समुपाधावदन्तिके ।
स मानुषीं गिरं कृत्वा दमयन्तीमथाब्रवीत् ॥ ३.५०.२७ ॥
କିନ୍ତୁ ଦମୟନ୍ତୀ ଯେଉଁ ହଂସ ନିକଟକୁ ଧାଇଁଲେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ଭାଷାରେ କଥା କହି ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ କହିଲା।
3.50.28
दमयन्ति नलो नाम निषधेषु महीपतिः ।
अश्विनोः सदृशो रूपे न समास्तस्य मानुषाः ॥ ३.५०.२८ ॥
ହେ ଦମୟନ୍ତୀ! ନିଷଧ ଦେଶରେ ନଳ ନାମକ ଜଣେ ରାଜା ଅଛନ୍ତି। ରୂପରେ ସେ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କ ସମାନ; ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ସମାନ ନୁହନ୍ତି।
3.50.29
कन्दर्प इव रूपेण मूर्तिमानभवत्स्वयम् ।
तस्य वै यदिभार्या त्वं भवेथा वरवर्णिनि।
सफलंते भवेज्जन्म रूपं चेदं सुमध्यमे ॥ ३.५०.२९ ॥
ସେ କାମଦେବଙ୍କ ପରି ରୂପରେ ନିଜେ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ହୋଇଥିବା ପରି ଦିଶେ। ଯଦି ତୁମେ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହୁଅ, ହେ ବରବର୍ଣ୍ଣିନୀ, ତେବେ ତୁମ ଜନ୍ମ ସଫଳ ହେବ ଏବଂ ଏ ରୂପ ମଧ୍ୟ ସଫଳ ହେବ, ହେ ସୁମଧ୍ୟମା।
3.50.30
वयं हि देवगन्धर्वमनुष्योरगराक्षसान् ।
दृष्टवन्तो न चास्माभिर्दृष्टपूर्वस्तथाविधः ॥ ३.५०.३० ॥
ଆମେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମନୁଷ୍ୟ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଛୁ; ମାତ୍ର ତାଙ୍କ ପରି କାହାକୁ ଆମେ ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଦେଖିନାହୁଁ।
3.50.31
त्वं चापि रत्नं नारीणां नरेषु च नलो वरः ।
विशिष्टाया विशिष्टेन संगमो गुणवान्भवेत् ॥ ३.५०.३१ ॥
ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରତ୍ନ, ଓ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ବିଶିଷ୍ଟ ସହିତ ବିଶିଷ୍ଟର ମିଳନ ଗୁଣବାନ ହେବ।
3.50.32
एवमुक्ता तु हंसेन दमयन्ती विशांपते ।
अब्रवीत्तत्र तं हंसं त्वमप्येवं नलं वद ॥ ३.५०.३२ ॥
ହଂସ ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ହେ ପ୍ରଜାପତି, ଦମୟନ୍ତୀ ସେଠାରେ ସେହି ହଂସକୁ କହିଲେ: "ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନଳଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିବ।"
3.50.33
तथेत्युक्त्वाऽण्डजः कन्यां विदर्भस्य विशांपते ।
पुनरागम्य निषधान्नले सर्वं न्यवेदयत् ॥ ३.५०.३३ ॥
"ତଥାସ୍ତୁ" କହି, ହେ ପ୍ରଜାପତି, ଅଣ୍ଡଜ ହଂସ ବିଦର୍ଭ କନ୍ୟାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା; ପରେ ନିଷଧକୁ ଫେରି ନଳଙ୍କୁ ସବୁ ଜଣାଇଲା।