มหาภารตะ · อัธยายะ 3.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.50.1
आसीद्राजा नलो नाम वीरसेनसुतो बली ।
उपपन्नो गुणैरिष्टै रूपवानश्वकोविदः ॥ ३.५०.१ ॥
มีกษัตริย์พระองค์หนึ่งนามว่านละ เป็นพระโอรสของวีรเสน ทรงมีพละกำลัง ประกอบด้วยคุณงามความดีที่น่าปรารถนา รูปงาม และชำนาญในการม้า
3.50.2
यज्वा दानपतिर्दक्षः सदा शीलपुरस्कृतः ।
अतिष्ठन्मनुजेन्द्राणां मूर्ध्नि देवपतिर्यथा।
उपर्युपरि सर्वेषामादित्य इव तेजसा ॥ ३.५०.२ ॥
พระองค์ทรงบำเพ็ญยัญ เป็นผู้ประทานทาน ฉลาดรอบคอบ และทรงเคารพความประพฤติอันดีงามอยู่เสมอ พระองค์ทรงประทับเหนือบรรดาจอมกษัตริย์ทั้งปวง ดุจพระอินทร์ผู้เป็นใหญ่กว่าเทวดาทั้งหลาย และทรงมีรัศมีดุจพระอาทิตย์
3.50.3
ब्रह्मण्यो वेदविच्छ्ररो निषधेषु महीपतिः ।
अक्षप्रियः सत्यवादी महानक्षौहिणीपतिः ॥ ३.५०.३ ॥
พระองค์ทรงเลื่อมใสในพราหมณ์ ทรงรอบรู้พระเวท กล้าหาญ และเป็นจอมกษัตริย์แห่งนิษธะ ทรงชอบการเล่นพนัน ทรงสัตย์ตรง ทรงยิ่งใหญ่ และเป็นเจ้าแห่งกองทัพอักษุหิณี
3.50.4
ईप्सितो नरनारीणामुदारः संयतेन्द्रियः ।
रक्षिता धन्विनां श्रेष्ठः साक्षादिव मनुः स्वयम् ॥ ३.५०.४ ॥
ทั้งชายและหญิงต่างรักใคร่ พระองค์ทรงเอื้อเฟื้อ ทรงสำรวมอินทรีย์ ทรงเป็นผู้คุ้มครองนักธนูที่ยอดเยี่ยมที่สุด ประดุจพระมนูเองในร่างนั้น
3.50.5
तथैवासीद्विदर्भेषु भीमो भीमपराक्रमः ।
शूरः सर्वगुणैर्युक्तः प्रजाकामः स चाप्रजाः ॥ ३.५०.५ ॥
ในแคว้นวิทรรภ์ก็มีภีมะเช่นนั้นเหมือนกัน ผู้มีพระปรีชาสามารถอันน่าเกรงขาม เป็นวีรบุรุษประกอบด้วยคุณงามความดีทั้งปวง พระองค์ปรารถนาจะมีบุตร แต่ยังไม่มีบุตร
3.50.6
स प्रजार्थे परं यत्नमकरोत्सुसमाहितः ।
तमभ्यगच्छद्ब्रह्मर्षिर्दमनो नाम भारत ॥ ३.५०.६ ॥
พระองค์ทรงพยายามอย่างยิ่งเพื่อให้มีบุตร ด้วยพระทัยที่ตั้งมั่น ข้าแต่พระภารตะ ครั้งนั้นพรหมฤๅษีนามว่าทมนะได้เสด็จมาหาพระองค์
3.50.7
तं स भीमः प्रजाकामस्तोषयामास धर्मवित् ।
महिष्या सह राजेनद्र सत्कारेण सुवर्चसम् ॥ ३.५०.७ ॥
ภีมะผู้ทรงปรารถนาบุตรและทรงรู้ธรรม ได้ทรงทำให้ฤๅษีผู้มีรัศมีงดงามนั้นพอพระทัย ด้วยการต้อนรับอย่างสมเกียรติ พร้อมกับพระมเหสีองค์เอก ข้าแต่จอมกษัตริย์
3.50.8
तस्मै प्रसन्नो दमनः सभार्याय वरं ददौ ।
कन्यारत्नं कुमारांश्च त्रीनुदारान्महायशाः ॥ ३.५०.८ ॥
ทมนะผู้มีเกียรติยศยิ่งใหญ่ เมื่อพอพระทัยพระองค์กับพระชายา จึงประทานพรให้ คือ พระธิดาอันเป็นดุจรัตนะ และพระโอรสอันประเสริฐสามองค์
3.50.9
दमयन्तीं दमं दान्तं दमनं च सुवर्चसम् ।
उपपन्नान्गुणैः सर्वैर्भीमान्भीमपराक्रमान् ॥ ३.५०.९ ॥
ได้แก่ ทมยันตี ทมะ ทานตะ และทมนะผู้มีรัศมีงดงาม ล้วนประกอบด้วยคุณงามความดีทั้งปวง น่าเกรงขาม และมีพละกำลังน่าเกรงขาม
3.50.10
दमयन्ती तु रूपेण तेजसा वपुषा श्रिया ।
सौभाग्येन च लोकेषु यशः प्राप सुमध्यमा ॥ ३.५०.१० ॥
ส่วนทมยันตีผู้มีเอวบอบบาง ได้บรรลุเกียรติยศในโลกทั้งหลาย ด้วยรูปโฉม รัศมี ร่างกาย ความงาม และโชคลาภอันดี
3.50.11
अथ तां वयसि प्राप्ते दासीनां समलंकृतम् ।
शतं सखीनां च तदा पर्युपास्ते शचीमिव
शतं शतं सखीनां च पर्युपासच्छचीमिव ॥ ३.५०.११ ॥
เมื่อนางย่างเข้าสู่วัยสาว มีสาวใช้ที่แต่งกายงดงามหนึ่งร้อยคน และนางสหายอีกหนึ่งร้อยคน คอยปรนนิบัตินางอยู่ ดุจดังที่คอยปรนนิบัติพระศจี
3.50.12
तत्र स्म राजते भैमी सर्वाभरणभूषिता ।
सखीमध्येऽनवद्याङ्गी विद्युत्सौदामनी यथा ॥ ३.५०.१२ ॥
ที่นั่น พระธิดาของภีมะรุ่งโรจน์ด้วยเครื่องประดับทั้งปวง มีอวัยวะไร้ที่ติ ท่ามกลางนางสหาย ดุจสายฟ้าในเมฆ
3.50.13
अतीव रूपसंपन्ना श्रीरिवायतलोचना ।
न देवेषु न यक्षेषु तादृग्रूपवती क्वचित् ॥ ३.५०.१३ ॥
นางงดงามอย่างยิ่ง มีนัยน์ตาอันกว้างใหญ่ ดุจพระศรีเอง ในหมู่เทวดาหรือยักษ์ก็ไม่เคยมีผู้ใดมีรูปโฉมงดงามเช่นนี้
3.50.14
मानुषेष्वपि चान्येषु दृष्टपूर्वाऽथवा श्रुता ।
चित्तप्रमाथिनी बाला देवानामपि सुन्दरी ॥ ३.५०.१४ ॥
แม้ในหมู่มนุษย์หรือผู้อื่น ก็ไม่เคยมีใครเห็นหรือได้ยินถึงสตรีผู้ยังเยาว์ที่ทำให้หัวใจหวั่นไหวเช่นนี้ นางงามยิ่งกว่าแม้เทวดาทั้งหลาย
3.50.15
नलश्च नरशार्दूलो रूपेणाप्रतिमो भुवि ।
कंदर्प इव रूपेण मूर्तिमानभवत्स्वयम् ॥ ३.५०.१५ ॥
นละผู้เป็นดุจเสือในหมู่มนุษย์ ไม่มีผู้ใดเทียบได้ในความงามบนแผ่นดิน ราวกับว่ากันทรรปเองได้มาปรากฏกายด้วยรูปร่างนั้น
3.50.16
तस्याः समीपे तु नलं प्रशशंसुः कुतूहलात् ।
नैषधस्य समीपे तु दमयन्तीं पुनः पुनः ॥ ३.५०.१६ ॥
ในที่ที่นางอยู่ คนทั้งหลายด้วยความอยากรู้อยากเห็นได้สรรเสริญนละ และในที่ที่พระนลอยู่ ก็สรรเสริญทมยันตีซ้ำแล้วซ้ำอีก
3.50.17
तयोरदृष्टः कामोऽभूच्छृण्वतोः सततं गुणान् ।
अन्योन्यं प्रतिकौन्तेय स व्वर्धत हृच्छयः ॥ ३.५०.१७ ॥
ทั้งสองผู้ได้ยินคุณความดีของกันและกันอยู่เสมอ เกิดความรักขึ้นโดยมิได้เคยพบกัน ข้าแต่โอรสของกุนตี ความรักที่ซ่อนอยู่ในใจนั้นได้เจริญเติบโตขึ้นระหว่างทั้งสอง
3.50.18
अशक्नवन्नलः कामं तदा धारयितुं हृदा ।
अन्तःपुरसमीपस्थे वन आस्ते रहोगतः ॥ ३.५०.१८ ॥
เมื่อไม่อาจกลั้นความรักนั้นไว้ในใจได้ นละจึงเสด็จเข้าไปในป่าเพียงลำพัง และประทับอยู่ในป่าใกล้ที่ประทับฝ่ายในของนาง
3.50.19
स ददर्शै ततो हंसाञ्जातरूपपरिच्दान् ।
वने विचरतां तेषामेकं जग्राह पक्षिणम् ॥ ३.५०.१९ ॥
จากนั้น พระองค์ทอดพระเนตรเห็นหงส์ที่มีเครื่องประดับทองคำเที่ยวอยู่ในป่า และทรงจับหงส์ตัวหนึ่งไว้
3.50.20
ततो।डन्तरिक्षगो वाचं व्याजहार नलं तदा ।
हन्तव्योस्मि न तेराजन्करिष्यामि तवप्रियम् ॥ ३.५०.२० ॥
ครั้งนั้น หงส์ที่โผบินอยู่บนท้องฟ้าได้กล่าววาจากับนละว่า ข้าแต่พระราชา อย่าฆ่าข้าเลย ข้าจะทำสิ่งที่เป็นที่พอพระทัยของพระองค์
3.50.21
दमयन्तीसकाशे त्वां कथयिष्यामि नैषध ।
यथा त्वदन्यं पुरुषं न सा मंस्यति कर्हिचित् ॥ ३.५०.२१ ॥
นัยษธะ ข้าจะกล่าวถึงท่านต่อหน้าทมยันตี เพื่อที่นางจะไม่คิดถึงชายอื่นใดนอกจากท่านเลย
3.50.22
तव चैव यथा भार्या भविष्यति तथाऽनघ ।
विधास्यामि नरव्याघ्र सोऽनुजानातु मां भवान् ॥ ३.५०.२२ ॥
ข้าแต่ผู้ไร้บาป ข้าจะทำให้นางได้เป็นภริยาของท่านเช่นกัน ข้าแต่นรวยาฆระ ขอท่านโปรดอนุญาตให้ข้าไปเถิด
3.50.23
एवमुक्तस्ततो हंसमुत्ससर्ज महीपतिः ।
ते तु हंसाः समुत्पत्य विदर्भानगमंस्ततः ॥ ३.५०.२३ ॥
เมื่อได้รับคำกล่าวเช่นนั้น พระราชาจึงปล่อยหงส์ไป หงส์เหล่านั้นก็บินขึ้นไปและมุ่งสู่วิทรรภ
3.50.24
विदर्भनगरीं गत्वा दमयन्त्यास्तदान्तिके ।
निपेतुस्ते गरुत्मन्तः सा ददर्शाथ तान्खगान् ॥ ३.५०.२४ ॥
เมื่อไปถึงนครวิทรรภ หงส์มีปีกเหล่านั้นก็ร่อนลงใกล้ทมยันตี แล้วนางก็เห็นนกเหล่านั้น
3.50.25
सा तानद्भुतरूपान्वै दृष्ट्वा सखिगणावृता ।
हृष्टा ग्रहीतुं खगमांस्त्वरमाणोपचक्रमे ॥ ३.५०.२५ ॥
นางเห็นหงส์ที่มีรูปร่างอัศจรรย์เหล่านั้น จึงปีติยินดี มีบรรดาสหายล้อมรอบ และรีบเข้าไปจับนกเหล่านั้น
3.50.26
अथ हंसा विससृपुः सर्वतः प्रमदावने ।
एकैकशस्तदा कन्यास्तान्हंसान्समुपाद्रवन् ॥ ३.५०.२६ ॥
ฝูงหงส์กระจายตัวไปทุกทิศทางในสวนแห่งความรื่นรมย์ และหญิงสาวทั้งหลายก็วิ่งไล่ตามหงส์เหล่านั้นทีละตัว
3.50.27
दमयन्ती तु यं हंसं समुपाधावदन्तिके ।
स मानुषीं गिरं कृत्वा दमयन्तीमथाब्रवीत् ॥ ३.५०.२७ ॥
ส่วนหงส์ตัวที่ทมยันตีวิ่งเข้าไปใกล้ได้ตามทัน ได้กล่าวด้วยถ้อยคำของมนุษย์ แล้วกล่าวกับทมยันตีว่า
3.50.28
दमयन्ति नलो नाम निषधेषु महीपतिः ।
अश्विनोः सदृशो रूपे न समास्तस्य मानुषाः ॥ ३.५०.२८ ॥
ทมยันตี มีพระราชาพระองค์หนึ่งพระนามว่านละ ในแคว้นนิษธะ ความงามของพระองค์เทียบเท่าพระอัศวินทั้งสอง มนุษย์ทั้งหลายไม่อาจเทียบเท่าพระองค์ได้
3.50.29
कन्दर्प इव रूपेण मूर्तिमानभवत्स्वयम् ।
तस्य वै यदिभार्या त्वं भवेथा वरवर्णिनि।
सफलंते भवेज्जन्म रूपं चेदं सुमध्यमे ॥ ३.५०.२९ ॥
พระองค์ดูประหนึ่งกามเทพที่ปรากฏกายด้วยรูปงาม ข้าแต่หญิงผิวงามผู้เอว่าบาง หากเจ้าได้เป็นภริยาของพระองค์ การเกิดของเจ้าก็จะมีผล และความงามนี้ของเจ้าก็เช่นกัน
3.50.30
वयं हि देवगन्धर्वमनुष्योरगराक्षसान् ।
दृष्टवन्तो न चास्माभिर्दृष्टपूर्वस्तथाविधः ॥ ३.५०.३० ॥
พวกเราได้เห็นเทพ คนธรรพ์ มนุษย์ นาค และรากษสมาแล้ว แต่พวกเราไม่เคยเห็นผู้ใดเช่นพระองค์มาก่อนเลย
3.50.31
त्वं चापि रत्नं नारीणां नरेषु च नलो वरः ।
विशिष्टाया विशिष्टेन संगमो गुणवान्भवेत् ॥ ३.५०.३१ ॥
เจ้าเองก็เป็นดั่งอัญมณีในหมู่สตรี และนละเป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่บุรุษ การรวมกันของผู้วิเศษกับผู้วิเศษย่อมเป็นสิ่งที่มีคุณธรรม
3.50.32
एवमुक्ता तु हंसेन दमयन्ती विशांपते ।
अब्रवीत्तत्र तं हंसं त्वमप्येवं नलं वद ॥ ३.५०.३२ ॥
ข้าแต่จอมมนุษย์ เมื่อหงส์กล่าวเช่นนั้นแล้ว ทมยันตีจึงกล่าวกับหงส์ตัวนั้นที่ตรงนั้นว่า ท่านก็จงกล่าวเช่นนี้กับนละเถิด
3.50.33
तथेत्युक्त्वाऽण्डजः कन्यां विदर्भस्य विशांपते ।
पुनरागम्य निषधान्नले सर्वं न्यवेदयत् ॥ ३.५०.३३ ॥
ข้าแต่จอมมนุษย์ หงส์ที่เกิดจากไข่ได้กล่าวกับธิดาแห่งวิทรรภว่า ได้ ดังนั้น แล้วกลับมาจากนิษธะ และรายงานทุกสิ่งแก่นละ