మహాభారతం · అధ్యాయం 3.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.50.1
आसीद्राजा नलो नाम वीरसेनसुतो बली ।
उपपन्नो गुणैरिष्टै रूपवानश्वकोविदः ॥ ३.५०.१ ॥
వీరసేనుని కుమారుడు నలుడు అనే పేరుగల బలవంతుడైన రాజు ఉండేవాడు. అతడు మంచి గుణాలతో కూడినవాడు, రూపవంతుడు, అశ్వవిద్యలో నేర్పరి.
3.50.2
यज्वा दानपतिर्दक्षः सदा शीलपुरस्कृतः ।
अतिष्ठन्मनुजेन्द्राणां मूर्ध्नि देवपतिर्यथा।
उपर्युपरि सर्वेषामादित्य इव तेजसा ॥ ३.५०.२ ॥
అతడు యజ్ఞం చేసేవాడు, దానాలకు అధిపతి, నైపుణ్యవంతుడు, ఎల్లప్పుడూ సత్ప్రవర్తనను గౌరవించేవాడు. దేవతల్లో దేవేంద్రుడు ఉన్నతంగా నిలిచినట్లు, రాజులందరి కంటే అతడు ఉన్నతంగా నిలిచాడు; తేజస్సులో సూర్యునిలా ప్రకాశించాడు.
3.50.3
ब्रह्मण्यो वेदविच्छ्ररो निषधेषु महीपतिः ।
अक्षप्रियः सत्यवादी महानक्षौहिणीपतिः ॥ ३.५०.३ ॥
అతడు బ్రాహ్మణులను ఆదరించేవాడు, వేదజ్ఞుడు, శూరుడు, నిషధ దేశపు రాజు. పాచికలాటను ఇష్టపడేవాడు, సత్యవాది, మహానుభావుడు, ఒక అక్షౌహిణి సైన్యానికి అధిపతి.
3.50.4
ईप्सितो नरनारीणामुदारः संयतेन्द्रियः ।
रक्षिता धन्विनां श्रेष्ठः साक्षादिव मनुः स्वयम् ॥ ३.५०.४ ॥
స్త్రీపురుషులందరికీ ప్రియుడైనవాడు, ఉదారుడు, ఇంద్రియాలను నిగ్రహించినవాడు, విలుకాండ్రలో శ్రేష్ఠుడైన రక్షకుడు. అతడు స్వయంగా మనువులా కనిపించాడు.
3.50.5
तथैवासीद्विदर्भेषु भीमो भीमपराक्रमः ।
शूरः सर्वगुणैर्युक्तः प्रजाकामः स चाप्रजाः ॥ ३.५०.५ ॥
అలాగే విదర్భ దేశంలో భీముడు అనే రాజు ఉండేవాడు; అతడు భయంకరమైన పరాక్రమం గలవాడు, శూరుడు, సకల గుణాలతో కూడినవాడు. అతడికి సంతానం కావాలనే కోరిక ఉంది, కానీ సంతానం లేదు.
3.50.6
स प्रजार्थे परं यत्नमकरोत्सुसमाहितः ।
तमभ्यगच्छद्ब्रह्मर्षिर्दमनो नाम भारत ॥ ३.५०.६ ॥
అతడు సంతానం కోసం గొప్ప ప్రయత్నం చేశాడు, ఏకాగ్రతతో. ఓ భారతా, అప్పుడు దమనుడనే బ్రహ్మర్షి అతని వద్దకు వచ్చాడు.
3.50.7
तं स भीमः प्रजाकामस्तोषयामास धर्मवित् ।
महिष्या सह राजेनद्र सत्कारेण सुवर्चसम् ॥ ३.५०.७ ॥
రాజేంద్రా! సంతానం కోరిన ధర్మజ్ఞుడైన భీముడు తన మహిషితో కలిసి గౌరవసత్కారాలతో ఆ తేజస్వియైన మహర్షిని సంతోషపెట్టాడు.
3.50.8
तस्मै प्रसन्नो दमनः सभार्याय वरं ददौ ।
कन्यारत्नं कुमारांश्च त्रीनुदारान्महायशाः ॥ ३.५०.८ ॥
ప్రసన్నుడైన మహాయశస్వి దమనుడు ఆ భార్యాసహితునికి వరమిచ్చాడు: కన్యారత్నం, ఉదారులైన ముగ్గురు కుమారులు.
3.50.9
दमयन्तीं दमं दान्तं दमनं च सुवर्चसम् ।
उपपन्नान्गुणैः सर्वैर्भीमान्भीमपराक्रमान् ॥ ३.५०.९ ॥
దమయంతి, దముడు, దాంతుడు, తేజస్వి దమనుడు — సర్వగుణ సంపన్నులు, భీకరులు, భీకర పరాక్రమశాలురు.
3.50.10
दमयन्ती तु रूपेण तेजसा वपुषा श्रिया ।
सौभाग्येन च लोकेषु यशः प्राप सुमध्यमा ॥ ३.५०.१० ॥
సుమధ్యమ అయిన దమయంతి రూపంతో, తేజస్సుతో, శరీర సౌందర్యంతో, శ్రీతో, సౌభాగ్యంతో లోకాలలో యశస్సు పొందింది.
3.50.11
अथ तां वयसि प्राप्ते दासीनां समलंकृतम् ।
शतं सखीनां च तदा पर्युपास्ते शचीमिव
शतं शतं सखीनां च पर्युपासच्छचीमिव ॥ ३.५०.११ ॥
ఆమె యౌవనం పొందినప్పుడు, అలంకరించిన వందమంది దాసీలు, వందమంది చెలికత్తెలు శచిని సేవించినట్లు ఆమెను సేవించారు.
3.50.12
तत्र स्म राजते भैमी सर्वाभरणभूषिता ।
सखीमध्येऽनवद्याङ्गी विद्युत्सौदामनी यथा ॥ ३.५०.१२ ॥
అక్కడ సర్వాభరణ భూషితురాలైన భైమి, నిర్దోషాంగి, చెలికత్తెల మధ్య మేఘంలోని మెరుపులా ప్రకాశించింది.
3.50.13
अतीव रूपसंपन्ना श्रीरिवायतलोचना ।
न देवेषु न यक्षेषु तादृग्रूपवती क्वचित् ॥ ३.५०.१३ ॥
అత్యంత రూపసంపన్నురాలు, విశాల నేత్రాలు కలది, శ్రీదేవిలా ఉన్నది; దేవతలలోనూ యక్షులలోనూ ఎక్కడా ఇంతటి రూపవతి లేదు.
3.50.14
मानुषेष्वपि चान्येषु दृष्टपूर्वाऽथवा श्रुता ।
चित्तप्रमाथिनी बाला देवानामपि सुन्दरी ॥ ३.५०.१४ ॥
మానవులలో గాని ఇతరులలో గాని, ఇంతకుముందు చూసినదీ వినినదీ లేదు; మనసును కలవరపరచే ఆ బాల దేవతలకంటే కూడా అందమైనది.
3.50.15
नलश्च नरशार्दूलो रूपेणाप्रतिमो भुवि ।
कंदर्प इव रूपेण मूर्तिमानभवत्स्वयम् ॥ ३.५०.१५ ॥
నరశార్దూలుడైన నలుడు భూమిపై రూపంలో సాటిలేనివాడు; స్వయంగా కందర్పుడే మూర్తీభవించినట్లు ఉన్నాడు.
3.50.16
तस्याः समीपे तु नलं प्रशशंसुः कुतूहलात् ।
नैषधस्य समीपे तु दमयन्तीं पुनः पुनः ॥ ३.५०.१६ ॥
ఆమె సమక్షంలో కుతూహలంతో నలుడిని ప్రశంసించారు; నైషధుని సమక్షంలో మళ్లీ మళ్లీ దమయంతిని ప్రశంసించారు.
3.50.17
तयोरदृष्टः कामोऽभूच्छृण्वतोः सततं गुणान् ।
अन्योन्यं प्रतिकौन्तेय स व्वर्धत हृच्छयः ॥ ३.५०.१७ ॥
వారిద్దరిలో, ఒకరి గుణాలను మరొకరు నిరంతరం వినగా, చూడకుండానే కామం కలిగింది; కౌంతేయా, హృదయంలో నిద్రిస్తున్న ఆ ప్రేమ పరస్పరం పెరిగింది.
3.50.18
अशक्नवन्नलः कामं तदा धारयितुं हृदा ।
अन्तःपुरसमीपस्थे वन आस्ते रहोगतः ॥ ३.५०.१८ ॥
అప్పుడు నలుడు ఆ కామాన్ని హృదయంలో నిలువరించలేకపోయాడు; ఏకాంతంగా అంతఃపురానికి సమీపంలోని అడవిలో ఉండిపోయాడు.
3.50.19
स ददर्शै ततो हंसाञ्जातरूपपरिच्दान् ।
वने विचरतां तेषामेकं जग्राह पक्षिणम् ॥ ३.५०.१९ ॥
అతడు అప్పుడు బంగారు అలంకారాలు గల హంసలను చూశాడు; అడవిలో తిరుగుతున్న వాటిలో ఒకదాన్ని పట్టుకున్నాడు.
3.50.20
ततो।डन्तरिक्षगो वाचं व्याजहार नलं तदा ।
हन्तव्योस्मि न तेराजन्करिष्यामि तवप्रियम् ॥ ३.५०.२० ॥
అప్పుడు ఆకాశంలో సంచరించే ఆ హంస నలునితో ఇలా అంది: 'రాజా, నన్ను చంపకు; నీకు ప్రియమైనది చేస్తాను.'
3.50.21
दमयन्तीसकाशे त्वां कथयिष्यामि नैषध ।
यथा त्वदन्यं पुरुषं न सा मंस्यति कर्हिचित् ॥ ३.५०.२१ ॥
నైషధా, నిన్ను గురించి దమయంతి ముందు చెప్తాను; ఆమె నీ తప్ప మరొక పురుషుని ఎప్పుడూ ఆలోచించదు.
3.50.22
तव चैव यथा भार्या भविष्यति तथाऽनघ ।
विधास्यामि नरव्याघ्र सोऽनुजानातु मां भवान् ॥ ३.५०.२२ ॥
నిష్కల్మషుడా, ఆమె నీకు భార్యయే అయ్యేలా చేస్తాను. నరవ్యాఘ్రా, నాకు అనుమతి ఇవ్వు.
3.50.23
एवमुक्तस्ततो हंसमुत्ससर्ज महीपतिः ।
ते तु हंसाः समुत्पत्य विदर्भानगमंस्ततः ॥ ३.५०.२३ ॥
ఇలా చెప్పబడిన తరువాత ఆ రాజు హంసను విడిచిపెట్టాడు; ఆ హంసలు ఎగిరి విదర్భకు వెళ్ళాయి.
3.50.24
विदर्भनगरीं गत्वा दमयन्त्यास्तदान्तिके ।
निपेतुस्ते गरुत्मन्तः सा ददर्शाथ तान्खगान् ॥ ३.५०.२४ ॥
విదర్భ నగరానికి చేరుకుని, దమయంతి సమీపంలో ఆ రెక్కలున్న హంసలు దిగాయి; అప్పుడు ఆమె ఆ పక్షులను చూసింది.
3.50.25
सा तानद्भुतरूपान्वै दृष्ट्वा सखिगणावृता ।
हृष्टा ग्रहीतुं खगमांस्त्वरमाणोपचक्रमे ॥ ३.५०.२५ ॥
అద్భుత రూపాలు గల ఆ హంసలను చూసి, సఖులతో చుట్టుముట్టబడిన ఆమె సంతోషించి, ఆ పక్షులను పట్టుకోవడానికి త్వరగా ప్రయత్నించింది.
3.50.26
अथ हंसा विससृपुः सर्वतः प्रमदावने ।
एकैकशस्तदा कन्यास्तान्हंसान्समुपाद्रवन् ॥ ३.५०.२६ ॥
అప్పుడు హంసలు ప్రమదావనం అంతటా చెదిరిపోయాయి; అప్పుడు కన్యలు ఒక్కొక్కరుగా ఆ హంసల వెంట పరుగెత్తారు.
3.50.27
दमयन्ती तु यं हंसं समुपाधावदन्तिके ।
स मानुषीं गिरं कृत्वा दमयन्तीमथाब्रवीत् ॥ ३.५०.२७ ॥
కానీ దమయంతి ఏ హంసను దగ్గరగా వెంబడించిందో, అది మానవ భాషలో మాట్లాడి దమయంతితో ఇలా పలికింది.
3.50.28
दमयन्ति नलो नाम निषधेषु महीपतिः ।
अश्विनोः सदृशो रूपे न समास्तस्य मानुषाः ॥ ३.५०.२८ ॥
దమయంతీ! నిషధ దేశంలో నలుడు అనే పేరు గల రాజు ఉన్నాడు. రూపంలో అతడు అశ్వినీ దేవతలతో సమానుడు; మనుషులు అతనితో సమానులు కారు.
3.50.29
कन्दर्प इव रूपेण मूर्तिमानभवत्स्वयम् ।
तस्य वै यदिभार्या त्वं भवेथा वरवर्णिनि।
सफलंते भवेज्जन्म रूपं चेदं सुमध्यमे ॥ ३.५०.२९ ॥
అతడు మన్మథునిలా రూపంలో స్వయంగా మూర్తీభవించినట్లున్నాడు. నీవు అతని భార్యవైతే, ఓ శ్రేష్ఠవర్ణిని, నీ జన్మము, ఈ రూపమూ సఫలమవుతాయి, ఓ సుమధ్యమా.
3.50.30
वयं हि देवगन्धर्वमनुष्योरगराक्षसान् ।
दृष्टवन्तो न चास्माभिर्दृष्टपूर्वस्तथाविधः ॥ ३.५०.३० ॥
మేము దేవతలను, గంధర్వులను, మనుషులను, నాగులను, రాక్షసులను చూశాము; కానీ అతని వంటి వ్యక్తిని మేము ఇంతకు ముందెన్నడూ చూడలేదు.
3.50.31
त्वं चापि रत्नं नारीणां नरेषु च नलो वरः ।
विशिष्टाया विशिष्टेन संगमो गुणवान्भवेत् ॥ ३.५०.३१ ॥
నీవు స్త్రీలలో రత్నం; పురుషులలో నలుడు శ్రేష్ఠుడు. విశిష్టురాలితో విశిష్టుడి కలయిక గుణవంతమవుతుంది.
3.50.32
एवमुक्ता तु हंसेन दमयन्ती विशांपते ।
अब्रवीत्तत्र तं हंसं त्वमप्येवं नलं वद ॥ ३.५०.३२ ॥
హంసం ఇలా చెప్పగా, ఓ ప్రజాపాలకా, దమయంతి అక్కడ ఆ హంసతో అన్నది: "నీవు కూడా నలునితో ఇలాగే చెప్పు."
3.50.33
तथेत्युक्त्वाऽण्डजः कन्यां विदर्भस्य विशांपते ।
पुनरागम्य निषधान्नले सर्वं न्यवेदयत् ॥ ३.५०.३३ ॥
"అలాగే" అని చెప్పి, ఓ ప్రజాపాలకా, అండజమైన హంసం విదర్భ కన్యతో చెప్పి, తిరిగి నిషధకు వచ్చి నలునికి అంతా తెలిపింది.