મહાભારત · અધ્યાય 3.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.51.1
दमयन्ती तु तच्छ्रुत्वा वचो हंसस्य भारत ।
तदा प्रभृति न स्वस्था नलं प्रति बभूव सा ॥ ३.५१.१ ॥
હે ભારત, હંસના વચન સાંભળીને દમયંતી ત્યારથી નળ વિશે સ્વસ્થ રહી નહીં.
3.51.2
ततश्चिन्तापरा दीना विवर्णवदना कृशा ।
बभूवदमयन्ती तु निःश्वासपरमा तदा ॥ ३.५१.२ ॥
ત્યારે ચિંતામાં ડૂબેલી, દીન, નિસ્તેજ મુખવાળી, કૃશ દમયંતી નિસાસા નાખતી રહી.
3.51.3
ऊर्ध्वदृष्टिर्ध्यानपरा बभूवोन्मत्तदर्शना ।
पाण्डुवर्णा क्षणेनाथ हृच्छयाविष्टचेतना ॥ ३.५१.३ ॥
ઊંચી દૃષ્ટિ રાખી, ધ્યાનમાં લીન, ઉન્મત્ત જેવી દેખાતી દમયંતી ક્ષણમાં પીળાશ પકડી ગઈ, હૃદયમાં સૂતેલા કામથી તેની ચેતના આવિષ્ટ થઈ.
3.51.4
न शय्यासनभोगेषु रतिं विन्दति कर्हिचित् ।
न नक्तं न दिवा शेते हाहेति रुदती मुहुः ॥ ३.५१.४ ॥
શય્યા, આસન અને ભોગોમાં તેને ક્યારેય આનંદ મળતો નહોતો; રાત્રે કે દિવસે તે સૂતી નહોતી, 'હાય!' કહીને વારંવાર રડતી હતી.
3.51.5
तामस्वस्थां तदाकारां सख्यस्ता जज्ञिरिङ्गितैः ॥ ३.५१.५ ॥
તેને અસ્વસ્થ અને એવા આકારમાં જોઈને તેની સખીઓ તેના ઇશારાથી સમજી ગઈ.
3.51.6
ततो विदर्भपतये दमयन्त्याः सखीजनः ।
न्यवेदयत्तामस्वस्थां दमयन्तीं नरेश्वरः ॥ ३.५१.६ ॥
પછી દમયંતીની સખીઓએ વિદર્ભપતિને દમયંતી અસ્વસ્થ હોવાનું નિવેદન કર્યું.
3.51.7
तच्छ्रुत्वा नृपतिर्भीमो दमयन्तीसखीगणात् ।
किमर्थं दुहिता मेऽद्यनातिस्वस्थेव लक्ष्यते ॥ ३.५१.७ ॥
દમયંતીની સખીઓ પાસેથી આ સાંભળીને રાજા ભીમે પૂછ્યું, "મારી પુત્રી આજે કેમ આટલી અસ્વસ્થ જણાય છે?"
3.51.8
स समीक्ष्य महीपालः स्वां सुतां प्राप्तयौवनाम् ।
अपश्यदात्मना कार्यं दमयन्त्याः स्वयंवरम् ॥ ३.५१.८ ॥
તે રાજાએ યૌવનમાં આવેલી પોતાની પુત્રીને જોઈને દમયંતીનો સ્વયંવર યોજવો એ પોતાની ફરજ છે એમ નક્કી કર્યું.
3.51.9
स सन्निपातयामास महीपालान्विशांपतिः ।
एषोऽनुभूयतां चीराः स्वयंवर इति प्रभो ॥ ३.५१.९ ॥
તે પ્રજાપાલક રાજાએ રાજાઓને એકઠા કરીને કહ્યું, "હે પ્રભુઓ, હે ચિરંજીવીઓ, આ સ્વયંવર છે એમ જાણો."
3.51.10
श्रुत्वा तु पार्थिवाः सर्वे दमयन्त्याः स्वयंवरम् ।
अभिजग्मुस्ततो वीरा राजानो भीमशासनात् ॥ ३.५१.१० ॥
દમયંતીનો સ્વયંવર સાંભળીને બધા રાજાઓ, વીર રાજાઓ ભીમની આજ્ઞાથી ત્યાં જવા લાગ્યા.
3.51.11
हस्त्यश्वरथघोषेण नादयन्तो वसुंधराम् ।
विचित्रमाल्याभरणैर्बलैर्दृश्यैः स्वलंकृतैः ॥ ३.५१.११ ॥
હાથી, ઘોડા અને રથના ઘોષથી પૃથ્વીને ગજાવતા, વિચિત્ર માળા અને આભૂષણોથી સજ્જ, જોવા યોગ્ય સેનાઓ સાથે તેઓ આવ્યા.
3.51.12
तेषां भीमो महाबाहुः पार्थिवानां महात्मनाम् ।
यथार्हमकरोत्पूजां तेऽवसंस्तत्र पूजिताः ॥ ३.५१.१२ ॥
મહાબાહુ ભીમે તે મહાત્મા રાજાઓનો યથોચિત સત્કાર કર્યો; તેઓ ત્યાં સન્માનિત થઈને રહ્યા.
3.51.13
एतस्मिन्नेव काले तु सुराणामृषिसत्तमौ ।
अटमानौ महात्मानाविन्द्रलोकमितो गतौ ॥ ३.५१.१३ ॥
તે જ સમયે દેવોના બે શ્રેષ્ઠ ઋષિઓ, મહાત્માઓ, ભ્રમણ કરતા અહીંથી ઇન્દ્રલોક ગયા.
3.51.14
नारदः पर्वतश्चैव महाप्राज्ञौ महाव्रतौ ।
देवराजस् भवनं विविशाते सुपूजितौ ॥ ३.५१.१४ ॥
નારદ અને પર્વત, મહાપ્રાજ્ઞ અને મહાવ્રતી, સારી રીતે સન્માનિત થઈને દેવરાજના ભવનમાં પ્રવેશ્યા.
3.51.15
तावर्चयित्वा मघवा ततः कुशलमव्ययम् ।
पप्रच्छानामयं चापि तयोः सर्वगतं विभुः ॥ ३.५१.१५ ॥
તેમનું સન્માન કરીને મઘવાને પછી અવ્યય કુશળતા અને આરોગ્ય પૂછ્યાં, તે સર્વવ્યાપી વિભુ.
3.51.16
आवयोः कशलं देव सर्वत्रगतमीश्वर ।
लोके च मघवन्कृत्स्नो नृपाः कुशलिनो विभो ॥ ३.५१.१६ ॥
હે દેવ, હે ઈશ્વર, સર્વત્ર વ્યાપેલું અમારું કુશળ છે. હે મઘવન્, હે વિભુ, જગતના સર્વ રાજાઓ પણ કુશળ છે.
3.51.17
नारदस्य वचः श्रुत्वा पप्रच्छ बलवृत्रहा ।
धर्मज्ञाः पृथिवीपालास्त्यक्तजीवितयोधिनः ॥ ३.५१.१७ ॥
નારદનાં વચન સાંભળીને બલવૃત્રહંતાએ પૂછ્યું, ધર્મજ્ઞ, પૃથ્વીપાલ, જીવન ત્યજીને લડનારા યોદ્ધાઓ વિષે.
3.51.18
शस्त्रेण निधनं काले ये गच्छन्त्यपराड्युखाः ।
अयं लोकोऽक्षयस्तेषां यथैव मम कामधुक् ॥ ३.५१.१८ ॥
જેઓ સમયે શસ્ત્રથી મૃત્યુ પામે છે, પીઠ ન દેખાડતા જાય છે, તેમનો આ લોક અક્ષય છે, મારી કામધેનુની જેમ.
3.51.19
क्वनु ते क्षत्रियाः शूरा नहि पश्यामि तानहम् ।
आगच्छतो महीपालान्दयितामनिथीन्मम ॥ ३.५१.१९ ॥
તે શૂરવીર ક્ષત્રિયો ક્યાં છે? આવતા રાજાઓમાં હું તેમને જોતો નથી.
3.51.20
एवमुक्तस्तु शक्रेण नारदः प्रत्यभाषत ।
शृणु मे मघवन्येन न दृश्यन्ते महीक्षितः ॥ ३.५१.२० ॥
ઇન્દ્રે આમ કહ્યા પછી નારદે ઉત્તર આપ્યો: હે મઘવન્, સાંભળ, તે રાજાઓ કેમ દેખાતા નથી તે.
3.51.21
विदर्भराज्ञो दुहिता दमयन्तीति विश्रुता ।
रूपेण समतिक्रान्ता पृथिव्यां सर्वयोषितः ॥ ३.५१.२१ ॥
વિદર્ભરાજની પુત્રી દમયંતી નામે વિખ્યાત છે; રૂપમાં તે પૃથ્વીની સર્વ સ્ત્રીઓને વટાવી ગઈ છે.
3.51.22
तस्याः स्वयंवरः शक्र भविता नचिरादिव ।
तत्र गच्छन्ति राजानो राजपुत्राश्च सर्वशः ॥ ३.५१.२२ ॥
હે શક્ર, તેનો સ્વયંવર ટૂંક સમયમાં થશે. ત્યાં બધા રાજાઓ અને રાજકુમારો જઈ રહ્યા છે.
3.51.23
तां रत्नभूतां लोकस्य प्रार्थयन्तो महीक्षितः ।
काङ्क्षन्ति स्म विशेषेण बलवृत्रनिषूदन ॥ ३.५१.२३ ॥
વિશ્વના રત્ન સમાન તેને ચાહતા રાજાઓ, હે બલવૃત્રનિષૂદન, ખાસ કરીને તેની અભિલાષા રાખે છે.
3.51.24
एतस्मिन्कथ्यमाने तु लोकपालाश्च साग्निकाः ।
आजग्मुर्देवराजस्य समीपममरोत्तमाः ॥ ३.५१.२४ ॥
આ કહેવાઈ રહ્યું હતું ત્યારે, અગ્નિ સહિત લોકપાલો અને શ્રેષ્ઠ દેવતાઓ દેવરાજ (ઇન્દ્ર) પાસે આવ્યા.
3.51.25
ततस्ते शुश्रुवुः सर्वे नारदस्य वचो महत् ।
श्रुत्वैव चाब्रुवन्हृष्टा गच्छामो वयमप्युत ॥ ३.५१.२५ ॥
ત્યારે તે સૌએ નારદનું મહાન વચન સાંભળ્યું. સાંભળતાં જ હર્ષિત થઈને તેઓ બોલ્યા, 'અમે પણ જઈશું.'
3.51.26
ततः सर्वे महाराज सगणाः सहवाहनाः ।
विदर्भानभिजग्मुस्ते यतः सर्वे महीक्षितः ॥ ३.५१.२६ ॥
ત્યારે હે મહારાજ, સૌ પોતાના પરિવાર અને વાહનો સાથે વિદર્ભ તરફ ગયા; જ્યાં બધા રાજાઓ જઈ રહ્યા હતા.
3.51.27
नलोपि राजा कौन्तेय श्रुत्वा राज्ञां समागमम् ।
अभ्यगच्छददीनात्मा दमयन्तीमनुव्रतः ॥ ३.५१.२७ ॥
હે કૌન્તેય, રાજા નળે પણ રાજાઓનો સમાગમ સાંભળીને, અડગ મનથી, દમયંતીમાં અનુરક્ત થઈને ત્યાં પ્રયાણ કર્યું.
3.51.28
अथ देवाः पथि नलं ददृशुर्भूतले स्तितम् ।
साक्षादिव स्थितं मूर्त्या मन्मथं रूपसंपदा ॥ ३.५१.२८ ॥
ત્યારે દેવોએ માર્ગમાં ભૂમિ પર ઊભેલા નળને જોયો; રૂપસંપત્તિમાં મૂર્તિમંત કામદેવ જેવો તે ઊભો હતો.
3.51.29
तं दृष्ट्वा लोकपालास्ते भ्राजमानं यथा रविम् ।
तस्थुर्विगतसंकल्पा विस्मिता रूपसंपदा ॥ ३.५१.२९ ॥
સૂર્ય જેવા તેજસ્વી તે નળને જોઈને તે લોકપાલો સંકલ્પરહિત થઈને, રૂપસંપત્તિથી વિસ્મિત થઈને ઊભા રહી ગયા.
3.51.30
ततोऽन्तरिक्षे विष्टभ्य विमानानि दिवौकसः ।
अब्रुवन्नैषधं राजन्नवतीर्य नभस्तलात् ॥ ३.५१.३० ॥
ત્યારે દિવ્યલોકવાસીઓએ આકાશમાં પોતાના વિમાનો રોકીને, હે રાજન, આકાશમાંથી ઉતરીને નૈષધને કહ્યું.
3.51.31
भोभो निषधराजेन्द्र नल सत्यव्रतो भवात् ।
अस्माकं कुरु साहाय्यं दूतो भव नरोत्तम ॥ ३.५१.३१ ॥
હે નિષધરાજેન્દ્ર નળ, તમે સત્યવ્રત છો. અમારી સહાય કરો; હે નરોત્તમ, દૂત બનો.