ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.51.1
दमयन्ती तु तच्छ्रुत्वा वचो हंसस्य भारत ।
तदा प्रभृति न स्वस्था नलं प्रति बभूव सा ॥ ३.५१.१ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਹੰਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਦਮਯੰਤੀ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਨਲ ਬਾਰੇ ਸਵਸਥ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।
3.51.2
ततश्चिन्तापरा दीना विवर्णवदना कृशा ।
बभूवदमयन्ती तु निःश्वासपरमा तदा ॥ ३.५१.२ ॥
ਤਦ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ, ਦੀਨ, ਫਿੱਕੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਦਮਯੰਤੀ ਲੰਮੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀ ਰਹੀ।
3.51.3
ऊर्ध्वदृष्टिर्ध्यानपरा बभूवोन्मत्तदर्शना ।
पाण्डुवर्णा क्षणेनाथ हृच्छयाविष्टचेतना ॥ ३.५१.३ ॥
ਉੱਪਰ ਨਜ਼ਰ ਟਿਕਾਈ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਪਾਗਲ ਵਰਗੀ ਦਿਖਦੀ, ਪਲ ਵਿੱਚ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ, ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਕਾਮ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਚੇਤਨਾ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਈ।
3.51.4
न शय्यासनभोगेषु रतिं विन्दति कर्हिचित् ।
न नक्तं न दिवा शेते हाहेति रुदती मुहुः ॥ ३.५१.४ ॥
ਬਿਸਤਰ, ਆਸਨ ਅਤੇ ਭੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਸੁੱਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ; ਨਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨਾ ਦਿਨ ਨੂੰ ਸੌਂਦੀ ਸੀ, 'ਹਾਏ!' ਕਹਿ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋਂਦੀ ਸੀ।
3.51.5
तामस्वस्थां तदाकारां सख्यस्ता जज्ञिरिङ्गितैः ॥ ३.५१.५ ॥
ਉਸਨੂੰ ਬੇਚੈਨ ਅਤੇ ਉਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਜਾਣ ਲਿਆ।
3.51.6
ततो विदर्भपतये दमयन्त्याः सखीजनः ।
न्यवेदयत्तामस्वस्थां दमयन्तीं नरेश्वरः ॥ ३.५१.६ ॥
ਫਿਰ ਦਮਯੰਤੀ ਦੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨੇ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦਮਯੰਤੀ ਬੇਚੈਨ ਹੈ।
3.51.7
तच्छ्रुत्वा नृपतिर्भीमो दमयन्तीसखीगणात् ।
किमर्थं दुहिता मेऽद्यनातिस्वस्थेव लक्ष्यते ॥ ३.५१.७ ॥
ਦਮਯੰਤੀ ਦੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਭੀਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੀ ਧੀ ਅੱਜ ਇੰਨੀ ਬੇਚੈਨ ਕਿਉਂ ਦਿਸਦੀ ਹੈ?"
3.51.8
स समीक्ष्य महीपालः स्वां सुतां प्राप्तयौवनाम् ।
अपश्यदात्मना कार्यं दमयन्त्याः स्वयंवरम् ॥ ३.५१.८ ॥
ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੀ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਦਮਯੰਤੀ ਦਾ ਸਵਯੰਬਰ ਕਰਨਾ ਉਸਦਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ।
3.51.9
स सन्निपातयामास महीपालान्विशांपतिः ।
एषोऽनुभूयतां चीराः स्वयंवर इति प्रभो ॥ ३.५१.९ ॥
ਉਸ ਪ੍ਰਜਾ-ਪਾਲਕ ਰਾਜੇ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂਓ, ਹੇ ਚਿਰੰਜੀਵੀਓ, ਜਾਣ ਲਵੋ ਕਿ ਇਹ ਸਵਯੰਬਰ ਹੈ।"
3.51.10
श्रुत्वा तु पार्थिवाः सर्वे दमयन्त्याः स्वयंवरम् ।
अभिजग्मुस्ततो वीरा राजानो भीमशासनात् ॥ ३.५१.१० ॥
ਦਮਯੰਤੀ ਦਾ ਸਵਯੰਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ, ਵੀਰ ਰਾਜੇ ਭੀਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲੱਗੇ।
3.51.11
हस्त्यश्वरथघोषेण नादयन्तो वसुंधराम् ।
विचित्रमाल्याभरणैर्बलैर्दृश्यैः स्वलंकृतैः ॥ ३.५१.११ ॥
ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾਉਂਦੇ, ਅਨੋਖੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਵੇਖਣ ਯੋਗ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਆਏ।
3.51.12
तेषां भीमो महाबाहुः पार्थिवानां महात्मनाम् ।
यथार्हमकरोत्पूजां तेऽवसंस्तत्र पूजिताः ॥ ३.५१.१२ ॥
ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਯੋਗ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਉੱਥੇ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ ਠਹਿਰੇ।
3.51.13
एतस्मिन्नेव काले तु सुराणामृषिसत्तमौ ।
अटमानौ महात्मानाविन्द्रलोकमितो गतौ ॥ ३.५१.१३ ॥
ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੋ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਹਾਤਮਾ, ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ ਇੱਥੋਂ ਇੰਦਰਲੋਕ ਨੂੰ ਗਏ।
3.51.14
नारदः पर्वतश्चैव महाप्राज्ञौ महाव्रतौ ।
देवराजस् भवनं विविशाते सुपूजितौ ॥ ३.५१.१४ ॥
ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਪਰਵਤ, ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਤੇ ਮਹਾਵ੍ਰਤੀ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰੇ ਜਾ ਕੇ ਦੇਵਰਾਜ ਦੇ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ।
3.51.15
तावर्चयित्वा मघवा ततः कुशलमव्ययम् ।
पप्रच्छानामयं चापि तयोः सर्वगतं विभुः ॥ ३.५१.१५ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮਘਵਾਨ ਨੇ ਫਿਰ ਅਵਿਅਯ ਕੁਸ਼ਲ ਅਤੇ ਆਰੋਗਿਆ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਵਿਭੂ।
3.51.16
आवयोः कशलं देव सर्वत्रगतमीश्वर ।
लोके च मघवन्कृत्स्नो नृपाः कुशलिनो विभो ॥ ३.५१.१६ ॥
ਹੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਈਸ਼ਵਰ, ਸਰਵਤ੍ਰ ਫੈਲਿਆ ਸਾਡਾ ਕੁਸ਼ਲ ਠੀਕ ਹੈ। ਹੇ ਮਘਵਨ, ਹੇ ਵਿਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਵੀ ਕੁਸ਼ਲ ਹਨ।
3.51.17
नारदस्य वचः श्रुत्वा पप्रच्छ बलवृत्रहा ।
धर्मज्ञाः पृथिवीपालास्त्यक्तजीवितयोधिनः ॥ ३.५१.१७ ॥
ਨਾਰਦ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਬਲਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਲਕ, ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਕੇ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਯੋਧਿਆਂ ਬਾਰੇ।
3.51.18
शस्त्रेण निधनं काले ये गच्छन्त्यपराड्युखाः ।
अयं लोकोऽक्षयस्तेषां यथैव मम कामधुक् ॥ ३.५१.१८ ॥
ਜੋ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸ਼ਸਤਰ ਨਾਲ ਮੌਤ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਿੱਠ ਨਾ ਦਿਖਾਉਂਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਲੋਕ ਅਕਸ਼ੈ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਕਾਮਧੇਨੂ ਵਾਂਗ।
3.51.19
क्वनु ते क्षत्रियाः शूरा नहि पश्यामि तानहम् ।
आगच्छतो महीपालान्दयितामनिथीन्मम ॥ ३.५१.१९ ॥
ਉਹ ਸੂਰਮੇ ਖੱਤਰੀ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਆਉਂਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦਾ।
3.51.20
एवमुक्तस्तु शक्रेण नारदः प्रत्यभाषत ।
शृणु मे मघवन्येन न दृश्यन्ते महीक्षितः ॥ ३.५१.२० ॥
ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਹੇ ਮਘਵਨ, ਸੁਣ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੇ।
3.51.21
विदर्भराज्ञो दुहिता दमयन्तीति विश्रुता ।
रूपेण समतिक्रान्ता पृथिव्यां सर्वयोषितः ॥ ३.५१.२१ ॥
ਵਿਦਰਭ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਦਮਯੰਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ; ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
3.51.22
तस्याः स्वयंवरः शक्र भविता नचिरादिव ।
तत्र गच्छन्ति राजानो राजपुत्राश्च सर्वशः ॥ ३.५१.२२ ॥
ਹੇ ਸ਼ਕਰ, ਉਸਦਾ ਸਵੰਬਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਉੱਥੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
3.51.23
तां रत्नभूतां लोकस्य प्रार्थयन्तो महीक्षितः ।
काङ्क्षन्ति स्म विशेषेण बलवृत्रनिषूदन ॥ ३.५१.२३ ॥
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਤਨ ਵਰਗੀ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਰਾਜੇ, ਹੇ ਬਲਵ੍ਰਤ੍ਰਨਿਸ਼ੂਦਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
3.51.24
एतस्मिन्कथ्यमाने तु लोकपालाश्च साग्निकाः ।
आजग्मुर्देवराजस्य समीपममरोत्तमाः ॥ ३.५१.२४ ॥
ਇਹ ਕਹਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਹੀ ਅਗਨੀ ਸਮੇਤ ਲੋਕਪਾਲ ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇਵਤੇ ਦੇਵਰਾਜ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਏ।
3.51.25
ततस्ते शुश्रुवुः सर्वे नारदस्य वचो महत् ।
श्रुत्वैव चाब्रुवन्हृष्टा गच्छामो वयमप्युत ॥ ३.५१.२५ ॥
ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਨਾਰਦ ਦਾ ਮਹਾਨ ਵਚਨ ਸੁਣਿਆ। ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਹਰਖੇ ਹੋਏ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, 'ਅਸੀਂ ਵੀ ਚੱਲਾਂਗੇ।'
3.51.26
ततः सर्वे महाराज सगणाः सहवाहनाः ।
विदर्भानभिजग्मुस्ते यतः सर्वे महीक्षितः ॥ ३.५१.२६ ॥
ਫਿਰ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸਭ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਦਰਭ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ; ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
3.51.27
नलोपि राजा कौन्तेय श्रुत्वा राज्ञां समागमम् ।
अभ्यगच्छददीनात्मा दमयन्तीमनुव्रतः ॥ ३.५१.२७ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਰਾਜਾ ਨਲ ਨੇ ਵੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਡੋਲ ਮਨ ਨਾਲ ਦਮਯੰਤੀ ਵਿੱਚ ਰੁਚਿ ਰੱਖਦਿਆਂ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ।
3.51.28
अथ देवाः पथि नलं ददृशुर्भूतले स्तितम् ।
साक्षादिव स्थितं मूर्त्या मन्मथं रूपसंपदा ॥ ३.५१.२८ ॥
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਨਲ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਰੂਪ ਦੀ ਸੰਪਦਾ ਵਿੱਚ ਸਾਖਿਆਤ ਕਾਮਦੇਵ ਵਰਗਾ ਉਹ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।
3.51.29
तं दृष्ट्वा लोकपालास्ते भ्राजमानं यथा रविम् ।
तस्थुर्विगतसंकल्पा विस्मिता रूपसंपदा ॥ ३.५१.२९ ॥
ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਉਸ ਨਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਲੋਕਪਾਲ ਸੰਕਲਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਰੂਪ ਦੀ ਸੰਪਦਾ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿ ਗਏ।
3.51.30
ततोऽन्तरिक्षे विष्टभ्य विमानानि दिवौकसः ।
अब्रुवन्नैषधं राजन्नवतीर्य नभस्तलात् ॥ ३.५१.३० ॥
ਫਿਰ ਸਵਰਗਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਮਾਨ ਰੋਕ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਨੈਸ਼ਧ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
3.51.31
भोभो निषधराजेन्द्र नल सत्यव्रतो भवात् ।
अस्माकं कुरु साहाय्यं दूतो भव नरोत्तम ॥ ३.५१.३१ ॥
ਹੇ ਨਿਸ਼ਧ ਰਾਜੇਂਦਰ ਨਲ, ਤੂੰ ਸਤਿਆਵ੍ਰਤ ਹੈਂ। ਸਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ; ਹੇ ਨਰੋਤਮ, ਦੂਤ ਬਣ ਜਾ।