महाभारत · अध्याय 3.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.52.1
तेभ्यः प्रतिज्ञाय नलः करिष्य इति भारत ।
अथैतान्परिपप्रच्छ कृताञ्जलिरुपस्थितः ॥ ३.५२.१ ॥
हे भारता, त्यांना 'करीन' असे वचन देऊन, हात जोडून जवळ उभ्या असलेल्या नलाने त्यांना विचारले.
3.52.2
के वै भवन्तः कश्चासौ यस्याहं दूत ईप्सितः ।
किंच तत्रमया कार्यं कथयध्वं यथातथम् ॥ ३.५२.२ ॥
तुम्ही कोण आहात? कोणासाठी दूत म्हणून मी इच्छिला गेलो आहे? तिथे मला काय करायचे आहे? जसे आहे तसे सांगा.
3.52.3
एवमुक्ते नैषधेन मघवानभ्यभाषत ।
अमरान्वै निबोधास्मान्दमयन्त्यर्थमागतान् ॥ ३.५२.३ ॥
नैषधाने असे म्हटल्यावर मघवान (इंद्र) म्हणाला, 'दमयंतीसाठी आलेले अमर आम्ही आहोत हे जाण.'
3.52.4
अहमिन्द्रोऽयमग्निश्च तथैवायमपांपतिः ।
शरीरान्तकरो नॄणां यमोऽयमपि पार्थिव ॥ ३.५२.४ ॥
मी इंद्र, हा अग्नी, तसाच हा जलाधिपती (वरुण), हे राजा, हा मनुष्यांच्या देहाचा अंत करणारा यमही आहे.
3.52.5
त्वं वै समागतानस्मान्दमयन्त्यै निवेदय ।
लोकपाला महेन्द्राद्याः समायान्ति दिदृक्षवः ॥ ३.५२.५ ॥
तू आमच्या आगमनाची बातमी दमयंतीला सांग. महेंद्र आदी लोकपाल तिला पाहण्याच्या इच्छेने येत आहेत.
3.52.6
प्राप्तुमिच्छन्ति देवास्त्वां शक्रोऽग्निर्वरुणो यमः ।
तेषामन्यतमं देवं पतित्वे वरयस्व ह ॥ ३.५२.६ ॥
देव तुला मिळवू इच्छितात — शक्र (इंद्र), अग्नी, वरुण, यम. त्यांच्यापैकी एका देवाला पतीच्या रूपाने वर.
3.52.7
एवमुक्तः स शक्रेण नलः प्राञ्जलिरब्रवीत् ।
एकार्थसमवेतं मां न प्रेषयितुमर्हथ ॥ ३.५२.७ ॥
इंद्राने असे सांगितल्यावर नल हात जोडून म्हणाला, "एकाच प्रयोजनाशी बांधलेल्या मला तुम्ही पाठवू नये."
3.52.8
कथ हि जातसंकल्पः स्त्रियमुत्सृजते पुमान् ।
परार्थमीदृशं वक्तं तद्वै पश्यामरेश्वर ॥ ३.५२.८ ॥
"ज्याच्या मनात संकल्प उत्पन्न झाला आहे, तो पुरुष त्या स्त्रीला कसा सोडेल? दुसऱ्यासाठी असे बोलणे, हे देवेश्वरा, तुम्हीच पहा."
3.52.9
एवमुक्तो नैषधेन मघवान्पुनरब्रवीत् ।
करिष्य इतिसंश्रुत्य पूर्वमस्मासु नैषध।
न करिष्यसि कस्मात्त्वं व्रज नैषध माचिरम् ॥ ३.५२.९ ॥
नैषध (नल) असे म्हटल्यावर मघवान (इंद्र) पुन्हा म्हणाला, "हे नैषधा, आधी आमच्याशी 'करीन' असे वचन तू दिले होते; मग तू का करणार नाहीस? हे नैषधा, विलंब न करता जा."
3.52.10
स वै त्वमागतानस्मान्दमयन्त्यै निवेदय ।
श्रेयसा योक्ष्यसे हि त्वं कुर्वन्नमरशासनम् ॥ ३.५२.१० ॥
"तर तू जाऊन आम्ही आलो आहोत हे दमयंतीला सांग. देवांची आज्ञा पाळल्याने तू कल्याणाने युक्त होशील."
3.52.11
एवमुक्तः स देवैस्तैर्नैषधः पुनरब्रवीत् ।
सुरक्षितानि वेश्मानि प्रवेष्टुं कथमुत्सहे ॥ ३.५२.११ ॥
त्या देवांनी असे म्हटल्यावर नैषध (नल) पुन्हा म्हणाला, "अत्यंत सुरक्षित राजवाड्यांमध्ये प्रवेश करण्याचे धाडस मी कसे करू?"
3.52.12
प्रवेक्ष्यसीति तं शक्रः पुनरेवाभ्यभाषत ।
जगाम स तथेत्युक्त्वा दमयन्त्या निवेशनम् ॥ ३.५२.१२ ॥
"तू प्रवेश करशील" असे इंद्राने त्याला पुन्हा सांगितले. "तथास्तु" म्हणून तो दमयंतीच्या निवासाकडे गेला.
3.52.13
ददर्श तत्र वैदर्भीं सखीगणसमावृताम् ।
देदीप्यमानां वपुषा श्रिया च वरवर्णिनीम् ॥ ३.५२.१३ ॥
तिथे त्याने सखींच्या समूहाने वेढलेली विदर्भकन्या पाहिली; शरीराने आणि शोभेने तेजस्वी, श्रेष्ठ वर्णाची.
3.52.14
अतीव सुकुमाराङ्गीं तनुमध्यां सुलोचनाम् ।
आक्षिपन्तीमिव च तां शशिनं स्वेन तेजसा ॥ ३.५२.१४ ॥
अत्यंत सुकुमार अवयव, बारीक कंबर, सुंदर डोळे असलेली; आपल्या तेजाने जणू चंद्रालाही मागे टाकणारी.
3.52.15
तस्य दृष्ट्वैव ववृधे कामस्तां चारुहासिनीम् ।
सत्यं चिकीर्षमाणस्तुधारयामास हृच्छयम् ॥ ३.५२.१५ ॥
तिला पाहताच त्याच्या मनात कामना वाढली; त्या गोड हसणाऱ्या स्त्रीविषयी. पण सत्य पाळण्याच्या इच्छेने त्याने हृदयात असलेली ती कामना रोखून धरली.
3.52.16
ततस्ता नैषधं दृष्ट्वा संभ्रान्ताः परमाङ्गनाः ।
आसनेभ्यः समुत्पेतुस्तेजसा तस्य धर्षिताः ॥ ३.५२.१६ ॥
तेव्हा त्या उत्तम स्त्रिया नैषधाला (नलाला) पाहून घाबरल्या आणि त्याच्या तेजाने दबून आपल्या आसनांवरून उठल्या.
3.52.17
प्रशशंसुश्च मुप्रीता नलं ता विस्मयान्विताः ।
न चैनमभ्यभाषन्त मनोभिस्त्वभ्यपूजयन् ॥ ३.५२.१७ ॥
त्या अत्यंत प्रसन्न होऊन, आश्चर्याने भरून नलाची स्तुती करू लागल्या; त्याच्याशी बोलल्या नाहीत, पण मनानेच त्याचा सन्मान केला.
3.52.18
अहो रूपमहो कान्तिरहो धैर्यं महात्मनः ।
कोऽयं देवोऽथवा यक्षो गन्धर्वो वा भविष्यति ॥ ३.५२.१८ ॥
अहो, या महात्म्याचे रूप! अहो, कांती! अहो, धैर्य! हा कोण असेल—देव, यक्ष की गंधर्व?
3.52.19
न तास्तं शक्नुवन्ति स्म व्याहर्तुमपि किंचन ।
तेजसा धर्षितास्तस्य लज्जावत्यो वराङ्गनाः ॥ ३.५२.१९ ॥
त्याच्या तेजाने दिपलेल्या लज्जाशील श्रेष्ठ स्त्रिया त्याच्याशी काहीही बोलू शकल्या नाहीत.
3.52.20
अथैनं स्मयमानेव स्मितपूर्वाभिभाषिणी ।
दमयन्ती नलं वीरमभ्यभाषत विस्मिता ॥ ३.५२.२० ॥
तेव्हा आश्चर्यचकित झालेली दमयंती हसल्यासारखी करत, प्रथम स्मित करून त्या वीर नलाशी बोलली.
3.52.21
कस्त्वं सर्वानवद्याङ्ग मम हृच्छयवर्धन ।
प्राप्तोस्यमरवद्वीर ज्ञातुमिच्छामि तेऽनघ ॥ ३.५२.२१ ॥
हे सर्वांगसुंदरा, माझ्या हृदयाची इच्छा वाढवणाऱ्या! तू कोण आहेस? देवासारखा तू आला आहेस, हे वीरा; हे निष्पापा, तुझी ओळख जाणून घ्यायची माझी इच्छा आहे.
3.52.22
कथमागमनं चेह कथं चासि न लक्षितः ।
सुरक्षितं हि मे वेश्म राजा चैवोग्रशासनः ॥ ३.५२.२२ ॥
तू इथे कसा आलास, आणि तुझी ओळख कशी लपून राहिली? माझे निवासस्थान नीट रक्षित आहे; राजाही कठोर शासक आहे.
3.52.23
एवमुक्तस्तु वैदर्भ्या नलस्तां प्रत्युवाच ह ।
नलं मां विद्धि कल्याणि देवदूतमिहागतम् ॥ ३.५२.२३ ॥
विदर्भकन्येने असे विचारल्यावर नल तिला म्हणाला: हे कल्याणी, मला इथे आलेला देवदूत समज.
3.52.24
देवास्त्वां प्राप्तुमिच्छन्ति शक्रोऽग्निर्वरुणो यमः ।
तेषामन्यतमं देवं पतिं वरय शोभने ॥ ३.५२.२४ ॥
देवांना तुला मिळवण्याची इच्छा आहे: इंद्र, अग्नी, वरुण आणि यम. हे शोभने, त्यांपैकी एका देवाला पती म्हणून वर.
3.52.25
तेषामेव प्रभावेण प्रविष्टोऽहमलक्षितः ।
प्रविशन्तं न मां कश्चिदपश्यन्नाप्यवारयत् ॥ ३.५२.२५ ॥
त्यांच्याच प्रभावाने मी अदृश्यरूपाने आत शिरलो. शिरताना मला कोणीही पाहिले नाही, अडवलेही नाही.
3.52.26
एतदर्थमहं भद्रे प्रेषितः सुरसत्तमैः ।
एतच्छ्रुत्वा शुभे बुद्धिं प्रकुरुष्व यथेच्छसि ॥ ३.५२.२६ ॥
हे भद्रे, याच उद्देशाने श्रेष्ठ देवतांनी मला पाठवले आहे. हे ऐकून, हे शुभे, तुला जसे हवे तसा निश्चय कर.