महाभारत · अध्याय 3.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.53.1
सा नमस्कृत्य देवेभ्यः प्रहस्य नलमब्रवीत् ।
प्रणयस्व यथाश्रद्धं राजन्किं करवाणि ते ॥ ३.५३.१ ॥
तिने देवतांना नमस्कार करून हसत नलाला म्हटले, "राजा, आपल्या श्रद्धेनुसार माझ्यावर प्रेम करा. आपल्यासाठी मी काय करू?"
3.53.2
अहं चैव हि यच्चान्यन्ममास्ति वसु किंचना ।
तत्सर्वं तव विस्रब्धं कुरु प्रणयमीश्वर ॥ ३.५३.२ ॥
मी आणि माझे जे काही धन आहे ते सर्व आपलेच आहे. हे ईश्वरा, विश्वासाने माझ्यावर आपले प्रेम दाखवा.
3.53.3
हंसानां वचनं यत्तु तन्मां दहति पार्थिव ।
त्वत्कृते हि मया वीर राजानः सन्निपातिताः ॥ ३.५३.३ ॥
हे राजा, हंसांचे ते शब्द मला जाळत आहेत. हे वीरा, आपल्यासाठीच मी राजांना एकत्र बोलावले होते.
3.53.4
यदि त्वं भजमानां मां प्रत्याख्यास्यसि मानद ।
विषमग्निं जलं रज्जुमास्थास्ये तव कारणात् ॥ ३.५३.४ ॥
हे मानदा, प्रेमाने आपली भक्ती करणाऱ्या मला आपण नाकारलेत, तर आपल्यामुळे मी विष, अग्नी, पाणी किंवा दोरीचा आश्रय घेईन.
3.53.5
एवमुक्तस्तु वैदर्भ्या नलस्तां प्रत्युवाच ह ।
तिष्ठत्सु लोकपालेषु कथं मानुषमिच्छसि ॥ ३.५३.५ ॥
वैदर्भीने असे म्हटल्यावर नलाने तिला उत्तर दिले: "लोकपाल उपस्थित असताना तू मनुष्याची इच्छा कशी करतेस?"
3.53.6
येषामहं लोककृतामीश्वराणां महात्मनाम् ।
न पादरजसा तुल्यो मनस्ते तेषु वर्तताम् ॥ ३.५३.६ ॥
जगाची निर्मिती करणाऱ्या त्या महात्मा ईश्वरांच्या पादधुळीइतकाही मी नाही; तुझे मन त्यांच्याकडेच वळो.
3.53.7
विप्रियं ह्याचरन्मर्त्यो देवानां मृत्युच्छति ।
त्राहि मामनवद्याङ्गि वरयस्व सुरोत्तमान् ॥ ३.५३.७ ॥
देवतांना अप्रिय आचरण करणारा मर्त्य मृत्यूला प्राप्त होतो. हे निर्दोष अंगांच्या सुंदरी, मला वाचव; श्रेष्ठ देवांना वरण कर.
3.53.8
विरजांसि च वासांसि दिव्याश्चित्राः स्रजस्तथा ।
भूषणानि तु दिव्यानि देवान्प्राप्य तु भुङ्क्ष्व वै ॥ ३.५३.८ ॥
निर्मळ वस्त्रे, दिव्य रंगीबेरंगी माळा आणि दिव्य अलंकार — देवांना प्राप्त करून तू हे उपभोगशील.
3.53.9
य इमां पृथिवीं कृत्स्नां संक्षिप्य ग्रसते पुनः ।
हुताशमीशं देवानां का तं न वरयेत्पतिम् ॥ ३.५३.९ ॥
ही सगळी पृथ्वी आकुंचित करून पुन्हा गिळणाऱ्या देवांचा स्वामी हुताशन (अग्नी) याला कोणती स्त्री पती म्हणून वरणार नाही?
3.53.10
यस् दण्डभयात्सर्वे भूतग्रामाः समागताः ।
धर्ममेवानुरुध्यन्ति का तं न वरयेत्पतिम् ॥ ३.५३.१० ॥
ज्याच्या दंडाच्या भीतीने सर्व प्राणिसमूह एकत्र येऊन केवळ धर्माचेच अनुसरण करतात, त्याला कोणती स्त्री पती म्हणून वरणार नाही?
3.53.11
धर्मात्मानं महात्मानं दैत्यदानवमर्दनम् ।
महेन्द्रं सर्वदेवानां का तं न वरयेत्पतिम् ॥ ३.५३.११ ॥
धर्मात्मा, महात्मा, दैत्य-दानवांचा नाश करणारा, सर्व देवांचा महेंद्र अशा त्याला कोणती स्त्री पती म्हणून वरणार नाही?
3.53.12
क्रियतामविशङ्केन मनसा यदि मन्यसे ।
वरुणं लोकपालानां सुहृद्वाक्यमिदं शृणु ॥ ३.५३.१२ ॥
तुझ्या मनात निःशंकपणे हे योग्य वाटत असेल तर तसेच कर. लोकपालांमध्ये वरुणाला वरण कर; मित्राचे हे वचन ऐक.
3.53.13
नैषधेनैवमुक्ता सा दमयन्ती बचोऽब्रवीत् ।
समाप्लुताभ्यां नेत्राभ्यां शोकजेनाथ वारिणा ॥ ३.५३.१३ ॥
नैषधाने असे सांगितल्यावर दमयंती बोलली; शोकातून उद्भवलेल्या अश्रूंनी तिचे डोळे भरून गेले होते.
3.53.14
देवेभ्योऽहं नमस्कृत् यसर्वेभ्यः पृथिवीपते ।
वृणे त्वामेव भर्तारं सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ३.५३.१४ ॥
हे पृथ्वीपते, सर्व देवतांना नमस्कार करून मी तुम्हालाच पती म्हणून निवडते; हे मी खरे तुम्हाला सांगते.
3.53.15
तामुवाच ततो राजा वेषमानां कृताञ्जलिम् ।
दौत्येनागत्य कल्याणि नोत्सहे स्वार्थमीप्सितं ॥ ३.५३.१५ ॥
तेव्हा राजा थरथरणाऱ्या, हात जोडलेल्या तिला म्हणाला: हे कल्याणी, दूत म्हणून मी आलो आहे; इच्छित स्वार्थासाठी ते करण्याचे मला धैर्य होत नाही.
3.53.16
कथं ह्यहं प्रतिश्रुत्य देवतानां विशेषतः ।
परार्थे यत्नमारभ्य कथं स्वार्थमिहोत्सहे ॥ ३.५३.१६ ॥
देवतांना विशेषतः वचन देऊन, दुसऱ्याच्या कार्यासाठी प्रयत्न सुरू करून, इथे माझ्या स्वार्थासाठी मी कसा उत्साह दाखवू?
3.53.17
एष धर्मो यदि स्वार्थो ममापि भविता ततः ।
एवं स्वार्थं करिष्यामि तथा भद्रे विधीयताम् ॥ ३.५३.१७ ॥
माझा स्वार्थही धर्म ठरला तर, तेव्हा अशा प्रकारे मी माझा स्वार्थ साधीन; हे भद्रे, तसेच होऊ दे.
3.53.18
ततो बाष्पाकुलांवाचं दमयन्ती शुचिस्मिता ।
प्रत्याहरन्ती शनकैर्नलं राजानमब्रवीत् ॥ ३.५३.१८ ॥
तेव्हा अश्रूंनी दाटलेला आवाज हळूहळू सावरत, शुचिस्मित दमयंती राजा नलाला म्हणाली.
3.53.19
अस्त्युपायो मया दृष्टो निरपायो नरेश्वर ।
येन दोषो न भविता तव राजन्कथंचन ॥ ३.५३.१९ ॥
राजा, मला एक उपाय सापडला आहे, हे नरेश्वरा, जो निरापद आहे; ज्यामुळे तुम्हाला कोणत्याही प्रकारे दोष लागणार नाही.
3.53.20
त्वं चैव हि नरश्रेष्ठ देवाश्चेन्द्रपुरोगमाः ।
आयान्तु सहिताः सर्वे मम यत्र स्वयंवरः ॥ ३.५३.२० ॥
तुम्ही, हे नरश्रेष्ठा, आणि इंद्राच्या नेतृत्वाखालील सर्व देव एकत्र येवोत, जिथे माझा स्वयंवर आहे.
3.53.21
ततोऽहं लोकपालानां सन्निधौ त्वां नरेश्वर ।
वरयिष्ये नरव्याघ्र नैवं दोषो भविष्यति ॥ ३.५३.२१ ॥
मग मी लोकपालांच्या उपस्थितीत, हे नरेश्वरा, तुम्हालाच वरीन, हे नरव्याघ्रा; अशाने दोष होणार नाही.
3.53.22
एवमुक्तस्तु वैदर्भ्या नलो राजा विशंपते ।
आजगाम पुनस्तत्र यत्र देवाः समागताः ॥ ३.५३.२२ ॥
वैदर्भीने असे सांगितल्यावर, हे विशंपते, राजा नल पुन्हा तिथे गेला जिथे देव एकत्र जमले होते.
3.53.23
तमपश्यंस्तथाऽऽयान्तं लोकपाला महेश्वराः ।
दृष्ट्वा चैनं ततोऽपृच्छन्वृत्तान्तं सर्वमेव तम् ॥ ३.५३.२३ ॥
महेश्वर लोकपालांनी त्याला असे येताना पाहिले; त्याला पाहून त्यांनी ते सर्व वृत्तांत विचारला.
3.53.24
कच्चिद्दृष्टा त्वया राजन्दमयन्ती शुचिस्मिता ।
किमब्रवीच्च नः सर्वान्वद भूमिपतेऽनघ ॥ ३.५३.२४ ॥
राजा, शुचिस्मिता दमयंतीला तू पाहिलेस का? तिने आम्हा सर्वांना काय सांगितले? सांग, हे भूमिपती, हे निष्पाप.
3.53.25
भवद्भिरहमादिष्टो दमयन्त्या निवेशनम् ।
प्रविष्टः सुमहाकक्ष्यं दण्डिभिः स्थविरैर्वृतम् ॥ ३.५३.२५ ॥
तुमच्या आज्ञेनुसार मी दमयंतीच्या निवासस्थानी गेलो. दंडधारी वृद्ध रक्षकांनी वेढलेल्या अतिविशाल अंगणात मी प्रवेश केला.
3.53.26
प्रविशन्तं च मां तत्र न कश्चिद्दृष्टवान्नरः ।
ऋते तां पार्तिवसुतां भवतामेव तेजसा ॥ ३.५३.२६ ॥
तेथे प्रवेश करणाऱ्या मला राजकन्येखेरीज कोणीही मनुष्य पाहिले नाही; ते केवळ तुमच्या तेजामुळे होते.
3.53.27
सख्यश्चास्या मया दृष्टास्ताभिश्चाप्युपलक्षितः ।
विस्मिताश्चाभवन्सर्वा दृष्ट्वा मां विबुधेश्वराः ॥ ३.५३.२७ ॥
मी तिच्या सखींना पाहिले; त्यांनीही मला पाहिले. मला पाहून त्या सर्व विस्मित झाल्या, हे देवाधिपतींनो.
3.53.28
वर्ण्यमानेषु च मया भवत्सु रुचिराननां ।
मामेव गतसंकल्पा वृणीते सा सुरोत्तमाः ॥ ३.५३.२८ ॥
हे देवश्रेष्ठांनो, मी तुमचे वर्णन करत असताना ती सुंदर मुखाची दृढ संकल्प करून केवळ मलाच वरते.
3.53.29
अब्रवीच्चैव मां बाला आयान्तु सहिताः सुराः ।
त्वया सह नरव्याघ्र मम यत्रस्वयंवरः ॥ ३.५३.२९ ॥
ती बालिका मला म्हणाली: "हे नरव्याघ्रा, देव सर्व एकत्र येवोत; जिथे माझा स्वयंवर होईल, तिथे तुझ्यासोबत."
3.53.30
तेषामहं संनिधौ त्वां वरयिष्यामि नैषध ।
एवं तव महाबाहो दोषो न भवितेति ह ॥ ३.५३.३० ॥
"त्यांच्या उपस्थितीत मी तुलाच वरीन, हे नैषधा. असे केल्याने, हे महाबाहो, तुझा कोणताही दोष होणार नाही."
3.53.31
एतावदेव विबुधा यथावृत्तमुपाहृतम् ।
मया शेषे प्रमाणं तु भवन्तस्त्रिदशेश्वराः ॥ ३.५३.३१ ॥
हे देवांनो, जे घडले ते मी इतकेच सांगितले. उर्वरित भागाचे प्रमाण तुम्हीच, हे त्रिदशेश्वरांनो.