ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.53.1
सा नमस्कृत्य देवेभ्यः प्रहस्य नलमब्रवीत् ।
प्रणयस्व यथाश्रद्धं राजन्किं करवाणि ते ॥ ३.५३.१ ॥
ਉਸਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਿਆਂ ਨਲ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜਨ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ?"
3.53.2
अहं चैव हि यच्चान्यन्ममास्ति वसु किंचना ।
तत्सर्वं तव विस्रब्धं कुरु प्रणयमीश्वर ॥ ३.५३.२ ॥
ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਜੋ ਵੀ ਧਨ ਹੈ, ਸਭ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ। ਹੇ ਈਸ਼ਵਰ, ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰ ਦਿਖਾਓ।
3.53.3
हंसानां वचनं यत्तु तन्मां दहति पार्थिव ।
त्वत्कृते हि मया वीर राजानः सन्निपातिताः ॥ ३.५३.३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਉਹ ਬੋਲ ਮੈਨੂੰ ਸਾੜਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਵੀਰ, ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਮੈਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
3.53.4
यदि त्वं भजमानां मां प्रत्याख्यास्यसि मानद ।
विषमग्निं जलं रज्जुमास्थास्ये तव कारणात् ॥ ३.५३.४ ॥
ਹੇ ਮਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਜਦੀ ਮੈਨੂੰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਠੁਕਰਾਓਗੇ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਜ਼ਹਿਰ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਰੱਸੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਵਾਂਗੀ।
3.53.5
एवमुक्तस्तु वैदर्भ्या नलस्तां प्रत्युवाच ह ।
तिष्ठत्सु लोकपालेषु कथं मानुषमिच्छसि ॥ ३.५३.५ ॥
ਵੈਦਰਭੀ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਨਲ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਲੋਕਪਾਲ ਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਤੂੰ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ?"
3.53.6
येषामहं लोककृतामीश्वराणां महात्मनाम् ।
न पादरजसा तुल्यो मनस्ते तेषु वर्तताम् ॥ ३.५३.६ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕ-ਰਚਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਤਮਾ ਈਸ਼ਵਰਾਂ ਦੀ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਤੇਰਾ ਮਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਹੀ ਲੱਗੇ।
3.53.7
विप्रियं ह्याचरन्मर्त्यो देवानां मृत्युच्छति ।
त्राहि मामनवद्याङ्गि वरयस्व सुरोत्तमान् ॥ ३.५३.७ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਪ੍ਰਿਯ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਰਤ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ; ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਰ।
3.53.8
विरजांसि च वासांसि दिव्याश्चित्राः स्रजस्तथा ।
भूषणानि तु दिव्यानि देवान्प्राप्य तु भुङ्क्ष्व वै ॥ ३.५३.८ ॥
ਨਿਰਮਲ ਵਸਤ੍ਰ, ਦਿਵ੍ਯ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਗਹਿਣੇ — ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰੇਂਗੀ।
3.53.9
य इमां पृथिवीं कृत्स्नां संक्षिप्य ग्रसते पुनः ।
हुताशमीशं देवानां का तं न वरयेत्पतिम् ॥ ३.५३.९ ॥
ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਕੇ ਫਿਰ ਨਿਗਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹੁਤਾਸ਼ਨ (ਅਗਨੀ) ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਇਸਤਰੀ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵਰੇਗੀ?
3.53.10
यस् दण्डभयात्सर्वे भूतग्रामाः समागताः ।
धर्ममेवानुरुध्यन्ति का तं न वरयेत्पतिम् ॥ ३.५३.१० ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਦੰਡ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ-ਸਮੂਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਕੇਵਲ ਧਰਮ ਦੀ ਹੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਇਸਤਰੀ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵਰੇਗੀ?
3.53.11
धर्मात्मानं महात्मानं दैत्यदानवमर्दनम् ।
महेन्द्रं सर्वदेवानां का तं न वरयेत्पतिम् ॥ ३.५३.११ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ, ਮਹਾਤਮਾ, ਦੈਂਤਾਂ-ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਹੇਂਦਰ — ਉਸਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਇਸਤਰੀ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵਰੇਗੀ?
3.53.12
क्रियतामविशङ्केन मनसा यदि मन्यसे ।
वरुणं लोकपालानां सुहृद्वाक्यमिदं शृणु ॥ ३.५३.१२ ॥
ਜੇ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੰਕਾ ਇਹ ਠੀਕ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ। ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਵਰ; ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ।
3.53.13
नैषधेनैवमुक्ता सा दमयन्ती बचोऽब्रवीत् ।
समाप्लुताभ्यां नेत्राभ्यां शोकजेनाथ वारिणा ॥ ३.५३.१३ ॥
ਨੈਸ਼ਧ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਦਮਯੰਤੀ ਬੋਲੀ; ਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਗਈਆਂ ਸਨ।
3.53.14
देवेभ्योऽहं नमस्कृत् यसर्वेभ्यः पृथिवीपते ।
वृणे त्वामेव भर्तारं सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ३.५३.१४ ॥
ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਦੀ ਹਾਂ; ਇਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਕਹਿੰਦੀ ਹਾਂ।
3.53.15
तामुवाच ततो राजा वेषमानां कृताञ्जलिम् ।
दौत्येनागत्य कल्याणि नोत्सहे स्वार्थमीप्सितं ॥ ३.५३.१५ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕੰਬਦੀ, ਹੱਥ ਜੋੜੀ ਖੜ੍ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਮੈਂ ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਇੱਛਿਤ ਆਪਣੇ ਸਵਾਰਥ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ।
3.53.16
कथं ह्यहं प्रतिश्रुत्य देवतानां विशेषतः ।
परार्थे यत्नमारभ्य कथं स्वार्थमिहोत्सहे ॥ ३.५३.१६ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਯਤਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਵਾਰਥ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
3.53.17
एष धर्मो यदि स्वार्थो ममापि भविता ततः ।
एवं स्वार्थं करिष्यामि तथा भद्रे विधीयताम् ॥ ३.५३.१७ ॥
ਜੇ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਸਵਾਰਥ ਵੀ ਧਰਮ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਸਵਾਰਥ ਸਾਧਾਂਗਾ; ਹੇ ਭਦਰੇ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ।
3.53.18
ततो बाष्पाकुलांवाचं दमयन्ती शुचिस्मिता ।
प्रत्याहरन्ती शनकैर्नलं राजानमब्रवीत् ॥ ३.५३.१८ ॥
ਫਿਰ ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁੱਧੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੰਭਾਲਦੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਦਮਯੰਤੀ ਰਾਜਾ ਨਲ ਨੂੰ ਬੋਲੀ।
3.53.19
अस्त्युपायो मया दृष्टो निरपायो नरेश्वर ।
येन दोषो न भविता तव राजन्कथंचन ॥ ३.५३.१९ ॥
ਰਾਜਾ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਉਪਾਅ ਦਿਸਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਨਿਰਾਪਦ ਹੈ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗਾ।
3.53.20
त्वं चैव हि नरश्रेष्ठ देवाश्चेन्द्रपुरोगमाः ।
आयान्तु सहिताः सर्वे मम यत्र स्वयंवरः ॥ ३.५३.२० ॥
ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਆਉਣ, ਜਿੱਥੇ ਮੇਰਾ ਸਵੈਂਵਰ ਹੈ।
3.53.21
ततोऽहं लोकपालानां सन्निधौ त्वां नरेश्वर ।
वरयिष्ये नरव्याघ्र नैवं दोषो भविष्यति ॥ ३.५३.२१ ॥
ਫਿਰ ਮੈਂ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਵਰਾਂਗੀ, ਹੇ ਨਰਵਿਆਘਰ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
3.53.22
एवमुक्तस्तु वैदर्भ्या नलो राजा विशंपते ।
आजगाम पुनस्तत्र यत्र देवाः समागताः ॥ ३.५३.२२ ॥
ਵੈਦਰਭੀ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਹੇ ਵਿਸ਼ੰਪਤੇ, ਰਾਜਾ ਨਲ ਮੁੜ ਉੱਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ।
3.53.23
तमपश्यंस्तथाऽऽयान्तं लोकपाला महेश्वराः ।
दृष्ट्वा चैनं ततोऽपृच्छन्वृत्तान्तं सर्वमेव तम् ॥ ३.५३.२३ ॥
ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ; ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਪੁੱਛਿਆ।
3.53.24
कच्चिद्दृष्टा त्वया राजन्दमयन्ती शुचिस्मिता ।
किमब्रवीच्च नः सर्वान्वद भूमिपतेऽनघ ॥ ३.५३.२४ ॥
ਰਾਜਾ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੁਚੀਸਮਿਤਾ ਦਮਯੰਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ? ਉਸਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਕੀ ਆਖਿਆ? ਦੱਸੋ, ਹੇ ਭੂਮੀਪਤੀ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼।
3.53.25
भवद्भिरहमादिष्टो दमयन्त्या निवेशनम् ।
प्रविष्टः सुमहाकक्ष्यं दण्डिभिः स्थविरैर्वृतम् ॥ ३.५३.२५ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਦਮਯੰਤੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਡੰਡਾਧਾਰੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਪਹਿਰੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ।
3.53.26
प्रविशन्तं च मां तत्र न कश्चिद्दृष्टवान्नरः ।
ऋते तां पार्तिवसुतां भवतामेव तेजसा ॥ ३.५३.२६ ॥
ਉੱਥੇ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦੇ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ; ਇਹ ਕੇਵਲ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇਜ ਕਾਰਨ ਸੀ।
3.53.27
सख्यश्चास्या मया दृष्टास्ताभिश्चाप्युपलक्षितः ।
विस्मिताश्चाभवन्सर्वा दृष्ट्वा मां विबुधेश्वराः ॥ ३.५३.२७ ॥
ਮੈਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀਓ।
3.53.28
वर्ण्यमानेषु च मया भवत्सु रुचिराननां ।
मामेव गतसंकल्पा वृणीते सा सुरोत्तमाः ॥ ३.५३.२८ ॥
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮੋ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਵਰਣਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਚੁਣਦੀ ਹੈ।
3.53.29
अब्रवीच्चैव मां बाला आयान्तु सहिताः सुराः ।
त्वया सह नरव्याघ्र मम यत्रस्वयंवरः ॥ ३.५३.२९ ॥
ਉਸ ਬਾਲਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਨਰਵਿਆਘਰ, ਦੇਵਤੇ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਆਉਣ; ਜਿੱਥੇ ਮੇਰਾ ਸਵੈਂਬਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਉੱਥੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ।"
3.53.30
तेषामहं संनिधौ त्वां वरयिष्यामि नैषध ।
एवं तव महाबाहो दोषो न भवितेति ह ॥ ३.५३.३० ॥
"ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਵਰਾਂਗੀ, ਹੇ ਨੈਸ਼ਧ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।"
3.53.31
एतावदेव विबुधा यथावृत्तमुपाहृतम् ।
मया शेषे प्रमाणं तु भवन्तस्त्रिदशेश्वराः ॥ ३.५३.३१ ॥
ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ, ਜੋ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਹ ਮੈਂ ਇੰਨਾ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਤੁਸੀਂ ਹੋ, ਹੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਸ਼ਵਰੋ।