Mahābhārata · Adhyāya 3.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.54.1
अथ काले शुभे प्राप्ते तथौ पुण्ये क्षणे तथा ।
आजुहाव महीपालान्भीमो राजा स्वयंवरे ॥ ३.५४.१ ॥
Entonces, cuando llegó el tiempo propicio, el día sagrado y el momento santo, el rey Bhīma convocó a los protectores de la tierra al svayaṁvara.
3.54.2
तच्छ्रुत्वा पृथिवीपालाः सर्वे हृच्छयपीडिताः ।
त्वरिताः समपाजग्मुर्दमयन्तीमभीप्सवः ॥ ३.५४.२ ॥
Al oír eso, todos los gobernantes de la tierra, atormentados en el corazón por la flecha del deseo y ansiosos por Damayantī, acudieron presurosos.
3.54.3
कनकस्तम्भरुचिरं तोरणेन विराजितम् ।
विविशुस्ते नृपा रङ्गं महासिंह इवाचलम् ॥ ३.५४.३ ॥
Resplandeciente con columnas doradas y adornado con un arco, en aquella arena entraron los reyes, como un gran león entra en una montaña.
3.54.4
तत्रासनेषु विविधेष्वासीनाः पृथिवीक्षितः ।
सुरभिस्रग्धराः सर्वे प्रमृष्टमणिकुण्डलाः ॥ ३.५४.४ ॥
Allí, sentados en diversos asientos, los gobernantes de la tierra llevaban guirnaldas perfumadas, y todos lucían pendientes de joyas pulidas.
3.54.5
संपूर्णां पुरुषव्याघ्रैर्व्याघ्रैर्गिरिगुहामिव ।
प्रविवेश नलो देवैः पुण्यश्लोको नराधिप ॥ ३.५४.५ ॥
Como uno entra en una cueva de montaña llena de tigres, así Nala, de renombre sagrado y semejante a los dioses, entró en aquella arena llena de tigres entre los hombres, oh señor de los hombres.
3.54.6
तत्र स्म पीना दृश्यन्ते बाहवः परिघोपमाः ।
आकारवर्णसुश्लक्ष्णाः पञ्चशीर्षा इवोरगाः ॥ ३.५४.६ ॥
Allí se veían sus brazos gruesos, como mazas de hierro, bellos en forma y color y suaves, como serpientes de cinco cabezas.
3.54.7
सुकेशान्तानि चारूणि सुनासानि शुभानि च ।
मुखानि राज्ञां शोभन्ते नक्षत्राणि यथा दिवि ॥ ३.५४.७ ॥
Los rostros de los reyes, de bellos cabellos, hermosas narices y auspiciosos rasgos, brillaban como las estrellas en el cielo.
3.54.8
दमयन्ती ततो रङ्गं प्रविवेश शुभानना ।
मुष्णन्ती प्रभया राज्ञां चक्षूषि च मनांसि च ॥ ३.५४.८ ॥
Entonces Damayantī, de rostro hermoso, entró en la arena, deslumbrando con su resplandor los ojos y los corazones de los reyes.
3.54.9
तस्या गात्रेषु पतिता तेषां दृष्टिर्महात्मनाम् ।
तत्रतत्रैव सक्ताऽभून्न चचाल च पश्यताम् ॥ ३.५४.९ ॥
La mirada de aquellos magnánimos se posó en sus miembros y allí quedó fija, aquí y allá; y las miradas de los espectadores no se movieron.
3.54.10
ततः संकीर्त्यमानेषु राज्ञां नामसु भारत ।
ददर्श भैमी पुरुषान्पञ्च तुल्याकृतीनिह ॥ ३.५४.१० ॥
Entonces, oh Bhārata, mientras se proclamaban los nombres de los reyes, Bhaimī vio aquí a cinco hombres de idéntica figura.
3.54.11
तान्समीक्ष्य ततः सर्वान्निर्विशेषाकृतीन्स्थितान् ।
संदेहादथ वेदर्भी नाभ्यजानान्नलं नृपम् ॥ ३.५४.११ ॥
Habiéndolos observado a todos, de forma indistinguible, la Vaidarbhī, por la duda, no reconoció al rey Nala.
3.54.12
निर्विशेषवयोवेषरूपाणां तत्र सा शुभा ।
यंयं हि ददृशे तेषां तंतं मेने नलं नृपम्।
साचिन्तयन्ती बुद्ध्याऽथ तर्कयामास भामिनी ॥ ३.५४.१२ ॥
Allí no había diferencia en edad, vestimenta ni figura; a quien miraba, ella lo tomaba por el rey Nala. Entonces la bella mujer, reflexionando, razonó con su inteligencia.
3.54.13
कथं नु देवाञ्जानीयां कथं विद्यां नलं नृपम् ।
एवं संचिन्तयन्ती सा वैदर्भी भृशदुःखिता ॥ ३.५४.१३ ॥
¿Cómo podré reconocer a los dioses? ¿Cómo podré distinguir al rey Nala? Así reflexionando, la princesa de Vidarbha quedó profundamente afligida.
3.54.14
श्रुतानि देवलिङ्गानि तर्कयामास भारत ।
देवानां यानि लिङ्गानि स्थविरेभ्यः श्रुतानि मे ॥ ३.५४.१४ ॥
Oh Bhārata, las señales de los dioses que oí de los ancianos, eso fue lo que ella consideró.
3.54.15
तानीह तिष्ठतां भूमावेकस्यापि न लक्षये ।
एवं विचिन्त्य बहुधा विचार्य च पुनः पुनः ॥ ३.५४.१५ ॥
Esas señales no las percibo en ninguno de los que están aquí en pie sobre la tierra. Así, reflexionando de muchas maneras una y otra vez,
3.54.16
शरणं प्रति देवानां प्राप्तकालममन्यत ।
वाचा च मनसा चैव नमस्कारं प्रयुज्य सा ॥ ३.५४.१६ ॥
Pensó que había llegado el momento de buscar refugio en los dioses; y, ofreciendo homenaje con la palabra y con la mente,
3.54.17
देवेभ्यः प्राञ्जलिर्भूत्वा वेपमानेदमब्रवीत् ।
हंसानां वचनं श्रुत्वा यथा मे नैषधो वृतः।
पतित्वे तेन सत्येन देवास्तं प्रदिशन्तु मे ॥ ३.५४.१७ ॥
Con las palmas juntas ante los dioses, temblando, pronunció estas palabras: «Si es verdad que elegí como esposo a Nala, señor de Niṣadha, al oír las palabras de los cisnes, por esa verdad, oh dioses, señaládmelo.»
3.54.18
मनसा वचसा चैव यथा नातिचराम्यहम् ।
तेन सत्येन विबुधास्तमेव प्रदिशन्तु मे ॥ ३.५४.१८ ॥
Si nunca he transgredido con la mente ni con la palabra, por esa verdad, oh dioses, señaládmelo a él solo.
3.54.19
यथा देवैः स मे भर्ता विहितो निषधाधिषः ।
तेन सत्येन मे देवास्तमेव प्रदिशन्तु मे ॥ ३.५४.१९ ॥
Como los dioses designaron como mi esposo al señor de los Niṣadhas, por esa verdad, oh dioses, mostradme a él.
3.54.20
यथेदं व्रतमारब्धं नलस्याराधने मया ।
तेन सत्येन मे देवास्तमेव प्रदिशन्तु मे ॥ ३.५४.२० ॥
Como he iniciado este voto en devoción a Nala, por esa verdad, oh dioses, mostradme a él.
3.54.21
स्वं चैव रूपं पुष्यन्तु लोकपाला महेश्वराः ।
यथाऽहमभिजानीयां पुण्यश्लोकं नराधिपम् ॥ ३.५४.२१ ॥
Que los guardianes del mundo y los grandes señores muestren sus propias formas, para que yo pueda reconocer al señor de los hombres de santa fama.
3.54.22
निशम्य दमयन्त्यास्तत्करुणं प्रतिदेवितम् ।
निश्चयंपरमं तथ्यमनुरागं च नैषधे ॥ ३.५४.२२ ॥
Habiendo oído el lamento compasivo de Damayantī en respuesta, su resolución suprema y verdadera y su devoción por el Niṣadha.
3.54.23
मनोविशुद्धिं बुद्धिं च भक्तिं रागं च नैषधे ।
यथोक्तं चक्रिरे देवाः सामर्थ्यं लिङ्गधारणे ॥ ३.५४.२३ ॥
Los dioses cumplieron, como se había dicho, su pureza de mente, entendimiento, devoción y apego al Niṣadha, y le concedieron el poder de asumir la señal.
3.54.24
साऽपश्यद्विबुधान्सर्वानस्वेदान्स्तब्धलोचनान् ।
अम्लानस्रग्रजोहीनान्स्थितानस्पृशतः क्षितिम् ॥ ३.५४.२४ ॥
Vio a todos los dioses: sin sudor, con los ojos fijos, con guirnaldas no marchitas y sin polvo, de pie sin tocar la tierra.
3.54.25
छायाद्वितीयो म्लानस्रग्रजःस्वेदसमन्वितः ।
भूमिष्ठो नैषधश्चैव निमेषेण च सूचितः ॥ ३.५४.२५ ॥
Nala, rey de los Niṣadhas, de pie sobre el suelo con su sombra como segunda compañía, con la guirnalda marchita y cubierto de polvo y sudor, fue revelado en un instante.
3.54.26
सा समीक्ष्य तु तान्देवान्पुण्यश्लोकं च भारत ।
नैषधं वरयामास भैमी धर्मेण पाण्डव ॥ ३.५४.२६ ॥
Tras mirar a aquellos dioses y a Nala de renombre puro, oh Bhārata, oh Pāṇḍava, Damayantī eligió según el dharma al niṣadha Nala.
3.54.27
विलज्जमाना वस्त्रान्तं जग्राहायतलोचना ।
स्कन्धदेशेऽसृजत्तस्य स्रजं परमशोभनाम् ॥ ३.५४.२७ ॥
Avergonzada, sujetando el borde de su vestido, la de ojos largos colocó sobre su hombro la guirnalda más hermosa.
3.54.28
वरयामास चैवैनं पतित्वे वरवर्णिनी ।
ततो हाहेति सहसा मुक्तः शब्दो नराधिपैः ॥ ३.५४.२८ ॥
Y la de hermoso color lo eligió a él como esposo. Entonces de los reyes surgió de repente un grito de «¡Ay!».
3.54.29
देवैर्महर्षिभिस्तत्र साधुसाध्विति भारत ।
विस्मितैरीरितः शब्दः प्रशंसद्भिर्नलं नृपम् ॥ ३.५४.२९ ॥
Allí los dioses y los grandes sabios, oh Bhārata, asombrados, exclamaron «¡Bien hecho, bien hecho!», alabando al rey Nala.
3.54.30
दमयन्तीं तु कौरव्य वीरसेनसुतो नृपः ।
आश्वासयद्वरारोहां प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ ३.५४.३० ॥
Pero el rey Nala, hijo de Vīrasena, oh descendiente de Kuru, consoló a Damayantī de hermosas caderas con el corazón alegre.
3.54.31
यत्त्वं भजसि कल्याणि पुमांसं देवसन्निधौ ।
तस्मान्मां विद्धि भर्तारमेतत्ते वचने रतम् ॥ ३.५४.३१ ॥
Oh, bienaventurada, al hombre que has elegido en presencia de los dioses, sabe que soy yo tu esposo, pues me entrego a tu palabra.
3.54.32
यावच्च मे धरिष्यन्ति प्राणा देहे शुचिस्मिते ।
तावत्त्वयि भविष्यामि सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ३.५४.३२ ॥
Oh, de sonrisa pura, mientras los alientos de vida permanezcan en mi cuerpo, así seré tuyo; esto te digo en verdad.
3.54.33
दमयन्ती तथा वाग्भिरभिनन्द्य कृताञ्जलिः ॥ ३.५४.३३ ॥
Damayantī, habiéndole dado la bienvenida con estas palabras, se puso de pie con las manos juntas.
3.54.34
तौ परस्परतः प्रीतौ दृष्ट्वा त्वग्निपुरोगमान् ।
तानेव शरणं देवाञ्जग्मतुर्मनसा तदा ॥ ३.५४.३४ ॥
Al ver a ambos complacidos el uno con el otro, entonces se encomendaron en su mente a los dioses encabezados por Agni.
3.54.35
वृते तु नैषधे भैम्या लोकपाला महौजसः ।
प्रहृष्टमनसः सर्वे नलायाष्टौ वरान्ददुः ॥ ३.५४.३५ ॥
Habiendo Bhaimī elegido a Nala de Niṣadha, todos los poderosos guardianes de los mundos, con el corazón alegre, concedieron a Nala ocho dones.
3.54.36
प्रत्यक्षदर्शनं यज्ञे गतिं चानुत्तमां शुभाम् ।
नैषधाय ददौ शक्रः प्रीयमाणः शचीपतिः ॥ ३.५४.३६ ॥
Indra, señor de Śacī, complacido, concedió al nalaniṣadha Nala la visión directa de los dioses en el sacrificio y un destino supremo y auspicioso.
3.54.37
अग्निरात्मभवं प्रादाद्यत्र वाञ्छति नैषधः ।
लोकानात्मप्रभांश्चैव ददौ तस्मै हुताशनः ॥ ३.५४.३७ ॥
Agni le dio un hijo nacido de sí mismo, allí donde Nala lo deseara; y le dio mundos radiantes con su propia luz.
3.54.38
यमस्त्वन्नरसं प्रादाद्धर्मे च परमां स्थितिम् ।
अपांपतिरपां भावं यत्रवाञ्छति नैपधः
स्रजश्चोत्तमगन्धाढ्याः सर्वेच मिथुनं ददुः ॥ ३.५४.३८ ॥
Yama le dio la esencia del alimento y la suprema firmeza en el dharma; Varuna, señor de las aguas, le dio la naturaleza del agua allí donde Nala la deseara; y todos dieron guirnaldas ricas en excelente fragancia y una pareja.
3.54.39
वरानेवं प्रदायास्य देवास्ते त्रिदिवं गताः ।
एतत्सर्वं नलोऽपश्यद्दमयन्ती च भारत।
यथा स्वप्नं महाराज तथैव ददृशुर्जनाः ॥ ३.५४.३९ ॥
Tras conceder así sus dones, los dioses marcharon al cielo. Oh Bhārata, Nala y Damayantī vieron todo esto; oh gran rey, la gente lo vio como si fuera un sueño.
3.54.40
ततः स्वयवरं चक्रे भीमो राजाऽतिमानुषम् ।
समागतेषु सर्वेषु भूपालेसु विशांपते ॥ ३.५४.४० ॥
Entonces el rey Bhīma celebró un svayamvara sobrehumano, oh señor de los hombres, cuando todos los reyes reunidos se habían congregado.
3.54.41
दमयन्त्यपि तद्दृष्ट्वाराजमण्डलमृद्धिमत् ।
अन्वीक्ष्यनैषधं वव्रे भैमी धर्मेण भारत ॥ ३.५४.४१ ॥
También Damayantī, tras mirar el espléndido círculo de reyes y contemplar a Nala, hijo de Niṣadha, oh Bhārata, lo eligió conforme al dharma, la hija de Bhīma.
3.54.42
वृते च नैषधे भैम्या निवृत्ते च स्वयंवरे ।
सर्व एव महीपालाः प्रतिजग्मुर्यथागतम् ॥ ३.५४.४२ ॥
Cuando Nala fue elegido por Damayantī y el svayamvara terminó, todos los reyes regresaron por donde habían venido.
3.54.43
पार्थिवाश्चानुभूयास्य विवाहं विस्मयान्विताः ।
दमयन्त्याश्च मुदिताः प्रतिजग्मुर्यथागतम् ॥ ३.५४.४३ ॥
Los reyes, habiendo presenciado el matrimonio de Nala, quedaron llenos de asombro, y regocijados por Damayantī, partieron como habían llegado.
3.54.44
गतेषु पार्थिवेन्द्रेषु भीमः प्रीतो महामनाः ।
विवाहं कारयामास दमयन्त्या नलस्य च ॥ ३.५४.४४ ॥
Cuando los reyes se hubieron marchado, Bhīma, de gran corazón y complacido, hizo celebrar el matrimonio de Damayantī y Nala.
3.54.45
उष्य तत्र तथाकामं नैषधो द्विपदांवरः ।
भीमेन समनुज्ञातो जगाम नगरं स्वकम्।
अवाप्य नारीरत्नं तु पुण्यश्लोकोपि पार्थिवः ॥ ३.५४.४५ ॥
Tras permanecer allí a su gusto, Nala, el rey de los Niṣadha, el mejor de los hombres, partió con permiso de Bhīma hacia su propia ciudad, habiendo obtenido la joya entre las mujeres; el rey de santa fama.
3.54.46
रेमे सह तया राजञ्छच्येव बलवृत्रहा ।
अतीव मुदितो राजा भ्राजमानोंशुमानिव ॥ ३.५४.४६ ॥
Oh rey, él se deleitaba con ella como Indra, matador de Vṛtra, con Śacī; el rey, sumamente feliz, brillaba como el sol.
3.54.47
अरञ्जयत्प्रजा वीरो धर्मेण परिपालयन् ।
ईजे चाप्यश्वमेधेन ययातिरिव नाहुषः।
अन्यैश्च बहुभिर्धीमान्क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः ॥ ३.५४.४७ ॥
El héroe complacía a sus súbditos, protegiéndolos con el dharma; y, como Yayāti, hijo de Nahuṣa, celebró el sacrificio del caballo, y el sabio celebró muchos otros sacrificios con abundantes honorarios.
3.54.48
पुगश्च रमणीयेषु वनेषूपवनेषु च ।
दमयन्त्या सह नलो विजहारामरोपमः ॥ ३.५४.४८ ॥
Nala, semejante a un dios, se divertía con Damayantī en bosques y arboledas encantadores.
3.54.49
जनयामास च ततो दमयन्त्यां महामनाः ।
इन्द्रसेनं सुतं चापि इन्द्रसेनां चकन्यकाम् ॥ ३.५४.४९ ॥
Entonces el magnánimo Nala engendró en Damayantī un hijo llamado Indrasena y también una hija llamada Indrasenā.
3.54.50
एवं स यजमानश्च विहरंश्च नराधिपः ।
ररक्ष वसुसंपूर्णां वसुधां वसुधाधिपः ॥ ३.५४.५० ॥
Así, aquel señor de los hombres, sacrificando y disfrutando, como señor de la tierra protegía la tierra llena de riquezas.