ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.54.1
अथ काले शुभे प्राप्ते तथौ पुण्ये क्षणे तथा ।
आजुहाव महीपालान्भीमो राजा स्वयंवरे ॥ ३.५४.१ ॥
ଏଥର ଶୁଭ କାଳ, ପୁଣ୍ୟ ଦିନ ଓ ପବିତ୍ର କ୍ଷଣ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ରାଜା ଭୀମ ସ୍ୱୟଂବରରେ ମହୀପାଳମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ ।
3.54.2
तच्छ्रुत्वा पृथिवीपालाः सर्वे हृच्छयपीडिताः ।
त्वरिताः समपाजग्मुर्दमयन्तीमभीप्सवः ॥ ३.५४.२ ॥
ତାହା ଶୁଣି ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ରାଜା ହୃଦୟରେ କାମବାଣରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ଆସିଲେ ।
3.54.3
कनकस्तम्भरुचिरं तोरणेन विराजितम् ।
विविशुस्ते नृपा रङ्गं महासिंह इवाचलम् ॥ ३.५४.३ ॥
ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତମ୍ଭରେ ସୁନ୍ଦର ଓ ତୋରଣରେ ଶୋଭିତ ସେହି ରଙ୍ଗଭୂମିରେ ରାଜାମାନେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ମହାସିଂହ ପର୍ବତରେ ପ୍ରବେଶ କରେ ।
3.54.4
तत्रासनेषु विविधेष्वासीनाः पृथिवीक्षितः ।
सुरभिस्रग्धराः सर्वे प्रमृष्टमणिकुण्डलाः ॥ ३.५४.४ ॥
ସେଠାରେ ବିବିଧ ଆସନରେ ବସିଥିବା ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନେ ସୁଗନ୍ଧି ମାଳା ଧାରଣ କରି, ଝଲମଲ ମଣିକୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିଲେ ।
3.54.5
संपूर्णां पुरुषव्याघ्रैर्व्याघ्रैर्गिरिगुहामिव ।
प्रविवेश नलो देवैः पुण्यश्लोको नराधिप ॥ ३.५४.५ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ବ୍ୟାଘ୍ର ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତ ଗୁହାକୁ ଯେପରି, ସେହିପରି ପୁଣ୍ୟଶ୍ଲୋକ ନଳ ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ ସେହି ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗଭୂମିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।
3.54.6
तत्र स्म पीना दृश्यन्ते बाहवः परिघोपमाः ।
आकारवर्णसुश्लक्ष्णाः पञ्चशीर्षा इवोरगाः ॥ ३.५४.६ ॥
ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ପୁଷ୍ଟ ବାହୁଗୁଡ଼ିକ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ପରିଘ ସମାନ, ଆକାର ଓ ବର୍ଣ୍ଣରେ ସୁନ୍ଦର ଓ ଚିକ୍କଣ, ଯେପରି ପଞ୍ଚଶିର ସର୍ପ ।
3.54.7
सुकेशान्तानि चारूणि सुनासानि शुभानि च ।
मुखानि राज्ञां शोभन्ते नक्षत्राणि यथा दिवि ॥ ३.५४.७ ॥
ରାଜାମାନଙ୍କ ସୁନ୍ଦର କେଶ ଓ ସୁଗଠିତ ନାସିକାଯୁକ୍ତ ଶୁଭ ମୁଖମଣ୍ଡଳ ଆକାଶରେ ନକ୍ଷତ୍ର ପରି ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
3.54.8
दमयन्ती ततो रङ्गं प्रविवेश शुभानना ।
मुष्णन्ती प्रभया राज्ञां चक्षूषि च मनांसि च ॥ ३.५४.८ ॥
ତା ପରେ ଶୁଭମୁଖୀ ଦମୟନ୍ତୀ ରଙ୍ଗଭୂମିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ନିଜ ପ୍ରଭାରେ ରାଜାମାନଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଓ ମନ ହରଣ କରି।
3.54.9
तस्या गात्रेषु पतिता तेषां दृष्टिर्महात्मनाम् ।
तत्रतत्रैव सक्ताऽभून्न चचाल च पश्यताम् ॥ ३.५४.९ ॥
ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ସେହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲା; ସେଠାରେ ସେଠାରେ ହିଁ ତାହା ଲାଗି ରହିଲା, ଏବଂ ଦେଖୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଚଳିଲା ନାହିଁ।
3.54.10
ततः संकीर्त्यमानेषु राज्ञां नामसु भारत ।
ददर्श भैमी पुरुषान्पञ्च तुल्याकृतीनिह ॥ ३.५४.१० ॥
ହେ ଭରତ! ରାଜାମାନଙ୍କ ନାମ ଘୋଷଣା ହେଉଥିବା ବେଳେ ଭୈମୀ ଏଠାରେ ସମାନ ଆକୃତିର ପାଞ୍ଚ ଜଣ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
3.54.11
तान्समीक्ष्य ततः सर्वान्निर्विशेषाकृतीन्स्थितान् ।
संदेहादथ वेदर्भी नाभ्यजानान्नलं नृपम् ॥ ३.५४.११ ॥
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅଭିନ୍ନ ଆକୃତିରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ସନ୍ଦେହରୁ ବୈଦର୍ଭୀ ରାଜା ନଳଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
3.54.12
निर्विशेषवयोवेषरूपाणां तत्र सा शुभा ।
यंयं हि ददृशे तेषां तंतं मेने नलं नृपम्।
साचिन्तयन्ती बुद्ध्याऽथ तर्कयामास भामिनी ॥ ३.५४.१२ ॥
ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ବୟସ, ବେଶ ଓ ରୂପରେ କୌଣସି ଭେଦ ନଥିଲା; ଶୁଭା ଯାହାକୁ ଦେଖିଲେ, ତାହାକୁ ନଳ ରାଜା ବୋଲି ଭାବିଲେ। ତା ପରେ ଚିନ୍ତା କରୁ କରୁ ସେହି ଭାମିନୀ ବୁଦ୍ଧିରେ ତର୍କ କଲେ।
3.54.13
कथं नु देवाञ्जानीयां कथं विद्यां नलं नृपम् ।
एवं संचिन्तयन्ती सा वैदर्भी भृशदुःखिता ॥ ३.५४.१३ ॥
ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ କିପରି ଚିହ୍ନିବି? ରାଜା ନଳଙ୍କୁ କିପରି ଜାଣିବି? ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି ସେହି ବୈଦର୍ଭୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
3.54.14
श्रुतानि देवलिङ्गानि तर्कयामास भारत ।
देवानां यानि लिङ्गानि स्थविरेभ्यः श्रुतानि मे ॥ ३.५४.१४ ॥
ହେ ଭାରତ, ଦେବତାଙ୍କ ଯେଉଁ ଲକ୍ଷଣ ମୁଁ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଥିଲି, ସେଗୁଡ଼ିକ ସେ ବିଚାର କଲେ।
3.54.15
तानीह तिष्ठतां भूमावेकस्यापि न लक्षये ।
एवं विचिन्त्य बहुधा विचार्य च पुनः पुनः ॥ ३.५४.१५ ॥
ସେହି ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ଏଠାରେ ଭୂମିରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କାହାରିରେ ହେଲେ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ। ଏହିପରି ବହୁ ପ୍ରକାରେ ବାରମ୍ବାର ଚିନ୍ତା କରି।
3.54.16
शरणं प्रति देवानां प्राप्तकालममन्यत ।
वाचा च मनसा चैव नमस्कारं प्रयुज्य सा ॥ ३.५४.१६ ॥
ଦେବତାଙ୍କ ଶରଣ ନେବାର ସମୟ ଆସିଛି ବୋଲି ସେ ଭାବିଲେ। ବାକ୍ୟ ଓ ମନ ଦ୍ୱାରା ନମସ୍କାର କରି ସେ।
3.54.17
देवेभ्यः प्राञ्जलिर्भूत्वा वेपमानेदमब्रवीत् ।
हंसानां वचनं श्रुत्वा यथा मे नैषधो वृतः।
पतित्वे तेन सत्येन देवास्तं प्रदिशन्तु मे ॥ ३.५४.१७ ॥
ଦେବତାଙ୍କ ଆଗରେ ହାତ ଯୋଡ଼ି କମ୍ପମାନ ହୋଇ ସେ ଏହା କହିଲେ— "ହଂସମାନଙ୍କ ବାଣୀ ଶୁଣି ମୁଁ ନିଷଧର ରାଜା ନଳଙ୍କୁ ପତିରୂପେ ବରଣ କରିଛି, ଯଦି ତାହା ସତ୍ୟ, ତେବେ ସେହି ସତ୍ୟ ବଳରେ, ହେ ଦେବତାମାନେ, ତାଙ୍କୁ ମୋତେ ଦେଖାନ୍ତୁ।"
3.54.18
मनसा वचसा चैव यथा नातिचराम्यहम् ।
तेन सत्येन विबुधास्तमेव प्रदिशन्तु मे ॥ ३.५४.१८ ॥
ମନ ଓ ବାକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ କେବେହେଁ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଲଙ୍ଘନ କରିନାହିଁ, ସେହି ସତ୍ୟ ବଳରେ, ହେ ଦେବତାମାନେ, ତାଙ୍କୁ ହିଁ ମୋତେ ଦେଖାନ୍ତୁ।
3.54.19
यथा देवैः स मे भर्ता विहितो निषधाधिषः ।
तेन सत्येन मे देवास्तमेव प्रदिशन्तु मे ॥ ३.५४.१९ ॥
ଦେବତାମାନେ ନିଷଧାଧିପତିଙ୍କୁ ମୋର ସ୍ୱାମୀ ରୂପେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେହି ସତ୍ୟ ବଳରେ, ହେ ଦେବଗଣ, ତାଙ୍କୁ ହିଁ ମୋତେ ଦେଖାନ୍ତୁ।
3.54.20
यथेदं व्रतमारब्धं नलस्याराधने मया ।
तेन सत्येन मे देवास्तमेव प्रदिशन्तु मे ॥ ३.५४.२० ॥
ନଳଙ୍କ ଆରାଧନା ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ କରିଛି, ସେହି ସତ୍ୟ ବଳରେ, ହେ ଦେବଗଣ, ତାଙ୍କୁ ହିଁ ମୋତେ ଦେଖାନ୍ତୁ।
3.54.21
स्वं चैव रूपं पुष्यन्तु लोकपाला महेश्वराः ।
यथाऽहमभिजानीयां पुण्यश्लोकं नराधिपम् ॥ ३.५४.२१ ॥
ଲୋକପାଳ ଓ ମହେଶ୍ୱରମାନେ ନିଜ ରୂପ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ମୁଁ ସେହି ପୁଣ୍ୟଶ୍ଲୋକ ନରାଧିପଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ପାରିବି।
3.54.22
निशम्य दमयन्त्यास्तत्करुणं प्रतिदेवितम् ।
निश्चयंपरमं तथ्यमनुरागं च नैषधे ॥ ३.५४.२२ ॥
ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କର ସେହି କରୁଣ ବିଳାପ ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ପରମ ଓ ସତ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଏବଂ ନୈଷଧ ପ୍ରତି ଅନୁରାଗ (ଦେବତାମାନେ ଜାଣିଲେ)।
3.54.23
मनोविशुद्धिं बुद्धिं च भक्तिं रागं च नैषधे ।
यथोक्तं चक्रिरे देवाः सामर्थ्यं लिङ्गधारणे ॥ ३.५४.२३ ॥
ନୈଷଧ ପ୍ରତି ତାଙ୍କ ମନର ଶୁଦ୍ଧି, ବୁଦ୍ଧି, ଭକ୍ତି ଓ ଅନୁରାଗକୁ ଦେବତାମାନେ କହିଥିବା ପରି ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ; ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିବାର ସାମର୍ଥ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।
3.54.24
साऽपश्यद्विबुधान्सर्वानस्वेदान्स्तब्धलोचनान् ।
अम्लानस्रग्रजोहीनान्स्थितानस्पृशतः क्षितिम् ॥ ३.५४.२४ ॥
ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଘାମ ବିହୀନ, ସ୍ଥିର ନୟନ ବିଶିଷ୍ଟ, ମଉଳା ନ ହୋଇଥିବା ମାଳା ସହ, ଧୂଳି ବିହୀନ, ଭୂମି ନ ଛୁଇଁ ଠିଆ ହୋଇଥିବା।
3.54.25
छायाद्वितीयो म्लानस्रग्रजःस्वेदसमन्वितः ।
भूमिष्ठो नैषधश्चैव निमेषेण च सूचितः ॥ ३.५४.२५ ॥
ଛାୟା ସହିତ ଦ୍ୱିତୀୟ ପରି, ମଳିନ ମାଳା, ଧୂଳି ଓ ଝାଳରେ ଯୁକ୍ତ ନିଷଧରାଜ ନଳ ଭୂମିରେ ଠିଆ ହୋଇ ନିମିଷକରେ ଜଣା ପଡ଼ିଲେ।
3.54.26
सा समीक्ष्य तु तान्देवान्पुण्यश्लोकं च भारत ।
नैषधं वरयामास भैमी धर्मेण पाण्डव ॥ ३.५४.२६ ॥
ସେ ସେହି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଯଶ ନଳଙ୍କୁ ଦେଖି, ହେ ଭାରତ, ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଧର୍ମାନୁସାରେ ନିଷଧ ନଳଙ୍କୁ ହିଁ ବରଣ କଲେ।
3.54.27
विलज्जमाना वस्त्रान्तं जग्राहायतलोचना ।
स्कन्धदेशेऽसृजत्तस्य स्रजं परमशोभनाम् ॥ ३.५४.२७ ॥
ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ବସ୍ତ୍ରର ଅଞ୍ଚଳ ଧରି ଆୟତନୟନା ସେ ତାଙ୍କ କାନ୍ଧରେ ପରମ ସୁନ୍ଦର ମାଳା ପକାଇଲେ।
3.54.28
वरयामास चैवैनं पतित्वे वरवर्णिनी ।
ततो हाहेति सहसा मुक्तः शब्दो नराधिपैः ॥ ३.५४.२८ ॥
ସେହି ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣା ତାଙ୍କୁ ହିଁ ପତିରୂପେ ବରଣ କଲେ। ତା'ପରେ ରାଜାମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ହଠାତ୍ 'ହା!' ଶବ୍ଦ ବାହାରିଲା।
3.54.29
देवैर्महर्षिभिस्तत्र साधुसाध्विति भारत ।
विस्मितैरीरितः शब्दः प्रशंसद्भिर्नलं नृपम् ॥ ३.५४.२९ ॥
ସେଠାରେ ଦେବତା ଓ ମହର୍ଷିମାନେ, ହେ ଭାରତ, 'ସାଧୁ! ସାଧୁ!' କହି ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ନଳ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ଶବ୍ଦ କଲେ।
3.54.30
दमयन्तीं तु कौरव्य वीरसेनसुतो नृपः ।
आश्वासयद्वरारोहां प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ ३.५४.३० ॥
ହେ କୌରବ୍ୟ, ବୀରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର ନୃପ ନଳ ପ୍ରସନ୍ନ ଅନ୍ତରରେ ସେହି ସୁନ୍ଦର କଟିଦେଶା ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଲେ।
3.54.31
यत्त्वं भजसि कल्याणि पुमांसं देवसन्निधौ ।
तस्मान्मां विद्धि भर्तारमेतत्ते वचने रतम् ॥ ३.५४.३१ ॥
ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସନ୍ନିଧାନରେ ତୁମେ ଯେଉଁ ପୁରୁଷକୁ ବରଣ କରିଛ, ମୋତେ ସେହି ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ବୋଲି ଜାଣ; ମୁଁ ତୁମ ବଚନରେ ରତ ଅଛି।
3.54.32
यावच्च मे धरिष्यन्ति प्राणा देहे शुचिस्मिते ।
तावत्त्वयि भविष्यामि सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ३.५४.३२ ॥
ହେ ଶୁଚିସ୍ମିତେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ଦେହରେ ପ୍ରାଣ ରହିବ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ତୁମରି ରହିବି; ଏହା ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
3.54.33
दमयन्ती तथा वाग्भिरभिनन्द्य कृताञ्जलिः ॥ ३.५४.३३ ॥
ଦମୟନ୍ତୀ ସେହି ବଚନରେ ତାଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଇ କରଯୋଡ଼ି ଠିଆ ହେଲେ।
3.54.34
तौ परस्परतः प्रीतौ दृष्ट्वा त्वग्निपुरोगमान् ।
तानेव शरणं देवाञ्जग्मतुर्मनसा तदा ॥ ३.५४.३४ ॥
ପରସ୍ପର ପ୍ରସନ୍ନ ଥିବା ସେହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଭୃତି ଦେବତାଙ୍କୁ ହିଁ ମନରେ ଶରଣ ନେଲେ।
3.54.35
वृते तु नैषधे भैम्या लोकपाला महौजसः ।
प्रहृष्टमनसः सर्वे नलायाष्टौ वरान्ददुः ॥ ३.५४.३५ ॥
ଭୈମୀ ନୈଷଧ ନଳଙ୍କୁ ବରଣ କଲା ପରେ, ମହାବଳୀ ଲୋକପାଳମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ ନଳଙ୍କୁ ଅଷ୍ଟ ବର ଦେଲେ।
3.54.36
प्रत्यक्षदर्शनं यज्ञे गतिं चानुत्तमां शुभाम् ।
नैषधाय ददौ शक्रः प्रीयमाणः शचीपतिः ॥ ३.५४.३६ ॥
ଯଜ୍ଞରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦର୍ଶନ ଓ ଉତ୍ତମ ଶୁଭ ଗତି, ଏହା ପ୍ରସନ୍ନ ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର ନୈଷଧ ନଳଙ୍କୁ ଦେଲେ।
3.54.37
अग्निरात्मभवं प्रादाद्यत्र वाञ्छति नैषधः ।
लोकानात्मप्रभांश्चैव ददौ तस्मै हुताशनः ॥ ३.५४.३७ ॥
ଅଗ୍ନି ନିଜଠାରୁ ଜାତ ପୁତ୍ର ଦେଲେ, ନୈଷଧ ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି ସେଠାରେ; ଏବଂ ନିଜ ପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ।
3.54.38
यमस्त्वन्नरसं प्रादाद्धर्मे च परमां स्थितिम् ।
अपांपतिरपां भावं यत्रवाञ्छति नैपधः
स्रजश्चोत्तमगन्धाढ्याः सर्वेच मिथुनं ददुः ॥ ३.५४.३८ ॥
ଯମ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ନର ସାର ଓ ଧର୍ମରେ ପରମ ସ୍ଥିତି ଦେଲେ; ଜଳାଧିପତି ବରୁଣ ନୈଷଧ ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି ସେଠାରେ ଜଳର ସ୍ୱଭାବ ଦେଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ ସୁଗନ୍ଧଭରା ମାଳା ଓ ଏକ ଯୋଡ଼ି ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।
3.54.39
वरानेवं प्रदायास्य देवास्ते त्रिदिवं गताः ।
एतत्सर्वं नलोऽपश्यद्दमयन्ती च भारत।
यथा स्वप्नं महाराज तथैव ददृशुर्जनाः ॥ ३.५४.३९ ॥
ଏପରି ବର ଦେଇ ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ହେ ଭାରତ, ନଳ ଓ ଦମୟନ୍ତୀ ଏ ସବୁ ଦେଖିଲେ; ହେ ମହାରାଜ, ସ୍ୱପ୍ନ ପରି ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
3.54.40
ततः स्वयवरं चक्रे भीमो राजाऽतिमानुषम् ।
समागतेषु सर्वेषु भूपालेसु विशांपते ॥ ३.५४.४० ॥
ତା'ପରେ ରାଜା ଭୀମ ଅତିମାନୁଷ ସ୍ୱୟଂବର କଲେ; ହେ ବିଶାମ୍ପତି, ସମସ୍ତ ରାଜା ଏକତ୍ର ହେଲେ।
3.54.41
दमयन्त्यपि तद्दृष्ट्वाराजमण्डलमृद्धिमत् ।
अन्वीक्ष्यनैषधं वव्रे भैमी धर्मेण भारत ॥ ३.५४.४१ ॥
ଦମୟନ୍ତୀ ମଧ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧ ରାଜମଣ୍ଡଳ ଦେଖି, ନୈଷଧଙ୍କୁ ଚାହିଁ, ହେ ଭାରତ, ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଭୈମୀ ତାଙ୍କୁ ବରଣ କଲେ।
3.54.42
वृते च नैषधे भैम्या निवृत्ते च स्वयंवरे ।
सर्व एव महीपालाः प्रतिजग्मुर्यथागतम् ॥ ३.५४.४२ ॥
ନୈଷଧ ଭୈମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବରିତ ହେଲେ ଓ ସ୍ୱୟଂବର ସମାପ୍ତ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ରାଜା ଯେପରି ଆସିଥିଲେ ସେପରି ଫେରିଗଲେ।
3.54.43
पार्थिवाश्चानुभूयास्य विवाहं विस्मयान्विताः ।
दमयन्त्याश्च मुदिताः प्रतिजग्मुर्यथागतम् ॥ ३.५४.४३ ॥
ରାଜାମାନେ ଏହି ନଳଙ୍କ ବିବାହ ଦେଖି ବିସ୍ମିତ ହେଲେ, ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ ସେପରି ଫେରିଗଲେ।
3.54.44
गतेषु पार्थिवेन्द्रेषु भीमः प्रीतो महामनाः ।
विवाहं कारयामास दमयन्त्या नलस्य च ॥ ३.५४.४४ ॥
ରାଜାମାନେ ଚାଲିଗଲା ପରେ ମହାମନା ଭୀମ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଦମୟନ୍ତୀ ଓ ନଳଙ୍କ ବିବାହ କରାଇଲେ।
3.54.45
उष्य तत्र तथाकामं नैषधो द्विपदांवरः ।
भीमेन समनुज्ञातो जगाम नगरं स्वकम्।
अवाप्य नारीरत्नं तु पुण्यश्लोकोपि पार्थिवः ॥ ३.५४.४५ ॥
ସେଠାରେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରହି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୈଷଧ ନଳ ଭୀମଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ନିଜ ନଗରକୁ ଗଲେ। ନାରୀରତ୍ନ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ପାଇ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଲୋକ ରାଜା ମଧ୍ୟ (ଗଲେ)।
3.54.46
रेमे सह तया राजञ्छच्येव बलवृत्रहा ।
अतीव मुदितो राजा भ्राजमानोंशुमानिव ॥ ३.५४.४६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେ ତାଙ୍କ ସହ ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ବଳବୃତ୍ରହା ଇନ୍ଦ୍ର ଶଚୀ ସହ। ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ରାଜା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।
3.54.47
अरञ्जयत्प्रजा वीरो धर्मेण परिपालयन् ।
ईजे चाप्यश्वमेधेन ययातिरिव नाहुषः।
अन्यैश्च बहुभिर्धीमान्क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः ॥ ३.५४.४७ ॥
ବୀର ସେ ଧର୍ମରେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ପାଳି ସେମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ। ନହୁଷପୁତ୍ର ଯଯାତିଙ୍କ ପରି ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ; ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଦକ୍ଷିଣା ସହ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ସେ କଲେ।
3.54.48
पुगश्च रमणीयेषु वनेषूपवनेषु च ।
दमयन्त्या सह नलो विजहारामरोपमः ॥ ३.५४.४८ ॥
ଦେବତା ପରି ନଳ ଦମୟନ୍ତୀ ସହ ରମଣୀୟ ବନ ଓ ଉପବନରେ ବିହାର କରୁଥିଲେ।
3.54.49
जनयामास च ततो दमयन्त्यां महामनाः ।
इन्द्रसेनं सुतं चापि इन्द्रसेनां चकन्यकाम् ॥ ३.५४.४९ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ମହାମନା (ନଳ) ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରସେନ ନାମକ ପୁତ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରସେନା ନାମକ କନ୍ୟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।
3.54.50
एवं स यजमानश्च विहरंश्च नराधिपः ।
ररक्ष वसुसंपूर्णां वसुधां वसुधाधिपः ॥ ३.५४.५० ॥
ଏହିପରି ସେହି ନରାଧିପ ଯଜ୍ଞ କରି ଓ ବିହାର କରି, ଧନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀର ଅଧିପତି ହୋଇ ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ ।