മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.54.1
अथ काले शुभे प्राप्ते तथौ पुण्ये क्षणे तथा ।
आजुहाव महीपालान्भीमो राजा स्वयंवरे ॥ ३.५४.१ ॥
അപ്പോൾ ശുഭകാലവും പുണ്യദിനവും പവിത്രമായ നിമിഷവും വന്നപ്പോൾ, ഭീമരാജാവ് സ്വയംവരത്തിൽ ഭൂപാലന്മാരെ വിളിച്ചുവരുത്തി.
3.54.2
तच्छ्रुत्वा पृथिवीपालाः सर्वे हृच्छयपीडिताः ।
त्वरिताः समपाजग्मुर्दमयन्तीमभीप्सवः ॥ ३.५४.२ ॥
അത് കേട്ട് ഭൂപാലന്മാരെല്ലാം ഹൃദയത്തിൽ കാമബാണമേറ്റ് പീഡിതരായി, ദമയന്തിയെ ആഗ്രഹിച്ച് വേഗത്തിൽ അവിടെ എത്തിച്ചേർന്നു.
3.54.3
कनकस्तम्भरुचिरं तोरणेन विराजितम् ।
विविशुस्ते नृपा रङ्गं महासिंह इवाचलम् ॥ ३.५४.३ ॥
സ്വർണ്ണത്തൂണുകളാൽ മനോഹരവും തോരണത്താൽ അലംകൃതവുമായ ആ രംഗത്ത് രാജാക്കന്മാർ പ്രവേശിച്ചു, മഹാസിംഹം പർവതഗുഹയിൽ കടക്കുംപോലെ.
3.54.4
तत्रासनेषु विविधेष्वासीनाः पृथिवीक्षितः ।
सुरभिस्रग्धराः सर्वे प्रमृष्टमणिकुण्डलाः ॥ ३.५४.४ ॥
അവിടെ വിവിധ ആസനങ്ങളിൽ ഇരിക്കുന്ന ഭൂപാലന്മാർ സുഗന്ധമാല ധരിച്ച്, മിനുക്കിയ മണികുണ്ഡലങ്ങളോടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
3.54.5
संपूर्णां पुरुषव्याघ्रैर्व्याघ्रैर्गिरिगुहामिव ।
प्रविवेश नलो देवैः पुण्यश्लोको नराधिप ॥ ३.५४.५ ॥
നരാധിപാ, കടുവകളാൽ നിറഞ്ഞ മലഗുഹയിൽ കടക്കുംപോലെ, പുണ്യകീർത്തിയായ നളൻ ദേവതുല്യൻ ആ പുരുഷവ്യാഘ്രങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ രംഗത്ത് പ്രവേശിച്ചു.
3.54.6
तत्र स्म पीना दृश्यन्ते बाहवः परिघोपमाः ।
आकारवर्णसुश्लक्ष्णाः पञ्चशीर्षा इवोरगाः ॥ ३.५४.६ ॥
അവിടെ അവന്റെ തടിച്ച ബാഹുക്കൾ കാണപ്പെട്ടു, ഇരുമ്പുദണ്ഡുപോലെ, രൂപത്തിലും നിറത്തിലും മനോഹരവും മിനുസമുള്ളവയുമായി, അഞ്ചുതലയുള്ള സർപ്പങ്ങൾ പോലെ.
3.54.7
सुकेशान्तानि चारूणि सुनासानि शुभानि च ।
मुखानि राज्ञां शोभन्ते नक्षत्राणि यथा दिवि ॥ ३.५४.७ ॥
രാജാക്കന്മാരുടെ മനോഹരമായ കേശങ്ങളോടും സുന്ദരമായ മൂക്കുകളോടും കൂടിയ ശുഭമുഖങ്ങൾ ആകാശത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങൾ പോലെ തിളങ്ങി.
3.54.8
दमयन्ती ततो रङ्गं प्रविवेश शुभानना ।
मुष्णन्ती प्रभया राज्ञां चक्षूषि च मनांसि च ॥ ३.५४.८ ॥
അപ്പോൾ ശുഭമുഖിയായ ദമയന്തി രംഗത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു; തന്റെ പ്രഭയാൽ രാജാക്കന്മാരുടെ കണ്ണുകളെയും മനസ്സുകളെയും കവർന്നുകൊണ്ട്.
3.54.9
तस्या गात्रेषु पतिता तेषां दृष्टिर्महात्मनाम् ।
तत्रतत्रैव सक्ताऽभून्न चचाल च पश्यताम् ॥ ३.५४.९ ॥
അവളുടെ അവയവങ്ങളിൽ ആ മഹാത്മാക്കളുടെ ദൃഷ്ടി പതിഞ്ഞു; അവിടെയവിടെ തന്നെ അത് ഉറച്ചുനിന്നു; കാണുന്നവരുടെ ദൃഷ്ടി ഇളകിയതുമില്ല.
3.54.10
ततः संकीर्त्यमानेषु राज्ञां नामसु भारत ।
ददर्श भैमी पुरुषान्पञ्च तुल्याकृतीनिह ॥ ३.५४.१० ॥
ഭാരതാ! രാജാക്കന്മാരുടെ പേരുകൾ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നതിനിടയിൽ ഭൈമി ഇവിടെ സമാനരൂപികളായ അഞ്ചു പുരുഷന്മാരെ കണ്ടു.
3.54.11
तान्समीक्ष्य ततः सर्वान्निर्विशेषाकृतीन्स्थितान् ।
संदेहादथ वेदर्भी नाभ्यजानान्नलं नृपम् ॥ ३.५४.११ ॥
അവരെല്ലാവരും വേർതിരിച്ചറിയാനാകാത്ത രൂപത്തിൽ നിൽക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, സംശയം കൊണ്ട് വൈദർഭി നള രാജാവിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല.
3.54.12
निर्विशेषवयोवेषरूपाणां तत्र सा शुभा ।
यंयं हि ददृशे तेषां तंतं मेने नलं नृपम्।
साचिन्तयन्ती बुद्ध्याऽथ तर्कयामास भामिनी ॥ ३.५४.१२ ॥
അവിടെ അവരുടെയെല്ലാം പ്രായത്തിലും വേഷത്തിലും രൂപത്തിലും വ്യത്യാസമുണ്ടായിരുന്നില്ല; ശുഭ ആരെ നോക്കിയോ അവനെ നള രാജാവായി കരുതി. പിന്നെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് ആ സുന്ദരി ബുദ്ധികൊണ്ട് തർക്കിച്ചു.
3.54.13
कथं नु देवाञ्जानीयां कथं विद्यां नलं नृपम् ।
एवं संचिन्तयन्ती सा वैदर्भी भृशदुःखिता ॥ ३.५४.१३ ॥
ദേവന്മാരെ ഞാൻ എങ്ങനെ തിരിച്ചറിയും? നളരാജാവിനെ എങ്ങനെ അറിയും? ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച ആ വൈദർഭി അത്യന്തം ദുഃഖിതയായി.
3.54.14
श्रुतानि देवलिङ्गानि तर्कयामास भारत ।
देवानां यानि लिङ्गानि स्थविरेभ्यः श्रुतानि मे ॥ ३.५४.१४ ॥
ഭാരതാ, ദേവന്മാരുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ മുതിർന്നവരിൽനിന്ന് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; അവ അവൾ വിചാരിച്ചു.
3.54.15
तानीह तिष्ठतां भूमावेकस्यापि न लक्षये ।
एवं विचिन्त्य बहुधा विचार्य च पुनः पुनः ॥ ३.५४.१५ ॥
ആ ലക്ഷണങ്ങൾ ഇവിടെ നിലത്തു നിൽക്കുന്നവരിൽ ഒരാളിലും പോലും എനിക്കു കാണാനാകുന്നില്ല. ഇങ്ങനെ പലവിധത്തിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ചിന്തിച്ചും പരിശോധിച്ചും.
3.54.16
शरणं प्रति देवानां प्राप्तकालममन्यत ।
वाचा च मनसा चैव नमस्कारं प्रयुज्य सा ॥ ३.५४.१६ ॥
ദേവന്മാരെ ശരണം പ്രാപിക്കേണ്ട സമയമായി എന്നവൾ കരുതി. വാക്കുകൊണ്ടും മനസ്സുകൊണ്ടും നമസ്കാരം ചെയ്ത് അവൾ.
3.54.17
देवेभ्यः प्राञ्जलिर्भूत्वा वेपमानेदमब्रवीत् ।
हंसानां वचनं श्रुत्वा यथा मे नैषधो वृतः।
पतित्वे तेन सत्येन देवास्तं प्रदिशन्तु मे ॥ ३.५४.१७ ॥
ദേവന്മാർക്കു മുമ്പിൽ കൈകൂപ്പി വിറച്ചുകൊണ്ട് അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു— "ഹംസങ്ങളുടെ വാക്കു കേട്ട് നിഷധനായ നളനെ ഞാൻ ഭർത്താവായി വരിച്ചത് സത്യമെങ്കിൽ, ആ സത്യത്തിന്റെ പേരിൽ, ദേവന്മാരേ, അദ്ദേഹത്തെ എനിക്കു കാണിച്ചുതരണേ."
3.54.18
मनसा वचसा चैव यथा नातिचराम्यहम् ।
तेन सत्येन विबुधास्तमेव प्रदिशन्तु मे ॥ ३.५४.१८ ॥
മനസ്സുകൊണ്ടും വാക്കുകൊണ്ടും ഞാൻ ഒരിക്കലും മര്യാദ ലംഘിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ, ആ സത്യത്തിന്റെ പേരിൽ, ദേവന്മാരേ, അദ്ദേഹത്തെത്തന്നെ എനിക്കു കാണിച്ചുതരണേ.
3.54.19
यथा देवैः स मे भर्ता विहितो निषधाधिषः ।
तेन सत्येन मे देवास्तमेव प्रदिशन्तु मे ॥ ३.५४.१९ ॥
ദേവന്മാർ നിഷധാധിപതിയെ എന്റെ ഭർത്താവായി നിശ്ചയിച്ചതുപോലെ, ആ സത്യത്താൽ, ദേവന്മാരേ, അവനെത്തന്നെ എനിക്ക് കാണിച്ചുതരണേ.
3.54.20
यथेदं व्रतमारब्धं नलस्याराधने मया ।
तेन सत्येन मे देवास्तमेव प्रदिशन्तु मे ॥ ३.५४.२० ॥
നളനെ ആരാധിക്കാനായി ഞാൻ ഈ വ്രതം ആരംഭിച്ചതുപോലെ, ആ സത്യത്താൽ, ദേവന്മാരേ, അവനെത്തന്നെ എനിക്ക് കാണിച്ചുതരണേ.
3.54.21
स्वं चैव रूपं पुष्यन्तु लोकपाला महेश्वराः ।
यथाऽहमभिजानीयां पुण्यश्लोकं नराधिपम् ॥ ३.५४.२१ ॥
ലോകപാലകന്മാരും മഹേശ്വരന്മാരും തങ്ങളുടെ സ്വരൂപം കാണിക്കട്ടെ, പുണ്യശ്ലോകനായ ആ നരാധിപനെ ഞാൻ തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്.
3.54.22
निशम्य दमयन्त्यास्तत्करुणं प्रतिदेवितम् ।
निश्चयंपरमं तथ्यमनुरागं च नैषधे ॥ ३.५४.२२ ॥
ദമയന്തിയുടെ ആ കരുണാർദ്രമായ വിലാപം കേട്ട്, അവളുടെ പരമവും യഥാർത്ഥവുമായ ദൃഢനിശ്ചയവും നൈഷധനോടുള്ള അനുരാഗവും (ദേവന്മാർ മനസ്സിലാക്കി).
3.54.23
मनोविशुद्धिं बुद्धिं च भक्तिं रागं च नैषधे ।
यथोक्तं चक्रिरे देवाः सामर्थ्यं लिङ्गधारणे ॥ ३.५४.२३ ॥
നൈഷധനോടുള്ള അവളുടെ മനശ്ശുദ്ധി, ബുദ്ധി, ഭക്തി, അനുരാഗം എന്നിവ ദേവന്മാർ പറഞ്ഞതുപോലെ അംഗീകരിച്ചു; ചിഹ്നം ധരിക്കാനുള്ള ശക്തിയും അവർ നൽകി.
3.54.24
साऽपश्यद्विबुधान्सर्वानस्वेदान्स्तब्धलोचनान् ।
अम्लानस्रग्रजोहीनान्स्थितानस्पृशतः क्षितिम् ॥ ३.५४.२४ ॥
അവൾ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും കണ്ടു—വിയർപ്പില്ലാത്തവർ, നിശ്ചലമായ കണ്ണുകളുള്ളവർ, വാടാത്ത മാലകളുള്ളവർ, പൊടിയില്ലാത്തവർ, ഭൂമി തൊടാതെ നിൽക്കുന്നവർ.
3.54.25
छायाद्वितीयो म्लानस्रग्रजःस्वेदसमन्वितः ।
भूमिष्ठो नैषधश्चैव निमेषेण च सूचितः ॥ ३.५४.२५ ॥
നിഴലിനോടൊപ്പം രണ്ടാമനായി, വാടിയ മാലയും പൊടിയും വിയർപ്പുമുള്ള നിഷധരാജാവ് നളൻ ഭൂമിയിൽ നിൽക്കുന്നവനായി ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് വെളിപ്പെട്ടു.
3.54.26
सा समीक्ष्य तु तान्देवान्पुण्यश्लोकं च भारत ।
नैषधं वरयामास भैमी धर्मेण पाण्डव ॥ ३.५४.२६ ॥
അവൾ ആ ദേവന്മാരെയും പുണ്യകീർത്തിയായ നളനെയും കണ്ട് ഭാരതാ, പാണ്ഡവാ, ധർമ്മപ്രകാരം നിഷധനായ നളനെ വരിച്ചു.
3.54.27
विलज्जमाना वस्त्रान्तं जग्राहायतलोचना ।
स्कन्धदेशेऽसृजत्तस्य स्रजं परमशोभनाम् ॥ ३.५४.२७ ॥
ലജ്ജിച്ചുകൊണ്ട് വസ്ത്രത്തുമ്പ് പിടിച്ച വിശാലനേത്രയായ അവൾ അവന്റെ തോളിൽ അത്യന്തം മനോഹരമായ മാല അണിയിച്ചു.
3.54.28
वरयामास चैवैनं पतित्वे वरवर्णिनी ।
ततो हाहेति सहसा मुक्तः शब्दो नराधिपैः ॥ ३.५४.२८ ॥
ആ സുന്ദരി അവനെത്തന്നെ ഭർത്താവായി വരിച്ചു. അപ്പോൾ രാജാക്കന്മാരിൽ നിന്ന് പെട്ടെന്ന് 'ഹാ!' എന്ന ശബ്ദം ഉയർന്നു.
3.54.29
देवैर्महर्षिभिस्तत्र साधुसाध्विति भारत ।
विस्मितैरीरितः शब्दः प्रशंसद्भिर्नलं नृपम् ॥ ३.५४.२९ ॥
അവിടെ ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും, ഭാരതാ, 'സാധു! സാധു!' എന്ന് വിസ്മയത്തോടെ നളരാജാവിനെ പ്രശംസിച്ച് ശബ്ദമുയർത്തി.
3.54.30
दमयन्तीं तु कौरव्य वीरसेनसुतो नृपः ।
आश्वासयद्वरारोहां प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ ३.५४.३० ॥
കൗരവ്യാ, വീരസേനന്റെ പുത്രനായ നളരാജാവ് സന്തുഷ്ടമായ ഹൃദയത്തോടെ മനോഹരമായ അരക്കെട്ടുള്ള ദമയന്തിയെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
3.54.31
यत्त्वं भजसि कल्याणि पुमांसं देवसन्निधौ ।
तस्मान्मां विद्धि भर्तारमेतत्ते वचने रतम् ॥ ३.५४.३१ ॥
ഹേ കല്യാണീ, ദേവന്മാരുടെ സന്നിധിയിൽ നീ ഏതു പുരുഷനെ വരിച്ചുവോ, അവനെത്തന്നെ നിന്റെ ഭർത്താവായി അറിയുക; നിന്റെ വാക്കിൽ ഞാൻ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു.
3.54.32
यावच्च मे धरिष्यन्ति प्राणा देहे शुचिस्मिते ।
तावत्त्वयि भविष्यामि सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ३.५४.३२ ॥
ഹേ ശുചിസ്മിതേ, എന്റെ ദേഹത്തിൽ പ്രാണൻ ഉള്ളിടത്തോളം ഞാൻ നിന്റേതു മാത്രമായിരിക്കും; ഇതു നിന്നോടു സത്യമായി പറയുന്നു.
3.54.33
दमयन्ती तथा वाग्भिरभिनन्द्य कृताञ्जलिः ॥ ३.५४.३३ ॥
ദമയന്തി ആ വാക്കുകളാൽ അവനെ അഭിനന്ദിച്ചു, കൈകൂപ്പി നിന്നു.
3.54.34
तौ परस्परतः प्रीतौ दृष्ट्वा त्वग्निपुरोगमान् ।
तानेव शरणं देवाञ्जग्मतुर्मनसा तदा ॥ ३.५४.३४ ॥
പരസ്പരം സന്തുഷ്ടരായ ആ ഇരുവരെയും കണ്ടപ്പോൾ, അഗ്നി മുതലായ ദേവന്മാരെത്തന്നെ അവർ മനസ്സാ ശരണം പ്രാപിച്ചു.
3.54.35
वृते तु नैषधे भैम्या लोकपाला महौजसः ।
प्रहृष्टमनसः सर्वे नलायाष्टौ वरान्ददुः ॥ ३.५४.३५ ॥
ഭൈമി നൈഷധനായ നളനെ വരിച്ചപ്പോൾ, മഹാശക്തരായ ലോകപാലന്മാരെല്ലാം സന്തുഷ്ടമനസ്സോടെ നളന് എട്ടു വരങ്ങൾ നൽകി.
3.54.36
प्रत्यक्षदर्शनं यज्ञे गतिं चानुत्तमां शुभाम् ।
नैषधाय ददौ शक्रः प्रीयमाणः शचीपतिः ॥ ३.५४.३६ ॥
യജ്ഞത്തിൽ ദേവന്മാരെ പ്രത്യക്ഷത്തിൽ ദർശിക്കാനുള്ള വരവും ഉത്തമമായ ശുഭഗതിയും പ്രീതനായ ശചീപതി ഇന്ദ്രൻ നൈഷധനായ നളന് നൽകി.
3.54.37
अग्निरात्मभवं प्रादाद्यत्र वाञ्छति नैषधः ।
लोकानात्मप्रभांश्चैव ददौ तस्मै हुताशनः ॥ ३.५४.३७ ॥
അഗ്നി തന്നിൽ നിന്ന് ജനിച്ച പുത്രനെ നൽകി, നൈഷധൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നിടത്ത്; സ്വന്തം പ്രഭയാൽ ശോഭിക്കുന്ന ലോകങ്ങളും അവന് നൽകി.
3.54.38
यमस्त्वन्नरसं प्रादाद्धर्मे च परमां स्थितिम् ।
अपांपतिरपां भावं यत्रवाञ्छति नैपधः
स्रजश्चोत्तमगन्धाढ्याः सर्वेच मिथुनं ददुः ॥ ३.५४.३८ ॥
യമൻ അവന് അന്നത്തിന്റെ സാരവും ധർമ്മത്തിൽ പരമമായ സ്ഥിതിയും നൽകി; ജലാധിപനായ വരുണൻ നൈഷധൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നിടത്ത് ജലസ്വഭാവം നൽകി; എല്ലാവരും ഉത്തമഗന്ധം നിറഞ്ഞ മാലകളും ഒരു ജോഡിയും നൽകി.
3.54.39
वरानेवं प्रदायास्य देवास्ते त्रिदिवं गताः ।
एतत्सर्वं नलोऽपश्यद्दमयन्ती च भारत।
यथा स्वप्नं महाराज तथैव ददृशुर्जनाः ॥ ३.५४.३९ ॥
ഇങ്ങനെ വരങ്ങൾ നൽകി ദേവന്മാർ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയി. ഭാരതാ, നളനും ദമയന്തിയും ഇതെല്ലാം കണ്ടു; മഹാരാജാവേ, സ്വപ്നം പോലെ മറ്റുള്ളവരും കണ്ടു.
3.54.40
ततः स्वयवरं चक्रे भीमो राजाऽतिमानुषम् ।
समागतेषु सर्वेषु भूपालेसु विशांपते ॥ ३.५४.४० ॥
പിന്നെ രാജാവായ ഭീമൻ മാനുഷികത്തിനപ്പുറമായ സ്വയംവരം നടത്തി; വിശാംപതേ, എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും ഒത്തുകൂടിയപ്പോൾ.
3.54.41
दमयन्त्यपि तद्दृष्ट्वाराजमण्डलमृद्धिमत् ।
अन्वीक्ष्यनैषधं वव्रे भैमी धर्मेण भारत ॥ ३.५४.४१ ॥
ദമയന്തിയും സമൃദ്ധമായ രാജസംഘത്തെ കണ്ട്, നൈഷധനെ നോക്കി, ഭാരതാ, ധർമ്മപ്രകാരം ഭീമപുത്രി അവനെ വരിച്ചു.
3.54.42
वृते च नैषधे भैम्या निवृत्ते च स्वयंवरे ।
सर्व एव महीपालाः प्रतिजग्मुर्यथागतम् ॥ ३.५४.४२ ॥
നൈഷധനെ ഭൈമി വരിച്ചു, സ്വയംവരം അവസാനിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും വന്നതുപോലെ തിരിച്ചുപോയി.
3.54.43
पार्थिवाश्चानुभूयास्य विवाहं विस्मयान्विताः ।
दमयन्त्याश्च मुदिताः प्रतिजग्मुर्यथागतम् ॥ ३.५४.४३ ॥
രാജാക്കന്മാർ ഈ നളന്റെ വിവാഹം കണ്ട് വിസ്മയിച്ചു; ദമയന്തിയിൽ സന്തോഷിച്ച് വന്ന വഴിയേ മടങ്ങിപ്പോയി.
3.54.44
गतेषु पार्थिवेन्द्रेषु भीमः प्रीतो महामनाः ।
विवाहं कारयामास दमयन्त्या नलस्य च ॥ ३.५४.४४ ॥
രാജാക്കന്മാർ പോയ ശേഷം മഹാമനസ്കനായ ഭീമൻ സന്തുഷ്ടനായി ദമയന്തിയുടെയും നളന്റെയും വിവാഹം നടത്തി.
3.54.45
उष्य तत्र तथाकामं नैषधो द्विपदांवरः ।
भीमेन समनुज्ञातो जगाम नगरं स्वकम्।
अवाप्य नारीरत्नं तु पुण्यश्लोकोपि पार्थिवः ॥ ३.५४.४५ ॥
അവിടെ ഇഷ്ടംപോലെ വസിച്ച, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നൈഷധൻ നളൻ ഭീമന്റെ അനുവാദം വാങ്ങി സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് പോയി. സ്ത്രീരത്നമായ ദമയന്തിയെ നേടിയ പുണ്യശ്ലോകനായ രാജാവും (പോയി).
3.54.46
रेमे सह तया राजञ्छच्येव बलवृत्रहा ।
अतीव मुदितो राजा भ्राजमानोंशुमानिव ॥ ३.५४.४६ ॥
രാജാവേ, അവൻ അവളോടൊപ്പം രമിച്ചു; വൃത്രഹനായ ഇന്ദ്രൻ ശചിയോടൊപ്പം രമിച്ചതുപോലെ. അത്യന്തം സന്തുഷ്ടനായ രാജാവ് സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
3.54.47
अरञ्जयत्प्रजा वीरो धर्मेण परिपालयन् ।
ईजे चाप्यश्वमेधेन ययातिरिव नाहुषः।
अन्यैश्च बहुभिर्धीमान्क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः ॥ ३.५४.४७ ॥
വീരനായ അവൻ ധർമ്മത്തോടെ പ്രജകളെ പാലിച്ച് അവരെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു. നഹുഷപുത്രനായ യയാതിയെപ്പോലെ അശ്വമേധയാഗം ചെയ്തു; മറ്റു പല യജ്ഞങ്ങളും മതിയായ ദക്ഷിണകളോടെ ബുദ്ധിമാനായ അവൻ നടത്തി.
3.54.48
पुगश्च रमणीयेषु वनेषूपवनेषु च ।
दमयन्त्या सह नलो विजहारामरोपमः ॥ ३.५४.४८ ॥
ദേവനു തുല്യനായ നളൻ ദമയന്തിയോടൊപ്പം മനോഹരമായ വനങ്ങളിലും ഉപവനങ്ങളിലും വിഹരിച്ചു.
3.54.49
जनयामास च ततो दमयन्त्यां महामनाः ।
इन्द्रसेनं सुतं चापि इन्द्रसेनां चकन्यकाम् ॥ ३.५४.४९ ॥
അനന്തരം ആ മഹാമനസ്കൻ ദമയന്തിയിൽ ഇന്ദ്രസേനൻ എന്ന പുത്രനെയും ഇന്ദ്രസേന എന്ന പുത്രിയെയും ജനിപ്പിച്ചു.
3.54.50
एवं स यजमानश्च विहरंश्च नराधिपः ।
ररक्ष वसुसंपूर्णां वसुधां वसुधाधिपः ॥ ३.५४.५० ॥
ഇങ്ങനെ യജ്ഞം ചെയ്തും വിഹരിച്ചും ആ നരാധിപൻ സമ്പത്തുകൾ നിറഞ്ഞ ഭൂമിയെ ഭൂപതിയായി രക്ഷിച്ചു.