ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.54.1
अथ काले शुभे प्राप्ते तथौ पुण्ये क्षणे तथा ।
आजुहाव महीपालान्भीमो राजा स्वयंवरे ॥ ३.५४.१ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ, ਪੁੰਨ ਦਾ ਦਿਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਘੜੀ ਆਉਣ ਤੇ, ਰਾਜਾ ਭੀਮ ਨੇ ਸਵੈਂਵਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।
3.54.2
तच्छ्रुत्वा पृथिवीपालाः सर्वे हृच्छयपीडिताः ।
त्वरिताः समपाजग्मुर्दमयन्तीमभीप्सवः ॥ ३.५४.२ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਕਾਮ-ਬਾਣ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਦਮਯੰਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
3.54.3
कनकस्तम्भरुचिरं तोरणेन विराजितम् ।
विविशुस्ते नृपा रङ्गं महासिंह इवाचलम् ॥ ३.५४.३ ॥
ਸੋਨੇ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਤੋਰਣ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਉਸ ਰੰਗਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਸਿੰਘ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
3.54.4
तत्रासनेषु विविधेष्वासीनाः पृथिवीक्षितः ।
सुरभिस्रग्धराः सर्वे प्रमृष्टमणिकुण्डलाः ॥ ३.५४.४ ॥
ਉੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਸਨਾਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਮਣੀ-ਕੁੰਡਲ ਸਨ।
3.54.5
संपूर्णां पुरुषव्याघ्रैर्व्याघ्रैर्गिरिगुहामिव ।
प्रविवेश नलो देवैः पुण्यश्लोको नराधिप ॥ ३.५४.५ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਘਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੰਨ-ਕੀਰਤੀ ਨਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁਰਸ਼-ਵਿਆਘ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਰੰਗਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ।
3.54.6
तत्र स्म पीना दृश्यन्ते बाहवः परिघोपमाः ।
आकारवर्णसुश्लक्ष्णाः पञ्चशीर्षा इवोरगाः ॥ ३.५४.६ ॥
ਉੱਥੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਪਰਿਘ (ਗਦਾ) ਵਾਂਗ, ਆਕਾਰ ਤੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਚਿਕਣੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਜ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਨਾਗ।
3.54.7
सुकेशान्तानि चारूणि सुनासानि शुभानि च ।
मुखानि राज्ञां शोभन्ते नक्षत्राणि यथा दिवि ॥ ३.५४.७ ॥
ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕੇਸਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੁੰਦਰ ਨੱਕਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੁਖ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਦੇ ਸਨ।
3.54.8
दमयन्ती ततो रङ्गं प्रविवेश शुभानना ।
मुष्णन्ती प्रभया राज्ञां चक्षूषि च मनांसि च ॥ ३.५४.८ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ੁਭ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਦਮਯੰਤੀ ਰੰਗਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਈ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਦੀ ਹੋਈ।
3.54.9
तस्या गात्रेषु पतिता तेषां दृष्टिर्महात्मनाम् ।
तत्रतत्रैव सक्ताऽभून्न चचाल च पश्यताम् ॥ ३.५४.९ ॥
ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਜਾ ਪਈ; ਉੱਥੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਟਕੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹਿੱਲੀ ਨਹੀਂ।
3.54.10
ततः संकीर्त्यमानेषु राज्ञां नामसु भारत ।
ददर्श भैमी पुरुषान्पञ्च तुल्याकृतीनिह ॥ ३.५४.१० ॥
ਹੇ ਭਰਤ! ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਐਲਾਨੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਭੈਮੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਪੁਰਸ਼ ਵੇਖੇ।
3.54.11
तान्समीक्ष्य ततः सर्वान्निर्विशेषाकृतीन्स्थितान् ।
संदेहादथ वेदर्भी नाभ्यजानान्नलं नृपम् ॥ ३.५४.११ ॥
ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਾ ਕਾਰਨ ਵੈਦਰਭੀ ਰਾਜਾ ਨਲ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੀ।
3.54.12
निर्विशेषवयोवेषरूपाणां तत्र सा शुभा ।
यंयं हि ददृशे तेषां तंतं मेने नलं नृपम्।
साचिन्तयन्ती बुद्ध्याऽथ तर्कयामास भामिनी ॥ ३.५४.१२ ॥
ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ, ਪਹਿਰਾਵੇ ਅਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਸ਼ੁਭਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਨਲ ਰਾਜਾ ਸਮਝਦੀ। ਫਿਰ ਸੋਚਦੀ ਹੋਈ ਉਸ ਭਾਮਿਨੀ ਨੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।
3.54.13
कथं नु देवाञ्जानीयां कथं विद्यां नलं नृपम् ।
एवं संचिन्तयन्ती सा वैदर्भी भृशदुःखिता ॥ ३.५४.१३ ॥
ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਛਾਣਾਂ? ਰਾਜਾ ਨਲ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਛਾਣਾਂ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੀ ਉਹ ਵੈਦਰਭੀ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਈ।
3.54.14
श्रुतानि देवलिङ्गानि तर्कयामास भारत ।
देवानां यानि लिङ्गानि स्थविरेभ्यः श्रुतानि मे ॥ ३.५४.१४ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਜੋ ਲੱਛਣ ਮੈਂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਉਸਨੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।
3.54.15
तानीह तिष्ठतां भूमावेकस्यापि न लक्षये ।
एवं विचिन्त्य बहुधा विचार्य च पुनः पुनः ॥ ३.५४.१५ ॥
ਉਹ ਲੱਛਣ ਇੱਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚ ਕੇ।
3.54.16
शरणं प्रति देवानां प्राप्तकालममन्यत ।
वाचा च मनसा चैव नमस्कारं प्रयुज्य सा ॥ ३.५४.१६ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਉਸਨੇ ਮੰਨਿਆ। ਬਚਨ ਅਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹ।
3.54.17
देवेभ्यः प्राञ्जलिर्भूत्वा वेपमानेदमब्रवीत् ।
हंसानां वचनं श्रुत्वा यथा मे नैषधो वृतः।
पतित्वे तेन सत्येन देवास्तं प्रदिशन्तु मे ॥ ३.५४.१७ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਅੱਗੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ— "ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਜੋ ਨਿਸ਼ਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨਲ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ, ਜੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਸੱਚ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵਿਖਾਓ।"
3.54.18
मनसा वचसा चैव यथा नातिचराम्यहम् ।
तेन सत्येन विबुधास्तमेव प्रदिशन्तु मे ॥ ३.५४.१८ ॥
ਮਨ ਅਤੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਮਰਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਤੋੜੀ, ਉਸ ਸੱਚ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਵਿਖਾਓ।
3.54.19
यथा देवैः स मे भर्ता विहितो निषधाधिषः ।
तेन सत्येन मे देवास्तमेव प्रदिशन्तु मे ॥ ३.५४.१९ ॥
ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਨਿਸ਼ਧ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਸੱਚ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦਿਖਾਓ।
3.54.20
यथेदं व्रतमारब्धं नलस्याराधने मया ।
तेन सत्येन मे देवास्तमेव प्रदिशन्तु मे ॥ ३.५४.२० ॥
ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਨਲ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਲਈ ਇਹ ਵਰਤ ਆਰੰਭਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਸੱਚ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦਿਖਾਓ।
3.54.21
स्वं चैव रूपं पुष्यन्तु लोकपाला महेश्वराः ।
यथाऽहमभिजानीयां पुण्यश्लोकं नराधिपम् ॥ ३.५४.२१ ॥
ਲੋਕਪਾਲ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਆਪਣਾ ਹੀ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਉਸ ਪੁੰਨਯਸ਼ਲੋਕ ਨਰਾਧਿਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਾਂ।
3.54.22
निशम्य दमयन्त्यास्तत्करुणं प्रतिदेवितम् ।
निश्चयंपरमं तथ्यमनुरागं च नैषधे ॥ ३.५४.२२ ॥
ਦਮਯੰਤੀ ਦੇ ਉਸ ਕਰੁਣਾਮਈ ਵਿਰਲਾਪ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਪਰਮ ਅਤੇ ਸੱਚਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਧ ਲਈ ਅਨੁਰਾਗ (ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਜਾਣਿਆ)।
3.54.23
मनोविशुद्धिं बुद्धिं च भक्तिं रागं च नैषधे ।
यथोक्तं चक्रिरे देवाः सामर्थ्यं लिङ्गधारणे ॥ ३.५४.२३ ॥
ਨੈਸ਼ਧ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦੀ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ, ਬੁੱਧੀ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਅਨੁਰਾਗ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ; ਚਿੰਨ੍ਹ ਧਾਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵੀ ਦਿੱਤੀ।
3.54.24
साऽपश्यद्विबुधान्सर्वानस्वेदान्स्तब्धलोचनान् ।
अम्लानस्रग्रजोहीनान्स्थितानस्पृशतः क्षितिम् ॥ ३.५४.२४ ॥
ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਥਿਰ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੁਰਝਾਈਆਂ ਨਾ ਹੋਈਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਵਾਲੇ, ਧੂੜ ਰਹਿਤ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹੇ ਬਿਨਾਂ ਖੜੇ।
3.54.25
छायाद्वितीयो म्लानस्रग्रजःस्वेदसमन्वितः ।
भूमिष्ठो नैषधश्चैव निमेषेण च सूचितः ॥ ३.५४.२५ ॥
ਪਰਛਾਵੇਂ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਵਾਂਗ, ਮੁਰਝਾਈ ਮਾਲਾ, ਧੂੜ ਤੇ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਨਿਸ਼ਧ ਰਾਜਾ ਨਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ।
3.54.26
सा समीक्ष्य तु तान्देवान्पुण्यश्लोकं च भारत ।
नैषधं वरयामास भैमी धर्मेण पाण्डव ॥ ३.५४.२६ ॥
ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਰਤੀ ਵਾਲੇ ਨਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਸ਼ਧ ਨਲ ਨੂੰ ਹੀ ਵਰਿਆ।
3.54.27
विलज्जमाना वस्त्रान्तं जग्राहायतलोचना ।
स्कन्धदेशेऽसृजत्तस्य स्रजं परमशोभनाम् ॥ ३.५४.२७ ॥
ਸ਼ਰਮਾਉਂਦੀ, ਚੁੰਨੀ ਦਾ ਪੱਲਾ ਫੜੀ ਲੰਮੇ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਮਾਲਾ ਪਾਈ।
3.54.28
वरयामास चैवैनं पतित्वे वरवर्णिनी ।
ततो हाहेति सहसा मुक्तः शब्दो नराधिपैः ॥ ३.५४.२८ ॥
ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਵਰਨ ਵਾਲੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਵਰਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅਚਾਨਕ 'ਹਾ!' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਿਕਲੀ।
3.54.29
देवैर्महर्षिभिस्तत्र साधुसाध्विति भारत ।
विस्मितैरीरितः शब्दः प्रशंसद्भिर्नलं नृपम् ॥ ३.५४.२९ ॥
ਉੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਹਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, 'ਸਾਧੂ! ਸਾਧੂ!' ਕਹਿੰਦਿਆਂ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਾ ਨਲ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦਿਆਂ ਆਵਾਜ਼ ਕੀਤੀ।
3.54.30
दमयन्तीं तु कौरव्य वीरसेनसुतो नृपः ।
आश्वासयद्वरारोहां प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ ३.५४.३० ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਵੀਰਸੇਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਨਲ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਦਮਯੰਤੀ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੱਤਾ।
3.54.31
यत्त्वं भजसि कल्याणि पुमांसं देवसन्निधौ ।
तस्मान्मां विद्धि भर्तारमेतत्ते वचने रतम् ॥ ३.५४.३१ ॥
ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਜਿਸ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਹੈ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਜਾਣ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਾਂ।
3.54.32
यावच्च मे धरिष्यन्ति प्राणा देहे शुचिस्मिते ।
तावत्त्वयि भविष्यामि सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ३.५४.३२ ॥
ਹੇ ਸ਼ੁਚਿਸਮਿਤੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਰਹਿਣਗੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਹੀ ਰਹਾਂਗਾ; ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਆਖਦਾ ਹਾਂ।
3.54.33
दमयन्ती तथा वाग्भिरभिनन्द्य कृताञ्जलिः ॥ ३.५४.३३ ॥
ਦਮਯੰਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ।
3.54.34
तौ परस्परतः प्रीतौ दृष्ट्वा त्वग्निपुरोगमान् ।
तानेव शरणं देवाञ्जग्मतुर्मनसा तदा ॥ ३.५४.३४ ॥
ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਗਨੀ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਹੀ ਮਨ ਨਾਲ ਸ਼ਰਨ ਲਈ।
3.54.35
वृते तु नैषधे भैम्या लोकपाला महौजसः ।
प्रहृष्टमनसः सर्वे नलायाष्टौ वरान्ददुः ॥ ३.५४.३५ ॥
ਭੈਮੀ ਨੇ ਨੈਸ਼ਧ ਨਲ ਨੂੰ ਵਰ ਲਿਆ ਤਾਂ ਮਹਾਂਬਲੀ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਨਲ ਨੂੰ ਅੱਠ ਵਰ ਦਿੱਤੇ।
3.54.36
प्रत्यक्षदर्शनं यज्ञे गतिं चानुत्तमां शुभाम् ।
नैषधाय ददौ शक्रः प्रीयमाणः शचीपतिः ॥ ३.५४.३६ ॥
ਯਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਸ਼ੁਭ ਗਤੀ, ਇਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਇੰਦਰ ਨੇ ਨੈਸ਼ਧ ਨਲ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ।
3.54.37
अग्निरात्मभवं प्रादाद्यत्र वाञ्छति नैषधः ।
लोकानात्मप्रभांश्चैव ददौ तस्मै हुताशनः ॥ ३.५४.३७ ॥
ਅਗਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਨੈਸ਼ਧ ਚਾਹੇ ਉੱਥੇ; ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਦਿੱਤੇ।
3.54.38
यमस्त्वन्नरसं प्रादाद्धर्मे च परमां स्थितिम् ।
अपांपतिरपां भावं यत्रवाञ्छति नैपधः
स्रजश्चोत्तमगन्धाढ्याः सर्वेच मिथुनं ददुः ॥ ३.५४.३८ ॥
ਯਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅੰਨ ਦਾ ਸਾਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਸਥਿਤੀ ਦਿੱਤੀ; ਜਲਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਵਰੁਣ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਨੈਸ਼ਧ ਚਾਹੇ ਉੱਥੇ ਜਲ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਸਭ ਨੇ ਉੱਤਮ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ।
3.54.39
वरानेवं प्रदायास्य देवास्ते त्रिदिवं गताः ।
एतत्सर्वं नलोऽपश्यद्दमयन्ती च भारत।
यथा स्वप्नं महाराज तथैव ददृशुर्जनाः ॥ ३.५४.३९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰ ਦੇ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਨਲ ਅਤੇ ਦਮਯੰਤੀ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਵੇਖਿਆ; ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਵੇਖਿਆ।
3.54.40
ततः स्वयवरं चक्रे भीमो राजाऽतिमानुषम् ।
समागतेषु सर्वेषु भूपालेसु विशांपते ॥ ३.५४.४० ॥
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਭੀਮ ਨੇ ਅਤਿ-ਮਾਨੁਖੀ ਸਵੈਂਵਰ ਰਚਿਆ; ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਮਪਤੀ, ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਤੇ।
3.54.41
दमयन्त्यपि तद्दृष्ट्वाराजमण्डलमृद्धिमत् ।
अन्वीक्ष्यनैषधं वव्रे भैमी धर्मेण भारत ॥ ३.५४.४१ ॥
ਦਮਯੰਤੀ ਨੇ ਵੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਾਜ-ਮੰਡਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਨੈਸ਼ਧ ਵੱਲ ਤੱਕ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭੈਮੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਰਿਆ।
3.54.42
वृते च नैषधे भैम्या निवृत्ते च स्वयंवरे ।
सर्व एव महीपालाः प्रतिजग्मुर्यथागतम् ॥ ३.५४.४२ ॥
ਨੈਸ਼ਧ ਦੇ ਭੈਮੀ ਵੱਲੋਂ ਵਰੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਸਵੈਂਵਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਗਏ।
3.54.43
पार्थिवाश्चानुभूयास्य विवाहं विस्मयान्विताः ।
दमयन्त्याश्च मुदिताः प्रतिजग्मुर्यथागतम् ॥ ३.५४.४३ ॥
ਰਾਜੇ ਨਲ ਦਾ ਇਹ ਵਿਆਹ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ, ਦਮਯੰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।
3.54.44
गतेषु पार्थिवेन्द्रेषु भीमः प्रीतो महामनाः ।
विवाहं कारयामास दमयन्त्या नलस्य च ॥ ३.५४.४४ ॥
ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਦਾਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਭੀਮ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦਮਯੰਤੀ ਤੇ ਨਲ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ।
3.54.45
उष्य तत्र तथाकामं नैषधो द्विपदांवरः ।
भीमेन समनुज्ञातो जगाम नगरं स्वकम्।
अवाप्य नारीरत्नं तु पुण्यश्लोकोपि पार्थिवः ॥ ३.५४.४५ ॥
ਉੱਥੇ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੈਸ਼ਧ ਨਲ ਭੀਮ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਨਾਰੀਆਂ ਦੇ ਰਤਨ ਦਮਯੰਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਪੁੰਨਯਸ਼ਲੋਕ ਰਾਜਾ ਵੀ (ਗਏ).
3.54.46
रेमे सह तया राजञ्छच्येव बलवृत्रहा ।
अतीव मुदितो राजा भ्राजमानोंशुमानिव ॥ ३.५४.४६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਰਮਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬਲਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਾ ਇੰਦਰ ਸ਼ਚੀ ਨਾਲ। ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਰਾਜਾ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਿਆ।
3.54.47
अरञ्जयत्प्रजा वीरो धर्मेण परिपालयन् ।
ईजे चाप्यश्वमेधेन ययातिरिव नाहुषः।
अन्यैश्च बहुभिर्धीमान्क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः ॥ ३.५४.४७ ॥
ਬਹਾਦਰ ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਪਰਜਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ। ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤੀ ਵਾਂਗ ਉਸਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਹ ਕੀਤਾ; ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਯਜ੍ਹ ਵੀ ਭਰਪੂਰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨਾਲ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੇ ਕੀਤੇ।
3.54.48
पुगश्च रमणीयेषु वनेषूपवनेषु च ।
दमयन्त्या सह नलो विजहारामरोपमः ॥ ३.५४.४८ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਨਲ ਦਮਯੰਤੀ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਸੀ।
3.54.49
जनयामास च ततो दमयन्त्यां महामनाः ।
इन्द्रसेनं सुतं चापि इन्द्रसेनां चकन्यकाम् ॥ ३.५४.४९ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਮਹਾਮਨਾ (ਨਲ) ਨੇ ਦਮਯੰਤੀ ਤੋਂ ਇੰਦ੍ਰਸੇਨ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰਸੇਨਾ ਨਾਮਕ ਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
3.54.50
एवं स यजमानश्च विहरंश्च नराधिपः ।
ररक्ष वसुसंपूर्णां वसुधां वसुधाधिपः ॥ ३.५४.५० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਨਰਾਧਿਪ ਯਗ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਧਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭੂਪਤੀ ਬਣ ਕੇ ਉਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।