Mahābhārata · Adhyāya 3.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.58.1
ततस्तु याते वार्ष्णेये पुण्यश्लोकस्य दीव्यतः ।
पुष्करेण हृतं राज्यं यच्चापि वसु किंचन ॥ ३.५८.१ ॥
Entonces, cuando el Vārṣṇeya se hubo marchado, mientras el de renombre sagrado (Nala) jugaba a los dados, Puṣkara le arrebató el reino y toda la riqueza que poseía.
3.58.2
हृतराज्यं नलं राजन्प्रहसन्पुष्करोऽब्रवीत् ।
द्यूतं प्रवर्ततां भूयः प्रतिपाणोऽस्ति कस्तव ॥ ३.५८.२ ॥
A Nala, que había perdido su reino, Puṣkara le dijo riendo: 'Oh rey, que el juego de dados continúe. ¿Qué apuesta tienes a cambio?'
3.58.3
शिष्टा ते दमयन्त्येका सर्वमन्यद्धृतं मया ।
दमयन्त्याः पणः साधु वर्ततां यदि मन्यसे ॥ ३.५८.३ ॥
'Solo te queda Damayantī; todo lo demás lo he ganado yo. Si lo crees justo, que el juego continúe honradamente con Damayantī como apuesta.'
3.58.4
पुष्रेणैवमुक्तस्य पुण्यश्लोकस्य मन्युना ।
व्यदीर्यतेव हृदयं न चैनं किंचिदब्रवीत् ॥ ३.५८.४ ॥
Cuando Puṣkara habló así, el corazón de Nala, el de renombre sagrado, pareció desgarrarse de angustia; y no le respondió nada.
3.58.5
ततः पुष्करमालोक्य नलः परममन्युमान् ।
उवाच विद्यतेऽन्यच्च धनं मम नराधम ॥ ३.५८.५ ॥
Entonces Nala, mirando a Puṣkara y lleno de gran ira, dijo: '¡Oh, el más vil de los hombres! Todavía tengo otras riquezas.'
3.58.6
षणरूपेण निक्षिप्य पुण्यश्लोकः सुदुर्मनाः ।
उत्तरीयं तथा वस्त्रं तस्याश्चाभरणानि च।
उन्सृज्य सर्वगात्रभ्यो भूषणानि सहायशाः ॥ ३.५८.६ ॥
El de renombre sagrado (Nala), muy abatido, apostó su vestidura superior y la tela y adornos de ella, quitándose los adornos de todos sus miembros; quedó sin ayuda.
3.58.7
सुकवासा ह्यसंवीतः सुहृच्छोकविवर्धनः ।
निश्चक्राम ततोराजा त्यक्त्वा सुविपुलां श्रियम् ॥ ३.५८.७ ॥
Aunque aparentemente bien vestido, en verdad sin ropa, el rey que aumentaba el dolor de sus amigos partió entonces, abandonando su gran prosperidad.
3.58.8
दमयन्त्येकवस्त्राऽथ गच्छन्तं पृष्ठतोऽन्वगात् ।
स तया नगराभ्याशे त्रिरात्रं नैपधोऽवसत् ॥ ३.५८.८ ॥
Entonces Damayantī, vestida con una sola prenda, le siguió por detrás mientras él se alejaba. Aquel Naiṣadha permaneció cerca de la ciudad durante tres noches.
3.58.9
पुष्करस्तु महाराज धोषयामास वै पुरे ।
नले यः सम्यगातिष्ठेत्स गच्छेद्वध्यतां मम ॥ ३.५८.९ ॥
Pero, gran rey, Puṣkara hizo proclamar en la ciudad: quien atienda debidamente a Nala será condenado a muerte por mí.
3.58.10
पुष्करस्य तु वाक्येन तस्य विद्वेषणेन च ।
पौरा न तस्य सत्कारं कृतवन्तो युधिष्ठिर ॥ ३.५८.१० ॥
Por orden de Puṣkara y por su odio, oh Yudhiṣṭhira, los ciudadanos no le mostraron honor.
3.58.11
स तथा नगराभ्याशे सत्कारार्हो न सन्कृतः ।
त्रिरत्रमुषितो राजा जलमात्रेण वर्तयन् ॥ ३.५८.११ ॥
Aunque digno de honor, aquel rey cerca de la ciudad no fue honrado. Durante tres noches permaneció allí, sustentándose solo con agua.
3.58.12
पीड्यमानः क्षुधा तत्र फलमृलानि कर्पयन् ।
प्रातिष्ठत ततो राजा दमयन्ती तमन्वगात् ॥ ३.५८.१२ ॥
Atormentado por el hambre allí, recogiendo frutos y raíces, el rey entonces partió, y Damayantī lo siguió.
3.58.13
क्षुधया पीड्यमानम्तु नलो बहुतिथेऽहनि ।
अपश्यच्छकुनान्कांश्चिद्धिरण्यसदृशच्छदान् ॥ ३.५८.१३ ॥
Atormentado por el hambre, Nala, tras muchos días, vio unas aves cuyas plumas eran como el oro.
3.58.14
स चिन्तयामास तदा निषधाधिपतिर्बली ।
अस्ति भक्ष्यो ममाद्यापि वसु चेदं भविष्यति ॥ ३.५८.१४ ॥
Entonces el poderoso señor de los Niṣadhas pensó: 'Aún hoy hay alimento para mí, y esto será también riqueza.'
3.58.15
ततस्तानन्तरीयेण वाससा स समावृणोत् ।
तस्य तद्वस्त्रमादाय सर्वे जग्मुर्विहायसा ॥ ३.५८.१५ ॥
Entonces los cubrió con su vestidura superior; pero todos se llevaron aquella vestidura y volaron por el cielo.
3.58.16
उत्पतन्तः खगा वाक्यमेतदाहुस्ततो नलम् ।
दृष्ट्वा दिग्वाससं भूमौ स्थितं दीनमधोमुखम् ॥ ३.५८.१६ ॥
Al elevarse, las aves dijeron estas palabras a Nala, al verlo de pie en el suelo, desdichado, con el rostro inclinado, vestido solo con las direcciones.
3.58.17
वयमक्षाः सुदुर्बुद्धे तववासो जिहीर्षवः ।
आगता न हि नः प्रीतिः सवाससि गते त्वयि ॥ ३.५८.१७ ॥
'¡Oh, insensatísimo! Nosotros somos los dados; hemos venido a llevarnos tu vestidura. Cuando estabas vestido, no nos alegrábamos de ti.'
3.58.18
नान्समीक्ष्य गतानक्षानात्मानं च विवाससम् ।
पुण्यश्लोकस्तदा राजा दमयन्तीमथाब्रवीत् ॥ ३.५८.१८ ॥
Habiendo visto que los dados se habían ido y a sí mismo desnudo, el rey Nala, de santa fama, entonces habló a Damayantī.
3.58.19
येषां प्रकोपादैश्वर्यान्प्रच्युतोऽहमनिन्दिते ।
प्राणयात्रां न विन्देयं दुःखितः क्षुधयाऽन्वितः ॥ ३.५८.१९ ॥
Oh irreprochable, por la ira de aquellos he caído de mi soberanía; ahora ni siquiera encuentro medios para sostener la vida, afligido y vencido por el hambre.
3.58.20
येषां कृते न सत्कारमकुर्वन्मयि नैषधाः ।
इमे ते शकुना भूत्वा वासश्चाषहरन्ति मे ॥ ३.५८.२० ॥
Por cuya causa los Naiṣadhas no me honraron, estos mismos se han convertido en aves y me arrebatan la vestidura.
3.58.21
वैषम्यं परमं प्राप्तो दुःखितो गतचेतनः ।
भर्ता तेऽहं निबोधेदं वचनं हितमात्मनः ॥ ३.५८.२१ ॥
Yo, tu esposo, caído en la mayor adversidad, afligido y fuera de mis sentidos; escucha estas palabras para tu propio bien.
3.58.22
एते गच्छन्ति वहवः पन्थानो दिणापथम् ।
अवन्तीमृक्षवन्तं च समतिक्रम्य पर्वतम् ॥ ३.५८.२२ ॥
Estos numerosos caminos van hacia la ruta del sur; tras cruzar Avantī y la montaña Ṛkṣavat, se prolongan.
3.58.23
एष विन्ध्यो महाशैलः पयोष्णी च समुद्रगा ।
आश्रमाश्च महर्षीणां बहुमूलफलान्विताः ॥ ३.५८.२३ ॥
Este es el gran monte Vindhya, el río Payoṣṇī que va al mar, y los ermitaños de los grandes sabios, abundantes en raíces y frutos.
3.58.24
एष पन्था विदर्भाणामेष यास्यति कोसलान् ।
अतःपरं च देशोऽयं दक्षिणो दक्षिणापथः ॥ ३.५८.२४ ॥
Este camino es de los Vidarbhas, y este irá hacia los Kosalas; más allá, esta tierra es la ruta del sur, el Dakṣiṇāpatha.
3.58.25
एतद्वाक्यं नलो राजा दमयन्तीं समाहितः ।
उवाचासकृदार्तो हि भैमीमुद्दिश्य भारत ॥ ३.५८.२५ ॥
El rey Nala, afligido y sereno, repitió estas palabras una y otra vez dirigiéndose a Bhaimī Damayantī, oh Bhārata.
3.58.26
ततः सा वाष्पकलया वाचा दुःखेन कर्शिता ।
उवाच दमयन्ती तं नैषधं करुणं वचः ॥ ३.५८.२६ ॥
Entonces Damayantī, consumida por el dolor, con la voz quebrada por las lágrimas, dirigió palabras piadosas al rey de los Niṣadha.
3.58.27
उद्वेषते मे हृदयं सीदन्त्यङ्गानि सर्वशः ।
तव पार्थिव संकल्पं चिन्तयन्त्याः पुनः पुनः ॥ ३.५८.२७ ॥
Mi corazón tiembla y todos mis miembros desfallecen, oh rey, mientras pienso una y otra vez en tu decisión.
3.58.28
हृतराज्यं हृतद्रव्यं विवस्त्रं क्षुच्छ्रमान्वितम् ।
कथमुत्सृज्य गच्छेयमहं त्वां निर्जने वने ॥ ३.५८.२८ ॥
Con el reino y la riqueza arrebatados, vestido de harapos y agotado por el hambre, ¿cómo podría abandonarte y marcharme en este bosque desolado?
3.58.29
श्रान्तस्य ते क्षुधार्तस्य चिन्तयानस्य तत्सुखम् ।
वने घोरे महाराज नाशयिष्याम्यहं क्लमम् ॥ ३.५८.२९ ॥
Oh gran rey, cansado, afligido por el hambre y absorto en tus pensamientos, en este terrible bosque te daré consuelo y disiparé tu agotamiento.
3.58.30
न च भार्यासमं किंचिन्नरस्यार्तस्य भेषजम् ।
नित्यं हि सर्वदुःखेषु सत्यमेतद्व्रवीमि ते ॥ ३.५८.३० ॥
Para un hombre afligido no hay medicina igual a una esposa. En todas las penas esto es siempre verdad, y esto es lo que te digo.
3.58.31
एवमेतद्यथाऽऽन्थ त्वं दमयन्ति सुमध्यमे ।
नास्ति बार्यासमं मित्रं नरस्यार्तस्य भेषजम् ॥ ३.५८.३१ ॥
Así es, Damayantī, de cintura esbelta, como tú dices: para el hombre afligido no hay amigo ni remedio igual a la esposa.
3.58.32
न चाहं त्यक्तुकामस्त्वां किमलं भीरु शङ्कसे ।
त्यजेयमहमात्मानं न चैव त्वामनिन्दिते ॥ ३.५८.३२ ॥
No deseo abandonarte. ¿Por qué, tímida, temes en vano? Podría abandonarme a mí mismo, pero jamás te abandonaría a ti, irreprochable.
3.58.33
यदि मां त्वं महाराज न विहातुमिहच्छसि ।
तत्किमर्थं विदर्भाणां पन्थाः समुपदिश्यते ॥ ३.५८.३३ ॥
Gran rey, si no deseas abandonarme aquí, ¿por qué se indica el camino hacia Vidarbha?
3.58.34
अवैमि चाहं नृपते न तु मां त्यक्तुमर्हसि ।
चेतसा त्वपकृष्टेन मां त्यजेथा महीपते ॥ ३.५८.३४ ॥
Sé, rey, que no mereces abandonarme. Pero, señor de la tierra, si tu mente se ha corrompido, me abandonarías.
3.58.35
पन्थानं हि ममाभीक्ष्णमाख्यासि च नरोत्तम ।
अतो निमित्तं शोकं मे वर्धयस्यमरोपम ॥ ३.५८.३५ ॥
Mejor de los hombres, me señalas el camino una y otra vez, y así, semejante a un dios, aumentas la causa de mi pena.
3.58.36
यदि चायमभिप्रायस्तव राजन्भविष्यति ।
सहितावेव गच्छावो विदर्भान्यदि मन्यसे ॥ ३.५८.३६ ॥
Rey, si ésa es en verdad tu intención, y si lo consideras oportuno, vayamos los dos juntos a Vidarbha.
3.58.37
विदर्भराजस्तत्र त्वां पूजयिष्यति मानद ।
तेन त्वं पूजितो राजन्सुखं वत्स्यसि नो गृहे ॥ ३.५८.३७ ॥
El rey de Vidarbha te honrará allí, oh dador de honor. Honrado por él, oh rey, habitarás felizmente en nuestra casa.