മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.58.1
ततस्तु याते वार्ष्णेये पुण्यश्लोकस्य दीव्यतः ।
पुष्करेण हृतं राज्यं यच्चापि वसु किंचन ॥ ३.५८.१ ॥
വാർഷ്ണേയൻ പോയ ശേഷം, പുണ്യശ്ലോകൻ (നളൻ) ചൂതാടുമ്പോൾ പുഷ്കരൻ അവന്റെ രാജ്യവും ഉണ്ടായിരുന്ന ധനമെല്ലാം അപഹരിച്ചു.
3.58.2
हृतराज्यं नलं राजन्प्रहसन्पुष्करोऽब्रवीत् ।
द्यूतं प्रवर्ततां भूयः प्रतिपाणोऽस्ति कस्तव ॥ ३.५८.२ ॥
രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട നളനോട്, ഹേ രാജൻ, പുഷ്കരൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: 'വീണ്ടും ചൂതാട്ടം തുടരട്ടെ. നിനക്ക് പകരമായി എന്ത് പണയമുണ്ട്?'
3.58.3
शिष्टा ते दमयन्त्येका सर्वमन्यद्धृतं मया ।
दमयन्त्याः पणः साधु वर्ततां यदि मन्यसे ॥ ३.५८.३ ॥
'നിനക്ക് ദമയന്തി മാത്രമേ ശേഷിക്കുന്നുള്ളൂ; മറ്റെല്ലാം ഞാൻ കവർന്നെടുത്തുകഴിഞ്ഞു. നീ ശരിയെന്നു കരുതുന്നെങ്കിൽ, ദമയന്തിയെ പണയമാക്കി കളി ന്യായമായി തുടരട്ടെ.'
3.58.4
पुष्रेणैवमुक्तस्य पुण्यश्लोकस्य मन्युना ।
व्यदीर्यतेव हृदयं न चैनं किंचिदब्रवीत् ॥ ३.५८.४ ॥
പുഷ്കരൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, പുണ്യശ്ലോകനായ നളന്റെ ഹൃദയം ദുഃഖംകൊണ്ട് പിളർന്നുപോകുന്നതുപോലെയായി; അവൻ ഒന്നും മറുപടി പറഞ്ഞില്ല.
3.58.5
ततः पुष्करमालोक्य नलः परममन्युमान् ।
उवाच विद्यतेऽन्यच्च धनं मम नराधम ॥ ३.५८.५ ॥
അപ്പോൾ പുഷ്കരനെ നോക്കി, അത്യന്തം കോപിച്ച നളൻ പറഞ്ഞു: 'നരാധമാ! എന്റെ പക്കൽ ഇനിയും ധനമുണ്ട്.'
3.58.6
षणरूपेण निक्षिप्य पुण्यश्लोकः सुदुर्मनाः ।
उत्तरीयं तथा वस्त्रं तस्याश्चाभरणानि च।
उन्सृज्य सर्वगात्रभ्यो भूषणानि सहायशाः ॥ ३.५८.६ ॥
വളരെ ദുഃഖിതനായ പുണ്യശ്ലോകൻ (നളൻ) പണയമായി വെച്ച്, തന്റെ ഉത്തരീയവും, അവളുടെ വസ്ത്രവും ആഭരണങ്ങളും, ശരീരാവയവങ്ങളിൽനിന്നെല്ലാം അലങ്കാരങ്ങൾ അഴിച്ചുവെച്ചു; അവൻ സഹായമില്ലാത്തവനായി.
3.58.7
सुकवासा ह्यसंवीतः सुहृच्छोकविवर्धनः ।
निश्चक्राम ततोराजा त्यक्त्वा सुविपुलां श्रियम् ॥ ३.५८.७ ॥
നന്നായി വസ്ത്രം ധരിച്ചതുപോലെ തോന്നിയെങ്കിലും യഥാർത്ഥത്തിൽ വസ്ത്രമില്ലാത്തവനായി, സുഹൃത്തുക്കളുടെ ദുഃഖം വർധിപ്പിച്ച ആ രാജാവ് വലിയ ഐശ്വര്യം ഉപേക്ഷിച്ച് പുറപ്പെട്ടു.
3.58.8
दमयन्त्येकवस्त्राऽथ गच्छन्तं पृष्ठतोऽन्वगात् ।
स तया नगराभ्याशे त्रिरात्रं नैपधोऽवसत् ॥ ३.५८.८ ॥
അപ്പോൾ ഒറ്റ വസ്ത്രം മാത്രം ധരിച്ച ദമയന്തി പോകുന്ന അവന്റെ പിന്നാലെ അനുഗമിച്ചു. ആ നൈഷധൻ നഗരത്തിനടുത്ത് മൂന്നു രാത്രി താമസിച്ചു.
3.58.9
पुष्करस्तु महाराज धोषयामास वै पुरे ।
नले यः सम्यगातिष्ठेत्स गच्छेद्वध्यतां मम ॥ ३.५८.९ ॥
എന്നാൽ മഹാരാജാവേ, പുഷ്കരൻ നഗരത്തിൽ വിളംബരം ചെയ്തു: നളനെ ശരിയായി സേവിക്കുന്നവൻ എന്നാൽ വധിക്കപ്പെടും.
3.58.10
पुष्करस्य तु वाक्येन तस्य विद्वेषणेन च ।
पौरा न तस्य सत्कारं कृतवन्तो युधिष्ठिर ॥ ३.५८.१० ॥
പുഷ്കരന്റെ വാക്കിനാലും അവന്റെ വിദ്വേഷത്താലും, യുധിഷ്ഠിരാ, പൗരന്മാർ അവനെ സത്കരിച്ചില്ല.
3.58.11
स तथा नगराभ्याशे सत्कारार्हो न सन्कृतः ।
त्रिरत्रमुषितो राजा जलमात्रेण वर्तयन् ॥ ३.५८.११ ॥
നഗരത്തിനടുത്ത് സത്കാരത്തിന് അർഹനായിരുന്നിട്ടും ആ രാജാവ് സത്കരിക്കപ്പെട്ടില്ല. മൂന്നു രാത്രി അവൻ വെള്ളം മാത്രം കുടിച്ച് ജീവിച്ചു.
3.58.12
पीड्यमानः क्षुधा तत्र फलमृलानि कर्पयन् ।
प्रातिष्ठत ततो राजा दमयन्ती तमन्वगात् ॥ ३.५८.१२ ॥
അവിടെ വിശപ്പുകൊണ്ട് പീഡിതനായി, പഴങ്ങളും കിഴങ്ങുകളും തേടി ആ രാജാവ് പുറപ്പെട്ടു; ദമയന്തി അവനെ അനുഗമിച്ചു.
3.58.13
क्षुधया पीड्यमानम्तु नलो बहुतिथेऽहनि ।
अपश्यच्छकुनान्कांश्चिद्धिरण्यसदृशच्छदान् ॥ ३.५८.१३ ॥
വിശപ്പുകൊണ്ട് വലഞ്ഞ നളൻ ഏറെ ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം സ്വർണ്ണത്തിന് തുല്യമായ ചിറകുകളുള്ള ചില പക്ഷികളെ കണ്ടു.
3.58.14
स चिन्तयामास तदा निषधाधिपतिर्बली ।
अस्ति भक्ष्यो ममाद्यापि वसु चेदं भविष्यति ॥ ३.५८.१४ ॥
അപ്പോൾ ബലവാനായ നിഷധാധിപതിയായ നളൻ ചിന്തിച്ചു: 'ഇന്നും എനിക്ക് ഭക്ഷണമുണ്ട്; ഇതുതന്നെ സമ്പത്തുമാകും.'
3.58.15
ततस्तानन्तरीयेण वाससा स समावृणोत् ।
तस्य तद्वस्त्रमादाय सर्वे जग्मुर्विहायसा ॥ ३.५८.१५ ॥
അപ്പോൾ അവൻ അവയെ തന്റെ മേൽവസ്ത്രംകൊണ്ട് മൂടി; എന്നാൽ അവയെല്ലാം ആ വസ്ത്രം എടുത്ത് ആകാശത്തിലൂടെ പറന്നുപോയി.
3.58.16
उत्पतन्तः खगा वाक्यमेतदाहुस्ततो नलम् ।
दृष्ट्वा दिग्वाससं भूमौ स्थितं दीनमधोमुखम् ॥ ३.५८.१६ ॥
പറന്നുയർന്ന പക്ഷികൾ നളനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു; ഭൂമിയിൽ ദീനനായി, മുഖം താഴ്ത്തി, വസ്ത്രമില്ലാതെ നിൽക്കുന്ന നളനെ കണ്ടിട്ട്.
3.58.17
वयमक्षाः सुदुर्बुद्धे तववासो जिहीर्षवः ।
आगता न हि नः प्रीतिः सवाससि गते त्वयि ॥ ३.५८.१७ ॥
'അതിമൂഢനേ! ഞങ്ങൾ ചൂതുകരുവുകളാണ്; നിന്റെ വസ്ത്രം അപഹരിക്കാൻ വന്നതാണ്. വസ്ത്രത്തോടെ നീ പോയപ്പോൾ ഞങ്ങൾക്ക് സന്തോഷമുണ്ടായിരുന്നില്ല.'
3.58.18
नान्समीक्ष्य गतानक्षानात्मानं च विवाससम् ।
पुण्यश्लोकस्तदा राजा दमयन्तीमथाब्रवीत् ॥ ३.५८.१८ ॥
പോയ ചൂതുകരുക്കളെയും വസ്ത്രമില്ലാത്ത തന്നെയും കണ്ട്, പുണ്യകീർത്തിയായ രാജാവായ നളൻ അപ്പോൾ ദമയന്തിയോട് പറഞ്ഞു.
3.58.19
येषां प्रकोपादैश्वर्यान्प्रच्युतोऽहमनिन्दिते ।
प्राणयात्रां न विन्देयं दुःखितः क्षुधयाऽन्वितः ॥ ३.५८.१९ ॥
നിർദോഷേ, ആരുടെ കോപത്താൽ ഞാൻ ഐശ്വര്യത്തിൽനിന്ന് വീണുപോയോ, ഇന്ന് ജീവനോപാധിയും എനിക്ക് ലഭിക്കുന്നില്ല; വിശപ്പിനാൽ ദുഃഖിതനാണ് ഞാൻ.
3.58.20
येषां कृते न सत्कारमकुर्वन्मयि नैषधाः ।
इमे ते शकुना भूत्वा वासश्चाषहरन्ति मे ॥ ३.५८.२० ॥
നൈഷധർ എന്നെ ആദരിക്കാതിരുന്നത് ആർക്കുവേണ്ടിയായിരുന്നുവോ, അവർതന്നെ ഇപ്പോൾ പക്ഷികളായി എന്റെ വസ്ത്രം അപഹരിക്കുന്നു.
3.58.21
वैषम्यं परमं प्राप्तो दुःखितो गतचेतनः ।
भर्ता तेऽहं निबोधेदं वचनं हितमात्मनः ॥ ३.५८.२१ ॥
അത്യന്തം വിഷമത്തിലായി, ദുഃഖിതനും ബോധമറ്റവനുമായ ഞാൻ നിന്റെ ഭർത്താവാണ്; നിനക്ക് ഹിതമായ ഈ വാക്ക് കേൾക്കുക.
3.58.22
एते गच्छन्ति वहवः पन्थानो दिणापथम् ।
अवन्तीमृक्षवन्तं च समतिक्रम्य पर्वतम् ॥ ३.५८.२२ ॥
ദക്ഷിണാപഥത്തിലേക്ക് പോകുന്ന ഈ പല വഴികളുണ്ട്; അവന്തിയും ഋക്ഷവാൻ പർവതവും കടന്ന് അവ പോകുന്നു.
3.58.23
एष विन्ध्यो महाशैलः पयोष्णी च समुद्रगा ।
आश्रमाश्च महर्षीणां बहुमूलफलान्विताः ॥ ३.५८.२३ ॥
ഇതാ വിന്ധ്യ മഹാപർവതം; സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന പയോഷ്ണി നദി; ധാരാളം കിഴങ്ങുകളും പഴങ്ങളുമുള്ള മഹർഷിമാരുടെ ആശ്രമങ്ങളും.
3.58.24
एष पन्था विदर्भाणामेष यास्यति कोसलान् ।
अतःपरं च देशोऽयं दक्षिणो दक्षिणापथः ॥ ३.५८.२४ ॥
ഇത് വിദർഭരുടെ വഴിയാണ്; ഇത് കോസലരിലേക്ക് പോകും; ഇതിനപ്പുറം ഈ ദേശം തെക്കൻ ദക്ഷിണാപഥമാണ്.
3.58.25
एतद्वाक्यं नलो राजा दमयन्तीं समाहितः ।
उवाचासकृदार्तो हि भैमीमुद्दिश्य भारत ॥ ३.५८.२५ ॥
ദുഃഖിതനായ നളരാജാവ് ഏകാഗ്രചിത്തനായി ഈ വാക്കുകൾ ഭൈമിയായ ദമയന്തിയോട് പലതവണ പറഞ്ഞു, ഹേ ഭാരത.
3.58.26
ततः सा वाष्पकलया वाचा दुःखेन कर्शिता ।
उवाच दमयन्ती तं नैषधं करुणं वचः ॥ ३.५८.२६ ॥
അപ്പോൾ ദുഃഖത്താൽ ക്ഷീണിതയായ അവൾ കണ്ണീരിൽ കുതിർന്ന വാക്കുകളാൽ ആ നൈഷധരാജാവിനോട് കരുണയോടെ പറഞ്ഞു.
3.58.27
उद्वेषते मे हृदयं सीदन्त्यङ्गानि सर्वशः ।
तव पार्थिव संकल्पं चिन्तयन्त्याः पुनः पुनः ॥ ३.५८.२७ ॥
ഹേ രാജാവേ, നിന്റെ സങ്കൽപ്പത്തെ ആവർത്തിച്ച് ചിന്തിക്കുമ്പോൾ എന്റെ ഹൃദയം വിറയ്ക്കുന്നു, എന്റെ അവയവങ്ങളെല്ലാം തളരുന്നു.
3.58.28
हृतराज्यं हृतद्रव्यं विवस्त्रं क्षुच्छ्रमान्वितम् ।
कथमुत्सृज्य गच्छेयमहं त्वां निर्जने वने ॥ ३.५८.२८ ॥
രാജ്യവും സമ്പത്തും നഷ്ടപ്പെട്ട്, വസ്ത്രമില്ലാതെ, വിശപ്പും ക്ഷീണവും പേറുന്ന നിന്നെ ഈ വിജനമായ കാട്ടിൽ ഉപേക്ഷിച്ച് ഞാൻ എങ്ങനെ പോകും?
3.58.29
श्रान्तस्य ते क्षुधार्तस्य चिन्तयानस्य तत्सुखम् ।
वने घोरे महाराज नाशयिष्याम्यहं क्लमम् ॥ ३.५८.२९ ॥
ഹേ മഹാരാജാവേ, ക്ഷീണിതനും വിശപ്പുകൊണ്ട് വലഞ്ഞവനും ചിന്തയിൽ മുഴുകിയവനുമായ നിനക്ക് ഈ ഭയങ്കരമായ കാട്ടിൽ സുഖം നൽകി ഞാൻ നിന്റെ ക്ഷീണം അകറ്റും.
3.58.30
न च भार्यासमं किंचिन्नरस्यार्तस्य भेषजम् ।
नित्यं हि सर्वदुःखेषु सत्यमेतद्व्रवीमि ते ॥ ३.५८.३० ॥
ദുഃഖിതനായ മനുഷ്യന് ഭാര്യയ്ക്കു തുല്യമായ ഔഷധം മറ്റൊന്നുമില്ല. എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളിലും എപ്പോഴും ഇതു സത്യമാണ്, ഇതാണ് ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നത്.
3.58.31
एवमेतद्यथाऽऽन्थ त्वं दमयन्ति सुमध्यमे ।
नास्ति बार्यासमं मित्रं नरस्यार्तस्य भेषजम् ॥ ३.५८.३१ ॥
സുമധ്യമേ ദമയന്തി, നീ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയാണിത്. ദുഃഖിതനായ മനുഷ്യന് ഭാര്യയ്ക്ക് തുല്യമായ മിത്രമോ ഔഷധമോ ഇല്ല.
3.58.32
न चाहं त्यक्तुकामस्त्वां किमलं भीरु शङ्कसे ।
त्यजेयमहमात्मानं न चैव त्वामनिन्दिते ॥ ३.५८.३२ ॥
ഞാൻ നിന്നെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. ഭീരുവേ, എന്തിന് വെറുതെ ഭയപ്പെടുന്നു? ഞാൻ എന്നെത്തന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചേക്കാം, പക്ഷേ കുറ്റമറ്റവളേ, നിന്നെ ഉപേക്ഷിക്കില്ല.
3.58.33
यदि मां त्वं महाराज न विहातुमिहच्छसि ।
तत्किमर्थं विदर्भाणां पन्थाः समुपदिश्यते ॥ ३.५८.३३ ॥
മഹാരാജാവേ, നീ എന്നെ ഇവിടെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, പിന്നെ വിദർഭരുടെ വഴി എന്തിന് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു?
3.58.34
अवैमि चाहं नृपते न तु मां त्यक्तुमर्हसि ।
चेतसा त्वपकृष्टेन मां त्यजेथा महीपते ॥ ३.५८.३४ ॥
നൃപതേ, ഞാൻ അറിയുന്നു, നീ എന്നെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ അർഹനല്ല. പക്ഷേ മഹീപതേ, നിൻറെ മനസ്സ് വികൃതമായിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ നീ എന്നെ ഉപേക്ഷിക്കും.
3.58.35
पन्थानं हि ममाभीक्ष्णमाख्यासि च नरोत्तम ।
अतो निमित्तं शोकं मे वर्धयस्यमरोपम ॥ ३.५८.३५ ॥
നരോത്തമാ, നീ എനിക്ക് വീണ്ടും വീണ്ടും വഴി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് അമരോപമാ, നീ എന്റെ ദുഃഖത്തിന് കാരണം വർധിപ്പിക്കുന്നു.
3.58.36
यदि चायमभिप्रायस्तव राजन्भविष्यति ।
सहितावेव गच्छावो विदर्भान्यदि मन्यसे ॥ ३.५८.३६ ॥
രാജാവേ, ഇതാണ് നിൻറെ അഭിപ്രായമെങ്കിൽ, നീ ശരിയെന്നു കരുതുന്നുവെങ്കിൽ, നമുക്കിരുവർക്കും ഒന്നിച്ച് വിദർഭയിലേക്ക് പോകാം.
3.58.37
विदर्भराजस्तत्र त्वां पूजयिष्यति मानद ।
तेन त्वं पूजितो राजन्सुखं वत्स्यसि नो गृहे ॥ ३.५८.३७ ॥
വിദർഭരാജാവ് അവിടെ നിങ്ങളെ ആദരിക്കും, മാനദാ. അവനാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട്, രാജാവേ, നിങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ വീട്ടിൽ സുഖമായി വസിക്കും.