ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.59
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.59.1
इत्युक्तः स तदा देव्या नलो वचनमब्रवीत् ।
यथा राज्यंतव पितुस्तथा मम नसंशयः।
न तु तत्र गमिष्यामि विषमस्थः कथंचन ॥ ३.५९.१ ॥
ଦେବୀ ଏପରି କହିବାରୁ ନଳ ସେତେବେଳେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ: "ତୁମ ପିତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଯେମିତି, ମୋର ମଧ୍ୟ ସେମିତି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଥିବା ମୁଁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ସେଠାକୁ ଯିବି ନାହିଁ।"
3.59.2
कथं समृद्धो गत्वाऽहं तव हर्षविवर्धनः ।
परिद्यूनो गमिष्यामि तव शोकविवर्धनः ॥ ३.५९.२ ॥
"ମୁଁ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇ କିପରି ଯିବି? ତାହାଦ୍ୱାରା ତୁମ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ିବ। ଦୀନହୀନ ହୋଇ ଗଲେ ତୁମ ଶୋକ ବଢ଼ାଇବି।"
3.59.3
इति ब्रुवन्नलो राजा दमयन्तीं पुनः पुनः ।
सान्खयामास कल्याणीं वाससोर्धेन संवृताम् ॥ ३.५९.३ ॥
ଏପରି କହି ରାଜା ନଳ ବାରମ୍ବାର ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ; ନିଜ ଅଧା ବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତ ସେହି କଲ୍ୟାଣୀଙ୍କୁ।
3.59.4
तावेकवस्त्रसंवीतावटमानावितस्ततः ।
क्षुत्पिपासापरिश्रान्तौ सभां कांचिदुपेयतुः ॥ ३.५९.४ ॥
ଏକା ବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତ, ଏଣେତେଣେ ବୁଲୁଥିବା, କ୍ଷୁଧା-ତୃଷ୍ଣାରେ କ୍ଳାନ୍ତ ସେମାନେ ଦୁହେଁ ଏକ ସଭାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
3.59.5
तां सभामुपसंप्राप्य तदा स निषधाधिपः ।
वैदर्भ्या सहितो राजा निषसाद महीतले ॥ ३.५९.५ ॥
ସେହି ସଭାରେ ପହଞ୍ଚି, ସେତେବେଳେ ନିଷଧଧିପତି ରାଜା ନଳ ବୈଦର୍ଭୀ ସହ ଭୂମିରେ ବସିଲେ।
3.59.6
स वै विवस्त्रो मलिनो विवर्णः पांसुगुण्ठितः ।
दमयन्त्या सह श्रान्तः सुष्वाप धरणीतले ॥ ३.५९.६ ॥
ସେ ବସ୍ତ୍ରହୀନ, ମଳିନ, ବିବର୍ଣ୍ଣ, ଧୂଳିରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ, ଦମୟନ୍ତୀ ସହ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ଶୋଇଗଲେ।
3.59.7
ततः स्ववसनस्यान्तं दमयन्ती विशांपते ।
भूमावास्तीर्य सुष्वाप पतिमालिङ्ग्य शोभना ॥ ३.५९.७ ॥
ତାପରେ, ହେ ପ୍ରଜାପତି, ଦମୟନ୍ତୀ ନିଜ ବସ୍ତ୍ରର ଅଞ୍ଚଳ ଭୂମିରେ ବିଛାଇ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଶୋଇଲେ।
3.59.8
दमयनत्यपि कल्याणी निद्रयाऽपहृता ततः ।
सहसा दुःखमासाद्य सुकुमारी तपस्विनी ॥ ३.५९.८ ॥
କଲ୍ୟାଣୀ ଦମୟନ୍ତୀ ମଧ୍ୟ ନିଦ୍ରାରେ ଅଭିଭୂତ ହେଲେ; ହଠାତ୍ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିବା ସେହି ସୁକୁମାରୀ, ତପସ୍ୱିନୀ ଶୋଇଲେ।
3.59.9
सुप्तायां दमयन्त्यां तु नलो राजा विशांपते ।
शोकोन्मथितचित्तः सन्न स्म शेते यथा पुरा ॥ ३.५९.९ ॥
ହେ ପ୍ରଜାପତି, ଦମୟନ୍ତୀ ଶୋଇଲା ବେଳେ, ଶୋକରେ ମନ ମଥିତ ହୋଇଥିବା ନଳ ରାଜା ପୂର୍ବ ପରି ଶୋଇଲେ ନାହିଁ।
3.59.10
स तद्राज्यापहरणं सुहृत्त्यागं च सर्वशः ।
वने च तं परिध्वंसं प्रेक्ष्य चिन्तामुपेयिवान् ॥ ३.५९.१० ॥
ରାଜ୍ୟ ଅପହରଣ, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତ୍ୟାଗ ଏବଂ ବନରେ ସେହି ପତନ ଦେଖି ସେ ଚିନ୍ତାରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ।
3.59.11
किं नु मे स्यादिदं कृत्वा किंनु मे स्यादकुर्वतः ।
किंनु मे मरणं श्रेयः परित्यागो जनस्य वा ॥ ३.५९.११ ॥
ଏହା କଲେ ମୋର କ'ଣ ହେବ, ନ କଲେ ମୋର କ'ଣ ହେବ? ମୋ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରେୟ, ନା କାହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା?
3.59.12
मामियं ह्यनुरक्तैवं दुःखमाप्नोति मत्कृते ।
मद्विहीना त्वियं गच्छेत्कदाचित्स्वजनं प्रति ॥ ३.५९.१२ ॥
ସେ ମୋ ପ୍ରତି ଏତେ ଅନୁରକ୍ତା ହୋଇ ମୋ କାରଣରୁ ଦୁଃଖ ପାଉଛି; ମୋଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ ସେ କେବେ ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇପାରେ।
3.59.13
मया निःसंशयं दुखमियं प्राप्स्यत्यनुव्रता ।
उत्सर्गेसंशयः स्यात्तु विन्देतापि सुखं क्वचित् ॥ ३.५९.१३ ॥
ମୋ ଯୋଗୁଁ ଏହି ଅନୁରକ୍ତା ନିଃସନ୍ଦେହ ଦୁଃଖ ପାଇବ। ପରିତ୍ୟାଗରେ ସନ୍ଦେହ ଅଛି; ତଥାପି ସେ କେଉଁଠି କେବେ ସୁଖ ପାଇପାରେ।
3.59.14
स विनिश्चित्य बहुधा विचार्य च पुनःपुनः ।
उत्सर्गेऽमन्यत श्रेयो दमयन्त्या नराधिप ॥ ३.५९.१४ ॥
ସେ ବହୁଭାବେ, ବାରମ୍ବାର ବିଚାର କରି ନିଶ୍ଚୟ କଲା; ହେ ନରାଧିପ, ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ପାଇଁ ପରିତ୍ୟାଗ ହିଁ ଶ୍ରେୟସ୍କର ବୋଲି ସେ ଭାବିଲା।
3.59.15
न चैषा तेजसा शक्या कैश्चिद्धर्षयितुं पथि ।
यशस्विनी महाभागा मद्भक्तेयं पतिव्रता ॥ ३.५९.१५ ॥
ପଥରେ କେହି ତେଜରେ ଏହାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରି ପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ଯଶସ୍ବିନୀ, ମହାଭାଗା, ମୋର ଭକ୍ତା, ପତିବ୍ରତା।
3.59.16
एवं तस् तदा बुद्धिर्दमयन्त्यां न्यवर्तत ।
कलिना दुष्टभावेन दमयन्त्या विसर्जने ॥ ३.५९.१६ ॥
ଏହିପରି ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବାରୁ ଫେରିଗଲା; ଦୁଷ୍ଟଭାବୀ କଳିଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ପରିତ୍ୟାଗରେ।
3.59.17
सोऽवस्त्रतामात्मनश्च तस्याश्चाप्येकवस्त्रताम् ।
चिन्तयित्वाऽध्यगाद्राजा वस्त्रार्धस्यावकर्तनम् ॥ ३.५९.१७ ॥
ସେହି ରାଜା ନିଜର ଓ ତାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ବସ୍ତ୍ରର କଥା ଭାବି, ବସ୍ତ୍ରର ଅଧା କାଟିବାର ଉପାୟ ସ୍ଥିର କଲେ।
3.59.18
कथं वासो विकर्तेयं न च बुद्ध्येत मे प्रिया ।
विचिन्त्यैवं नलो राजा सभां पर्यचरत्तदा ॥ ३.५९.१८ ॥
"ଏ ବସ୍ତ୍ରକୁ କିପରି କାଟିବି, ମୋ ପ୍ରିୟା ଯେପରି ନ ଜାଗେ?" ଏହା ଭାବି ରାଜା ନଳ ସେତେବେଳେ ସଭାରେ ବୁଲିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
3.59.19
परिधावन्नथ नल इतश्चेतश्च भारत ।
आससाद सभोद्देशे विकोशं स्वङ्गमुत्तमम् ॥ ३.५९.१९ ॥
ହେ ଭାରତ! ନଳ ଏଣେତେଣେ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ ସଭାର ଏକ ଅଂଶରେ ଖାପରୁ ବାହାର କରାଯାଇଥିବା ଏକ ଉତ୍ତମ ଖଡ୍ଗ ପାଇଲେ।
3.59.20
तेनार्धं वाससश्छित्त्वा निवस् च परंतपः ।
सुप्तामुत्सृज्य वैदर्भीं प्राद्रवद्गतचेतनाम् ॥ ३.५९.२० ॥
ତା'ସହ ବସ୍ତ୍ରର ଅଧା କାଟି ନିଜକୁ ଘୋଡ଼ାଇ, ଶତ୍ରୁ ସନ୍ତାପକ ସେ ଶୋଇଥିବା, ଚେତନାହୀନ ବୈଦର୍ଭୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ପଳାଇଲେ।
3.59.21
ततो निबद्धहृदयः पुनरागम् तां सभाम् ।
दमयन्तीं तदा दृष्ट्वा रुरोद निषधाधिपः ॥ ३.५९.२१ ॥
ତା'ପରେ ହୃଦୟ ବନ୍ଧା ପଡ଼ିଥିବା ନିଷଧାଧିପତି ପୁଣି ସେହି ସଭାକୁ ଫେରିଲେ; ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ କାନ୍ଦି ପକାଇଲେ।
3.59.22
यां न वायुर्न चादित्यः पुरा पश्यति मे प्रियाम् ।
सेयमद्य सभामध्ये शेते भूमावनाथवत् ॥ ३.५९.२२ ॥
ପୂର୍ବରୁ ପବନ କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯାହାକୁ ଦେଖି ନ ଥିଲେ, ସେହି ମୋ ପ୍ରିୟା ଆଜି ସଭା ମଧ୍ୟରେ ଅନାଥା ପରି ଭୂମିରେ ଶୋଇଛନ୍ତି।
3.59.23
इयं वस्त्रावकर्तेन संवीता चारुहासिनी ।
उन्मत्तेव मया हीना कथं बुद्ध्वा भविष्यति ॥ ३.५९.२३ ॥
ଏହି ସୁନ୍ଦର ହସୁଥିବା, କଟା ବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତା, ମୋତେ ହରାଇ ପାଗଳୀ ପରି ଅଛି; ଜାଗିଲେ ସେ କେମିତି ହେବ?
3.59.24
कथमेका सती भमी मया विरहिता शुभा ।
चरिष्यति वने घोरे मृगव्यालनिषेविते ॥ ३.५९.२४ ॥
ମୋଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ, ଶୁଭା, ସତୀ ଦମୟନ୍ତୀ ଏକାକିନୀ, ହରିଣ ଓ ହିଂସ୍ର ପଶୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭରା ଭୟଙ୍କର ବନରେ କିପରି ବୁଲିବେ?
3.59.25
आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ समरुद्गणौ ।
रक्षन्तु त्वां महाभागे धर्मेणासि समावृता ॥ ३.५९.२५ ॥
ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ମରୁଦ୍ଗଣ ସହିତ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ ଦେବତା ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ହେ ମହାଭାଗେ, ତୁମେ ଧର୍ମରେ ଆବୃତା।
3.59.26
एवमुक्त्वा प्रियां भार्यां रूपेणाप्रतिमां भुषि ।
कलिनाऽपहृतज्ञानो नलः प्रातिपष्ठदुद्यतः ॥ ३.५९.२६ ॥
ପୃଥିବୀରେ ଅତୁଳନୀୟ ରୂପବତୀ ନିଜ ପ୍ରିୟ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଏହିପରି କହି, କଳିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବୁଦ୍ଧି ହରଣ ହୋଇଥିବା ନଳ ଯିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।
3.59.27
गत्वागत्वा नलो राजा पुनरेति सभां मुहुः ।
आकृष्यमाणः कलिना सौहृदेनावकृष्यते ॥ ३.५९.२७ ॥
ରାଜା ନଳ ବାରମ୍ବାର ଯାଇ ମଧ୍ୟ ପୁନର୍ବାର ସଭାକୁ ଫେରନ୍ତି; କଳିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଟାଣି ହେଉଥିବା ସେ ବନ୍ଧୁତାର ଛଳରେ ପୁନର୍ବାର ଟାଣି ହୁଅନ୍ତି।
3.59.28
द्विधेव हृदयं तस्य दुःखितस्याभवत्तदा ।
दोलेव मुहुरायाति याति चैव मुहुर्मुहुः ॥ ३.५९.२८ ॥
ସେତେବେଳେ ସେଇ ଦୁଃଖୀଙ୍କ ହୃଦୟ ଯେପରି ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଗଲା; ଝୁଲା ପରି ସେ ବାରମ୍ବାର ଆସନ୍ତି ଓ ଯାଆନ୍ତି।
3.59.29
अवकृष्टस्तु कलिना मोहितः प्राद्रवन्नलः ।
सुप्तामुत्सृज्य तां भार्यां विलप्य करुणं बहु ॥ ३.५९.२९ ॥
କଳିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଟାଣି ହୋଇ ମୋହିତ ନଳ ଶୋଉଥିବା ସେଇ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ପଳାଇଲେ; ଅତି କରୁଣ ଭାବେ ବିଳାପ କରି।
3.59.30
नष्टात्मा कलिनाऽऽविष्टस्तत्तद्विगणयन्मुहुः ।
जगामैकां वने शून्ये भार्यामुत्सृज्य मोहितः ॥ ३.५९.३० ॥
ଆତ୍ମବୋଧ ହରାଇ କଳିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆବିଷ୍ଟ ନଳ, ଏହା ଓ ସେହା ବାରମ୍ବାର ଚିନ୍ତା କରି, ମୋହିତ ହୋଇ, ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଏକାକୀ ଶୂନ୍ୟ ବନକୁ ଚାଲିଗଲେ।