മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.59
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.59.1
इत्युक्तः स तदा देव्या नलो वचनमब्रवीत् ।
यथा राज्यंतव पितुस्तथा मम नसंशयः।
न तु तत्र गमिष्यामि विषमस्थः कथंचन ॥ ३.५९.१ ॥
ദേവി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ നളൻ അപ്പോൾ ഈ വാക്കു പറഞ്ഞു: "നിന്റെ പിതാവിന്റെ രാജ്യം എങ്ങനെയോ അങ്ങനെ തന്നെ എന്റേതും; സംശയമില്ല. എന്നാൽ ആപത്തിൽ കഴിയുന്ന ഞാൻ ഒരു വിധത്തിലും അവിടേക്കു പോകില്ല."
3.59.2
कथं समृद्धो गत्वाऽहं तव हर्षविवर्धनः ।
परिद्यूनो गमिष्यामि तव शोकविवर्धनः ॥ ३.५९.२ ॥
"ഞാൻ സമ്പന്നനായി പോയാൽ എങ്ങനെ? അത് നിന്റെ സന്തോഷം വർധിപ്പിക്കും. ദീനനായി പോയാൽ നിന്റെ ദുഃഖം വർധിപ്പിക്കും."
3.59.3
इति ब्रुवन्नलो राजा दमयन्तीं पुनः पुनः ।
सान्खयामास कल्याणीं वाससोर्धेन संवृताम् ॥ ३.५९.३ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞുകൊണ്ട് രാജാവായ നളൻ ആവർത്തിച്ച് ദമയന്തിയെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു; തന്റെ പകുതി വസ്ത്രത്താൽ മൂടപ്പെട്ടിരുന്ന ആ കല്യാണിയെ.
3.59.4
तावेकवस्त्रसंवीतावटमानावितस्ततः ।
क्षुत्पिपासापरिश्रान्तौ सभां कांचिदुपेयतुः ॥ ३.५९.४ ॥
ഒരേ വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞവരായി, ഇവിടെയും അവിടെയും അലഞ്ഞ്, വിശപ്പും ദാഹവും കൊണ്ട് തളർന്ന അവർ ഇരുവരും ഒരു സഭയിലെത്തി.
3.59.5
तां सभामुपसंप्राप्य तदा स निषधाधिपः ।
वैदर्भ्या सहितो राजा निषसाद महीतले ॥ ३.५९.५ ॥
ആ സഭയിലെത്തി, അപ്പോൾ നിഷധരുടെ അധിപനായ രാജാവായ നളൻ വൈദർഭിയോടൊപ്പം നിലത്ത് ഇരുന്നു.
3.59.6
स वै विवस्त्रो मलिनो विवर्णः पांसुगुण्ठितः ।
दमयन्त्या सह श्रान्तः सुष्वाप धरणीतले ॥ ३.५९.६ ॥
അവൻ വസ്ത്രമില്ലാതെ, മലിനനായി, നിറം മങ്ങി, പൊടിയിൽ പൊതിഞ്ഞ്, ദമയന്തിയോടൊപ്പം ക്ഷീണിതനായി നിലത്ത് ഉറങ്ങി.
3.59.7
ततः स्ववसनस्यान्तं दमयन्ती विशांपते ।
भूमावास्तीर्य सुष्वाप पतिमालिङ्ग्य शोभना ॥ ३.५९.७ ॥
അപ്പോൾ, ജനങ്ങളുടെ പ്രഭുവേ, ദമയന്തി തന്റെ വസ്ത്രത്തിന്റെ അറ്റം നിലത്ത് വിരിച്ച് ഭർത്താവിനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് ഉറങ്ങി.
3.59.8
दमयनत्यपि कल्याणी निद्रयाऽपहृता ततः ।
सहसा दुःखमासाद्य सुकुमारी तपस्विनी ॥ ३.५९.८ ॥
മംഗളവതിയായ ദമയന്തിയും ഉറക്കത്താൽ കീഴടക്കപ്പെട്ടു; പെട്ടെന്ന് ദുഃഖത്തിൽ അകപ്പെട്ട ആ സുകുമാരി, തപസ്വിനി ഉറങ്ങി.
3.59.9
सुप्तायां दमयन्त्यां तु नलो राजा विशांपते ।
शोकोन्मथितचित्तः सन्न स्म शेते यथा पुरा ॥ ३.५९.९ ॥
ജനങ്ങളുടെ പ്രഭുവേ, ദമയന്തി ഉറങ്ങിയപ്പോൾ, ദുഃഖത്താൽ കലങ്ങിയ മനസ്സോടെ നളരാജാവ് മുമ്പത്തെപ്പോലെ ഉറങ്ങിയില്ല.
3.59.10
स तद्राज्यापहरणं सुहृत्त्यागं च सर्वशः ।
वने च तं परिध्वंसं प्रेक्ष्य चिन्तामुपेयिवान् ॥ ३.५९.१० ॥
രാജ്യം അപഹരിക്കപ്പെട്ടതും, സുഹൃത്തുക്കൾ പൂർണ്ണമായി ഉപേക്ഷിച്ചതും, കാട്ടിൽ ആ നാശവും കണ്ട് അവൻ ചിന്തയിൽ മുഴുകി.
3.59.11
किं नु मे स्यादिदं कृत्वा किंनु मे स्यादकुर्वतः ।
किंनु मे मरणं श्रेयः परित्यागो जनस्य वा ॥ ३.५९.११ ॥
ഇത് ചെയ്താൽ എനിക്കെന്താകും, ചെയ്യാതിരുന്നാൽ എനിക്കെന്താകും? എനിക്ക് മരണമാണോ നല്ലത്, അതോ ആരെയെങ്കിലും ഉപേക്ഷിക്കുന്നതോ?
3.59.12
मामियं ह्यनुरक्तैवं दुःखमाप्नोति मत्कृते ।
मद्विहीना त्वियं गच्छेत्कदाचित्स्वजनं प्रति ॥ ३.५९.१२ ॥
ഇവൾ എന്നോട് ഇത്രയധികം അനുരക്തയായി എന്റെ കാരണത്താൽ ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നു; എന്നെ വിട്ട് ഇവൾ ഒരിക്കൽ സ്വജനങ്ങളിലേക്ക് പോയേക്കാം.
3.59.13
मया निःसंशयं दुखमियं प्राप्स्यत्यनुव्रता ।
उत्सर्गेसंशयः स्यात्तु विन्देतापि सुखं क्वचित् ॥ ३.५९.१३ ॥
എന്നാൽ ഇവൾ, എന്നോട് അനുരക്തയായ ഇവൾ, സംശയമില്ലാതെ ദുഃഖം അനുഭവിക്കും. ത്യജിച്ചാൽ സംശയമുണ്ട്; എങ്കിലും അവൾക്ക് എവിടെയെങ്കിലും സുഖം ലഭിച്ചേക്കാം.
3.59.14
स विनिश्चित्य बहुधा विचार्य च पुनःपुनः ।
उत्सर्गेऽमन्यत श्रेयो दमयन्त्या नराधिप ॥ ३.५९.१४ ॥
അവൻ പലവിധത്തിൽ, പലതവണ ആലോചിച്ച് തീരുമാനിച്ചു; ഹേ നരാധിപാ, ദമയന്തിയെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതാണ് അവൾക്ക് നല്ലതെന്ന് അവൻ കരുതി.
3.59.15
न चैषा तेजसा शक्या कैश्चिद्धर्षयितुं पथि ।
यशस्विनी महाभागा मद्भक्तेयं पतिव्रता ॥ ३.५९.१५ ॥
വഴിയിൽ ആരും തന്റെ തേജസ്സുകൊണ്ട് ഇവളെ അപമാനിക്കാൻ കഴിയുകയില്ല. ഇവൾ യശസ്വിനി, മഹാഭാഗ, എന്റെ ഭക്ത, പതിവ്രത.
3.59.16
एवं तस् तदा बुद्धिर्दमयन्त्यां न्यवर्तत ।
कलिना दुष्टभावेन दमयन्त्या विसर्जने ॥ ३.५९.१६ ॥
ഇങ്ങനെ അപ്പോൾ അവന്റെ ബുദ്ധി ദമയന്തിയെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിൽനിന്ന് പിന്മാറി; ദുഷ്ടഭാവനായ കലിയുടെ സ്വാധീനത്താൽ ദമയന്തിയെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിൽ.
3.59.17
सोऽवस्त्रतामात्मनश्च तस्याश्चाप्येकवस्त्रताम् ।
चिन्तयित्वाऽध्यगाद्राजा वस्त्रार्धस्यावकर्तनम् ॥ ३.५९.१७ ॥
ആ രാജാവ് തനിക്കും അവൾക്കും ഒരേയൊരു വസ്ത്രമേയുള്ളൂ എന്നു ചിന്തിച്ച് വസ്ത്രത്തിന്റെ പകുതി മുറിച്ചെടുക്കുന്നതിലേക്ക് എത്തി.
3.59.18
कथं वासो विकर्तेयं न च बुद्ध्येत मे प्रिया ।
विचिन्त्यैवं नलो राजा सभां पर्यचरत्तदा ॥ ३.५९.१८ ॥
"ഈ വസ്ത്രം എങ്ങനെ മുറിക്കും, എന്റെ പ്രിയ ഉണരാതെ?" എന്നു ചിന്തിച്ച്, ആ രാജാവായ നളൻ അപ്പോൾ സഭയിൽ ചുറ്റിനടന്നു.
3.59.19
परिधावन्नथ नल इतश्चेतश्च भारत ।
आससाद सभोद्देशे विकोशं स्वङ्गमुत्तमम् ॥ ३.५९.१९ ॥
ഭാരതാ! അപ്പോൾ നളൻ ഇവിടെയും അവിടെയും ഓടിനടക്കുമ്പോൾ, സഭയുടെ ഒരു ഭാഗത്ത് ഉറയിൽ നിന്ന് ഊരിയ ഒരു ഉത്തമമായ വാൾ കണ്ടെത്തി.
3.59.20
तेनार्धं वाससश्छित्त्वा निवस् च परंतपः ।
सुप्तामुत्सृज्य वैदर्भीं प्राद्रवद्गतचेतनाम् ॥ ३.५९.२० ॥
അതുകൊണ്ട് വസ്ത്രത്തിന്റെ പകുതി മുറിച്ച് ഉടുത്ത്, ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന അവൻ, ഉറങ്ങിക്കിടന്ന ബോധമില്ലാത്ത വൈദർഭിയെ ഉപേക്ഷിച്ച് ഓടിപ്പോയി.
3.59.21
ततो निबद्धहृदयः पुनरागम् तां सभाम् ।
दमयन्तीं तदा दृष्ट्वा रुरोद निषधाधिपः ॥ ३.५९.२१ ॥
അപ്പോൾ ഹൃദയം വേദനയിൽ ബന്ധിതനായ നിഷധരാജാവ് വീണ്ടും ആ സഭയിലേക്ക് മടങ്ങിവന്നു; ദമയന്തിയെ കണ്ട് അദ്ദേഹം കരഞ്ഞു.
3.59.22
यां न वायुर्न चादित्यः पुरा पश्यति मे प्रियाम् ।
सेयमद्य सभामध्ये शेते भूमावनाथवत् ॥ ३.५९.२२ ॥
മുമ്പ് കാറ്റോ സൂര്യനോ കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത എന്റെ പ്രിയ, ഇന്ന് സഭയുടെ നടുവിൽ നാഥനില്ലാത്തവളെപ്പോലെ നിലത്ത് കിടക്കുന്നു.
3.59.23
इयं वस्त्रावकर्तेन संवीता चारुहासिनी ।
उन्मत्तेव मया हीना कथं बुद्ध्वा भविष्यति ॥ ३.५९.२३ ॥
സുന്ദരമായി പുഞ്ചിരിക്കുന്നവൾ, മുറിച്ച വസ്ത്രംകൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടവൾ, എന്നെ നഷ്ടപ്പെട്ട് ഭ്രാന്തിയെപ്പോലെയാണ്; ഉണർന്നാൽ ഇവൾ എങ്ങനെയാകും?
3.59.24
कथमेका सती भमी मया विरहिता शुभा ।
चरिष्यति वने घोरे मृगव्यालनिषेविते ॥ ३.५९.२४ ॥
എന്നിൽ നിന്ന് വേർപിരിഞ്ഞ, ശുഭയായ, പതിവ്രതയായ ദമയന്തി ഒറ്റയ്ക്ക്, മാനുകളും ക്രൂരമൃഗങ്ങളും വസിക്കുന്ന ഭയങ്കരമായ കാട്ടിൽ എങ്ങനെ അലയും?
3.59.25
आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ समरुद्गणौ ।
रक्षन्तु त्वां महाभागे धर्मेणासि समावृता ॥ ३.५९.२५ ॥
ആദിത്യന്മാരും വസുക്കളും രുദ്രന്മാരും മരുദ്ഗണങ്ങളോടു കൂടിയ അശ്വിനീദേവന്മാരും നിന്നെ രക്ഷിക്കട്ടെ; ഹേ മഹാഭാഗേ, നീ ധർമ്മത്താൽ ആവൃതയാണ്.
3.59.26
एवमुक्त्वा प्रियां भार्यां रूपेणाप्रतिमां भुषि ।
कलिनाऽपहृतज्ञानो नलः प्रातिपष्ठदुद्यतः ॥ ३.५९.२६ ॥
ഭൂമിയിൽ അതുല്യ സൗന്ദര്യമുള്ള തന്റെ പ്രിയ ഭാര്യയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, കലിയാൽ ബുദ്ധി അപഹരിക്കപ്പെട്ട നളൻ പുറപ്പെടാനൊരുങ്ങി.
3.59.27
गत्वागत्वा नलो राजा पुनरेति सभां मुहुः ।
आकृष्यमाणः कलिना सौहृदेनावकृष्यते ॥ ३.५९.२७ ॥
രാജാവായ നളൻ പലതവണ പോയിട്ടും വീണ്ടും സഭയിലേക്കുതന്നെ മടങ്ങിവരുന്നു; കലിയാൽ വലിക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം സൗഹൃദത്തിന്റെ പേരിൽ വീണ്ടും വലിക്കപ്പെടുന്നു.
3.59.28
द्विधेव हृदयं तस्य दुःखितस्याभवत्तदा ।
दोलेव मुहुरायाति याति चैव मुहुर्मुहुः ॥ ३.५९.२८ ॥
അപ്പോൾ ആ ദുഃഖിതന്റെ ഹൃദയം രണ്ടായി പിളർന്നതുപോലെയായി; ഊഞ്ഞാൽ പോലെ അദ്ദേഹം വീണ്ടും വീണ്ടും വരുന്നു, പോകുന്നു.
3.59.29
अवकृष्टस्तु कलिना मोहितः प्राद्रवन्नलः ।
सुप्तामुत्सृज्य तां भार्यां विलप्य करुणं बहु ॥ ३.५९.२९ ॥
കലിയാൽ വലിക്കപ്പെട്ട് മോഹിതനായ നളൻ, ഉറങ്ങിക്കിടന്ന ആ ഭാര്യയെ വിട്ട് ഓടിപ്പോയി; ഏറെ കരുണാർദ്രമായി വിലപിച്ചുകൊണ്ട്.
3.59.30
नष्टात्मा कलिनाऽऽविष्टस्तत्तद्विगणयन्मुहुः ।
जगामैकां वने शून्ये भार्यामुत्सृज्य मोहितः ॥ ३.५९.३० ॥
ആത്മബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട്, കലിബാധിതനായ നളൻ, ഇതും അതും വീണ്ടും വീണ്ടും ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, മോഹിതനായി, ഭാര്യയെ വിട്ട് ഒറ്റയ്ക്ക് ശൂന്യമായ കാട്ടിലേക്കു പോയി.