મહાભારત · અધ્યાય 3.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.6.1
गते तु विदुरे राजन्नाश्रमं पाण्डवान्प्रति ।
धृतराष्ट्रो महाप्राज्ञः पर्यतप्यत दुर्मनाः ॥ ३.६.१ ॥
હે રાજન, વિદુર પાંડવોના આશ્રમ તરફ ગયા પછી મહાપ્રાજ્ઞ ધૃતરાષ્ટ્ર ઉદાસ મનથી અત્યંત સંતપ્ત થયા.
3.6.2
विदुरस्य प्रभावं च सन्धिविग्रहकारितम् ।
विवृद्धिं च परां मत्वा पाण्डवानां भविष्यति ॥ ३.६.२ ॥
વિદુરનો પ્રભાવ, જે સંધિ અને યુદ્ધ કરાવવા સમર્થ હતો, અને પાંડવોની ભાવિ પરમ વૃદ્ધિ—એ વિચારીને—
3.6.3
स सभाद्वारमागम्य विदुरस्मारमोहितः ।
समक्षं पार्थिवेनद्राणां विसंज्ञः प्रापतद्भुवि ॥ ३.६.३ ॥
તે સભાના દ્વાર પર આવીને વિદુરની સ્મૃતિથી મોહિત થયા, અને રાજાઓની સામે જ બેભાન થઈ ધરતી પર પડી ગયા.
3.6.4
स तु लब्ध्वा चिरात्संज्ञां समुत्थाय महीतलात् ।
समीपोपस्थितं राजा संजयं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.६.४ ॥
લાંબા સમય પછી ચેતના મેળવી ધરતી પરથી ઊઠીને, પાસે ઊભેલા સંજયને રાજાએ આ વચનો કહ્યાં.
3.6.5
भ्राता मम सुहृच्चैव साक्षाद्धर्म इवापरः ।
तस्य स्मृत्याऽद्य सुभृशं हृदयं दीर्यतीवमे ॥ ३.६.५ ॥
મારો ભાઈ અને મિત્ર સાક્ષાત્ બીજા ધર્મ સમાન છે; તેની સ્મૃતિથી આજે મારું હૃદય અત્યંત ફાટી રહ્યું હોય તેમ લાગે છે.
3.6.6
तमानय स्वधर्मज्ञं मम भ्रातरमाशु वै ।
इति ब्रुवन्स नृपतिः कृपणं पर्यदेवयत् ॥ ३.६.६ ॥
'સ્વધર્મ જાણનારા મારા ભાઈને જલદી લાવો'—એમ કહેતાં તે રાજા દીનતાથી વિલાપ કરવા લાગ્યો.
3.6.7
पश्चात्तापाभिसंतप्तो विदुरस्मारमोहितः ।
भ्रातृश्नेहादिदं राजा संजयं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.६.७ ॥
પશ્ચાત્તાપથી સંતપ્ત અને વિદુરની સ્મૃતિથી મોહિત થયેલા રાજાએ ભાઈના સ્નેહથી સંજયને આ વચન કહ્યું.
3.6.8
गच्छ संजय जानीहि भ्रातरं विदुरं मम ।
यदि जीवति रोषेण मया पापेन निर्धुतः ॥ ३.६.८ ॥
સંજય, જા અને મારો ભાઈ વિદુર જીવિત છે કે નહીં તે જાણી આવ; પાપી એવા મેં ક્રોધથી તેને કાઢી મૂક્યો.
3.6.9
न हि तेन मम भ्रात्रा सुसूक्ष्ममपि किंचन ।
व्यलीकं कृतपूर्वं वै प्राज्ञेनामितबुद्धिना ॥ ३.६.९ ॥
મારા તે ભાઈએ, પ્રાજ્ઞ અને અમિત બુદ્ધિવાળાએ, મારા પ્રત્યે ક્યારેય સહેજ પણ અપરાધ કર્યો ન હતો.
3.6.10
स व्यलीकं कथं प्राप्तो मत्तः परमबुद्धिमान् ।
न जह्माज्जीवितं प्राज्ञ तं गच्छानय संजय ॥ ३.६.१० ॥
તે પરમ બુદ્ધિમાન મારી પાસેથી અપરાધ કેવી રીતે પામે? હે પ્રાજ્ઞ, તે પ્રાણ નહીં છોડે. સંજય, જા અને તેને લઈ આવ.
3.6.11
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राज्ञस्तमनुमान्य च ।
संजयो बाढमित्युक्त्वा प्राद्रवत्काम्यकं प्रति ॥ ३.६.११ ॥
રાજાના તે વચન સાંભળી, તેની સંમતિ મેળવી, 'ઠીક' કહીને સંજય કામ્યક વન તરફ ઝડપથી ચાલ્યો.
3.6.12
सोऽचिरेण समासाद्य तद्वनं यत्र पाण्डवाः ।
रौरवाजिनसंवीतं ददर्शाथ युधिष्ठिरम् ॥ ३.६.१२ ॥
તે જલદીથી પાંડવો જ્યાં હતા તે વન પહોંચ્યો અને રુરુ મૃગની ચામડી ધારણ કરેલા યુધિષ્ઠિરને જોયો.
3.6.13
विदुरेण सहासीनं ब्राह्मणैश्च सहस्रशः ।
भ्रातृभिश्चाभिसंगुप्तं देवैरिव पुरंदरम् ॥ ३.६.१३ ॥
વિદુર સાથે બેઠેલા, હજારો બ્રાહ્મણો અને ભાઈઓથી સુરક્ષિત, દેવોથી ઘેરાયેલા પુરંદર (ઇન્દ્ર) જેવા.
3.6.14
युधिष्ठिरमुपागम्य पूजयामास संजयः ।
भीमार्जुनयमाश्चापि तद्युक्तं प्रतिपेदिरे ॥ ३.६.१४ ॥
સંજયે યુધિષ્ઠિર પાસે જઈને તેમનું સન્માન કર્યું; ભીમ, અર્જુન અને યમોએ પણ યોગ્ય રીતે તેમનો આદર કર્યો.
3.6.15
राज्ञा पृष्टः स कुशलं सुखासीनश्च संजयः ।
शशंसागमने हेतुमिदं चैवाब्रवीद्वचः ॥ ३.६.१५ ॥
રાજાએ કુશળ પૂછ્યા પછી, સુખેથી બેઠેલા સંજયે પોતાના આગમનનું કારણ કહ્યું અને આ વચનો કહ્યાં.
3.6.16
राजा स्मरति ते क्षत्तर्धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
तं पश्य गत्वा त्वं क्षिप्रं संजीवय च पार्थिवम् ॥ ३.६.१६ ॥
હે ક્ષત્તા, અંબિકાના પુત્ર રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર તને યાદ કરે છે. જલદી જઈને તે રાજાને જુઓ અને તેમને ફરી જીવંત કરો.
3.6.17
सोऽनुमान्य नरश्रेष्ठान्पाण्डवान्कुरुनन्दनान् ।
नियोगाद्राजसिंहस्य गन्तुमर्हसि सत्तम् ॥ ३.६.१७ ॥
હે સત્તમ, તું નરશ્રેષ્ઠ પાંડવો અને કુરુવંશના આનંદો પાસેથી વિદાય લઈ, રાજસિંહ (યુધિષ્ઠિર)ની આજ્ઞાથી જવા યોગ્ય છે.
3.6.18
एवमुक्तस्तु विदुरो धीमान्स्वजनवत्सलः ।
युधिष्ठिरस्यानुमते पुनरायाद्गजाह्वयम् ॥ ३.६.१८ ॥
આ રીતે કહેવાયેલા બુદ્ધિમાન અને સ્વજનો પ્રત્યે સ્નેહાળ વિદુર, યુધિષ્ઠિરની અનુમતિથી ફરી ગજાહ્વય (હસ્તિનાપુર) તરફ પાછા ફર્યા.
3.6.19
तमब्रवीन्महातेजा धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
दिष्ट्या प्राप्तोसि धर्मज्ञ दिष्ट्या स्मरसि मेऽनघ ॥ ३.६.१९ ॥
મહાતેજસ્વી અંબિકાપુત્ર ધૃતરાષ્ટ્રે તેને કહ્યું: 'સદ્ભાગ્યે તું આવ્યો, ધર્મજ્ઞ! સદ્ભાગ્યે, હે નિર્દોષ, તું મને યાદ કરે છે.'
3.6.20
अद्य चाहं दिवारात्रौ त्वत्कृते भरतर्षभ ।
प्रजागरे प्रपश्यामि विचित्रं देहमात्मनः ॥ ३.६.२० ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, આજે હું તારા કારણે દિવસ-રાત જાગરણમાં રહીને મારા શરીરને વિચિત્ર રીતે જોઉં છું.
3.6.21
सोङ्कमानीय विदुरं मूर्धन्याघ्राय चैव ह ।
क्षम्यतामिति चोवाचयदुक्तोसि मयाऽनघ ॥ ३.६.२१ ॥
તેણે વિદુરને ખોળામાં લઈને, માથું સૂંઘીને કહ્યું, 'મેં તને જે કહ્યું તે ક્ષમા કર, હે નિર્દોષ.'
3.6.22
क्षान्तमेव मया राजन्गुरुर्मे परमो भवान् ।
तथाऽहमागतः शीघ्रं त्वद्दर्शनपरायणः ॥ ३.६.२२ ॥
હે રાજા, મેં તો પહેલેથી ક્ષમા કરી દીધી છે; આપ મારા પરમ ગુરુ છો. તેથી આપને જોવાની ઇચ્છાથી હું તરત આવ્યો.
3.6.23
भवन्ति हि नरव्याघ्र पुरुषा धर्मचेतनाः ।
दीनानुकम्पिनो राजन्नात्र कार्या विचारणा ॥ ३.६.२३ ॥
હે નરવ્યાઘ્ર, ધર્મમાં ચિત્ત રાખનારા અને દીનો પર દયા રાખનારા પુરુષો હોય છે. હે રાજા, એમાં વિચાર કરવાની જરૂર નથી.
3.6.24
पाण्डोः पुत्रा यादृशास्ते तादृशा मे सुतास्तव ।
दीना इतीव मे बुद्धिरभिपन्नाऽद्य तान्प्रति ॥ ३.६.२४ ॥
પાંડુના પુત્રો જેવા છે, તેવા જ મારા અને તારા પુત્રો છે. આજે મારી બુદ્ધિ તેમના વિશે માને છે કે તેઓ દીન છે.
3.6.25
अन्योन्यमनुनीयैवं भ्रातरौ द्वौ महाद्युती ।
विदुरो धृतराष्ट्रश्च लेभाते परमां मुदम् ॥ ३.६.२५ ॥
આ રીતે એકબીજાને મનાવીને તે બે મહાતેજસ્વી ભાઈઓ, વિદુર અને ધૃતરાષ્ટ્ર, પરમ આનંદ પામ્યા.