మహాభారతం · అధ్యాయం 3.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.6.1
गते तु विदुरे राजन्नाश्रमं पाण्डवान्प्रति ।
धृतराष्ट्रो महाप्राज्ञः पर्यतप्यत दुर्मनाः ॥ ३.६.१ ॥
రాజా, విదురుడు పాండవుల ఆశ్రమానికి వెళ్ళిపోయాక, మహాప్రాజ్ఞుడైన ధృతరాష్ట్రుడు మనసు కలత చెంది తీవ్రంగా సంతాపపడ్డాడు.
3.6.2
विदुरस्य प्रभावं च सन्धिविग्रहकारितम् ।
विवृद्धिं च परां मत्वा पाण्डवानां भविष्यति ॥ ३.६.२ ॥
విదురుని ప్రభావాన్ని, సంధి యుద్ధాలను నడిపించగల ఆయన శక్తిని, పాండవుల మహోన్నత అభివృద్ధి రాబోతున్నదని భావించి—
3.6.3
स सभाद्वारमागम्य विदुरस्मारमोहितः ।
समक्षं पार्थिवेनद्राणां विसंज्ञः प्रापतद्भुवि ॥ ३.६.३ ॥
ఆయన సభాద్వారం చేరి విదురుని స్మరణతో మోహితుడై, రాజుల సమక్షంలోనే స్పృహ తప్పి నేలపై పడిపోయాడు.
3.6.4
स तु लब्ध्वा चिरात्संज्ञां समुत्थाय महीतलात् ।
समीपोपस्थितं राजा संजयं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.६.४ ॥
ఆయన చాలాసేపటికి స్పృహ పొంది నేలనుండి లేచి, దగ్గర నిలిచి ఉన్న సంజయునితో రాజు ఇలా అన్నాడు.
3.6.5
भ्राता मम सुहृच्चैव साक्षाद्धर्म इवापरः ।
तस्य स्मृत्याऽद्य सुभृशं हृदयं दीर्यतीवमे ॥ ३.६.५ ॥
నా సోదరుడు, మిత్రుడు, ప్రత్యక్షంగా మరో ధర్మమే వంటివాడు; అతన్ని స్మరించడంతో ఈరోజు నా హృదయం పగిలిపోతున్నట్లుగా ఉంది.
3.6.6
तमानय स्वधर्मज्ञं मम भ्रातरमाशु वै ।
इति ब्रुवन्स नृपतिः कृपणं पर्यदेवयत् ॥ ३.६.६ ॥
'స్వధర్మం తెలిసిన నా సోదరుడిని వెంటనే తీసుకురండి' అని అంటూ ఆ రాజు దీనంగా విలపించాడు.
3.6.7
पश्चात्तापाभिसंतप्तो विदुरस्मारमोहितः ।
भ्रातृश्नेहादिदं राजा संजयं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.६.७ ॥
పశ్చాత్తాపంతో దహించుకుపోతూ, విదురుని స్మృతిలో మోహితుడైన రాజు సోదర ప్రేమతో సంజయునితో ఈ మాటలు పలికాడు.
3.6.8
गच्छ संजय जानीहि भ्रातरं विदुरं मम ।
यदि जीवति रोषेण मया पापेन निर्धुतः ॥ ३.६.८ ॥
సంజయా, వెళ్ళు. నా సోదరుడు విదురుడు బ్రతికి ఉన్నాడో లేదో తెలుసుకో; పాపినైన నేను కోపంతో అతన్ని తరిమివేశాను.
3.6.9
न हि तेन मम भ्रात्रा सुसूक्ष्ममपि किंचन ।
व्यलीकं कृतपूर्वं वै प्राज्ञेनामितबुद्धिना ॥ ३.६.९ ॥
నా సోదరుడు, ప్రాజ్ఞుడు, అమితబుద్ధిమంతుడు, నాకు ఎప్పుడూ ఎంతో సూక్ష్మమైన అపరాధమూ చేయలేదు.
3.6.10
स व्यलीकं कथं प्राप्तो मत्तः परमबुद्धिमान् ।
न जह्माज्जीवितं प्राज्ञ तं गच्छानय संजय ॥ ३.६.१० ॥
ఆ పరమ బుద్ధిమంతుడు నా నుండి ఎలా అపరాధం పొందగలడు? ప్రాజ్ఞా, అతడు ప్రాణాలు విడిచిపెట్టడు. సంజయా, వెళ్ళి అతన్ని తీసుకురా.
3.6.11
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राज्ञस्तमनुमान्य च ।
संजयो बाढमित्युक्त्वा प्राद्रवत्काम्यकं प्रति ॥ ३.६.११ ॥
రాజు ఆ మాటలు విని, అతనికి అంగీకరించి, 'బాగు' అని సంజయుడు కామ్యకవనం వైపు వేగంగా వెళ్ళాడు.
3.6.12
सोऽचिरेण समासाद्य तद्वनं यत्र पाण्डवाः ।
रौरवाजिनसंवीतं ददर्शाथ युधिष्ठिरम् ॥ ३.६.१२ ॥
అతడు త్వరగా పాండవులున్న ఆ వనాన్ని చేరి, రురు మృగచర్మం ధరించిన యుధిష్ఠిరుని చూశాడు.
3.6.13
विदुरेण सहासीनं ब्राह्मणैश्च सहस्रशः ।
भ्रातृभिश्चाभिसंगुप्तं देवैरिव पुरंदरम् ॥ ३.६.१३ ॥
విదురునితో కలిసి కూర్చుని ఉన్నవాడు, వేలాది బ్రాహ్మణులతో, సోదరులతో చుట్టుముట్టబడినవాడు, దేవతలతో చుట్టుముట్టబడిన పురందరుడు (ఇంద్రుడు) వలె ఉన్నాడు.
3.6.14
युधिष्ठिरमुपागम्य पूजयामास संजयः ।
भीमार्जुनयमाश्चापि तद्युक्तं प्रतिपेदिरे ॥ ३.६.१४ ॥
సంజయుడు యుధిష్ఠిరుని సమీపించి ఆయనను సత్కరించాడు; భీమ, అర్జున, యమలు కూడా తగిన రీతిలో ఆయనను గౌరవించారు.
3.6.15
राज्ञा पृष्टः स कुशलं सुखासीनश्च संजयः ।
शशंसागमने हेतुमिदं चैवाब्रवीद्वचः ॥ ३.६.१५ ॥
రాజు క్షేమం అడిగినప్పుడు, సుఖంగా కూర్చున్న సంజయుడు తన రాకకు కారణాన్ని చెప్పి ఈ మాటలు పలికాడు.
3.6.16
राजा स्मरति ते क्षत्तर्धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
तं पश्य गत्वा त्वं क्षिप्रं संजीवय च पार्थिवम् ॥ ३.६.१६ ॥
ఓ క్షత్తా, అంబిక కుమారుడైన రాజు ధృతరాష్ట్రుడు నిన్ను గుర్తు చేసుకుంటున్నాడు. త్వరగా వెళ్లి ఆ రాజును చూసి అతడిని తిరిగి జీవింపజేయి.
3.6.17
सोऽनुमान्य नरश्रेष्ठान्पाण्डवान्कुरुनन्दनान् ।
नियोगाद्राजसिंहस्य गन्तुमर्हसि सत्तम् ॥ ३.६.१७ ॥
ఓ సత్తమా, నీవు ఆ నరశ్రేష్ఠులైన పాండవులు, కురువంశానందులైన వారి నుండి సెలవు తీసుకుని, రాజసింహుని (యుధిష్ఠిరుని) ఆజ్ఞతో వెళ్లడానికి తగినవాడివి.
3.6.18
एवमुक्तस्तु विदुरो धीमान्स्वजनवत्सलः ।
युधिष्ठिरस्यानुमते पुनरायाद्गजाह्वयम् ॥ ३.६.१८ ॥
ఇలా చెప్పబడిన బుద్ధిమంతుడైన విదురుడు, తన బంధువులపై ప్రేమగల వాడై, యుధిష్ఠిరుని అనుమతితో మళ్లీ గజాహ్వయానికి (హస్తినాపురానికి) తిరిగి వెళ్లాడు.
3.6.19
तमब्रवीन्महातेजा धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
दिष्ट्या प्राप्तोसि धर्मज्ञ दिष्ट्या स्मरसि मेऽनघ ॥ ३.६.१९ ॥
మహాతేజస్వి అంబికా కుమారుడు ధృతరాష్ట్రుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు: 'అదృష్టవశాత్తు నీవు వచ్చావు, ధర్మజ్ఞుడా! అదృష్టవశాత్తు, నిర్దోషుడా, నీవు నన్ను గుర్తుంచుకుంటున్నావు.'
3.6.20
अद्य चाहं दिवारात्रौ त्वत्कृते भरतर्षभ ।
प्रजागरे प्रपश्यामि विचित्रं देहमात्मनः ॥ ३.६.२० ॥
భరతశ్రేష్ఠుడా, ఈ రోజు నేను నీ కారణంగా రాత్రింబవళ్లు నిద్రలేకుండా ఉండి నా శరీరాన్ని వింతగా చూస్తున్నాను.
3.6.21
सोङ्कमानीय विदुरं मूर्धन्याघ्राय चैव ह ।
क्षम्यतामिति चोवाचयदुक्तोसि मयाऽनघ ॥ ३.६.२१ ॥
అతను విదురుని ఒడిలోకి తీసుకుని, తల వాసన చూసి, 'నేను నీతో అన్నదాన్ని క్షమించు, నిర్దోషుడా' అన్నాడు.
3.6.22
क्षान्तमेव मया राजन्गुरुर्मे परमो भवान् ।
तथाऽहमागतः शीघ्रं त्वद्दर्शनपरायणः ॥ ३.६.२२ ॥
రాజా, నేను ఇప్పటికే క్షమించాను; మీరు నా పరమ గురువు. అందుకే మిమ్మల్ని చూడాలనే ఆసక్తితో త్వరగా వచ్చాను.
3.6.23
भवन्ति हि नरव्याघ्र पुरुषा धर्मचेतनाः ।
दीनानुकम्पिनो राजन्नात्र कार्या विचारणा ॥ ३.६.२३ ॥
నరశ్రేష్ఠుడా, ధర్మంలో మనసు ఉంచి దీనులపై దయ చూపే పురుషులు ఉంటారు. రాజా, ఇందులో విచారణ అక్కర్లేదు.
3.6.24
पाण्डोः पुत्रा यादृशास्ते तादृशा मे सुतास्तव ।
दीना इतीव मे बुद्धिरभिपन्नाऽद्य तान्प्रति ॥ ३.६.२४ ॥
పాండు కుమారులు ఎలాంటివారో, అలాగే నా కుమారులు మరియు నీ కుమారులు. ఈ రోజు నా బుద్ధి వారిపట్ల వారు దీనులని భావిస్తోంది.
3.6.25
अन्योन्यमनुनीयैवं भ्रातरौ द्वौ महाद्युती ।
विदुरो धृतराष्ट्रश्च लेभाते परमां मुदम् ॥ ३.६.२५ ॥
ఇలా ఒకరినొకరు సముదాయించుకొని, ఆ ఇద్దరు మహాతేజస్వులైన సోదరులు, విదురుడు మరియు ధృతరాష్ట్రుడు, పరమానందాన్ని పొందారు.