มหาภารตะ · อัธยายะ 3.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.6.1
गते तु विदुरे राजन्नाश्रमं पाण्डवान्प्रति ।
धृतराष्ट्रो महाप्राज्ञः पर्यतप्यत दुर्मनाः ॥ ३.६.१ ॥
โอ้พระราชา เมื่อวิทุระเดินทางไปยังอาศรมของปาณฑพแล้ว พระธฤตราษฎร์ผู้มีปัญญายิ่ง มีจิตกลัดกลุ้ม ก็เศร้าโศกอย่างยิ่ง
3.6.2
विदुरस्य प्रभावं च सन्धिविग्रहकारितम् ।
विवृद्धिं च परां मत्वा पाण्डवानां भविष्यति ॥ ३.६.२ ॥
เมื่อคิดถึงอำนาจของวิทุระซึ่งอาจก่อให้เกิดทั้งสันติภาพและสงคราม และความเจริญรุ่งเรืองอย่างสูงสุดที่ปาณฑพกำลังจะได้รับ
3.6.3
स सभाद्वारमागम्य विदुरस्मारमोहितः ।
समक्षं पार्थिवेनद्राणां विसंज्ञः प्रापतद्भुवि ॥ ३.६.३ ॥
เมื่อมาถึงประตูท้องพระโรงสภา ใจถูกความทรงจำถึงวิทุระรบกวน พระองค์ก็ล้มลงกับพื้นต่อหน้าเหล่าเจ้าแผ่นดินโดยไร้สติ
3.6.4
स तु लब्ध्वा चिरात्संज्ञां समुत्थाय महीतलात् ।
समीपोपस्थितं राजा संजयं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.६.४ ॥
ครั้นนานจึงได้สติคืนมา พระราชาลุกขึ้นจากพื้นดิน แล้วตรัสถ้อยคำเหล่านี้แก่สัญชัยผู้ยืนอยู่ใกล้พระองค์
3.6.5
भ्राता मम सुहृच्चैव साक्षाद्धर्म इवापरः ।
तस्य स्मृत्याऽद्य सुभृशं हृदयं दीर्यतीवमे ॥ ३.६.५ ॥
พี่ชายและมิตรแท้ของเราผู้นั้น เปรียบเสมือนธรรมะเองในอีกรูปหนึ่ง เมื่อระลึกถึงเขาในวันนี้ หัวใจของเรากำลังแตกสลายไปเสียแล้ว
3.6.6
तमानय स्वधर्मज्ञं मम भ्रातरमाशु वै ।
इति ब्रुवन्स नृपतिः कृपणं पर्यदेवयत् ॥ ३.६.६ ॥
จงรีบนำพี่ชายของเราผู้รู้จักธรรมะของตนมาเถิด พระราชาตรัสอย่างนี้แล้วก็คร่ำครวญอย่างน่าสงสาร
3.6.7
पश्चात्तापाभिसंतप्तो विदुरस्मारमोहितः ।
भ्रातृश्नेहादिदं राजा संजयं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.६.७ ॥
พระราชาถูกความเสียใจเผาผลาญ ถูกความทรงจำถึงวิทุระรบกวน ด้วยความรักใคร่ต่อพี่ชาย จึงตรัสถ้อยคำเหล่านี้แก่สัญชัย
3.6.8
गच्छ संजय जानीहि भ्रातरं विदुरं मम ।
यदि जीवति रोषेण मया पापेन निर्धुतः ॥ ३.६.८ ॥
สัญชัยเอ๋ย จงไปสืบดูว่าพี่ชายของเราวิทุระยังมีชีวิตอยู่หรือไม่ เราผู้บาปได้ขับไล่เขาไปด้วยความโกรธ
3.6.9
न हि तेन मम भ्रात्रा सुसूक्ष्ममपि किंचन ।
व्यलीकं कृतपूर्वं वै प्राज्ञेनामितबुद्धिना ॥ ३.६.९ ॥
พี่ชายของเราผู้นั้นทั้งฉลาดและมีปัญญาไร้ขอบเขต ไม่เคยทำผิดต่อเราแม้เพียงเล็กน้อยเลยแม้สักครั้ง
3.6.10
स व्यलीकं कथं प्राप्तो मत्तः परमबुद्धिमान् ।
न जह्माज्जीवितं प्राज्ञ तं गच्छानय संजय ॥ ३.६.१० ॥
ผู้มีปัญญาสูงสุดเช่นนั้น จะไปทำผิดต่อเราได้อย่างไร โอ้ผู้มีปัญญาเอ๋ย เขาจะไม่สละชีวิตของตนเป็นแน่ สัญชัยเอ๋ย จงไปและนำเขากลับมาเถิด
3.6.11
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राज्ञस्तमनुमान्य च ।
संजयो बाढमित्युक्त्वा प्राद्रवत्काम्यकं प्रति ॥ ३.६.११ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของพระราชาและได้รับความเห็นชอบจากพระองค์แล้ว สัญชัยกล่าวว่า "ดีแล้ว" แล้วรีบมุ่งไปยังป่ากาม्यกะ
3.6.12
सोऽचिरेण समासाद्य तद्वनं यत्र पाण्डवाः ।
रौरवाजिनसंवीतं ददर्शाथ युधिष्ठिरम् ॥ ३.६.१२ ॥
ไม่นานนักเขาก็มาถึงป่านั้นซึ่งเป็นที่อยู่ของปาณฑพ และที่นั่นเขาได้เห็นยุธิษฐิระสวมหนังกวางรุรุ
3.6.13
विदुरेण सहासीनं ब्राह्मणैश्च सहस्रशः ।
भ्रातृभिश्चाभिसंगुप्तं देवैरिव पुरंदरम् ॥ ३.६.१३ ॥
ประทับนั่งอยู่กับวิทุระ มีพราหมณ์นับพันล้อมรอบ และมีพี่น้องคุ้มกัน เปรียบเหมือนพระอินทร์ผู้ทำลายเมืองทั้งหลาย ที่เหล่าเทพพิทักษ์รักษาอยู่
3.6.14
युधिष्ठिरमुपागम्य पूजयामास संजयः ।
भीमार्जुनयमाश्चापि तद्युक्तं प्रतिपेदिरे ॥ ३.६.१४ ॥
สัญชัยเข้าไปหายุธิษฐิระและถวายความเคารพ ภีมะ อรชุน และฝาแฝดก็ทักทายเขาตามสมควรแก่ธรรมเนียมเช่นกัน
3.6.15
राज्ञा पृष्टः स कुशलं सुखासीनश्च संजयः ।
शशंसागमने हेतुमिदं चैवाब्रवीद्वचः ॥ ३.६.१५ ॥
เมื่อพระราชาทรงถามถึงความสุขสบายของเขา สัญชัยซึ่งนั่งอย่างสบายจึงเล่าถึงเหตุผลของการมาเยือน และกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
3.6.16
राजा स्मरति ते क्षत्तर्धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
तं पश्य गत्वा त्वं क्षिप्रं संजीवय च पार्थिवम् ॥ ३.६.१६ ॥
โอ้กษัตตฤ พระธฤตราษฎร์ผู้เป็นโอรสของอัมพิกา ทรงระลึกถึงท่าน จงรีบไปพบพระราชาองค์นั้น และช่วยให้พระองค์ฟื้นคืนชีวิตเถิด
3.6.17
सोऽनुमान्य नरश्रेष्ठान्पाण्डवान्कुरुनन्दनान् ।
नियोगाद्राजसिंहस्य गन्तुमर्हसि सत्तम् ॥ ३.६.१७ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่คนดี ท่านควรลาปาณฑพ ผู้เป็นบุรุษอันประเสริฐและเป็นความยินดีของตระกูลกุรุ แล้วไปตามคำสั่งของราชสีห์แห่งกษัตริย์เถิด
3.6.18
एवमुक्तस्तु विदुरो धीमान्स्वजनवत्सलः ।
युधिष्ठिरस्यानुमते पुनरायाद्गजाह्वयम् ॥ ३.६.१८ ॥
เมื่อได้รับคำกล่าวเช่นนั้น วิทุระผู้ปราดเปรื่องและรักใคร่ญาติพี่น้อง ด้วยความเห็นชอบของยุธิษฐิระ จึงกลับไปยังคชาหวัย (หัสตินาปุระ) อีกครั้ง
3.6.19
तमब्रवीन्महातेजा धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
दिष्ट्या प्राप्तोसि धर्मज्ञ दिष्ट्या स्मरसि मेऽनघ ॥ ३.६.१९ ॥
พระธฤตราษฎร์ โอรสของอัมพิกา ผู้มีพระเดชานุภาพยิ่ง ตรัสกับวิทุระว่า "โชคดีที่ท่านมาถึงแล้ว ผู้รู้ธรรมะเอ๋ย โชคดีที่ท่านยังระลึกถึงเรา โอ้ผู้ไร้มลทินเอ๋ย"
3.6.20
अद्य चाहं दिवारात्रौ त्वत्कृते भरतर्षभ ।
प्रजागरे प्रपश्यामि विचित्रं देहमात्मनः ॥ ३.६.२० ॥
และในวันนี้ โอ้ผู้ประเสริฐแห่งตระกูลภรตะ เพราะท่าน เราจึงเห็นร่างกายของตนเองแปลกประหลาดไป ทั้งกลางวันและกลางคืน ในความนอนไม่หลับ
3.6.21
सोङ्कमानीय विदुरं मूर्धन्याघ्राय चैव ह ।
क्षम्यतामिति चोवाचयदुक्तोसि मयाऽनघ ॥ ३.६.२१ ॥
ธฤตราษฎร์ดึงวิทุระขึ้นมาบนตัก ดมศีรษะของเขา แล้วกล่าวว่า "โปรดยกโทษให้แก่คำที่ข้าพเจ้าได้พูดกับท่านเถิด ผู้ไร้บาปเอ๋ย"
3.6.22
क्षान्तमेव मया राजन्गुरुर्मे परमो भवान् ।
तथाऽहमागतः शीघ्रं त्वद्दर्शनपरायणः ॥ ३.६.२२ ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าพเจ้าได้ยกโทษให้แล้วอย่างแน่นอน ท่านคือครูผู้สูงสุดของข้าพเจ้า และเพราะเหตุนั้นข้าพเจ้าจึงรีบมา ด้วยใจจดจ่อที่จะได้เห็นท่าน
3.6.23
भवन्ति हि नरव्याघ्र पुरुषा धर्मचेतनाः ।
दीनानुकम्पिनो राजन्नात्र कार्या विचारणा ॥ ३.६.२३ ॥
ผู้ชายบางคนเป็นเช่นนั้นเอง ผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์เอ๋ย จิตใจของพวกเขายึดมั่นในธรรม และแสดงความเมตตาต่อผู้ที่ตกยาก ข้าแต่พระราชา ในเรื่องนี้ไม่จำเป็นต้องพิจารณาไตร่ตรองใดอีก
3.6.24
पाण्डोः पुत्रा यादृशास्ते तादृशा मे सुतास्तव ।
दीना इतीव मे बुद्धिरभिपन्नाऽद्य तान्प्रति ॥ ३.६.२४ ॥
บุตรของปาณฑุเป็นเช่นใด บุตรของข้าพเจ้าและบุตรของท่านก็เป็นเช่นนั้น วันนี้ใจของข้าพเจ้าคิดเช่นนี้ว่า พวกเขาผู้ตกยากได้ตกอยู่ในภาวะคับขันเหลือเกิน และข้าพเจ้าจึงรู้สึกสงสารพวกเขา
3.6.25
अन्योन्यमनुनीयैवं भ्रातरौ द्वौ महाद्युती ।
विदुरो धृतराष्ट्रश्च लेभाते परमां मुदम् ॥ ३.६.२५ ॥
พี่น้องทั้งสองผู้รุ่งโรจน์ยิ่ง คือวิทุระและธฤตราษฎร์ ต่างปลอบประโลมซึ่งกันและกันดังนี้ แล้วก็ได้รับความยินดีอันสูงสุด