മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.6.1
गते तु विदुरे राजन्नाश्रमं पाण्डवान्प्रति ।
धृतराष्ट्रो महाप्राज्ञः पर्यतप्यत दुर्मनाः ॥ ३.६.१ ॥
രാജാവേ, വിദുരൻ പാണ്ഡവരുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയ ശേഷം, മഹാപ്രാജ്ഞനായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ മനസ്സുലഞ്ഞ് അത്യന്തം വേദനിച്ചു.
3.6.2
विदुरस्य प्रभावं च सन्धिविग्रहकारितम् ।
विवृद्धिं च परां मत्वा पाण्डवानां भविष्यति ॥ ३.६.२ ॥
വിദുരന്റെ സ്വാധീനവും, സന്ധിയും യുദ്ധവും നടത്തുവാൻ കഴിവുള്ളതും, പാണ്ഡവരുടെ മഹത്തായ വളർച്ച ഭാവിയിൽ ഉണ്ടാകുമെന്നതും ചിന്തിച്ച്—
3.6.3
स सभाद्वारमागम्य विदुरस्मारमोहितः ।
समक्षं पार्थिवेनद्राणां विसंज्ञः प्रापतद्भुवि ॥ ३.६.३ ॥
അദ്ദേഹം സഭയുടെ വാതിൽക്കൽ എത്തി വിദുരനെക്കുറിച്ചുള്ള ഓർമ്മയാൽ മോഹിതനായി, രാജാക്കന്മാരുടെ മുന്നിൽവെച്ചുതന്നെ ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട് നിലത്തുവീണു.
3.6.4
स तु लब्ध्वा चिरात्संज्ञां समुत्थाय महीतलात् ।
समीपोपस्थितं राजा संजयं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.६.४ ॥
ദീർഘനേരത്തിനു ശേഷം ബോധം വീണ്ടെടുത്ത് നിലത്തുനിന്ന് എഴുന്നേറ്റ രാജാവ്, അടുത്തു നിന്നിരുന്ന സഞ്ജയനോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
3.6.5
भ्राता मम सुहृच्चैव साक्षाद्धर्म इवापरः ।
तस्य स्मृत्याऽद्य सुभृशं हृदयं दीर्यतीवमे ॥ ३.६.५ ॥
എന്റെ സഹോദരനും സുഹൃത്തും സാക്ഷാൽ മറ്റൊരു ധർമ്മം പോലെയാണ്; അവനെക്കുറിച്ചുള്ള ഓർമ്മയാൽ ഇന്ന് എന്റെ ഹൃദയം പിളരുന്നതുപോലെ വേദനിക്കുന്നു.
3.6.6
तमानय स्वधर्मज्ञं मम भ्रातरमाशु वै ।
इति ब्रुवन्स नृपतिः कृपणं पर्यदेवयत् ॥ ३.६.६ ॥
'സ്വധർമ്മം അറിയുന്ന എന്റെ സഹോദരനെ വേഗം കൊണ്ടുവരൂ' എന്നു പറഞ്ഞുകൊണ്ട് ആ രാജാവ് ദീനമായി വിലപിച്ചു.
3.6.7
पश्चात्तापाभिसंतप्तो विदुरस्मारमोहितः ।
भ्रातृश्नेहादिदं राजा संजयं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.६.७ ॥
പശ്ചാത്താപത്താൽ വെന്തുരുകിയും വിദുരന്റെ ഓർമ്മയിൽ മോഹിതനായും രാജാവ് സഹോദരസ്നേഹത്താൽ സഞ്ജയനോട് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
3.6.8
गच्छ संजय जानीहि भ्रातरं विदुरं मम ।
यदि जीवति रोषेण मया पापेन निर्धुतः ॥ ३.६.८ ॥
സഞ്ജയാ, പോകൂ. എന്റെ സഹോദരൻ വിദുരൻ ജീവനോടെയുണ്ടോ എന്ന് അറിയൂ; പാപിയായ ഞാൻ കോപത്താൽ അവനെ പുറത്താക്കി.
3.6.9
न हि तेन मम भ्रात्रा सुसूक्ष्ममपि किंचन ।
व्यलीकं कृतपूर्वं वै प्राज्ञेनामितबुद्धिना ॥ ३.६.९ ॥
എന്റെ ആ സഹോദരൻ, പ്രാജ്ഞനും അളവറ്റ ബുദ്ധിയുള്ളവനും, എനിക്ക് ഒരിക്കലും ചെറിയൊരു തെറ്റുപോലും ചെയ്തിട്ടില്ല.
3.6.10
स व्यलीकं कथं प्राप्तो मत्तः परमबुद्धिमान् ।
न जह्माज्जीवितं प्राज्ञ तं गच्छानय संजय ॥ ३.६.१० ॥
ആ പരമബുദ്ധിമാൻ എന്നിൽനിന്ന് എങ്ങനെ തെറ്റ് നേടും? പ്രാജ്ഞാ, അവൻ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കില്ല. സഞ്ജയാ, പോയി അവനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവരൂ.
3.6.11
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राज्ञस्तमनुमान्य च ।
संजयो बाढमित्युक्त्वा प्राद्रवत्काम्यकं प्रति ॥ ३.६.११ ॥
രാജാവിന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അവനെ അനുനയിപ്പിച്ച്, 'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞ് സഞ്ജയൻ കാമ്യകവനത്തിലേക്ക് വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.
3.6.12
सोऽचिरेण समासाद्य तद्वनं यत्र पाण्डवाः ।
रौरवाजिनसंवीतं ददर्शाथ युधिष्ठिरम् ॥ ३.६.१२ ॥
അവൻ വേഗം പാണ്ഡവർ ഉണ്ടായിരുന്ന ആ വനത്തിൽ എത്തി, രുരുമാനിന്റെ തോൽ ധരിച്ച യുധിഷ്ഠിരനെ കണ്ടു.
3.6.13
विदुरेण सहासीनं ब्राह्मणैश्च सहस्रशः ।
भ्रातृभिश्चाभिसंगुप्तं देवैरिव पुरंदरम् ॥ ३.६.१३ ॥
വിദുരനോടൊപ്പം ഇരിക്കുന്നവനും ആയിരക്കണക്കിന് ബ്രാഹ്മണരാലും സഹോദരന്മാരാലും സംരക്ഷിതനും, ദേവന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട പുരന്ദരനെപ്പോലെയുള്ളവനുമായ അദ്ദേഹം.
3.6.14
युधिष्ठिरमुपागम्य पूजयामास संजयः ।
भीमार्जुनयमाश्चापि तद्युक्तं प्रतिपेदिरे ॥ ३.६.१४ ॥
സഞ്ജയൻ യുധിഷ്ഠിരന്റെ അടുത്തെത്തി അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു; ഭീമനും അർജുനനും യമരും യഥോചിതം ആദരിച്ചു.
3.6.15
राज्ञा पृष्टः स कुशलं सुखासीनश्च संजयः ।
शशंसागमने हेतुमिदं चैवाब्रवीद्वचः ॥ ३.६.१५ ॥
രാജാവ് ക്ഷേമം അന്വേഷിച്ചപ്പോൾ, സുഖമായി ഇരുന്ന സഞ്ജയൻ തന്റെ വരവിന്റെ കാരണം പറഞ്ഞ് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
3.6.16
राजा स्मरति ते क्षत्तर्धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
तं पश्य गत्वा त्वं क्षिप्रं संजीवय च पार्थिवम् ॥ ३.६.१६ ॥
ക്ഷത്താവേ, അംബികയുടെ പുത്രനായ രാജാവ് ധൃതരാഷ്ട്രൻ നിന്നെ സ്മരിക്കുന്നു. വേഗം പോയി ആ രാജാവിനെ കണ്ട് അദ്ദേഹത്തെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കൂ.
3.6.17
सोऽनुमान्य नरश्रेष्ठान्पाण्डवान्कुरुनन्दनान् ।
नियोगाद्राजसिंहस्य गन्तुमर्हसि सत्तम् ॥ ३.६.१७ ॥
ഹേ സത്തമാ, നരശ്രേഷ്ഠരായ പാണ്ഡവരോടും കുരുവംശത്തിന്റെ ആനന്ദങ്ങളോടും അനുവാദം വാങ്ങി, രാജസിംഹന്റെ (യുധിഷ്ഠിരന്റെ) കല്പനയാൽ നീ പോകേണ്ടതാണ്.
3.6.18
एवमुक्तस्तु विदुरो धीमान्स्वजनवत्सलः ।
युधिष्ठिरस्यानुमते पुनरायाद्गजाह्वयम् ॥ ३.६.१८ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട ബുദ്ധിമാനായ വിദുരൻ, സ്വജനങ്ങളോട് വാത്സല്യമുള്ളവനായി, യുധിഷ്ഠിരന്റെ സമ്മതത്തോടെ വീണ്ടും ഗജാഹ്വയത്തിലേക്ക് (ഹസ്തിനാപുരത്തിലേക്ക്) മടങ്ങി.
3.6.19
तमब्रवीन्महातेजा धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
दिष्ट्या प्राप्तोसि धर्मज्ञ दिष्ट्या स्मरसि मेऽनघ ॥ ३.६.१९ ॥
മഹാതേജസ്വിയായ അംബികാപുത്രൻ ധൃതരാഷ്ട്രൻ അവനോടു പറഞ്ഞു: 'ഭാഗ്യത്താൽ നീ എത്തി, ധർമ്മജ്ഞാ! ഭാഗ്യത്താൽ നീ എന്നെ ഓർക്കുന്നു, നിർദോഷാ.'
3.6.20
अद्य चाहं दिवारात्रौ त्वत्कृते भरतर्षभ ।
प्रजागरे प्रपश्यामि विचित्रं देहमात्मनः ॥ ३.६.२० ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഇന്ന് ഞാൻ നിന്നെക്കുറിച്ച് പകലും രാത്രിയും ഉറക്കമില്ലാതെ എന്റെ ശരീരം വിചിത്രമായി കാണുന്നു.
3.6.21
सोङ्कमानीय विदुरं मूर्धन्याघ्राय चैव ह ।
क्षम्यतामिति चोवाचयदुक्तोसि मयाऽनघ ॥ ३.६.२१ ॥
അവൻ വിദുരനെ മടിയിലെടുത്ത്, തലയിൽ മണത്ത്, 'ഞാൻ നിന്നോടു പറഞ്ഞത് ക്ഷമിക്കണം, നിർദോഷാ' എന്നു പറഞ്ഞു.
3.6.22
क्षान्तमेव मया राजन्गुरुर्मे परमो भवान् ।
तथाऽहमागतः शीघ्रं त्वद्दर्शनपरायणः ॥ ३.६.२२ ॥
രാജാവേ, ഞാൻ ഇതിനകം ക്ഷമിച്ചു; അങ്ങ് എന്റെ പരമഗുരുവാണ്. അതിനാൽ അങ്ങയെ കാണുന്നതിന് ഞാൻ വേഗം വന്നു.
3.6.23
भवन्ति हि नरव्याघ्र पुरुषा धर्मचेतनाः ।
दीनानुकम्पिनो राजन्नात्र कार्या विचारणा ॥ ३.६.२३ ॥
നരശ്രേഷ്ഠാ, ധർമ്മത്തിൽ മനസ്സുറപ്പിച്ച് ദീനരിൽ കാരുണ്യമുള്ള പുരുഷന്മാരുണ്ട്. രാജാവേ, ഇതിൽ ആലോചിക്കേണ്ടതില്ല.
3.6.24
पाण्डोः पुत्रा यादृशास्ते तादृशा मे सुतास्तव ।
दीना इतीव मे बुद्धिरभिपन्नाऽद्य तान्प्रति ॥ ३.६.२४ ॥
പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രന്മാർ എങ്ങനെയോ അങ്ങനെ തന്നെയാണ് എന്റെ പുത്രന്മാരും നിന്റെ പുത്രന്മാരും. ഇന്ന് എന്റെ ബുദ്ധി അവരെക്കുറിച്ച് അവർ ദീനരാണെന്നു കരുതുന്നു.
3.6.25
अन्योन्यमनुनीयैवं भ्रातरौ द्वौ महाद्युती ।
विदुरो धृतराष्ट्रश्च लेभाते परमां मुदम् ॥ ३.६.२५ ॥
ഇങ്ങനെ പരസ്പരം അനുനയിപ്പിച്ച്, ആ മഹാതേജസ്വികളായ രണ്ടു സഹോദരന്മാരായ വിദുരനും ധൃതരാഷ്ട്രനും പരമമായ സന്തോഷം നേടി.