ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.60.1
अपक्रान्ते नले राजन्दमयन्ती गतक्लमा ।
अबुध्यत वरारोहा संत्रस्ता विजने वने ॥ ३.६०.१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਨਲ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਥਕਾਵਟ ਲਹਿ ਗਈ ਤਾਂ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਦਮਯੰਤੀ ਜਾਗ ਪਈ; ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਡਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।
3.60.2
अपश्यमाना भर्तारं शोकदुःखसमन्विता ।
प्राक्रोशदुच्चैः संत्रस्ता महाराजेति नैषधम् ॥ ३.६०.२ ॥
ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਦੀ ਹੋਈ, ਸੋਗ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਡਰੀ ਹੋਈ ਦਮਯੰਤੀ ਨੇ 'ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ!' ਕਹਿ ਕੇ ਨਿਸ਼ਧ ਦੇ ਨਲ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਪੁਕਾਰਿਆ।
3.60.3
हा नाथ हा महाराज हा स्वामिन्किं जहासि माम् ।
हा हताऽस्मि विनष्टाऽस्मि भीताऽस्मि विजने वने ॥ ३.६०.३ ॥
ਹਾਏ ਨਾਥ! ਹਾਏ ਮਹਾਰਾਜ! ਹਾਏ ਸੁਆਮੀ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਹਾਏ, ਮੈਂ ਮਾਰੀ ਗਈ, ਮੈਂ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਈ; ਇਸ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਡਰੀ ਹੋਈ ਹਾਂ।
3.60.4
ननु नाम महारज धर्मज्ञः सत्यवागसि ।
कथंविधस्त्वंहि तथा सुप्तामुत्सृज्य मां गतः ॥ ३.६०.४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਤੂੰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ ਨਾ? ਅਜਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਚਲਾ ਗਿਆ?
3.60.5
कथमुत्सृज्यगन्ताऽसि वश्यां भार्यामनुव्रताम् ।
विशेषतो नापकृतः परेणापकृतो ह्यसि ॥ ३.६०.५ ॥
ਆਗਿਆਕਾਰੀ, ਵਰਤਧਾਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਚਲਾ ਗਿਆ? ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ, ਤੇਰਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਪਰ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੁਆਰਾ ਨੁਕਸਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈਂ।
3.60.6
शक्यसे न गिरः सत्याः कर्तुं मयि नरेश्वर ।
यास्त्वया लोकपालानां सन्निधौ कथिताः पुरा ॥ ३.६०.६ ॥
ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ! ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਜੋ ਸੱਚੇ ਬਚਨ ਕਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਬਲ ਨਹੀਂ ਹੈਂ ਕੀ?
3.60.7
नाकाले विहितो मृत्युर्मर्त्यानां पुरुषर्षभ ।
यत्र कान्ता त्वयोत्सृष्टा मुहूर्तमपि जीवति ॥ ३.६०.७ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਅਕਾਲ ਵਿੱਚ ਨਿਯਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਤੁਹਾਡੀ ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਜੀਉਂਦੀ ਹੈ।
3.60.8
पर्याप्तः परिहासोऽयमेतावान्पुरुषर्षभ ।
भृशं भीतास्मि दुर्धर्ष दर्शयात्मानमीश्वर ॥ ३.६०.८ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਮਜ਼ਾਕ ਬਹੁਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਹੇ ਦੁਰਧਰਸ਼, ਹੇ ਈਸ਼ਵਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦਿਖਾਓ; ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਡਰੀ ਹੋਈ ਹਾਂ।
3.60.9
दृश्यसे दृश्यसे राजन्नेष तिष्ठसि नैषध ।
आवार्य गुल्मैरात्मानं किं मां न प्रतिभाषसे ॥ ३.६०.९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਦਿਖ ਰਹੇ ਹੋ, ਦਿਖ ਰਹੇ ਹੋ; ਹੇ ਨੈਸ਼ਧ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ; ਝਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਜਵਾਬ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ?
3.60.10
नृशंसां वत राजेन्द्र यन्मामेवंगतामिह ।
विलपन्तीं समालिङ्ग्य नाश्वासयसि पार्थिव ॥ ३.६०.१० ॥
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਹ ਬੇਰਹਿਮੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਮੈਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਗਲ਼ੇ ਲਗਾ ਕੇ ਦਿਲਾਸਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ।
3.60.11
न शोचाम्यहमात्मानं न चान्यदपि किंचन ।
कथं नु भवितास्येक इति त्वां नृप शोचये ॥ ३.६०.११ ॥
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਲਈ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਇਕੱਲੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੋਗੇ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸੋਗ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।
3.60.12
कथं नु राजंस्तृषितः क्षुक्षितः श्रमकर्शितः ।
सायाह्ने वृक्षमूलेषु मामपश्यन्भविष्यसि ॥ ३.६०.१२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਿਆਸੇ, ਭੁੱਖੇ, ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਰਹੋਗੇ?
3.60.13
ततः सा तीव्रशोकार्ता प्रदीप्तेव च मन्युना ।
इतश्चेतश्च रुदती पर्यधावत दुःखिता ॥ ३.६०.१३ ॥
ਫਿਰ ਤੀਬਰ ਸੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਸੜਦੀ ਹੋਈ ਵਾਂਗ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਦੌੜਨ ਲੱਗੀ।
3.60.14
मुहुरुत्पतते बाला मुहुः पतति विह्वला ।
मुहुरालीयते भीता मुहुः क्रोशति रोदिति ॥ ३.६०.१४ ॥
ਉਹ ਬਾਲਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉੱਠਦੀ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੀ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਡਰ ਕੇ ਚਿੰਬੜ ਜਾਂਦੀ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੀਕ ਕੇ ਰੋਂਦੀ।
3.60.15
अतीव शोकसंतप्ता मुहुर्निःश्वस् विह्वला ।
उवाच भैमी निःश्वस् रोदमाना पतिव्रता ॥ ३.६०.१५ ॥
ਬਹੁਤ ਸੋਗ ਨਾਲ ਤਪੀ ਹੋਈ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਉਕੇ ਭਰਦੀ, ਵਿਆਕੁਲ ਭੀਮ ਦੀ ਧੀ, ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਉਸ ਪਤਿਵਰਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ।
3.60.16
यस्याभिशापाद्दुःखार्तो नैष नन्दति नैषधः ।
तस्य भूतस्य तद्दुःखाद्दुःखमभ्यधिकं भवेत् ॥ ३.६०.१६ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਸਰਾਪ ਕਾਰਨ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਇਹ ਨੈਸ਼ਧ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਸ ਜੀਵ ਨੂੰ ਉਸ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਦੁੱਖ ਹੋਵੇਗਾ।
3.60.17
अपापचेतसं पापो य एवं कृतवान्नलम् ।
तस्माद्दुःखतरं प्राप्य जीवत्वमसुखजीविकाम् ॥ ३.६०.१७ ॥
ਨਿਰਮਲ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨਲ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਾਪੀ, ਇਸ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਦੁਖਦਾਈ ਹਾਲਤ ਪਾ ਕੇ ਸੁਖਹੀਣ ਜੀਵਨ ਜੀਵੇ।
3.60.18
एवं तु विलपन्ती सा राज्ञो भार्या महात्मनः ।
अन्वेषति स्म भर्तारं वने श्वापदसेविते ॥ ३.६०.१८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦੀ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਵਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲੱਗੀ।
3.60.19
उन्मत्तवद्भीमसुता विलपन्ती ततस्ततः ।
हाहा राजन्निति मुहुरितश्चेतश्च धावति ॥ ३.६०.१९ ॥
ਭੀਮ ਦੀ ਧੀ ਪਾਗਲਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦੀ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਦੌੜੀ; "ਹਾਏ ਰਾਜਾ!" ਕਹਿ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੁਕਾਰਦੀ, ਇੱਥੋਂ ਉੱਥੇ ਭੱਜਦੀ ਰਹੀ।
3.60.20
तां शुष्यमाणामत्यर्थं कुररीमिव वाशतीम् ।
करुणं बहुशोचन्तीं विलपन्तीं सुमध्यमाम्। ॥ ३.६०.२० ॥
ਬਹੁਤ ਸੁੱਕਦੀ ਜਾ ਰਹੀ, ਕੁਰਰੀ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਚੀਕਦੀ, ਤਰਸਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸੋਗ ਕਰਦੀ, ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦੀ ਉਸ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ।
3.60.21
सहसाऽभ्यागतां भैमीमभ्याशपरिवर्तिनीम् ।
जग्राहाजगरो ग्राहो महाकायः क्षुधान्वितः ॥ ३.६०.२१ ॥
ਅਚਾਨਕ ਨੇੜੇ ਆਈ, ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਭੀਮ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ, ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਭੁੱਖੇ ਅਜਗਰ ਰੂਪੀ ਗ੍ਰਾਹ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ।
3.60.22
सा ग्रस्यमाना ग्रहेण शोकेन च पराजिता ।
नात्मानं शोचति तथा यथा शोचति नैषधम् ॥ ३.६०.२२ ॥
ਗ੍ਰਾਹ ਦੁਆਰਾ ਫੜੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਹਾਰੀ ਹੋਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਓਨਾ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਜਿੰਨਾ ਨਿਸ਼ਧ (ਨਲ) ਲਈ ਕਰਦੀ ਸੀ।
3.60.23
द्वा नाथ मामिह वने ग्रस्यमानामनागसम् ।
ग्राहेणानेन विजने किमर्थं नानुधावसि ॥ ३.६०.२३ ॥
ਹੇ ਨਾਥ! ਇਸ ਸੁੰਨਸਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਗ੍ਰਾਹ ਦੁਆਰਾ ਫੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਦੌੜ ਕੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ?
3.60.24
कथं भविष्यसि पुनर्मामनुस्मृत्य नैषध ।
कथं भवाञ्जगामाद्य मामुत्सृज्य वने प्रभो।
पापान्मुक्तः पुनर्लब्ध्वा बुद्धिं चोतो धनानि च ॥ ३.६०.२४ ॥
ਹੇ ਨੈਸ਼ਧ! ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੋਗੇ? ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਚਲੇ ਗਏ? ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੋਗੇ?
3.60.25
श्रान्तस्य ते क्षुधार्तस् परिग्लानस्य नैषध ।
कः श्रमं राजशार्दूल नाशयिष्यति तेऽनघ ॥ ३.६०.२५ ॥
ਹੇ ਨੈਸ਼ਧ, ਥੱਕੇ ਹੋਏ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਨਿਢਾਲ ਤੇਰੀ ਥਕਾਵਟ, ਹੇ ਰਾਜਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਕੌਣ ਦੂਰ ਕਰੇਗਾ?
3.60.26
तां तु दृष्ट्वा तथा ग्रस्तामुरगेणायतेक्षणाम् ।
आक्रन्दमानां संश्रुत्य जवेनाभिससार ह ॥ ३.६०.२६ ॥
ਸੱਪ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੜੀ ਗਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਲਾਪ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ।
3.60.27
तां तु दृष्ट्वा तथा ग्रस्तामुरगेणायतेक्षणाम् ।
त्वरमाणो मृगव्याधः संचरन्गहने वने।
समभिक्रम्य वेगेन सत्वरः स वनेचरः ॥ ३.६०.२७ ॥
ਸੱਪ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੜੀ ਗਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਉਹ ਮ੍ਰਿਗ-ਵਿਆਧ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਵੇਗ ਨਾਲ ਉਸ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ।
3.60.28
मुखे तं पाटयामास शस्त्रेण निशितेन च ।
निर्विचेष्टं भुजङ्गं तं विशस् मृगजीवनः ॥ ३.६०.२८ ॥
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਸੱਪ ਦਾ ਮੂੰਹ ਤਿੱਖੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਪਾੜ ਦਿੱਤਾ; ਨਿਸ਼ਚੱਲ ਉਸ ਸੱਪ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਗ-ਜੀਵੀ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
3.60.29
मोक्षयित्वा स तांव्याधः प्रक्षाल्य सलिलेन ह ।
समाश्वास्य कृताहारामथ पप्रच्छ भारत ॥ ३.६०.२९ ॥
ਉਸ ਵਿਆਧ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ ਕੇ, ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲਿਆ ਤਦ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
3.60.30
कस्य त्वं मृगशावाक्षि कथं चास्यागता वनम् ।
कथं चेदं महत्कृच्छ्रं प्राप्तवत्यसि भामिनि ॥ ३.६०.३० ॥
ਹੇ ਮ੍ਰਿਗਸ਼ਾਵਾਕਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈਂ, ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਆਈ? ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ?
3.60.31
दमयन्ती तथा तेन पृच्छ्यमाना विशांपते ।
सर्वमेतद्यथावृत्तमाचचक्षेऽस्य भारत ॥ ३.६०.३१ ॥
ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੀ, ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਦਮਯੰਤੀ ਨੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜੋ ਜਿਵੇਂ ਬੀਤਿਆ ਸੀ ਉਹ ਸਭ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
3.60.32
तामर्धवस्त्रसंवीतां पीनश्रोणिपयोधराम् ।
सुकुमारानवद्याङ्गीं पूर्णचन्द्रनिभाननाम् ॥ ३.६०.३२ ॥
ਅੱਧੇ ਵਸਤਰ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀ, ਭਰੇ ਨੱਛਿਆਂ ਤੇ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨੂੰ (ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ)।
3.60.33
अरालपक्ष्मनयनां तथा मधुरभाषिणीम् ।
लक्षयित्वा मृगव्याधः कामस्य वशमीयिवान् ॥ ३.६०.३३ ॥
ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਵਾਲੇ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਕਾਮ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਗਿਆ।
3.60.34
तामथ श्लक्ष्णया वाचा लुब्धको मृदुपूर्वया ।
सान्त्वयामास कामार्तस्तदबुध्यत भामिनी ॥ ३.६०.३४ ॥
ਫਿਰ ਕਾਮ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਉਸ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਨਰਮੀ ਨਾਲ, ਉਸਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇਣਾ ਚਾਹਿਆ; ਉਸ ਭਾਮਿਨੀ ਨੇ ਇਹ ਸਮਝ ਲਿਆ।
3.60.35
दमयन्त्यपि तं दुष्टमुपलभ्य पतिव्रता ।
तीव्ररोषसमाविष्टा प्रजज्वालेव मन्युना ॥ ३.६०.३५ ॥
ਪਤੀਬਰਤਾ ਦਮਯੰਤੀ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਤੀਬਰ ਰੋਸ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਮਾਨੋ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬਲ ਉੱਠੀ।
3.60.36
स तु पापमतिः क्षुद्रः प्रधर्षयितुमातुरः ।
दुर्धर्षां तर्कयामास दीप्तामग्निशिखामिव ॥ ३.६०.३६ ॥
ਪਰ ਉਹ ਪਾਪੀ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਨੀਚ, ਕਾਮ ਨਾਲ ਤੜਪਦਾ ਉਸ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ; ਪਰ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਲਾਟ ਵਾਂਗ ਉਸ ਨੂੰ ਅਜੇਤੂ ਸਮਝਿਆ।
3.60.37
दमयन्ती तु दुःखार्था पतिराज्यविनाकृता ।
अतीतवाक्यथे काले शशापैनं रुषा किल ॥ ३.६०.३७ ॥
ਪਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਦਮਯੰਤੀ, ਪਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵਿਛੜੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦੇ ਬੈਠੀ।
3.60.38
यथाऽहं नैषधादन्यं मनसाऽपि न चिन्तये ।
तथाऽयं पततां क्षुद्रः परासुर्मृगजीवनः ॥ ३.६०.३८ ॥
ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਨੈਸ਼ਧ (ਨਲ) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਨ ਨਾਲ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਨੀਚ ਘਾਤਕ, ਹਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਜੀਣ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਾਣਹੀਣ ਹੋ ਜਾਵੇ।
3.60.39
उक्तमात्रे तु वचने तया स मृगजीवनः ।
व्यसुः पपात मेदिन्यामग्निदग्ध इव द्रुमः ॥ ३.६०.३९ ॥
ਉਸਦੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਹਿਰਨ-ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਣਹੀਣ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜੇ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।