മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.60.1
अपक्रान्ते नले राजन्दमयन्ती गतक्लमा ।
अबुध्यत वरारोहा संत्रस्ता विजने वने ॥ ३.६०.१ ॥
രാജാവേ, നളൻ പോയ ശേഷം ക്ഷീണം മാറിയ സുന്ദരകടിയുള്ള ദമയന്തി ഉണർന്നു; ആളൊഴിഞ്ഞ കാട്ടിൽ അവൾ ഭയന്നിരുന്നു.
3.60.2
अपश्यमाना भर्तारं शोकदुःखसमन्विता ।
प्राक्रोशदुच्चैः संत्रस्ता महाराजेति नैषधम् ॥ ३.६०.२ ॥
ഭർത്താവിനെ കാണാതെ, ശോകദുഃഖങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ദമയന്തി ഭയന്ന് 'മഹാരാജാവേ!' എന്ന് ഉറക്കെ നൈഷധനായ നളനെ വിളിച്ചു.
3.60.3
हा नाथ हा महाराज हा स्वामिन्किं जहासि माम् ।
हा हताऽस्मि विनष्टाऽस्मि भीताऽस्मि विजने वने ॥ ३.६०.३ ॥
അയ്യോ നാഥാ! അയ്യോ മഹാരാജാവേ! അയ്യോ സ്വാമീ! എന്തിന് എന്നെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു? അയ്യോ, ഞാൻ നശിച്ചു, ഞാൻ മരിച്ചു; ആളൊഴിഞ്ഞ ഈ കാട്ടിൽ ഞാൻ ഭയന്നിരിക്കുന്നു.
3.60.4
ननु नाम महारज धर्मज्ञः सत्यवागसि ।
कथंविधस्त्वंहि तथा सुप्तामुत्सृज्य मां गतः ॥ ३.६०.४ ॥
മഹാരാജാവേ! നീ ധർമ്മജ്ഞനും സത്യവാദിയുമല്ലേ? അങ്ങനെയുള്ള നീ ഉറങ്ങിക്കിടന്ന എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചു എങ്ങനെ പോയി?
3.60.5
कथमुत्सृज्यगन्ताऽसि वश्यां भार्यामनुव्रताम् ।
विशेषतो नापकृतः परेणापकृतो ह्यसि ॥ ३.६०.५ ॥
അനുസരണയുള്ള, വ്രതനിഷ്ഠയുള്ള ഭാര്യയെ ഉപേക്ഷിച്ചു നീ എങ്ങനെ പോയി? വിശേഷിച്ചും, നിനക്ക് ആരും ദ്രോഹം ചെയ്തിരുന്നില്ല; എന്നിട്ടും നീ മറ്റൊരാളാൽ ദ്രോഹിക്കപ്പെട്ടവനായിരിക്കുന്നു.
3.60.6
शक्यसे न गिरः सत्याः कर्तुं मयि नरेश्वर ।
यास्त्वया लोकपालानां सन्निधौ कथिताः पुरा ॥ ३.६०.६ ॥
നരേശ്വരാ! മുമ്പ് ലോകപാലകരുടെ സന്നിധിയിൽ നീ പറഞ്ഞ സത്യവചനങ്ങൾ എനിക്കുവേണ്ടി പാലിക്കാൻ നിനക്ക് കഴിയില്ലേ?
3.60.7
नाकाले विहितो मृत्युर्मर्त्यानां पुरुषर्षभ ।
यत्र कान्ता त्वयोत्सृष्टा मुहूर्तमपि जीवति ॥ ३.६०.७ ॥
ഓ പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, മനുഷ്യർക്ക് അകാലത്തിൽ മരണം വിധിക്കപ്പെടുന്നില്ല; നീ ഉപേക്ഷിച്ച പ്രിയ ഭാര്യ ഒരു നിമിഷമെങ്കിലും ജീവിക്കുന്നു.
3.60.8
पर्याप्तः परिहासोऽयमेतावान्पुरुषर्षभ ।
भृशं भीतास्मि दुर्धर्ष दर्शयात्मानमीश्वर ॥ ३.६०.८ ॥
ഓ പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, ഈ പരിഹാസം മതി; ഓ ദുർധർഷാ, ഓ ഈശ്വരാ, നിന്നെ വെളിപ്പെടുത്തുക; ഞാൻ അത്യന്തം ഭയന്നിരിക്കുന്നു.
3.60.9
दृश्यसे दृश्यसे राजन्नेष तिष्ठसि नैषध ।
आवार्य गुल्मैरात्मानं किं मां न प्रतिभाषसे ॥ ३.६०.९ ॥
ഓ രാജാവേ, നീ കാണുന്നു, കാണുന്നു; ഓ നൈഷധാ, നീ ഇവിടെ നിൽക്കുന്നു; കുറ്റിക്കാടുകളാൽ നിന്നെത്തന്നെ മറച്ച് എന്തുകൊണ്ട് എനിക്ക് മറുപടി പറയുന്നില്ല?
3.60.10
नृशंसां वत राजेन्द्र यन्मामेवंगतामिह ।
विलपन्तीं समालिङ्ग्य नाश्वासयसि पार्थिव ॥ ३.६०.१० ॥
ഓ രാജേന്ദ്രാ, ഇത് നിശ്ചയമായും ക്രൂരതയാണ്; ഇവിടെ ഇങ്ങനെ വിലപിക്കുന്ന എന്നെ നീ ആലിംഗനം ചെയ്ത് ആശ്വസിപ്പിക്കുന്നില്ലല്ലോ, ഓ രാജാവേ.
3.60.11
न शोचाम्यहमात्मानं न चान्यदपि किंचन ।
कथं नु भवितास्येक इति त्वां नृप शोचये ॥ ३.६०.११ ॥
ഞാൻ എനിക്കുവേണ്ടി ദുഃഖിക്കുന്നില്ല, മറ്റൊന്നിനുവേണ്ടിയും ദുഃഖിക്കുന്നില്ല; ഓ രാജാവേ, നീ ഒറ്റയ്ക്ക് എങ്ങനെയിരിക്കുമെന്നോർത്ത് നിനക്കുവേണ്ടി ദുഃഖിക്കുന്നു.
3.60.12
कथं नु राजंस्तृषितः क्षुक्षितः श्रमकर्शितः ।
सायाह्ने वृक्षमूलेषु मामपश्यन्भविष्यसि ॥ ३.६०.१२ ॥
ഓ രാജാവേ, ദാഹിച്ചും വിശന്നും ക്ഷീണിച്ചും, സന്ധ്യയ്ക്ക് വൃക്ഷച്ചുവട്ടിൽ എന്നെ കാണാതെ നീ എങ്ങനെയിരിക്കും?
3.60.13
ततः सा तीव्रशोकार्ता प्रदीप्तेव च मन्युना ।
इतश्चेतश्च रुदती पर्यधावत दुःखिता ॥ ३.६०.१३ ॥
അപ്പോൾ കഠിനമായ ശോകത്താൽ പീഡിതയായി, കോപത്താൽ എരിയുന്നവളെപ്പോലെ, ദുഃഖിതയായി കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ഇവിടെയും അവിടെയും ഓടി.
3.60.14
मुहुरुत्पतते बाला मुहुः पतति विह्वला ।
मुहुरालीयते भीता मुहुः क्रोशति रोदिति ॥ ३.६०.१४ ॥
ആ ബാല വീണ്ടും വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റു, വീണ്ടും വീണ്ടും വിഹ്വലയായി വീണു, വീണ്ടും വീണ്ടും ഭയന്ന് പറ്റിച്ചേർന്നു, വീണ്ടും വീണ്ടും നിലവിളിച്ചു കരഞ്ഞു.
3.60.15
अतीव शोकसंतप्ता मुहुर्निःश्वस् विह्वला ।
उवाच भैमी निःश्वस् रोदमाना पतिव्रता ॥ ३.६०.१५ ॥
അതിയായ ശോകത്താൽ തപിച്ച്, വീണ്ടും വീണ്ടും നെടുവീർപ്പിട്ട്, വിഹ്വലയായ ഭീമപുത്രി, കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ആ പതിവ്രത പറഞ്ഞു.
3.60.16
यस्याभिशापाद्दुःखार्तो नैष नन्दति नैषधः ।
तस्य भूतस्य तद्दुःखाद्दुःखमभ्यधिकं भवेत् ॥ ३.६०.१६ ॥
ആരുടെ ശാപത്താൽ ദുഃഖാർത്തനായ ഈ നൈഷധൻ സന്തോഷിക്കുന്നില്ലയോ, ആ ജീവിക്ക് ആ ദുഃഖത്തേക്കാൾ അധികമായ ദുഃഖം ഉണ്ടാകും.
3.60.17
अपापचेतसं पापो य एवं कृतवान्नलम् ।
तस्माद्दुःखतरं प्राप्य जीवत्वमसुखजीविकाम् ॥ ३.६०.१७ ॥
നിഷ്കളങ്ക മനസ്സുള്ള നളനോട് ഇങ്ങനെ ചെയ്ത പാപി, അതിനാൽ കൂടുതൽ ദുഃഖകരമായ അവസ്ഥ പ്രാപിച്ച് സുഖമില്ലാത്ത ജീവിതം നയിക്കട്ടെ.
3.60.18
एवं तु विलपन्ती सा राज्ञो भार्या महात्मनः ।
अन्वेषति स्म भर्तारं वने श्वापदसेविते ॥ ३.६०.१८ ॥
ഇങ്ങനെ വിലപിച്ചുകൊണ്ട് ആ മഹാത്മാവായ രാജാവിന്റെ പത്നി, വന്യമൃഗങ്ങൾ സഞ്ചരിക്കുന്ന കാട്ടിൽ ഭർത്താവിനെ തിരയാൻ തുടങ്ങി.
3.60.19
उन्मत्तवद्भीमसुता विलपन्ती ततस्ततः ।
हाहा राजन्निति मुहुरितश्चेतश्च धावति ॥ ३.६०.१९ ॥
ഭീമന്റെ പുത്രി ഭ്രാന്തിയെപ്പോലെ വിലപിച്ചുകൊണ്ട് ഇവിടെയും അവിടെയും ഓടി; "ഹാ രാജാവേ!" എന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും വിളിച്ചുകൊണ്ട്, ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും പാഞ്ഞു.
3.60.20
तां शुष्यमाणामत्यर्थं कुररीमिव वाशतीम् ।
करुणं बहुशोचन्तीं विलपन्तीं सुमध्यमाम्। ॥ ३.६०.२० ॥
അത്യന്തം ക്ഷീണിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന, കുററി പക്ഷിയെപ്പോലെ നിലവിളിച്ച, കരുണയോടെ ഏറെ ശോകിച്ച് വിലപിച്ച ആ മെല്ലിയ അരക്കെട്ടുള്ള സ്ത്രീയെ.
3.60.21
सहसाऽभ्यागतां भैमीमभ्याशपरिवर्तिनीम् ।
जग्राहाजगरो ग्राहो महाकायः क्षुधान्वितः ॥ ३.६०.२१ ॥
പെട്ടെന്ന് അടുത്തെത്തി ചുറ്റിനടന്ന ഭീമന്റെ പുത്രിയെ, വലിയ ശരീരവും വിശപ്പുമുള്ള അജഗരൻ എന്ന ഗ്രാഹം പിടികൂടി.
3.60.22
सा ग्रस्यमाना ग्रहेण शोकेन च पराजिता ।
नात्मानं शोचति तथा यथा शोचति नैषधम् ॥ ३.६०.२२ ॥
ഗ്രാഹത്താൽ പിടിക്കപ്പെട്ടവളും ശോകത്താൽ തോറ്റവളുമായ അവൾ തനിക്കുവേണ്ടി അത്രയധികം ശോകിച്ചില്ല; നിഷധനായ നളനുവേണ്ടി എത്രയധികം ശോകിച്ചുവോ അത്രയും ശോകിച്ചു.
3.60.23
द्वा नाथ मामिह वने ग्रस्यमानामनागसम् ।
ग्राहेणानेन विजने किमर्थं नानुधावसि ॥ ३.६०.२३ ॥
ഹേ നാഥാ! ഈ വിജനമായ വനത്തിൽ, ഈ ഗ്രാഹത്താൽ പിടിക്കപ്പെടുന്ന നിരപരാധിയായ എന്നെ നീ എന്തിന് ഓടിവരുന്നില്ല?
3.60.24
कथं भविष्यसि पुनर्मामनुस्मृत्य नैषध ।
कथं भवाञ्जगामाद्य मामुत्सृज्य वने प्रभो।
पापान्मुक्तः पुनर्लब्ध्वा बुद्धिं चोतो धनानि च ॥ ३.६०.२४ ॥
ഹേ നൈഷധാ! എന്നെ ഓർത്ത് നീ പിന്നെ എങ്ങനെയിരിക്കും? ഹേ പ്രഭോ! ഇന്ന് എന്നെ വനത്തിൽ ഉപേക്ഷിച്ച് നീ എങ്ങനെ പോയി? പാപത്തിൽനിന്ന് മുക്തനായി, വീണ്ടും ബുദ്ധിയും ധനവും നേടി നീ എങ്ങനെയിരിക്കും?
3.60.25
श्रान्तस्य ते क्षुधार्तस् परिग्लानस्य नैषध ।
कः श्रमं राजशार्दूल नाशयिष्यति तेऽनघ ॥ ३.६०.२५ ॥
ഹേ നൈഷധ, ക്ഷീണിതനും വിശപ്പുകൊണ്ട് പീഡിതനും അത്യന്തം തളർന്നവനുമായ നിന്റെ ക്ഷീണം, രാജശാർദൂല, നിഷ്പാപാ, ആരു നീക്കും?
3.60.26
तां तु दृष्ट्वा तथा ग्रस्तामुरगेणायतेक्षणाम् ।
आक्रन्दमानां संश्रुत्य जवेनाभिससार ह ॥ ३.६०.२६ ॥
പാമ്പ് ഇങ്ങനെ പിടികൂടിയ വിശാലനേത്രയെ കണ്ടും അവളുടെ നിലവിളി കേട്ടും അവൻ വേഗത്തിൽ അവളുടെ നേർക്കു പാഞ്ഞു.
3.60.27
तां तु दृष्ट्वा तथा ग्रस्तामुरगेणायतेक्षणाम् ।
त्वरमाणो मृगव्याधः संचरन्गहने वने।
समभिक्रम्य वेगेन सत्वरः स वनेचरः ॥ ३.६०.२७ ॥
പാമ്പ് ഇങ്ങനെ പിടികൂടിയ വിശാലനേത്രയെ കണ്ടപ്പോൾ, ഇടതൂർന്ന കാട്ടിൽ സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന ആ മൃഗവേടൻ തിടുക്കത്തിൽ വേഗത്തിൽ അവളുടെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു.
3.60.28
मुखे तं पाटयामास शस्त्रेण निशितेन च ।
निर्विचेष्टं भुजङ्गं तं विशस् मृगजीवनः ॥ ३.६०.२८ ॥
അവൻ ആ പാമ്പിന്റെ വായ് മൂർച്ചയുള്ള ആയുധംകൊണ്ട് പിളർന്നു; ചലനമറ്റ ആ പാമ്പിനെ മൃഗവേടൻ കൊന്നു.
3.60.29
मोक्षयित्वा स तांव्याधः प्रक्षाल्य सलिलेन ह ।
समाश्वास्य कृताहारामथ पप्रच्छ भारत ॥ ३.६०.२९ ॥
ആ വേടൻ അവളെ മോചിപ്പിച്ച്, വെള്ളംകൊണ്ട് കഴുകി, ആശ്വസിപ്പിച്ച്, അവൾ ഭക്ഷണം കഴിച്ച ശേഷം, ഭാരതാ, അവളോട് ചോദിച്ചു.
3.60.30
कस्य त्वं मृगशावाक्षि कथं चास्यागता वनम् ।
कथं चेदं महत्कृच्छ्रं प्राप्तवत्यसि भामिनि ॥ ३.६०.३० ॥
മൃഗശാവാക്ഷീ, നീ ആരുടെ മകളാണ്, ഈ കാട്ടിൽ എങ്ങനെ വന്നു? ഹേ ഭാമിനീ, ഈ വലിയ കഷ്ടം നീ എങ്ങനെ നേരിട്ടു?
3.60.31
दमयन्ती तथा तेन पृच्छ्यमाना विशांपते ।
सर्वमेतद्यथावृत्तमाचचक्षेऽस्य भारत ॥ ३.६०.३१ ॥
ജനാധിപാ, അവൻ അങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ ദമയന്തി, ഭാരതാ, സംഭവിച്ചതെല്ലാം സംഭവിച്ചതുപോലെ അവനോട് പറഞ്ഞു.
3.60.32
तामर्धवस्त्रसंवीतां पीनश्रोणिपयोधराम् ।
सुकुमारानवद्याङ्गीं पूर्णचन्द्रनिभाननाम् ॥ ३.६०.३२ ॥
പകുതി വസ്ത്രത്താൽ പൊതിഞ്ഞവളും, തടിച്ച നിതംബവും സ്തനങ്ങളുമുള്ളവളും, മൃദുവും കുറ്റമറ്റ അംഗങ്ങളുമുള്ളവളും, പൂർണചന്ദ്രനു തുല്യമായ മുഖമുള്ളവളുമായ അവളെ (അവൻ കണ്ടു).
3.60.33
अरालपक्ष्मनयनां तथा मधुरभाषिणीम् ।
लक्षयित्वा मृगव्याधः कामस्य वशमीयिवान् ॥ ३.६०.३३ ॥
അധികം വിടരാത്ത കൺപീലികളുള്ള കണ്ണുകളും മധുരമായി സംസാരിക്കുന്നവളുമായ അവളെ കണ്ട് ആ വേടൻ കാമത്തിന് വശനായി.
3.60.34
तामथ श्लक्ष्णया वाचा लुब्धको मृदुपूर्वया ।
सान्त्वयामास कामार्तस्तदबुध्यत भामिनी ॥ ३.६०.३४ ॥
അപ്പോൾ കാമപീഡിതനായ ആ വേടൻ, മൃദുവായ വാക്കുകളാൽ ആദ്യം മെല്ലെ അവളെ സമാധാനിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു; ആ സുന്ദരി അത് മനസ്സിലാക്കി.
3.60.35
दमयन्त्यपि तं दुष्टमुपलभ्य पतिव्रता ।
तीव्ररोषसमाविष्टा प्रजज्वालेव मन्युना ॥ ३.६०.३५ ॥
പതിവ്രതയായ ദമയന്തിയും ആ ദുഷ്ടനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, തീവ്രകോപത്താൽ നിറഞ്ഞ്, കോപത്താൽ ജ്വലിച്ചുയർന്നവളെപ്പോലെയായി.
3.60.36
स तु पापमतिः क्षुद्रः प्रधर्षयितुमातुरः ।
दुर्धर्षां तर्कयामास दीप्तामग्निशिखामिव ॥ ३.६०.३६ ॥
എന്നാൽ ആ പാപചിന്തയുള്ള, നീചനായ, കാമാതുരനായ അവൻ അവളെ ബലാത്കാരമായി അപമാനിക്കാൻ ആലോചിച്ചു; എന്നാൽ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിജ്വാലപോലെ അവളെ കീഴടക്കാനാവാത്തവളാണെന്ന് കണക്കുകൂട്ടി.
3.60.37
दमयन्ती तु दुःखार्था पतिराज्यविनाकृता ।
अतीतवाक्यथे काले शशापैनं रुषा किल ॥ ३.६०.३७ ॥
എന്നാൽ ദുഃഖിതയായ ദമയന്തി, ഭർത്താവിനെയും രാജ്യത്തെയും നഷ്ടപ്പെട്ടവളായി, ആ സമയം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ കോപത്തോടെ അവനെ ശപിച്ചു.
3.60.38
यथाऽहं नैषधादन्यं मनसाऽपि न चिन्तये ।
तथाऽयं पततां क्षुद्रः परासुर्मृगजीवनः ॥ ३.६०.३८ ॥
ഞാൻ നൈഷധനെ (നളനെ) അല്ലാതെ മനസ്സുകൊണ്ടുപോലും മറ്റൊരാളെ ചിന്തിക്കാത്തതുപോലെ, പക്ഷികളെ ഹിംസിക്കുന്ന ഈ അധമൻ, മാനുകളെ കൊന്ന് ജീവിക്കുന്നവൻ, ജീവനറ്റവനാകട്ടെ.
3.60.39
उक्तमात्रे तु वचने तया स मृगजीवनः ।
व्यसुः पपात मेदिन्यामग्निदग्ध इव द्रुमः ॥ ३.६०.३९ ॥
അവൾ വാക്ക് പറഞ്ഞ ഉടനെ, മാനുകളെ വേട്ടയാടി ജീവിച്ചിരുന്ന ആ വേടൻ ജീവനറ്റ് തീകൊണ്ടു ദഹിച്ച വൃക്ഷംപോലെ ഭൂമിയിൽ വീണു.