Mahābhārata · Adhyāya 3.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.61.1
सा निहत्य मृगव्याधं प्रतस्थे कमलेक्षणा ।
वनं प्रतिभयं शून्यं झिल्लिकागणनादितम् ॥ ३.६१.१ ॥
Habiendo matado a aquel cazador, la de ojos de loto partió hacia el bosque, temible y desierto, resonante con las multitudes de grillos.
3.61.2
सिंहद्वीपिरुरुव्याघ्रवराहर्क्षगणैर्युतम् ।
नानापक्षिगणाकीर्णां म्लेच्छतस्करसेवितम् ॥ ३.६१.२ ॥
Lleno de manadas de leones, leopardos, ciervos ruru, tigres, jabalíes y osos, poblado de muchas bandadas de aves, frecuentado por bárbaros y ladrones.
3.61.3
सालवेणुधवाश्वत्थतिन्दुकेङ्गुदिकिंशुकैः ।
अर्जुनारिष्टसंछन्नं स्यन्दनैश्च सशाल्मलैः ॥ ३.६१.३ ॥
Cubierto de árboles sala, bambú, dhava, ashvattha, tinduka, ingudi y kimshuka, cubierto de árboles arjuna y arishta, y con árboles syandana junto con árboles shalmali.
3.61.4
जम्ब्वाम्रलोध्रखदिरशाकवेत्रसमाकुलम् ।
पद्मकामलकप्लक्षकदम्बोदुम्बरावृतम् ॥ ३.६१.४ ॥
Abarrotado de árboles jambu, mango, lodhra, khadira, teca y ratán, rodeado de árboles padmaka, amalaka, plaksha, kadamba y udumbara.
3.61.5
बदरीबिल्वसंछन्नं न्यग्रोधैश्च समाकुलम् ।
प्रियालतालखर्जूरहरीतकिबिभीतकैः ॥ ३.६१.५ ॥
Cubierto de árboles badari y bilva, abarrotado de higueras banyan, y con árboles priyala, palmeras, datileras, harītaki y bibhītaka.
3.61.6
नानाधातुशतैर्नद्धान्विविधानपि चाचलान् ।
निकुञ्जान्पक्षिसंघुष्टान्दरीश्चाद्भुतदर्शनाः ॥ ३.६१.६ ॥
Diversas montañas adornadas con cientos de minerales, espesuras resonantes de aves y cuevas maravillosas de contemplar.
3.61.7
नदी सरांसि वापीश्च विविधांश्चरतो द्विजान् ।
सा बहून्भीमरूपांश्च पिशाचोरगराक्षसान् ॥ ३.६१.७ ॥
Veía en los ríos, lagos y estanques a las diversas aves que vagaban, y también vio a muchos piśācas, serpientes y rākṣasas de aspecto terrible.
3.61.8
पल्वलानि तटाकानि गिरिकूटानि सर्वशः ।
सरित्सरांसि च तदा ददर्शाद्भुतदर्शनाम् ॥ ३.६१.८ ॥
Charcas, depósitos de agua, cumbres de montañas, ríos y lagos: por todas partes vio entonces aquellos lugares de aspecto maravilloso.
3.61.9
यूथशो ददृशे चात्र विदर्भाधिपनन्दिनी ।
महिषान्वराहान्गोमायूनृक्षवानरपन्नगान् ॥ ३.६१.९ ॥
Aquí la hija del señor de Vidarbha vio manadas de búfalos, jabalíes, chacales, osos, monos y serpientes.
3.61.10
तेजसा यशसा लक्ष्म्या स्थित्या च परया युता ।
वैर्दभी विचचारैका नलमन्वेषती तदा ॥ ३.६१.१० ॥
Dotada de esplendor, fama, belleza y una conducta suprema, la princesa de Vidarbha vagaba sola buscando a Nala.
3.61.11
नाबिभ्यत्सा नृपसुता भैमी तत्राथ कस्यचित् ।
दारुणामटवीं प्राप्य भर्तृव्यसनकर्शिता ॥ ३.६१.११ ॥
La hija del rey, Bhaimī, no temió nada allí; debilitada por la desgracia de su esposo, había llegado a un bosque espantoso.
3.61.12
विदर्भतनया राजन्विललाप सुदुःखिता ।
भर्तृशोकपरीताङ्गी शिलातलमथाश्रिता ॥ ३.६१.१२ ॥
Oh rey, la hija de Vidarbha, profundamente afligida, se lamentó; con el cuerpo abrumado por el dolor por su esposo, se sentó sobre una superficie de roca.
3.61.13
सिह्योरस्क महाबाहो निषधानां जनाधिप ।
क्वनु राजन्गतोसि त्वं त्यक्त्वा मां विजने वने ॥ ३.६१.१३ ॥
¡Oh tú, de pecho de león, de brazos poderosos, señor de los Niṣadhas! Oh rey, ¿adónde has ido, habiéndome abandonado en este bosque solitario?
3.61.14
अश्वमेधादिभिर्वीर क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः ।
कथमिष्ट्वा नरव्याघ्र मयि मिथ्या प्रवर्तसे ॥ ३.६१.१४ ॥
¡Oh héroe, tras celebrar el sacrificio del caballo y otros ritos con abundantes honorarios, cómo es que te comportas falsamente conmigo, oh tigre entre los hombres?
3.61.15
यत्त्वयोक्तं नरश्रेष्ठ मत्समक्षं महाद्युते ।
कर्तुमर्हसि कल्याण तदृतं पार्थिवर्षभ ॥ ३.६१.१५ ॥
¡Oh mejor de los hombres, oh de gran esplendor, debes cumplir lo que dijiste en mi presencia, oh bienaventurado; que eso sea verdad, oh toro entre los reyes.
3.61.16
यच्चोक्तं विहगैर्हंसैः समीपे तव भूमिप ।
मत्सकाशे च तैरुक्तं तदवेक्षितुमर्हसि ॥ ३.६१.१६ ॥
Oh señor de la tierra, lo que dijeron las aves y los cisnes cerca de ti, y lo que me dijeron a mí, debes considerarlo.
3.61.17
चत्वार एकतो वेदाः साङ्गोपाङ्गाः सविस्तराः ।
स्वधीता मनुजव्याघ्र सत्यमेकं किलैकतः ॥ ३.६१.१७ ॥
Por un lado están los cuatro Vedas, con sus miembros y subsidiarios, extensamente y bien estudiados, oh tigre entre los hombres; por el otro, la verdad sola.
3.61.18
तस्मादर्हसि शत्रुघ्न सत्यं कर्तुं नरेश्वर ।
उक्तवानसि यद्वीर मत्सकाशे पुरा वचः ॥ ३.६१.१८ ॥
Por tanto, oh destructor de enemigos, oh señor de los hombres, debes cumplir la verdad; oh héroe, cumple la palabra que antes dijiste en mi presencia.
3.61.19
हा वीर ननुनामाहमिष्टा किल तवानघ ।
अस्यामटव्यां घोरायां किं मां न प्रतिभाषसे ॥ ३.६१.१९ ॥
¡Ay, héroe! Irreprochable, ¿acaso no soy tu amada? ¿Por qué no me respondes en este terrible bosque?
3.61.20
भर्त्सयत्येष मां रौद्रो व्यात्तास्यो दारुणाकृतिः ।
अरण्यराट् क्षुधाविष्टः किं मां न त्रातुमर्हसि ॥ ३.६१.२० ॥
Este feroz, con la boca abierta y forma espantosa, el rey del bosque poseído por el hambre, me amenaza. ¿Por qué no debes protegerme?
3.61.21
न मे त्वदन्या काचिद्धि प्रियाऽस्तीत्यब्रवीस्तदा ।
तामृतां कुरु कल्याण पुरोक्तां भारतीं नृप ॥ ३.६१.२१ ॥
Dijiste entonces: 'Ninguna otra es querida para mí sino tú.' Oh bendito, oh rey, haz verdadera aquella palabra que dijiste antes.
3.61.22
उन्मत्तां विलपन्तीं मां भार्यामिष्टां नराधिप ।
ईप्सितामीप्सितोसि त्वं किं मां न प्रतिभाषसे ॥ ३.६१.२२ ॥
Oh señor de los hombres, yo, tu amada esposa, lamentándome como una enloquecida, soy deseada por ti, y tú eres deseado por mí. ¿Por qué no me respondes?
3.61.23
कृशां दीनां विवर्णां च मलिनां वसुधाधिप ।
वस्त्रार्धप्रावृतामेकां विलपन्तीमनाथवत् ॥ ३.६१.२३ ॥
Oh señor de la tierra, a mí, demacrada, desdichada, pálida y sucia, cubierta con medio paño, sola, lamentándome como una huérfana…
3.61.24
यूथभ्रष्टामिवैकां मां हरिणीं पृथुलोचन ।
न मानयसि मामार्य रुदन्तीमरिकर्शन ॥ ३.६१.२४ ॥
Como una cierva apartada de la manada, estoy sola. ¡Oh de ojos grandes, oh noble, no me honras mientras lloro, oh atormentador de enemigos!
3.61.25
महाराज महारण्ये मामिहैकाकिनीं सतीम् ।
आभाषमाणां स्वां पत्नीं किं मां न प्रतिभाषसे ॥ ३.६१.२५ ॥
Gran rey, en este gran bosque, yo, tu propia esposa, fiel y aquí sola, te hablo. ¿Por qué no me respondes?
3.61.26
कुलशीलोपसंपन्नां चारुसर्वाङ्गशोभनाम् ।
अनुव्रतां महाराज किं मां न प्रतिभाषसे ॥ ३.६१.२६ ॥
Gran rey, dotada de noble linaje y carácter, bella en todos mis graciosos miembros, devota a ti, ¿por qué no me respondes?
3.61.27
नाद्यत्वां प्रतिपश्यामि गिरावस्मिन्नरोत्तम ।
वने चास्मिन्महाधोरे सिंहव्याघ्रनिषेविते ॥ ३.६१.२७ ॥
Mejor de los hombres, hoy no te veo en esta montaña, ni en este bosque tan terrible, frecuentado por leones y tigres.
3.61.28
शयानमुपविष्टं वा स्थितं वा निषधाधिप ।
प्रस्थितं वा नरश्रेष्ठ मम शोकनिबर्हण ॥ ३.६१.२८ ॥
Señor de los Niṣadhas, ya estés acostado, sentado, de pie o partiendo, mejor de los hombres, destructor de mi pesar.
3.61.29
कं नु पृच्छामि दुःखार्ता त्वदर्थे शोककर्शिता ।
कच्चिद्दृष्टस्त्वयाऽरण्ये संगत्येति नलो नृपः ॥ ३.६१.२९ ॥
Afligida por el dolor, consumida por la pena por tu causa, ¿a quién debo preguntar? ¿Has visto al rey Nala en el bosque, encontrándolo?
3.61.30
को नु मे कथयेदद्य वनेऽस्मिन्विष्ठितं नृपम् ।
अभिरूपं महात्मानं परव्यूहविनाशनम् ॥ ३.६१.३० ॥
¿Quién me dirá hoy sobre aquel rey que habita en este bosque, apuesto, magnánimo, destructor de las formaciones enemigas?
3.61.31
यमन्वेपसि राजानं नलं पद्मनिभेक्षणम् ।
अयंस इति कस्याद्य श्रोष्यामि मधुरां गिरम् ॥ ३.६१.३१ ॥
¿De quién oiré hoy una dulce palabra que diga «aquí está» — el rey Nala, de ojos de loto, a quien buscas, oh toro?
3.61.32
अरण्यराडयं श्रीमांश्चतुर्दंष्ट्रो महाहनुः ।
शार्दूलोऽभिमुखोऽभ्येति पृच्छाम्येनमशङ्किता ॥ ३.६१.३२ ॥
Este majestuoso rey del bosque, de cuatro colmillos y gran mandíbula, el tigre, se acerca de frente; sin temor le pregunto.
3.61.33
भवान्मृगाणामधिपस्त्वमस्मिन्कानने प्रभुः ।
विदर्भराजतनयां दमयन्तीति विद्धि माम् ॥ ३.६१.३३ ॥
Tú eres el señor y soberano de los animales en este bosque; sábete que soy Damayantī, hija del rey de Vidarbha.
3.61.34
निषधाधिपतेर्भार्यां नलस्यामित्रघातिनः ।
पतिमन्वेषतीमेकां कृपणां शोककर्शिताम् ॥ ३.६१.३४ ॥
Soy la esposa de Nala, señor de Niṣadha, matador de enemigos; busco a mi esposo, sola, desdichada, consumida por el dolor.
3.61.35
आश्वासय मृगेन्द्रेह यदि दृष्टस्त्वया नलः ।
सिंहस्कन्धो महाबाहुः पद्मपत्रनिभेक्षणः ॥ ३.६१.३५ ॥
Oh señor de las bestias, si aquí has visto a Nala, consuélame — Nala de hombros de león, de grandes brazos, de ojos como pétalos de loto.
3.61.36
अथवाऽरण्यनृपते नलं यदि न शंससि ।
मां खादय मृगश्रेष्ठ दुःखादस्माद्विमोचय ॥ ३.६१.३६ ॥
O bien, oh rey del bosque, si no me hablas de Nala, mejor de las bestias, devórame y libérame de este dolor.
3.61.37
श्रुत्वाऽरण्ये विलपितं ममैष मृगराट् स्वयम् ।
यात्येष मृष्टसलिलामापगां सागरोपमाम् ॥ ३.६१.३७ ॥
Al oír mi lamento en el bosque, este rey de las bestias se dirige por sí mismo hacia un río de aguas dulces, semejante al océano.
3.61.38
इमं शिलोच्चयं पृच्छे शृङ्गैर्बहुभिरुच्छितैः ।
विराजितं दिवस्पृग्भिर्नैकवर्णैर्मनोरमैः ॥ ३.६१.३८ ॥
Pregunto a esta cumbre de rocas, resplandeciente con sus muchos picos elevados que tocan el cielo, hermosos de muchos colores.
3.61.39
नानाधातुसमाकीर्णं विविधोपलभूषितम् ।
आस्यारण्यस्य महतः केतुभूतमिवोच्छितम् ॥ ३.६१.३९ ॥
Lleno de muchos minerales y adornado con diversas piedras, este monte se alza como un estandarte en el rostro del gran bosque.
3.61.40
सिंहशार्दूलमातङ्गवराहर्क्षमृगायुतम् ।
पतत्रिभिर्बहुविधैः समन्तादनुनादितम् ॥ ३.६१.४० ॥
Rebosante de leones, tigres, elefantes, jabalíes, osos y ciervos, resonando por todas partes con aves de muchas clases.
3.61.41
किंशुकाशोकबकुलपुन्नागैरुपशोभितम् ।
कर्णिकारधवप्लक्षैः सुपुष्पैरुपशोभितम् ॥ ३.६१.४१ ॥
Adornado con árboles kiṃśuka, aśoka, bakula y punnāga, y engalanado con las hermosas flores de karṇikāra, dhava y plakṣa.
3.61.42
सरिद्भिः सविहङ्गाभिः शिखरैश्च समाकुलम् ।
पृथिव्या रुचिराकारं चूडामणिमिव स्थितम्।
निरिराजमिमं तावत्पृच्छामि नृपतिं प्रति ॥ ३.६१.४२ ॥
A este rey de las montañas, colmado de ríos, aves y cumbres, de hermosa forma, que se alza como la joya de la corona de la tierra — oh rey, ahora pregunto.
3.61.43
भगवन्नचलश्रेष्ठ दिव्यद्रशन विश्रुत ।
शरण्य बहुकल्याण नमस्तेऽस्तु महीधर ॥ ३.६१.४३ ॥
Oh venerable, mejor de los inmóviles, de aspecto divino, renombrado, dador de refugio, lleno de bendiciones, sostén de la tierra: salutaciones a ti.
3.61.44
प्रणमे त्वाऽभिगम्याहं राजपुत्रीं निबोध माम् ।
राजस्नुषां राजभार्यां दमयन्तीति विश्रुताम् ॥ ३.६१.४४ ॥
Habiéndome acercado a ti, me inclino. Sábeme como hija del rey, nuera del rey y esposa del rey, conocida como Damayantī.
3.61.45
राजा विदर्भाधिपतिः पिता मम महारथः ।
भीमो नाम क्षितिपतिश्चातुर्वर्ण्यस्य रक्षिता ॥ ३.६१.४५ ॥
El rey, señor de Vidarbha, mi padre, gran guerrero de carro llamado Bhīma, señor de la tierra, protector de las cuatro varṇas.
3.61.46
राजसूयाश्वमेधानां क्रतूनां दक्षिणावताम् ।
आहर्ता पार्थिवश्रेष्ठः पृथुचार्वञ्चितेक्षणः ॥ ३.६१.४६ ॥
El mejor de los reyes, quien llevó a cabo los sacrificios Rājasūya y Aśvamedha, ricos en ofrendas, de ojos anchos, hermosos y largos.
3.61.47
ब्रह्मण्यः साधुवृत्तश्च सत्यवागनसूयकः ।
शीलवान्वीर्यसंपन्नः पृथुश्रीर्धर्मविच्छुचिः ॥ ३.६१.४७ ॥
Devoto de los brahmanes, de buena conducta, veraz, libre de envidia, de buen carácter, dotado de valor, de gran gloria, conocedor del dharma y puro.
3.61.48
सम्यग्गोप्ता विदर्भाणां निर्जितारिगणः प्रभुः ।
तस्य मां विद्धि तनयां भगवंस्त्वामुपस्थिताम् ॥ ३.६१.४८ ॥
El señor que protege rectamente a los Vidarbhas y ha vencido a las huestes enemigas: sábeme como su hija, oh venerable, que me he presentado ante ti.
3.61.49
निषधेषु महाराजः श्वशुरो मे नरोत्तमः ।
गृहीतनामा विख्यातो वीरसेन इति स्म ह ॥ ३.६१.४९ ॥
En la tierra de los Niṣadhas, el gran rey, mi suegro, el mejor de los hombres, era conocido por el nombre de Vīrasena y era renombrado.
3.61.50
तस्य राज्ञः सुतो वीरः श्रीमान्सत्यपराक्रमः ।
क्रमप्राप्तं पितुः स्वं यो राज्यं समनुशास्ति ह ॥ ३.६१.५० ॥
Su hijo, el héroe, glorioso de verdadero valor, gobierna el reino que le llegó en orden de sucesión de su padre.
3.61.51
नलो नामारिहा श्यामः पुण्यल्को इति श्रुतः ।
ब्रह्मण्यो वेदविद्वाग्मी पुण्यकृत्सोमपोऽग्निचित् ॥ ३.६१.५१ ॥
Conocido como Nala, matador de enemigos, de tez oscura, de santa fama: devoto de los brahmanes, conocedor de los Vedas, elocuente, hacedor de obras meritorias, bebedor de soma y constructor de altares de fuego.
3.61.52
यष्टा दाता च योद्धा च सम्यक्चैव प्रशासिता ।
तस्य मामचलश्रेष्ठ विद्धि भार्यामिहागताम् ॥ ३.६१.५२ ॥
Él es sacrificador, dador, guerrero y bien gobernante en todo. Oh, el mejor de las montañas, sabe que yo, que he llegado aquí, soy su esposa.
3.61.53
त्यक्तश्रियं भर्तृहीनामनाथां व्यसनान्विताम् ।
अन्वेषमाणां भर्तारं नलं नरवरोत्तमम् ॥ ३.६१.५३ ॥
Abandonada por la fortuna, privada de esposo, sin protector, afligida por la desgracia, busco a mi esposo Nala, el mejor de los mejores hombres.
3.61.54
खमुल्लिखद्भिरेतैर्हि त्वया शृङ्गशतैर्नृपः ।
कच्चिद्दृष्टोऽचलश्रेष्ठ वनेऽस्मिन्दारुणे नलः ॥ ३.६१.५४ ॥
Oh, el mejor de las montañas, tú que raspas el cielo con estos cientos de picos, ¿quizás has visto al rey Nala en este espantoso bosque?
3.61.55
विक्रान्तः सत्त्ववान्वीरो भर्ता मम महायशाः ।
निषधानामधिपतिः कच्चिद्दृष्टस्त्वया नलः ॥ ३.६१.५५ ॥
¿Has visto a Nala, mi esposo valiente, fuerte y heroico, de gran fama, señor de los Niṣadhas?
3.61.56
कं मीं विलपतीमेकां पर्वतश्रेष्ठ विह्वलाम् ।
गिरा नाश्वासयस्यद्यस्वां सुतामिव दुखितां ॥ ३.६१.५६ ॥
Oh, mejor de las montañas, ¿por qué hoy no me consuelas con palabras, a mí, que lloro sola y estoy desconsolada, como si fuera tu propia hija afligida?
3.61.57
वीर विक्रान्त धर्मज्ञ सत्यसंध महीपते ।
यद्यस्यस्मिन्वने राजन्दर्शयात्मानमात्मना ॥ ३.६१.५७ ॥
¡Oh héroe, valiente, conocedor del dharma, fiel a tus votos, señor de la tierra! Si estás en este bosque, oh rey, revélate por ti mismo.
3.61.58
कदा सुस्निग्गम्भीरां जीमूतस्वनसन्निभाम् ।
श्रोष्यामि नैषधस्याहं वाचं ताममृतोपमाम् ॥ ३.६१.५८ ॥
¿Cuándo oiré aquella voz tan suave y profunda del Naiṣadha, semejante al trueno de una nube, semejante al néctar?
3.61.59
वैदर्भ्येहीति विस्पष्टां शुभां राज्ञो महात्मनः ।
आत्माभिधायिनीमृद्धां मम शोकविनाशिनीं ॥ ३.६१.५९ ॥
«Ven, Vaidarbhī»: aquella voz clara y auspiciosa del rey magnánimo, que se da a conocer, plena y rica, que destruye mi pena.
3.61.60
इतिसा तं गिरिश्रेष्ठमुक्त्वा पार्थिवनन्दिनी ।
दमयन्ती ततो भूयो जगाम दिशमुत्तराम् ॥ ३.६१.६० ॥
Habiendo hablado así a aquel mejor de los montes, la hija del rey, Damayantī, se marchó de nuevo hacia la dirección del norte.
3.61.61
सा गत्वा त्रीनहोरात्रान्ददर्श परमाङ्गना ।
तापसारण्यमतुलं दिव्यकाननशोभितम् ॥ ३.६१.६१ ॥
Tras caminar tres días y tres noches, aquella mujer excelsa vio el incomparable bosque de los ascetas, adornado con divinos jardines.
3.61.62
वसिष्ठभृग्वत्रिसमैस्तापसैरुपशोभितम् ।
नियतैः संयताहारैर्दमशौचसमन्वितैः ॥ ३.६१.६२ ॥
Adornado por ascetas iguales a Vasiṣṭha, Bhṛgu y Atri, dominados, de dieta controlada, dotados de dominio de sí y pureza.
3.61.63
अब्भक्षैर्वायुभक्षैश्च पत्राहारैस्तथैव च ।
जितेन्द्रियैर्महाभागैः स्वर्गमार्गदिदृक्षुभिः ॥ ३.६१.६३ ॥
Por quienes beben solo agua, viven de aire y comen solo hojas; por aquellos de sentidos dominados, muy afortunados, que desean contemplar el camino al cielo.
3.61.64
वल्कलाजिनसंवीतैर्मुनिभिः संयतेन्द्रियैः ।
तापसाध्युषितं रम्यं ददर्शाश्रममण्डलम् ॥ ३.६१.६४ ॥
Vio el encantador círculo de ermitas, habitado por ascetas vestidos de corteza y piel de ciervo, sabios de sentidos refrenados.
3.61.65
नानामृगगणैर्जुष्टं शाखामृगगणायुतम् ।
तापसैः समुपेतं च सा दृष्ट्वैव समाश्वसत् ॥ ३.६१.६५ ॥
Frecuentado por numerosas manadas de ciervos y tropas de monos, con ascetas congregados: al verlo solamente, ella se consoló.
3.61.66
सुभ्रूः सुकेशी सुश्रोणी सुकुचा सुद्विजानना ।
वर्चस्विनी सुप्रतिष्ठा स्वसितायतलोचना ॥ ३.६१.६६ ॥
De hermosas cejas, hermosos cabellos, bellas caderas, bellos pechos, de bellos dientes y rostro, radiante, de porte firme, de ojos blancos y largos.
3.61.67
सा विवेशाश्रमपदं वीरसेनसुतप्रिया ।
योषिद्रत्नं महाभागा दमयन्ती तपस्विनी ॥ ३.६१.६७ ॥
Ella, amada del hijo de Vīrasena, joya entre las mujeres, la muy bendita Damayantī, entró en el recinto del ermitaño como asceta.
3.61.68
साऽभिवाद्य तपोवृद्धान्विनयावनता स्थिता ।
स्वागतं त इतिप्रोक्ता तैः सर्वैस्तापसोत्तमैः ॥ ३.६१.६८ ॥
Tras saludar a los ancianos en el ascetismo, se quedó de pie inclinada con humildad; y todos aquellos mejores de los ascetas le dijeron: "Bienvenida."
3.61.69
पूजां चास्या यथान्यायं कृत्वा तत्रतपोधनाः ।
आस्यतामित्यथोचुस्ते ब्रूहि किं करवामहे ॥ ३.६१.६९ ॥
Y aquellos ricos en ascetismo, tras rendirle el honor debido, dijeron: "Que se siente"; luego dijeron: "Dinos, ¿qué debemos hacer?"
3.61.70
तानुवाच वरारोहा कच्चिद्भगवतामिह ।
तपःस्वग्निषु धर्मेषु मृगपक्षिषु चानघाः ॥ ३.६१.७० ॥
La de hermosas caderas les dijo: "Santos sin mancha, ¿están bien aquí vuestras austeridades, vuestros fuegos, vuestro dharma, y los ciervos y las aves?"
3.61.71
कुशलं वो महाभागाः स्वधर्माचरणेषु च ।
तैरुक्ता कुशलं भद्रे सर्वत्रेति यशस्विनी ॥ ३.६१.७१ ॥
"¿Estáis bien, oh bienaventurados, en el cumplimiento de vuestro propio dharma?" Le respondieron a la gloriosa: "Todo está bien en todas partes, oh auspiciosa."
3.61.72
ब्रूहि सर्वानवद्याङ्गि का त्वं किंच चिकीर्षसि ।
दृष्ट्वैव ते परंरूपं द्युतिं च परमामिह ॥ ३.६१.७२ ॥
"Dinos, oh de miembros sin defecto, ¿quién eres y qué deseas hacer aquí? Al ver tu suprema belleza y tu extraordinario resplandor, en verdad" (preguntamos).
3.61.73
विस्मयो नः समुत्पन्नः समाश्वसिहि मा शुचः ।
अस्यारण्यस्य देवी त्वमुताहोऽस्य महीभृतः।
अस्याश्च नद्याः कल्याणि वद सत्यमनिन्दिते ॥ ३.६१.७३ ॥
Nos hemos asombrado. Anímate, no te aflijas. ¿Eres la diosa de este bosque, o de esta montaña, o de este río? Dime la verdad, oh auspiciosa e intachable.
3.61.74
साऽब्रवीत्तानृपीन्नाहमरण्यस्यास्य देवता ।
न चाप्यस्य गिरर्विप्रा नैव नद्याश्च देवता ॥ ३.६१.७४ ॥
Ella dijo a aquellos sabios: No soy la diosa de este bosque, ni de esta montaña, oh brahmanes, ni tampoco la diosa de este río.
3.61.75
मानुषीं मां विजानीत यूयं सर्वेतपोधनाः ।
विस्तरेणाभिधास्यामि तन्मे शृणुत सर्वशः ॥ ३.६१.७५ ॥
Oh tesoros de austeridad, sabed que soy una mujer mortal. Os lo contaré con detalle; escuchadlo todo de mí.
3.61.76
विदर्भेपु महीपालो भीमो नाम महीपतिः ।
तस्य मां तनयां सर्वे जानीत द्विजसत्तमाः ॥ ३.६१.७६ ॥
En Vidarbha reina un monarca llamado Bhīma, señor de la tierra. Oh mejores de los dos nacidos, sabed que soy su hija.
3.61.77
निपधाधिपतिर्धीमान्नलो नाम महायशाः ।
वीरः संग्रामजिद्विद्वान्मम भर्ता विशांपतिः ॥ ३.६१.७७ ॥
Nala, señor de los Niṣadhas, sabio y de gran fama, héroe, vencedor en batalla, erudito, señor de hombres, es mi esposo.
3.61.78
देवताभ्यर्चनपरो द्विजातिजनवत्सलः ।
गोप्ता निपधवंशस्य महातेजा महाबलः ॥ ३.६१.७८ ॥
Dedicado a la adoración de los dioses, bondadoso con los nacidos dos veces, protector del linaje de los Niṣadha, de gran esplendor y gran fuerza.
3.61.79
सत्यवान्धर्मवित्प्राज्ञः सत्यसंधोऽरिमर्दनः ।
ब्रह्मण्यो दैवतपरः श्रीमान्परपुरंजयः ॥ ३.६१.७९ ॥
Es veraz, conocedor del dharma, sabio, fiel a sus juramentos, aplastador de enemigos, devoto de los brahmanes, devoto de los dioses, glorioso y conquistador de ciudades enemigas.
3.61.80
नलो नाम नृपश्रेष्ठो देवराजसमद्युतिः ।
मम भर्ता विशालाक्षः पूर्णेन्दुवदनोऽरिहा ॥ ३.६१.८० ॥
El rey Nala, el mejor de los reyes, resplandeciente como el señor de los dioses, mi esposo, de ojos amplios, de rostro como la luna llena, matador de enemigos.
3.61.81
आहर्ता क्रतुमुख्यानां वेदवेदाङ्गपारगः ।
सपत्नानां मृधे हन्ता रविसोमसमप्रभः ॥ ३.६१.८१ ॥
Él realiza los principales sacrificios, es versado en los Vedas y sus disciplinas auxiliares, mata a sus rivales en batalla y brilla con el esplendor del sol y la luna.
3.61.82
स कैश्चिन्निकृतिप्रज्ञैरनार्यैरकृतात्मभिः ।
आहृय पृथिवीपालः सत्यधर्मपरायणः।
देवनेकुशलैर्जिह्मैर्जितो राज्यं वसूनि च ॥ ३.६१.८२ ॥
Aquel protector de la tierra, entregado a la verdad y al dharma, fue llamado por ciertos hombres de mente tramposa, innobles, sin dominio de sí, crueles y expertos en los dados, y fue vencido, perdiendo su reino y sus riquezas.
3.61.83
तस्य मामवगच्छध्वं भार्यां राजर्पभस्य वै ।
दमयन्तीति विख्यातां भर्तुर्दर्शनलालसाम् ॥ ३.६१.८३ ॥
Sabed que soy la esposa de aquel toro entre los reyes, famosa como Damayantī, anhelando ver a mi esposo.
3.61.84
सा वनानि गिरींश्चैव सरांसि सरितस्तथा ।
पल्वलानि च सर्वाणि तथाऽरण्यानि सर्वशः ॥ ३.६१.८४ ॥
Ella recorría bosques y montañas, lagos y ríos, pequeños estanques y todas las selvas, por todas partes.
3.61.85
अन्वेपमाणआ भर्तारं नलं रणविशारदम् ।
महात्मानं कृतास्त्रं च विचरामीह दुःखिता ॥ ३.६१.८५ ॥
Buscando a mi esposo Nala, diestro en la batalla, de gran alma y experto en las armas, vago aquí, afligida.
3.61.86
कच्चिद्भगवतां रम्यं तपोवनमिदं नृपः ।
भवेत्प्राप्तो नलो नाम निपधानां जनाधिपः ॥ ३.६१.८६ ॥
¿Quizás el rey llamado Nala, señor de los Niṣadhas, habrá llegado a este hermoso bosque de penitencia de los venerables?
3.61.87
यत्कृतेऽहमिदं दुःखं प्रपन्ना भृशदारुणम् ।
वनं प्रतियं धोरं शार्दूलमृगसेवितम् ॥ ३.६१.८७ ॥
Por cuya causa he caído en este dolor sumamente terrible, y he llegado a este bosque temible y espantoso, frecuentado por tigres y ciervos,
3.61.88
यदि कैश्चिदहोरात्रैर्न द्रक्ष्यामि नलं नृपम् ।
आत्मानं श्रेयसा योक्ष्ये देहस्यास्य विमोक्षणात् ॥ ३.६१.८८ ॥
Si en algunos días y noches no veo al rey Nala, abandonaré este cuerpo y me entregaré a lo que es bueno.
3.61.89
कोनु मे जीवितेनार्थस्तमृते पुरुषर्षभम् ।
कथं भविष्याम्यद्याहं भर्तृशोकाभिपीडिता ॥ ३.६१.८९ ॥
¿Qué sentido tiene mi vida sin él, ese toro entre los hombres? ¿Cómo viviré hoy, afligida por el dolor de mi esposo?
3.61.90
तथा विलपतीमेकामरण्ये भीमनन्दिनीम् ।
दमयन्तीमथोचुस्ते तापसाः सत्यवादिनः ॥ ३.६१.९० ॥
A Damayantī, hija de Bhīma, que lamentaba así sola en el bosque, entonces le hablaron los ascetas veraces.
3.61.91
उदर्कस्तव कल्याणि कल्याणो भविता शुभे ।
वयं पश्याम तपसा क्षिप्रं द्रक्ष्यसि नैषधम् ॥ ३.६१.९१ ॥
Oh señora auspiciosa y bondadosa, tu destino será afortunado. Por el poder de nuestra ascesis vemos que pronto verás al rey de los Niṣadha.
3.61.92
निपधानामधिपतिं नलं रिपुनिपातिनम् ।
भैमि धर्मभृतां श्रेष्ठं द्रक्ष्यसे विगतज्वरम् ॥ ३.६१.९२ ॥
Oh hija de Bhīma, verás a Nala, señor de los Niṣadha, abatidor de enemigos, el mejor de los que sostienen el dharma, libre de la fiebre del dolor.
3.61.93
विमुक्तं सर्वपापेभ्यः सर्वरत्नसमन्वितम् ।
तदेव नगरं श्रेष्ठं प्रशासतमरिन्दमम् ॥ ३.६१.९३ ॥
Aquella excelente ciudad, libre de todos los pecados y dotada de todas las joyas, es gobernada por el domador de enemigos.
3.61.94
द्विपतां भयकर्तारं सुहृदां शोकनाशनम् ।
पतिमेष्यसि कल्याणि कल्याणाभिजनं नृपम् ॥ ३.६१.९४ ॥
Oh señora auspiciosa, obtendrás como esposo al rey que infunde temor a los enemigos, destruye la pena de los amigos y es de noble linaje.
3.61.95
एवमुक्त्वा नलस्येष्टां महिषीं पार्थिवात्मजाम् ।
अन्तर्हितास्तापसास्ते साग्निहोत्राश्रमास्तथा ॥ ३.६१.९५ ॥
Tras decir esto a aquella princesa, reina amada de Nala, aquellos ascetas desaparecieron junto con sus ermitas de sacrificio de fuego.
3.61.96
सा दृष्ट्वा महदाश्चर्यं विस्मिता ह्यभवत्तदा ।
दमयन्त्यनवद्याङ्गी वीरसेननृपस्नुषा ॥ ३.६१.९६ ॥
Al ver aquel gran prodigio, quedó en verdad asombrada. Damayantī, de miembros impecables, nuera del rey Vīrasena, se asombró entonces de veras.
3.61.97
चिन्तयामास वैदर्भी किमेतद्दृष्टवत्यहम् ॥ ३.६१.९७ ॥
La princesa de Vidarbha reflexionó: "¿Qué es esto que he visto?"
3.61.98
किंनु स्वप्नो मया दृष्टः कोऽयंविधिरिहाभवत् ।
क्वनु ते तापसाः सर्वे क्व तदाश्रममण्डलम् ॥ ३.६१.९८ ॥
"¿Acaso fue un sueño que tuve? ¿Qué destino ha ocurrido aquí? ¿Dónde están todos aquellos ascetas? ¿Dónde está aquel círculo de ermitas?"
3.61.99
क्व सा पुण्यजला रम्या नदी द्विजनिषेविता ।
क्वनु ते ह नगा हृद्याः फलपुष्पोपशोभिताः ॥ ३.६१.९९ ॥
"¿Dónde está aquel río de aguas sagradas, agradable y frecuentado por los brahmanes? ¿Dónde, pues, están aquellos hermosos árboles adornados de frutos y flores?"
3.61.100
इत्येवं नरशार्दूल विस्मिता कमलेक्षणा ।
ध्यात्वा चिरं भीमसुता दमयन्ती शुचिस्मिता।
भर्तृशोकपरा दीनाविवर्णवदनाऽभवत् ॥ ३.६१.१०० ॥
¡Oh tigre entre los hombres! Así asombrada, la de ojos de loto, Damayantī, hija de Bhīma, de sonrisa pura, reflexionó largo tiempo. Absorta en el dolor por su esposo, se volvió desdichada, con el rostro pálido.
3.61.101
सा गत्वाऽथापरां भूमिं बाष्पसंदिग्धया गिरा ।
विललापाश्रुपूर्णाक्षी दृष्ट्वाऽशोकतरुं ततः ॥ ३.६१.१०१ ॥
Entonces fue a otro lugar y, con voz entrecortada por el llanto y los ojos llenos de lágrimas, al ver el árbol aśoka se lamentó.
3.61.102
उपगम्य तरुश्रेष्ठमशोकं पुष्पितं वने ।
पल्लवापीडितं हृद्यं विहङ्गैरनुनादितम् ॥ ३.६१.१०२ ॥
Acercándose al mejor de los árboles, el aśoka florecido en el bosque, cuajado de brotes, hermoso, resonando con los cantos de las aves—
3.61.103
अहो बतायमगमः श्रीमानस्मिन्वनान्तरे ।
आपीडैर्बहुभिर्भाति श्रीमान्पर्वतराडिव ॥ ३.६१.१०३ ॥
¡Ah! Este espléndido árbol, en medio del bosque, brilla con muchos racimos de flores, como el rey de las montañas.
3.61.104
विशोकां कुरु मां क्षिप्रमशोक प्रियदर्शन ।
वीतशोकभयाबाधं कच्चित्त्वं दृष्टवान्नृपम् ॥ ३.६१.१०४ ॥
¡Oh Aśoka, de hermoso aspecto! Hazme libre de pesar pronto. ¿Has visto al rey, libre de aflicción, temor y tormento?
3.61.105
नलं नामारिदमनं नमयन्त्याः प्रियं पतिम् ।
निमधानामधिपतिं दृष्टवानसि मे प्रियम् ॥ ३.६१.१०५ ॥
¿Has visto a Nala, el amado esposo de Namayantī, domador de enemigos, señor de los Niṣadha? Has visto a mi amado.
3.61.106
एकवस्त्रार्धसंवीतं सुकुमारतनुत्वचम् ।
व्यसनेनार्दितं वीरमरण्यमिदमागतम् ॥ ३.६१.१०६ ॥
Cubierto con la mitad de una sola prenda, de cuerpo y piel delicados, afligido por la desgracia, aquel héroe ha llegado a este bosque.
3.61.107
यथा विशोका गच्छेयमशोकनग तत्कुरु ।
सत्यनामा भवाशोक मम शोकविनाशनात् ॥ ३.६१.१०७ ॥
¡Oh árbol Aśoka, haz esto, para que pueda irme libre de pesar! Eres fiel a tu nombre, Aśoka, el sin pesar, pues destruyes mi aflicción.
3.61.108
एवंसाऽशोकवृत्तं तमार्ता वै परिगम्य ह ।
जगाम दारुणतरं देशं भैमी वराङ्गना ॥ ३.६१.१०८ ॥
Así afligida, aquella excelente mujer, Bhaimī (Damayantī), habiendo rodeado aquel árbol Aśoka, marchó hacia una región mucho más terrible.
3.61.109
सा ददर्श नगान्नैकान्नैकाश्च सरितस्तथा ।
नैकांश्च पर्वतान्रम्यान्नैकांश्च मृगपक्षिणः ॥ ३.६१.१०९ ॥
Ella vio muchas montañas y muchos ríos, muchas montañas hermosas, y muchos ciervos y aves.
3.61.110
कन्दरांश्च नितम्बांश्च नदीश्चाद्भुतदर्शनाः ।
ददर्श तान्भीमसुता पतिमन्वेषती तदा ॥ ३.६१.११० ॥
Buscando a su esposo, la hija de Bhīma vio entonces las cuevas, las laderas y los ríos de aspecto maravilloso.
3.61.111
गत्वा प्रकृष्टमध्वानं दमयन्ती शुचिस्मिता ।
ददर्शाथ महासार्थं हस्त्यश्वरथसंकुलम् ॥ ३.६१.१११ ॥
Tras recorrer un largo camino, Damayantī de sonrisa pura vio entonces una gran caravana repleta de elefantes, caballos y carros.
3.61.112
उत्तरन्तं नदीं रम्यां प्रसन्नसलिलां शुभाम् ।
सुशीततोयां विस्तीर्णां ह्रदिनीं वेतसैर्वृताम् ॥ ३.६१.११२ ॥
cruzando aquel río hermoso, de aguas claras, bellas y muy frescas, ancho y rodeado de cañas.
3.61.113
प्रोद्धुष्टां क्रौञ्चकुररैश्चक्रबाकोपकूजिताम् ।
कूर्मग्राहझवाकीर्णां विपुलद्वीपशोभिताम् ॥ ३.६१.११३ ॥
resonando con los gritos de grullas y águilas pescadoras, llena de los cantos de los gansos ruiseñores, poblada de tortugas, cocodrilos y peces, adornada con vastas islas.
3.61.114
सा दृष्ट्वैव महासार्थं नलपत्नी यशस्विनी ।
उपसर्प्य वरारोहा जनमध्यं विवेश ह ॥ ३.६१.११४ ॥
Tan pronto vio la gran caravana, la gloriosa esposa de Nala, de hermosas caderas, se acercó y entró en medio de la gente.
3.61.115
उन्मत्तरूपा शोकार्ता तथा वस्त्रार्धसंवृता ।
कृशा विवर्णा मलिना पांसुध्वस्तशिरोरुहा ॥ ३.६१.११५ ॥
Afligida por el dolor, de aspecto enloquecido, cubierta con medio vestido, delgada, pálida, sucia, con el cabello revuelto por el polvo.
3.61.116
तां दृष्ट्वा तत्रमनुजाः केचिद्भीताः प्रदुद्रुवुः ।
केचिच्चिन्तापरास्तस्थुः केचित्तत्रविचुक्रुशुः ॥ ३.६१.११६ ॥
Al verla, algunos de los presentes huyeron asustados, otros permanecieron de pie absortos en sus pensamientos y otros gritaron allí mismo.
3.61.117
प्रहसन्ति स्म तां केचिदभ्यसूयन्ति चापरे ।
कुर्वन्त्यस्यांदयांकेचित्पप्रच्छुश्चापि भारत ॥ ३.६१.११७ ॥
Algunos se rieron de ella, otros la injuriaron, algunos sintieron compasión por ella y algunos, oh Bhārata, incluso le hicieron preguntas.
3.61.118
काऽसि कस्यासि कल्याणि किं वा मृगयसे वने ।
त्वां दृष्ट्वा व्यथिताः स्मेह कच्चित्त्वमसिं मानुषी ॥ ३.६१.११८ ॥
¿Quién eres, de quién eres, oh bienaventurada? ¿Qué buscas en el bosque? Al verte, nos hemos sentido turbados aquí. ¿Acaso eres una mujer humana?
3.61.119
वद सत्यं वनस्यास्य पर्वतस्याथवा दिशः ।
देवता त्वं हि कल्याणि त्वां वयं शरणं गताः ॥ ३.६१.११९ ॥
Di la verdad: ¿eres una diosa de este bosque, de esta montaña o de alguna dirección? Oh bienaventurada, sin duda eres una diosa; hemos venido a tu refugio.
3.61.120
यक्षी वा राक्षसी वा त्वमुताहोसि सुराङ्गना ।
सर्वथाकुरु नः स्वस्ति रक्ष चास्माननिन्दिते ॥ ३.६१.१२० ॥
¿Eres una yakṣī, una rākṣasī o una ninfa celestial? De cualquier modo, concédenos bienestar y protégenos, oh irreprochable.
3.61.121
यथाऽयंसर्वथा सार्थः क्षेमी शीघ्रमितो व्रजेत् ।
तथा विधत्स्व कल्याणि यथा श्रेयो हि नो भवेत् ॥ ३.६१.१२१ ॥
Así como esta caravana pueda partir de aquí pronto y sana y salva en todos los sentidos, haz que así sea, oh auspiciosa, para que nos llegue el bienestar.
3.61.122
तथोक्ता तेन सार्थेन दमयन्ती नृपात्मजा ।
प्रत्युवाच ततः साध्वी भर्तृव्यसनपीडिता ॥ ३.६१.१२२ ॥
Así interpelada por aquella caravana, Damayantī, la hija del rey, la virtuosa afligida por la desgracia de su esposo, respondió entonces.
3.61.123
सार्तवाहं च सार्थं च जना ये चात्र केचन ।
युवस्थविरबालाश् सार्थस्य च पुरोगमाः ॥ ३.६१.१२३ ॥
El jefe de la caravana y la caravana, y cuantas personas haya aquí: jóvenes, ancianos y niños, y los que van al frente de la caravana.
3.61.124
मानुषीं मां विजानीत मनुजाधिपतेः सुताम् ।
नृपस्नुषां राजभार्यां भर्तृदर्शनलालसाम् ॥ ३.६१.१२४ ॥
Sabed que soy una mujer humana, hija del señor de los hombres, nuera de un rey, esposa de un rey, anhelante de ver a mi esposo.
3.61.125
विदर्भराण्मम पिता भर्ता राजा च नैषधः ।
नलोनाम महाभागस्तं मार्गाम्यपराजितम् ॥ ३.६१.१२५ ॥
El rey de Vidarbha es mi padre, y el rey Nala de Niṣadha es mi esposo: el muy afortunado, el invencible. Es a él a quien busco.
3.61.126
यदि जानीत नृपतिं क्षिप्रं शंसत मे प्रियम् ।
नलं पुरुषशार्दूलममित्रगणसूदनम् ॥ ३.६१.१२६ ॥
Si conocéis al rey, decidme pronto una noticia grata sobre Nala, tigre entre los hombres, destructor de huestes enemigas.
3.61.127
तामुवाचानवद्याङ्गीं सार्थस्य महतः प्रभुः ।
सार्थवाहः शुचिर्नाम शृणु कल्याणि मद्वचः ॥ ३.६१.१२७ ॥
A ella, de miembros irreprochables, el señor de una gran caravana, el jefe de caravana llamado Śuci, le dijo: Escucha mis palabras, oh auspiciosa.
3.61.128
अहं सार्थस्य नेता वै सार्थवाहः शुचिस्मिते ।
मनुष्यं नलनामानं न पश्यामि यशस्विनि ॥ ३.६१.१२८ ॥
Yo soy el guía de la caravana, el jefe de caravana. Oh de sonrisa pura, oh gloriosa, no veo a ningún hombre llamado Nala.
3.61.129
कुञ्जरद्वीपिमहिषशार्दूलर्क्षमृगानपि ।
पश्याम्यस्मिन्वने कृत्स्ने ह्यमनुष्यनिषेविते ॥ ३.६१.१२९ ॥
En este bosque entero, que no frecuentan los humanos, veo elefantes, tigres, búfalos, leones, osos y ciervos.
3.61.130
ऋते त्वां मानुषीं मर्त्यं न पश्यामि महावने ।
तथा नो यक्षराडद्य मणिभद्रः प्रसीदतु ॥ ३.६१.१३० ॥
En este gran bosque no veo a ningún mortal humano sino a ti. Así que hoy el señor de los yakṣas, Maṇibhadra, nos sea propicio.
3.61.131
साऽब्रवीद्वणिजः सर्वान्सार्थवाहं च तं ततः ।
क्वनु यास्यति सार्थोऽयमेतदाख्यातुमर्हसि ॥ ३.६१.१३१ ॥
Entonces dijo a todos los mercaderes y a aquel jefe de caravana: ¿Adónde irá esta caravana? Deberíais decírmelo.
3.61.132
सार्थोऽयं चेदिराजस्य सुबाहोः सत्यदर्शिनः ।
क्षिप्रं जनपदं गन्ता लाभाय मनुजात्मजे ॥ ३.६१.१३२ ॥
Esta caravana irá pronto al reino de Subāhu, rey de Cedi, un vidente de la verdad, en busca de ganancia, oh hija de hombre.