ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 3.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.61.1
सा निहत्य मृगव्याधं प्रतस्थे कमलेक्षणा ।
वनं प्रतिभयं शून्यं झिल्लिकागणनादितम् ॥ ३.६१.१ ॥
ಆ ಕಮಲನೇತ್ರೆ ಆ ಬೇಟೆಗಾರನನ್ನು ಕೊಂದು, ಭಯಂಕರವಾದ, ನಿರ್ಜನವಾದ, ಜೀರುಂಡೆಗಳ ಗುಂಪಿನ ಶಬ್ದದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಾಡಿಗೆ ಹೊರಟಳು.
3.61.2
सिंहद्वीपिरुरुव्याघ्रवराहर्क्षगणैर्युतम् ।
नानापक्षिगणाकीर्णां म्लेच्छतस्करसेवितम् ॥ ३.६१.२ ॥
ಸಿಂಹ, ಚಿರತೆ, ರುರು ಜಿಂಕೆ, ಹುಲಿ, ಹಂದಿ, ಕರಡಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ನಾನಾ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಮೂಹಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ, ಮ್ಲೇಚ್ಛರು ಮತ್ತು ಕಳ್ಳರಿಂದ ಸೇವಿತವಾದ.
3.61.3
सालवेणुधवाश्वत्थतिन्दुकेङ्गुदिकिंशुकैः ।
अर्जुनारिष्टसंछन्नं स्यन्दनैश्च सशाल्मलैः ॥ ३.६१.३ ॥
ಸಾಲ, ಬಿದಿರು, ಧವ, ಅಶ್ವತ್ಥ, ತಿಂದುಕ, ಇಂಗುದಿ, ಕಿಂಶುಕ ಮರಗಳಿಂದ, ಅರ್ಜುನ, ಅರಿಷ್ಟ ಮರಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ, ಸ್ಯಂದನ, ಶಾಲ್ಮಲಿ ಮರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ.
3.61.4
जम्ब्वाम्रलोध्रखदिरशाकवेत्रसमाकुलम् ।
पद्मकामलकप्लक्षकदम्बोदुम्बरावृतम् ॥ ३.६१.४ ॥
ಜಂಬು, ಮಾವು, ಲೋಧ್ರ, ಖದಿರ, ಸಾಗ, ವೇತ್ರ ಮರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಪದ್ಮಕ, ನೆಲ್ಲಿ, ಪ್ಲಕ್ಷ, ಕದಂಬ, ಅತ್ತಿ ಮರಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ.
3.61.5
बदरीबिल्वसंछन्नं न्यग्रोधैश्च समाकुलम् ।
प्रियालतालखर्जूरहरीतकिबिभीतकैः ॥ ३.६१.५ ॥
ಬದರಿ, ಬಿಲ್ವ ಮರಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ, ಆಲದ ಮರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಪ್ರಿಯಾಲ, ತಾಳೆ, ಖರ್ಜೂರ, ಹರೀತಕಿ, ಬಿಭೀತಕ ಮರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ.
3.61.6
नानाधातुशतैर्नद्धान्विविधानपि चाचलान् ।
निकुञ्जान्पक्षिसंघुष्टान्दरीश्चाद्भुतदर्शनाः ॥ ३.६१.६ ॥
ನೂರಾರು ನಾನಾ ಧಾತುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ವಿವಿಧ ಪರ್ವತಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕೂಗಿನಿಂದ ಮೊಳಗುವ ಪೊದೆಗಳು, ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯದ ಗುಹೆಗಳು.
3.61.7
नदी सरांसि वापीश्च विविधांश्चरतो द्विजान् ।
सा बहून्भीमरूपांश्च पिशाचोरगराक्षसान् ॥ ३.६१.७ ॥
ನದಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ, ಬಾವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುವ ನಾನಾ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು, ಭಯಂಕರ ರೂಪದ ಪಿಶಾಚರು, ಸರ್ಪರು, ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಅವಳು ಕಂಡಳು.
3.61.8
पल्वलानि तटाकानि गिरिकूटानि सर्वशः ।
सरित्सरांसि च तदा ददर्शाद्भुतदर्शनाम् ॥ ३.६१.८ ॥
ಸಣ್ಣ ಕೊಳಗಳು, ಜಲಾಶಯಗಳು, ಪರ್ವತ ಶಿಖರಗಳು, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರೋವರಗಳು—ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಅವಳು ಆಗ ಕಂಡಳು.
3.61.9
यूथशो ददृशे चात्र विदर्भाधिपनन्दिनी ।
महिषान्वराहान्गोमायूनृक्षवानरपन्नगान् ॥ ३.६१.९ ॥
ಇಲ್ಲಿ ವಿದರ್ಭ ರಾಜನ ಮಗಳು ಗುಂಪುಗುಂಪಾಗಿ ಎಮ್ಮೆ, ಹಂದಿ, ನರಿ, ಕರಡಿ, ಕೋತಿ, ಸರ್ಪಗಳನ್ನು ಕಂಡಳು.
3.61.10
तेजसा यशसा लक्ष्म्या स्थित्या च परया युता ।
वैर्दभी विचचारैका नलमन्वेषती तदा ॥ ३.६१.१० ॥
ತೇಜಸ್ಸು, ಯಶಸ್ಸು, ಸೌಂದರ್ಯ, ಉತ್ತಮ ನಡತೆ ಇವುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿದರ್ಭ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಆಗ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ನಳನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ಸಂಚರಿಸಿದಳು.
3.61.11
नाबिभ्यत्सा नृपसुता भैमी तत्राथ कस्यचित् ।
दारुणामटवीं प्राप्य भर्तृव्यसनकर्शिता ॥ ३.६१.११ ॥
ರಾಜಕುಮಾರಿ ಭೈಮಿ ಅಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ, ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಭಯಪಡಲಿಲ್ಲ; ಪತಿಯ ಸಂಕಟದಿಂದ ಕೃಶಳಾಗಿ ಭಯಂಕರ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದಳು.
3.61.12
विदर्भतनया राजन्विललाप सुदुःखिता ।
भर्तृशोकपरीताङ्गी शिलातलमथाश्रिता ॥ ३.६१.१२ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ವಿದರ್ಭ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖದಿಂದ ಪ್ರಲಾಪಿಸಿದಳು; ಪತಿಯ ಶೋಕದಿಂದ ಆವೃತ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಳು.
3.61.13
सिह्योरस्क महाबाहो निषधानां जनाधिप ।
क्वनु राजन्गतोसि त्वं त्यक्त्वा मां विजने वने ॥ ३.६१.१३ ॥
ಸಿಂಹದಂತಹ ಎದೆಯುಳ್ಳವನೇ, ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ನಿಷಧರ ಅಧಿಪತಿಯೇ! ರಾಜನೇ, ಈ ನಿರ್ಜನ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೀನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದೆ?
3.61.14
अश्वमेधादिभिर्वीर क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः ।
कथमिष्ट्वा नरव्याघ्र मयि मिथ्या प्रवर्तसे ॥ ३.६१.१४ ॥
ವೀರನೇ, ಅಶ್ವಮೇಧ ಮೊದಲಾದ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಹೇರಳ ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ನೀನು, ನರವ್ಯಾಘ್ರನೇ, ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಗೆ ಸುಳ್ಳಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವೆ?
3.61.15
यत्त्वयोक्तं नरश्रेष्ठ मत्समक्षं महाद्युते ।
कर्तुमर्हसि कल्याण तदृतं पार्थिवर्षभ ॥ ३.६१.१५ ॥
ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯೇ, ನನ್ನ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ನೀನು ಹೇಳಿದುದನ್ನು, ಕಲ್ಯಾಣನೇ, ನೀನು ಮಾಡಬೇಕು. ಪಾರ್ಥಿವರಲ್ಲಿ ವೃಷಭನೇ, ಅದು ಸತ್ಯವಾಗಲಿ.
3.61.16
यच्चोक्तं विहगैर्हंसैः समीपे तव भूमिप ।
मत्सकाशे च तैरुक्तं तदवेक्षितुमर्हसि ॥ ३.६१.१६ ॥
ಭೂಮಿಪತಿಯೇ, ಹಂಸಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳು ನಿನ್ನ ಬಳಿ ಏನು ಹೇಳಿದವೋ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಬಳಿ ಅವು ಏನು ಹೇಳಿದವೋ ಅದನ್ನು ನೀನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.
3.61.17
चत्वार एकतो वेदाः साङ्गोपाङ्गाः सविस्तराः ।
स्वधीता मनुजव्याघ्र सत्यमेकं किलैकतः ॥ ३.६१.१७ ॥
ಒಂದು ಕಡೆ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳು ತಮ್ಮ ಅಂಗೋಪಾಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ನರವ್ಯಾಘ್ರನೇ; ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಒಂದೇ ಸತ್ಯ.
3.61.18
तस्मादर्हसि शत्रुघ्न सत्यं कर्तुं नरेश्वर ।
उक्तवानसि यद्वीर मत्सकाशे पुरा वचः ॥ ३.६१.१८ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ, ಶತ್ರುಘ್ನನೇ, ನರೇಶ್ವರನೇ, ನೀನು ಸತ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ವೀರನೇ, ಹಿಂದೆ ನನ್ನ ಬಳಿ ನೀನು ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು.
3.61.19
हा वीर ननुनामाहमिष्टा किल तवानघ ।
अस्यामटव्यां घोरायां किं मां न प्रतिभाषसे ॥ ३.६१.१९ ॥
ಅಯ್ಯೋ ವೀರನೇ! ನಿರ್ದೋಷಿಯೇ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯಳಲ್ಲವೇ? ಈ ಭಯಂಕರ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ನನಗೆ ಉತ್ತರಿಸದಿರುವುದೇಕೆ?
3.61.20
भर्त्सयत्येष मां रौद्रो व्यात्तास्यो दारुणाकृतिः ।
अरण्यराट् क्षुधाविष्टः किं मां न त्रातुमर्हसि ॥ ३.६१.२० ॥
ಈ ಭಯಂಕರನು, ಬಾಯಿ ತೆರೆದು, ಭೀಕರ ರೂಪದಿಂದ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅರಣ್ಯರಾಜನು ನನ್ನನ್ನು ಬೆದರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬಾರದೇ?
3.61.21
न मे त्वदन्या काचिद्धि प्रियाऽस्तीत्यब्रवीस्तदा ।
तामृतां कुरु कल्याण पुरोक्तां भारतीं नृप ॥ ३.६१.२१ ॥
'ನಿನ್ನ ಹೊರತು ನನಗೆ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಪ್ರಿಯಳಲ್ಲ' ಎಂದು ನೀನು ಆಗ ಹೇಳಿದ್ದೆ. ಓ ಕಲ್ಯಾಣನೇ, ಓ ರಾಜನೇ, ಮೊದಲು ಹೇಳಿದ ಆ ಮಾತನ್ನು ಸತ್ಯವಾಗಿಸು.
3.61.22
उन्मत्तां विलपन्तीं मां भार्यामिष्टां नराधिप ।
ईप्सितामीप्सितोसि त्वं किं मां न प्रतिभाषसे ॥ ३.६१.२२ ॥
ಓ ನರಾಧಿಪನೇ! ಹುಚ್ಚಿಯಂತೆ ಅಳುತ್ತಿರುವ ನಾನು, ನಿನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿ, ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟಳು; ನೀನು ನನಗೆ ಇಷ್ಟನು. ನೀನು ನನಗೆ ಉತ್ತರಿಸದಿರುವುದೇಕೆ?
3.61.23
कृशां दीनां विवर्णां च मलिनां वसुधाधिप ।
वस्त्रार्धप्रावृतामेकां विलपन्तीमनाथवत् ॥ ३.६१.२३ ॥
ಓ ವಸುಧಾಧಿಪನೇ! ಕೃಶಳೂ, ದೀನಳೂ, ವಿವರ್ಣಳೂ, ಮಲಿನಳೂ, ಅರ್ಧ ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡವಳೂ, ಏಕಾಕಿಯೂ, ಅನಾಥೆಯಂತೆ ಅಳುತ್ತಿರುವ ನನ್ನನ್ನು…
3.61.24
यूथभ्रष्टामिवैकां मां हरिणीं पृथुलोचन ।
न मानयसि मामार्य रुदन्तीमरिकर्शन ॥ ३.६१.२४ ॥
ಹಿಂಡಿನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಹೆಣ್ಣು ಜಿಂಕೆಯಂತೆ ಏಕಾಕಿಯಾದ ನನ್ನನ್ನು, ವಿಶಾಲನೇತ್ರನೇ! ಓ ಆರ್ಯನೇ! ಅಳುತ್ತಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ನೀನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ, ಓ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಬಾಧಿಸುವವನೇ!
3.61.25
महाराज महारण्ये मामिहैकाकिनीं सतीम् ।
आभाषमाणां स्वां पत्नीं किं मां न प्रतिभाषसे ॥ ३.६१.२५ ॥
ಮಹಾರಾಜ, ಈ ಮಹಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂಟಿಯಾಗಿರುವ ಸತಿಯಾದ, ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯಾದ ನಾನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ — ನನಗೆ ಏಕೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ?
3.61.26
कुलशीलोपसंपन्नां चारुसर्वाङ्गशोभनाम् ।
अनुव्रतां महाराज किं मां न प्रतिभाषसे ॥ ३.६१.२६ ॥
ಮಹಾರಾಜ, ಉತ್ತಮ ಕುಲಶೀಲದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಸರ್ವಾಂಗ ಸುಂದರಿಯಾದ, ಅನುಸರಿಸುವ ನನಗೆ ಏಕೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ?
3.61.27
नाद्यत्वां प्रतिपश्यामि गिरावस्मिन्नरोत्तम ।
वने चास्मिन्महाधोरे सिंहव्याघ्रनिषेविते ॥ ३.६१.२७ ॥
ನರೋತ್ತಮನೇ, ಇಂದು ಈ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಸಿಂಹ ವ್ಯಾಘ್ರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಘೋರ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.
3.61.28
शयानमुपविष्टं वा स्थितं वा निषधाधिप ।
प्रस्थितं वा नरश्रेष्ठ मम शोकनिबर्हण ॥ ३.६१.२८ ॥
ನಿಷಧಾಧಿಪನೇ, ಮಲಗಿರುವಾಗಲಾಗಲಿ, ಕುಳಿತಿರುವಾಗಲಾಗಲಿ, ನಿಂತಿರುವಾಗಲಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಹೊರಟಿರುವಾಗಲಾಗಲಿ — ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನನ್ನ ಶೋಕವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವವನೇ!
3.61.29
कं नु पृच्छामि दुःखार्ता त्वदर्थे शोककर्शिता ।
कच्चिद्दृष्टस्त्वयाऽरण्ये संगत्येति नलो नृपः ॥ ३.६१.२९ ॥
ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲಿದ, ನಿನಗಾಗಿ ಶೋಕದಿಂದ ಕೃಶಳಾದ ನಾನು ಯಾರನ್ನು ಕೇಳಲಿ? ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನಲ ರಾಜನನ್ನು ನೀನು ಕಂಡಿದ್ದೀಯಾ?
3.61.30
को नु मे कथयेदद्य वनेऽस्मिन्विष्ठितं नृपम् ।
अभिरूपं महात्मानं परव्यूहविनाशनम् ॥ ३.६१.३० ॥
ಇಂದು ಈ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ, ಸುಂದರನಾದ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ, ಶತ್ರುಸೇನೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಆ ರಾಜನನ್ನು ನನಗೆ ಯಾರು ಹೇಳುವರು?
3.61.31
यमन्वेपसि राजानं नलं पद्मनिभेक्षणम् ।
अयंस इति कस्याद्य श्रोष्यामि मधुरां गिरम् ॥ ३.६१.३१ ॥
ಕಮಲನೇತ್ರನಾದ ನಳ ಎಂಬ ರಾಜನನ್ನು ನೀನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವೆ; 'ಇಗೋ ಅವನು' ಎಂಬ ಮಧುರ ಮಾತನ್ನು ಇಂದು ಯಾರಿಂದ ಕೇಳುವೆನು?
3.61.32
अरण्यराडयं श्रीमांश्चतुर्दंष्ट्रो महाहनुः ।
शार्दूलोऽभिमुखोऽभ्येति पृच्छाम्येनमशङ्किता ॥ ३.६१.३२ ॥
ಕಾಡಿನ ರಾಜನಾದ ಈ ತೇಜಸ್ವಿ, ನಾಲ್ಕು ಕೋರೆದಾಡೆ, ದೊಡ್ಡ ದವಡೆಯ ಹುಲಿ ನನ್ನ ಎದುರಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದೆ; ನಿರ್ಭಯಳಾಗಿ ಇವನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ.
3.61.33
भवान्मृगाणामधिपस्त्वमस्मिन्कानने प्रभुः ।
विदर्भराजतनयां दमयन्तीति विद्धि माम् ॥ ३.६१.३३ ॥
ನೀನು ಈ ಕಾಡಿನ ಮೃಗಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಮತ್ತು ಒಡೆಯನು; ನನ್ನನ್ನು ವಿದರ್ಭರಾಜನ ಪುತ್ರಿ ದಮಯಂತಿ ಎಂದು ತಿಳಿ.
3.61.34
निषधाधिपतेर्भार्यां नलस्यामित्रघातिनः ।
पतिमन्वेषतीमेकां कृपणां शोककर्शिताम् ॥ ३.६१.३४ ॥
ನಿಷಧದ ಒಡೆಯ, ಶತ್ರುಘಾತಕ ನಳನ ಪತ್ನಿ ನಾನು; ಗಂಡನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ, ಒಂಟಿಯಾಗಿ, ದೀನಳಾಗಿ, ಶೋಕದಿಂದ ಕೃಶಳಾಗಿರುವವಳು.
3.61.35
आश्वासय मृगेन्द्रेह यदि दृष्टस्त्वया नलः ।
सिंहस्कन्धो महाबाहुः पद्मपत्रनिभेक्षणः ॥ ३.६१.३५ ॥
ಮೃಗೇಂದ್ರನೇ, ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ನಳನನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದರೆ ನನಗೆ ಸಮಾಧಾನ ನೀಡು — ಸಿಂಹದ ಭುಜದ, ದೊಡ್ಡ ತೋಳುಗಳ, ಕಮಲದಳ ನೇತ್ರದ ನಳನನ್ನು.
3.61.36
अथवाऽरण्यनृपते नलं यदि न शंससि ।
मां खादय मृगश्रेष्ठ दुःखादस्माद्विमोचय ॥ ३.६१.३६ ॥
ಅಥವಾ ಕಾಡಿನ ರಾಜನೇ, ನಳನ ಬಗ್ಗೆ ನೀನು ಹೇಳದಿದ್ದರೆ, ಮೃಗಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನನ್ನನ್ನು ತಿಂದುಬಿಡು; ಈ ದುಃಖದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸು.
3.61.37
श्रुत्वाऽरण्ये विलपितं ममैष मृगराट् स्वयम् ।
यात्येष मृष्टसलिलामापगां सागरोपमाम् ॥ ३.६१.३७ ॥
ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಗೋಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಈ ಮೃಗರಾಜನು ಸ್ವತಃ ಸಿಹಿನೀರಿನ, ಸಾಗರದಂತಹ ನದಿಯ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
3.61.38
इमं शिलोच्चयं पृच्छे शृङ्गैर्बहुभिरुच्छितैः ।
विराजितं दिवस्पृग्भिर्नैकवर्णैर्मनोरमैः ॥ ३.६१.३८ ॥
ಆಕಾಶವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವ ಅನೇಕ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರಗಳಿಂದ, ವಿವಿಧ ವರ್ಣದ ಮನೋಹರ ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ಈ ಶಿಲಾರಾಶಿಯನ್ನು ನಾನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
3.61.39
नानाधातुसमाकीर्णं विविधोपलभूषितम् ।
आस्यारण्यस्य महतः केतुभूतमिवोच्छितम् ॥ ३.६१.३९ ॥
ಅನೇಕ ಧಾತುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ವಿವಿಧ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಈ ಪರ್ವತವು ಮಹಾ ಅರಣ್ಯದ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಎತ್ತರದ ಧ್ವಜದಂತೆ ನಿಂತಿದೆ.
3.61.40
सिंहशार्दूलमातङ्गवराहर्क्षमृगायुतम् ।
पतत्रिभिर्बहुविधैः समन्तादनुनादितम् ॥ ३.६१.४० ॥
ಸಿಂಹ, ಹುಲಿ, ಆನೆ, ಹಂದಿ, ಕರಡಿ, ಜಿಂಕೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸ್ವರದಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿದೆ.
3.61.41
किंशुकाशोकबकुलपुन्नागैरुपशोभितम् ।
कर्णिकारधवप्लक्षैः सुपुष्पैरुपशोभितम् ॥ ३.६१.४१ ॥
ಕಿಂಶುಕ, ಅಶೋಕ, ಬಕುಳ, ಪುನ್ನಾಗ ಮರಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿ, ಕರ್ಣಿಕಾರ, ಧವ, ಪ್ಲಕ್ಷ ಮರಗಳ ಸುಂದರ ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿ.
3.61.42
सरिद्भिः सविहङ्गाभिः शिखरैश्च समाकुलम् ।
पृथिव्या रुचिराकारं चूडामणिमिव स्थितम्।
निरिराजमिमं तावत्पृच्छामि नृपतिं प्रति ॥ ३.६१.४२ ॥
ನದಿಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಶಿಖರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಭೂಮಿಯ ಸುಂದರ ರೂಪವಾಗಿ, ಚೂಡಾಮಣಿಯಂತೆ ನಿಂತಿರುವ ಈ ಪರ್ವತರಾಜನನ್ನು — ರಾಜನೇ, ಈಗ ನಾನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
3.61.43
भगवन्नचलश्रेष्ठ दिव्यद्रशन विश्रुत ।
शरण्य बहुकल्याण नमस्तेऽस्तु महीधर ॥ ३.६१.४३ ॥
ಓ ಭಗವಂತನೇ, ಅಚಲರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ದಿವ್ಯ ದರ್ಶನವುಳ್ಳವನೇ, ವಿಶ್ರುತನೇ, ಶರಣ್ಯನೇ, ಬಹು ಕಲ್ಯಾಣನೇ, ಮಹೀಧರನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
3.61.44
प्रणमे त्वाऽभिगम्याहं राजपुत्रीं निबोध माम् ।
राजस्नुषां राजभार्यां दमयन्तीति विश्रुताम् ॥ ३.६१.४४ ॥
ನಿನ್ನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನನ್ನು ರಾಜಪುತ್ರಿಯಾಗಿ, ರಾಜಸೊಸೆಯಾಗಿ, ರಾಜಪತ್ನಿಯಾಗಿ ತಿಳಿಯಿರಿ; ದಮಯಂತಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದವಳು ನಾನು.
3.61.45
राजा विदर्भाधिपतिः पिता मम महारथः ।
भीमो नाम क्षितिपतिश्चातुर्वर्ण्यस्य रक्षिता ॥ ३.६१.४५ ॥
ವಿದರ್ಭದ ಅಧಿಪತಿ, ರಾಜನು, ನನ್ನ ತಂದೆ, ಮಹಾರಥನು, ಭೀಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಕ್ಷಿತಿಪತಿ, ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ರಕ್ಷಕನು.
3.61.46
राजसूयाश्वमेधानां क्रतूनां दक्षिणावताम् ।
आहर्ता पार्थिवश्रेष्ठः पृथुचार्वञ्चितेक्षणः ॥ ३.६१.४६ ॥
ದಕ್ಷಿಣೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಾಜಸೂಯ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ವಿಶಾಲ ಸುಂದರ ದೀರ್ಘ ನೇತ್ರನು.
3.61.47
ब्रह्मण्यः साधुवृत्तश्च सत्यवागनसूयकः ।
शीलवान्वीर्यसंपन्नः पृथुश्रीर्धर्मविच्छुचिः ॥ ३.६१.४७ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಭಕ್ತನು, ಸದಾಚಾರಿ, ಸತ್ಯವಾದಿ, ಅಸೂಯೆರಹಿತ, ಶೀಲವಂತ, ಪರಾಕ್ರಮಸಂಪನ್ನ, ಮಹಾ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳವನು, ಧರ್ಮಜ್ಞ, ಶುದ್ಧನು.
3.61.48
सम्यग्गोप्ता विदर्भाणां निर्जितारिगणः प्रभुः ।
तस्य मां विद्धि तनयां भगवंस्त्वामुपस्थिताम् ॥ ३.६१.४८ ॥
ವಿದರ್ಭರನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುವವನು, ಶತ್ರುಗಣವನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಪ್ರಭು; ಅವನ ಮಗಳಾದ ನನ್ನನ್ನು ತಿಳಿಯಿರಿ, ಓ ಭಗವಂತನೇ, ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿರುವ ನನ್ನನ್ನು.
3.61.49
निषधेषु महाराजः श्वशुरो मे नरोत्तमः ।
गृहीतनामा विख्यातो वीरसेन इति स्म ह ॥ ३.६१.४९ ॥
ನಿಷಧ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜ, ನನ್ನ ಮಾವ, ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ವೀರಸೇನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು.
3.61.50
तस्य राज्ञः सुतो वीरः श्रीमान्सत्यपराक्रमः ।
क्रमप्राप्तं पितुः स्वं यो राज्यं समनुशास्ति ह ॥ ३.६१.५० ॥
ಆ ರಾಜನ ಮಗ ವೀರ, ತೇಜಸ್ವಿ, ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿ; ತಂದೆಯಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಡೆದ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
3.61.51
नलो नामारिहा श्यामः पुण्यल्को इति श्रुतः ।
ब्रह्मण्यो वेदविद्वाग्मी पुण्यकृत्सोमपोऽग्निचित् ॥ ३.६१.५१ ॥
ನಳ ಎಂಬ ಶತ್ರುಸಂಹಾರಕ, ಶ್ಯಾಮವರ್ಣದವನು, ಪುಣ್ಯಕೀರ್ತಿಯವನು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭಕ್ತ, ವೇದಜ್ಞ, ವಾಗ್ಮಿ, ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿ, ಸೋಮಪಾನಿ, ಅಗ್ನಿಚಿತ್ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
3.61.52
यष्टा दाता च योद्धा च सम्यक्चैव प्रशासिता ।
तस्य मामचलश्रेष्ठ विद्धि भार्यामिहागताम् ॥ ३.६१.५२ ॥
ಅವನು ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವವನು, ದಾನಿ, ಯೋಧ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಳುವವನು. ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಅವನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ತಿಳಿ.
3.61.53
त्यक्तश्रियं भर्तृहीनामनाथां व्यसनान्विताम् ।
अन्वेषमाणां भर्तारं नलं नरवरोत्तमम् ॥ ३.६१.५३ ॥
ಸಂಪತ್ತು ಕೈಬಿಟ್ಟವಳು, ಪತಿಯಿಲ್ಲದವಳು, ಅನಾಥೆ, ವಿಪತ್ತಿನಿಂದ ಕೂಡಿದವಳು, ನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠೋತ್ತಮನಾದ ನಳ ಎಂಬ ಪತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
3.61.54
खमुल्लिखद्भिरेतैर्हि त्वया शृङ्गशतैर्नृपः ।
कच्चिद्दृष्टोऽचलश्रेष्ठ वनेऽस्मिन्दारुणे नलः ॥ ३.६१.५४ ॥
ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಈ ನೂರಾರು ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಆಕಾಶವನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತಿರುವೆ; ಈ ಭಯಂಕರ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ರಾಜ ನಳನನ್ನು ನೀನು ನೋಡಿದೆಯಾ?
3.61.55
विक्रान्तः सत्त्ववान्वीरो भर्ता मम महायशाः ।
निषधानामधिपतिः कच्चिद्दृष्टस्त्वया नलः ॥ ३.६१.५५ ॥
ಪರಾಕ್ರಮಿ, ಸತ್ತ್ವಶಾಲಿ, ವೀರ, ನನ್ನ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಪತಿ, ನಿಷಧರ ಅಧಿಪತಿ ನಳ — ನೀನು ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದೆಯಾ?
3.61.56
कं मीं विलपतीमेकां पर्वतश्रेष्ठ विह्वलाम् ।
गिरा नाश्वासयस्यद्यस्वां सुतामिव दुखितां ॥ ३.६१.५६ ॥
ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಅಳುತ್ತಿರುವ, ವಿಹ್ವಲಳಾದ ನನ್ನನ್ನು, ದುಃಖಿತಳಾದ ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಗಳಂತೆ ನೀನು ಇಂದು ಮಾತಿನಿಂದ ಏಕೆ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ?
3.61.57
वीर विक्रान्त धर्मज्ञ सत्यसंध महीपते ।
यद्यस्यस्मिन्वने राजन्दर्शयात्मानमात्मना ॥ ३.६१.५७ ॥
ವೀರನೇ, ಪರಾಕ್ರಮಿಯೇ, ಧರ್ಮಜ್ಞನೇ, ಸತ್ಯಸಂಧನೇ, ಮಹೀಪತಿಯೇ! ನೀನು ಈ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ನೀನೇ ತೋರಿಸಿಕೊ.
3.61.58
कदा सुस्निग्गम्भीरां जीमूतस्वनसन्निभाम् ।
श्रोष्यामि नैषधस्याहं वाचं ताममृतोपमाम् ॥ ३.६१.५८ ॥
ಯಾವಾಗ ನಾನು ನೈಷಧನ ಆ ಅತ್ಯಂತ ಮೃದುವಾದ, ಗಂಭೀರವಾದ, ಮೇಘಗರ್ಜನೆಯಂತಹ, ಅಮೃತದಂತಹ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳುವೆನೋ?
3.61.59
वैदर्भ्येहीति विस्पष्टां शुभां राज्ञो महात्मनः ।
आत्माभिधायिनीमृद्धां मम शोकविनाशिनीं ॥ ३.६१.५९ ॥
'ವೈದರ್ಭಿಯೇ, ಬಾ' ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ, ಶುಭ, ಮಹಾತ್ಮ ರಾಜನ, ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಪರಿಚಯಿಸುವ, ಸಮೃದ್ಧ, ನನ್ನ ಶೋಕವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಧ್ವನಿಯನ್ನು (ನಾನು ಕೇಳುವೆನೆ?)
3.61.60
इतिसा तं गिरिश्रेष्ठमुक्त्वा पार्थिवनन्दिनी ।
दमयन्ती ततो भूयो जगाम दिशमुत्तराम् ॥ ३.६१.६० ॥
ಹೀಗೆ ಆ ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠನಿಗೆ ಹೇಳಿ, ರಾಜಕುಮಾರಿ ದಮಯಂತಿ ಪುನಃ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋದಳು.
3.61.61
सा गत्वा त्रीनहोरात्रान्ददर्श परमाङ्गना ।
तापसारण्यमतुलं दिव्यकाननशोभितम् ॥ ३.६१.६१ ॥
ಆಕೆ ಮೂರು ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ನಡೆದು, ದಿವ್ಯ ಉಪವನಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾದ, ಅಸಮಾನ ತಪಸ್ವಿಗಳ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಕಂಡಳು.
3.61.62
वसिष्ठभृग्वत्रिसमैस्तापसैरुपशोभितम् ।
नियतैः संयताहारैर्दमशौचसमन्वितैः ॥ ३.६१.६२ ॥
ವಸಿಷ್ಠ, ಭೃಗು, ಅತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾನರಾದ, ಸಂಯಮಿ, ನಿಯಮಿತ ಆಹಾರದ, ದಮ ಶೌಚಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ತಪಸ್ವಿಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾದ.
3.61.63
अब्भक्षैर्वायुभक्षैश्च पत्राहारैस्तथैव च ।
जितेन्द्रियैर्महाभागैः स्वर्गमार्गदिदृक्षुभिः ॥ ३.६१.६३ ॥
ನೀರು ಕುಡಿಯುವವರು, ಗಾಳಿ ಸೇವಿಸುವವರು, ಎಲೆ ತಿನ್ನುವವರು, ಇಂದ್ರಿಯ ಜಯಿಸಿದ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯರಾದ, ಸ್ವರ್ಗಮಾರ್ಗ ನೋಡಲು ಬಯಸುವ ತಪಸ್ವಿಗಳಿಂದ.
3.61.64
वल्कलाजिनसंवीतैर्मुनिभिः संयतेन्द्रियैः ।
तापसाध्युषितं रम्यं ददर्शाश्रममण्डलम् ॥ ३.६१.६४ ॥
ನಾರುಮಡಿ ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆ ಚರ್ಮ ಧರಿಸಿದ, ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹಿಸಿದ ಮುನಿಗಳು ವಾಸಿಸುವ ರಮ್ಯ ಆಶ್ರಮ ಮಂಡಲವನ್ನು ಆಕೆ ಕಂಡಳು.
3.61.65
नानामृगगणैर्जुष्टं शाखामृगगणायुतम् ।
तापसैः समुपेतं च सा दृष्ट्वैव समाश्वसत् ॥ ३.६१.६५ ॥
ಅನೇಕ ಮೃಗ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಕೋತಿಗಳ ಸಮೂಹಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ತಪಸ್ವಿಗಳು ಸೇರಿದ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕಂಡ ಕೂಡಲೇ ಆಕೆ ಸಮಾಧಾನಗೊಂಡಳು.
3.61.66
सुभ्रूः सुकेशी सुश्रोणी सुकुचा सुद्विजानना ।
वर्चस्विनी सुप्रतिष्ठा स्वसितायतलोचना ॥ ३.६१.६६ ॥
ಸುಂದರ ಹುಬ್ಬು, ಸುಂದರ ಕೇಶ, ಸುಂದರ ಸೊಂಟ, ಸುಂದರ ಎದೆ, ಸುಂದರ ಹಲ್ಲು-ಮುಖದ, ತೇಜಸ್ವಿನಿ, ಸ್ಥಿರ ನಡೆಯ, ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಕಣ್ಣುಗಳ ಆಕೆ.
3.61.67
सा विवेशाश्रमपदं वीरसेनसुतप्रिया ।
योषिद्रत्नं महाभागा दमयन्ती तपस्विनी ॥ ३.६१.६७ ॥
ವೀರಸೇನನ ಮಗನಿಗೆ ಪ್ರಿಯಳಾದ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿಯಾದ, ಸ್ತ್ರೀರತ್ನವಾದ ದಮಯಂತಿ ತಪಸ್ವಿನಿಯಾಗಿ ಆಶ್ರಮ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು.
3.61.68
साऽभिवाद्य तपोवृद्धान्विनयावनता स्थिता ।
स्वागतं त इतिप्रोक्ता तैः सर्वैस्तापसोत्तमैः ॥ ३.६१.६८ ॥
ಅವಳು ತಪೋವೃದ್ಧರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ವಿನಯದಿಂದ ಬಾಗಿ ನಿಂತಳು. ಆಗ ಆ ಎಲ್ಲ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತಾಪಸರು, "ಸ್ವಾಗತ" ಎಂದರು.
3.61.69
पूजां चास्या यथान्यायं कृत्वा तत्रतपोधनाः ।
आस्यतामित्यथोचुस्ते ब्रूहि किं करवामहे ॥ ३.६१.६९ ॥
ಅಲ್ಲಿದ್ದ ತಪೋಧನರು ಅವಳಿಗೆ ಯಥೋಚಿತ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, "ಕುಳಿತುಕೋ" ಎಂದರು; ಆಮೇಲೆ, "ಹೇಳು, ನಾವು ನಿನಗಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?" ಎಂದರು.
3.61.70
तानुवाच वरारोहा कच्चिद्भगवतामिह ।
तपःस्वग्निषु धर्मेषु मृगपक्षिषु चानघाः ॥ ३.६१.७० ॥
ಸುಂದರ ಸೊಂಟದವಳು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು, "ಓ ನಿರ್ದೋಷ ಭಗವಂತರೇ! ಇಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ತಪಸ್ಸು, ಅಗ್ನಿಗಳು, ಧರ್ಮಗಳು, ಮೃಗ-ಪಕ್ಷಿಗಳು ಕ್ಷೇಮವಾಗಿವೆಯೇ?"
3.61.71
कुशलं वो महाभागाः स्वधर्माचरणेषु च ।
तैरुक्ता कुशलं भद्रे सर्वत्रेति यशस्विनी ॥ ३.६१.७१ ॥
"ಓ ಮಹಾಭಾಗ್ಯರೇ! ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇಮವೇ?" ಅವರು ಉತ್ತರಿಸಿದರು, "ಓ ಕಲ್ಯಾಣಿ! ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕ್ಷೇಮ" ಎಂದು ಯಶಸ್ವಿನಿಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
3.61.72
ब्रूहि सर्वानवद्याङ्गि का त्वं किंच चिकीर्षसि ।
दृष्ट्वैव ते परंरूपं द्युतिं च परमामिह ॥ ३.६१.७२ ॥
"ಸರ್ವಾಂಗ ಸುಂದರಿಯೇ! ಹೇಳು, ನೀನು ಯಾರು, ಇಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡಬಯಸುವೆ? ನಿನ್ನ ಪರಮ ರೂಪ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ನೋಡಿಯೇ" (ನಾವು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ).
3.61.73
विस्मयो नः समुत्पन्नः समाश्वसिहि मा शुचः ।
अस्यारण्यस्य देवी त्वमुताहोऽस्य महीभृतः।
अस्याश्च नद्याः कल्याणि वद सत्यमनिन्दिते ॥ ३.६१.७३ ॥
ನಮಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸಮಾಧಾನಗೊಳ್ಳು, ದುಃಖಿಸಬೇಡ. ನೀನು ಈ ಅರಣ್ಯದ ದೇವತೆಯೋ, ಅಥವಾ ಈ ಪರ್ವತದ್ದೋ, ಅಥವಾ ಈ ನದಿಯದ್ದೋ? ಓ ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಓ ನಿರ್ದೋಷೆ, ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳು.
3.61.74
साऽब्रवीत्तानृपीन्नाहमरण्यस्यास्य देवता ।
न चाप्यस्य गिरर्विप्रा नैव नद्याश्च देवता ॥ ३.६१.७४ ॥
ಅವಳು ಆ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು: ನಾನು ಈ ಅರಣ್ಯದ ದೇವತೆಯಲ್ಲ; ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ, ಈ ಪರ್ವತದ ದೇವತೆಯೂ ಅಲ್ಲ, ಈ ನದಿಯ ದೇವತೆಯೂ ಅಲ್ಲ.
3.61.75
मानुषीं मां विजानीत यूयं सर्वेतपोधनाः ।
विस्तरेणाभिधास्यामि तन्मे शृणुत सर्वशः ॥ ३.६१.७५ ॥
ಓ ತಪೋಧನರೇ, ನನ್ನನ್ನು ಮಾನುಷಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ. ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳಿ.
3.61.76
विदर्भेपु महीपालो भीमो नाम महीपतिः ।
तस्य मां तनयां सर्वे जानीत द्विजसत्तमाः ॥ ३.६१.७६ ॥
ವಿದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭೀಮ ಎಂಬ ಭೂಪಾಲನಿದ್ದಾನೆ. ಓ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರೇ, ನನ್ನನ್ನು ಅವನ ಮಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ.
3.61.77
निपधाधिपतिर्धीमान्नलो नाम महायशाः ।
वीरः संग्रामजिद्विद्वान्मम भर्ता विशांपतिः ॥ ३.६१.७७ ॥
ನಿಷಧ ದೇಶದ ಅಧಿಪತಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ, ವೀರ, ಸಂಗ್ರಾಮ ವಿಜಯಿ, ವಿದ್ವಾಂಸ ನಳ ಎಂಬ ರಾಜನು ನನ್ನ ಪತಿ.
3.61.78
देवताभ्यर्चनपरो द्विजातिजनवत्सलः ।
गोप्ता निपधवंशस्य महातेजा महाबलः ॥ ३.६१.७८ ॥
ದೇವತಾರ್ಚನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತ, ದ್ವಿಜರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೀತಿಯುಳ್ಳವ, ನಿಷಧ ವಂಶದ ರಕ್ಷಕ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ಮಹಾಬಲಿ.
3.61.79
सत्यवान्धर्मवित्प्राज्ञः सत्यसंधोऽरिमर्दनः ।
ब्रह्मण्यो दैवतपरः श्रीमान्परपुरंजयः ॥ ३.६१.७९ ॥
ಅವರು ಸತ್ಯವಂತರು, ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲವರು, ಪ್ರಾಜ್ಞರು, ಸತ್ಯಪ್ರತಿಜ್ಞರು, ಶತ್ರುಮರ್ದನರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವರು, ದೇವತಾಪರರು, ಶ್ರೀಮಂತರು, ಶತ್ರುನಗರಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವವರು.
3.61.80
नलो नाम नृपश्रेष्ठो देवराजसमद्युतिः ।
मम भर्ता विशालाक्षः पूर्णेन्दुवदनोऽरिहा ॥ ३.६१.८० ॥
ನಳ ಎಂಬ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠರು, ದೇವೇಂದ್ರನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವವರು, ನನ್ನ ಪತಿ, ವಿಶಾಲನೇತ್ರರು, ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತಹ ಮುಖವುಳ್ಳವರು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವರು.
3.61.81
आहर्ता क्रतुमुख्यानां वेदवेदाङ्गपारगः ।
सपत्नानां मृधे हन्ता रविसोमसमप्रभः ॥ ३.६१.८१ ॥
ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವವರು, ವೇದ ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವರು, ರವಿ-ಸೋಮರ ಸಮಾನ ಪ್ರಭೆಯುಳ್ಳವರು.
3.61.82
स कैश्चिन्निकृतिप्रज्ञैरनार्यैरकृतात्मभिः ।
आहृय पृथिवीपालः सत्यधर्मपरायणः।
देवनेकुशलैर्जिह्मैर्जितो राज्यं वसूनि च ॥ ३.६१.८२ ॥
ಆ ಭೂಪಾಲಕ, ಸತ್ಯಧರ್ಮ ಪರಾಯಣರು, ವಂಚನೆಯ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ, ಅನಾರ್ಯರಾದ, ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹವಿಲ್ಲದ, ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಕೆಲವು ಕುಟಿಲರು ಅವರನ್ನು ಕರೆದು ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಗೆದ್ದರು.
3.61.83
तस्य मामवगच्छध्वं भार्यां राजर्पभस्य वै ।
दमयन्तीति विख्यातां भर्तुर्दर्शनलालसाम् ॥ ३.६१.८३ ॥
ಆ ರಾಜರ್ಷಭನ ಪತ್ನಿ ನಾನು ಎಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ; ದಮಯಂತಿ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಳಾದ ನಾನು, ಪತಿಯ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುವವಳು.
3.61.84
सा वनानि गिरींश्चैव सरांसि सरितस्तथा ।
पल्वलानि च सर्वाणि तथाऽरण्यानि सर्वशः ॥ ३.६१.८४ ॥
ಅವಳು ಕಾಡುಗಳನ್ನು, ಪರ್ವತಗಳನ್ನು, ಸರೋವರಗಳನ್ನು, ನದಿಗಳನ್ನು, ಸಣ್ಣ ಕೊಳಗಳನ್ನು, ಎಲ್ಲ ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹುಡುಕಿದಳು.
3.61.85
अन्वेपमाणआ भर्तारं नलं रणविशारदम् ।
महात्मानं कृतास्त्रं च विचरामीह दुःखिता ॥ ३.६१.८५ ॥
ಯುದ್ಧ ಕೌಶಲ್ಯವುಳ್ಳ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ, ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತನಾದ ನನ್ನ ಪತಿ ನಳನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ, ದುಃಖಿತಳಾಗಿ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
3.61.86
कच्चिद्भगवतां रम्यं तपोवनमिदं नृपः ।
भवेत्प्राप्तो नलो नाम निपधानां जनाधिपः ॥ ३.६१.८६ ॥
ಪವಿತ್ರ ತಪಸ್ವಿಗಳ ಈ ರಮಣೀಯ ತಪೋವನಕ್ಕೆ ನಿಷಧರ ರಾಜ, ಜನಾಧಿಪನಾದ ನಳ ಎಂಬ ರಾಜ ಬಂದಿರಬಹುದೇ?
3.61.87
यत्कृतेऽहमिदं दुःखं प्रपन्ना भृशदारुणम् ।
वनं प्रतियं धोरं शार्दूलमृगसेवितम् ॥ ३.६१.८७ ॥
ಯಾರಿಗಾಗಿ ನಾನು ಈ ಅತಿ ಭಯಂಕರ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದೆನೋ, ಹುಲಿ ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆಗಳಿಂದ ಸೇವಿತವಾದ ಭಯಾನಕ ಘೋರ ಕಾಡಿಗೆ ಬಂದು ಬಿದ್ದಿದ್ದೇನೋ,
3.61.88
यदि कैश्चिदहोरात्रैर्न द्रक्ष्यामि नलं नृपम् ।
आत्मानं श्रेयसा योक्ष्ये देहस्यास्य विमोक्षणात् ॥ ३.६१.८८ ॥
ಕೆಲವು ಹಗಲು ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ನಳ ರಾಜನನ್ನು ನಾನು ಕಾಣದಿದ್ದರೆ, ಈ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನನ್ನ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿಗಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.
3.61.89
कोनु मे जीवितेनार्थस्तमृते पुरुषर्षभम् ।
कथं भविष्याम्यद्याहं भर्तृशोकाभिपीडिता ॥ ३.६१.८९ ॥
ಆ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನಿಲ್ಲದೆ ನನ್ನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಪತಿಯ ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾದ ನಾನು ಇಂದು ಹೇಗೆ ಬದುಕಿರಲಿ?
3.61.90
तथा विलपतीमेकामरण्ये भीमनन्दिनीम् ।
दमयन्तीमथोचुस्ते तापसाः सत्यवादिनः ॥ ३.६१.९० ॥
ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಹೀಗೆ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ಭೀಮನ ಮಗಳು ದಮಯಂತಿಗೆ ಸತ್ಯವಾದಿಗಳಾದ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಆಗ ಹೇಳಿದರು.
3.61.91
उदर्कस्तव कल्याणि कल्याणो भविता शुभे ।
वयं पश्याम तपसा क्षिप्रं द्रक्ष्यसि नैषधम् ॥ ३.६१.९१ ॥
ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಶುಭೆ, ನಿನ್ನ ಫಲ ಮಂಗಳಕರವಾಗುವುದು. ತಪಸ್ಸಿನ ಬಲದಿಂದ ನಾವು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ; ಬೇಗನೆ ನೀನು ನೈಷಧನನ್ನು ನೋಡುವೆ.
3.61.92
निपधानामधिपतिं नलं रिपुनिपातिनम् ।
भैमि धर्मभृतां श्रेष्ठं द्रक्ष्यसे विगतज्वरम् ॥ ३.६१.९२ ॥
ಭೈಮಿ, ನಿಷಧರ ಅಧಿಪತಿ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಕೆಡವುವ, ಧರ್ಮಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ದುಃಖರಹಿತನಾದ ನಳನನ್ನು ನೀನು ನೋಡುವೆ.
3.61.93
विमुक्तं सर्वपापेभ्यः सर्वरत्नसमन्वितम् ।
तदेव नगरं श्रेष्ठं प्रशासतमरिन्दमम् ॥ ३.६१.९३ ॥
ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ, ಎಲ್ಲ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಗರ; ಶತ್ರುದಮನ ಮಾಡುವ ರಾಜನು ಅದನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
3.61.94
द्विपतां भयकर्तारं सुहृदां शोकनाशनम् ।
पतिमेष्यसि कल्याणि कल्याणाभिजनं नृपम् ॥ ३.६१.९४ ॥
ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಭಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವನು, ಮಿತ್ರರ ಶೋಕವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು, ಶುಭಕುಲದ ರಾಜನನ್ನು ನೀನು ಪತಿಯಾಗಿ ಪಡೆಯುವೆ.
3.61.95
एवमुक्त्वा नलस्येष्टां महिषीं पार्थिवात्मजाम् ।
अन्तर्हितास्तापसास्ते साग्निहोत्राश्रमास्तथा ॥ ३.६१.९५ ॥
ನಳನ ಪ್ರಿಯ ಮಹಿಷಿಯಾದ ಆ ರಾಜಕುಮಾರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ ಆಶ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದೃಶ್ಯರಾದರು.
3.61.96
सा दृष्ट्वा महदाश्चर्यं विस्मिता ह्यभवत्तदा ।
दमयन्त्यनवद्याङ्गी वीरसेननृपस्नुषा ॥ ३.६१.९६ ॥
ಆ ಮಹಾ ಅದ್ಭುತವನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳು ವಿಸ್ಮಿತಳಾದಳು. ನಿರ್ದೋಷ ಅಂಗಗಳ ದಮಯಂತಿ, ವೀರಸೇನ ರಾಜನ ಸೊಸೆ, ಆಗ ನಿಜವಾಗಿ ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡಳು.
3.61.97
चिन्तयामास वैदर्भी किमेतद्दृष्टवत्यहम् ॥ ३.६१.९७ ॥
ವಿದರ್ಭ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಯೋಚಿಸಿದಳು: "ನಾನು ಇದನ್ನು ಏನು ನೋಡಿದೆ?"
3.61.98
किंनु स्वप्नो मया दृष्टः कोऽयंविधिरिहाभवत् ।
क्वनु ते तापसाः सर्वे क्व तदाश्रममण्डलम् ॥ ३.६१.९८ ॥
"ಇದು ಕನಸೋ? ಇಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಿ ಏನಾಯಿತು? ಆ ತಪಸ್ವಿಗಳೆಲ್ಲ ಎಲ್ಲಿ? ಆ ಆಶ್ರಮ ಮಂಡಲ ಎಲ್ಲಿ?"
3.61.99
क्व सा पुण्यजला रम्या नदी द्विजनिषेविता ।
क्वनु ते ह नगा हृद्याः फलपुष्पोपशोभिताः ॥ ३.६१.९९ ॥
"ಪುಣ್ಯ ಜಲದ, ರಮಣೀಯ, ದ್ವಿಜರು ಸೇವಿಸಿದ ಆ ನದಿ ಎಲ್ಲಿ? ಹಣ್ಣು ಹೂಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸಿದ ಆ ಮನೋಹರ ಮರಗಳು ಎಲ್ಲಿ?"
3.61.100
इत्येवं नरशार्दूल विस्मिता कमलेक्षणा ।
ध्यात्वा चिरं भीमसुता दमयन्ती शुचिस्मिता।
भर्तृशोकपरा दीनाविवर्णवदनाऽभवत् ॥ ३.६१.१०० ॥
ಓ ನರಶಾರ್ದೂಲ! ಹೀಗೆ ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡ ಕಮಲನಯನೆ, ಭೀಮನ ಮಗಳು ದಮಯಂತಿ, ಶುಚಿಯಾದ ನಗುವಿನವಳು, ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ಯೋಚಿಸಿದಳು. ಗಂಡನ ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ದೀನಳಾಗಿ, ಮುಖ ಬಾಡಿದವಳಾದಳು.
3.61.101
सा गत्वाऽथापरां भूमिं बाष्पसंदिग्धया गिरा ।
विललापाश्रुपूर्णाक्षी दृष्ट्वाऽशोकतरुं ततः ॥ ३.६१.१०१ ॥
ಆಗ ಆಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಗದ್ಗದವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ, ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅಶೋಕ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ನೋಡಿ ಅಳುತ್ತಾ ಪ್ರಲಾಪಿಸಿದಳು.
3.61.102
उपगम्य तरुश्रेष्ठमशोकं पुष्पितं वने ।
पल्लवापीडितं हृद्यं विहङ्गैरनुनादितम् ॥ ३.६१.१०२ ॥
ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ, ಚಿಗುರುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಮನೋಹರ, ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕಲರವದಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುವ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಶೋಕ ವೃಕ್ಷದ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ—
3.61.103
अहो बतायमगमः श्रीमानस्मिन्वनान्तरे ।
आपीडैर्बहुभिर्भाति श्रीमान्पर्वतराडिव ॥ ३.६१.१०३ ॥
ಅಹೋ! ಈ ವನದ ನಡುವೆ ಈ ಶ್ರೀಮಂತ ವೃಕ್ಷವು ಅನೇಕ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳಿಂದ ಪರ್ವತರಾಜನಂತೆ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದೆ.
3.61.104
विशोकां कुरु मां क्षिप्रमशोक प्रियदर्शन ।
वीतशोकभयाबाधं कच्चित्त्वं दृष्टवान्नृपम् ॥ ३.६१.१०४ ॥
ಓ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನನಾದ ಅಶೋಕವೃಕ್ಷವೇ! ನನ್ನನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಶೋಕರಹಿತಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು. ಶೋಕ-ಭಯ-ಬಾಧೆಗಳಿಲ್ಲದ ಆ ರಾಜನನ್ನು ನೀನು ಕಂಡಿದ್ದೀಯಾ?
3.61.105
नलं नामारिदमनं नमयन्त्याः प्रियं पतिम् ।
निमधानामधिपतिं दृष्टवानसि मे प्रियम् ॥ ३.६१.१०५ ॥
ನಮಯಂತಿಯ ಪ್ರಿಯ ಪತಿಯೂ, ಶತ್ರುದಮನನೂ, ನಿಷಧರ ಅಧಿಪತಿಯೂ ಆದ ನಳನನ್ನು ನೀನು ಕಂಡಿದ್ದೀಯಾ? ನನ್ನ ಪ್ರಿಯನೇ, ನೀನು ಅವನನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೀಯಾ?
3.61.106
एकवस्त्रार्धसंवीतं सुकुमारतनुत्वचम् ।
व्यसनेनार्दितं वीरमरण्यमिदमागतम् ॥ ३.६१.१०६ ॥
ಒಂದೇ ವಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಧಭಾಗವನ್ನು ಹೊದ್ದು, ಸುಕುಮಾರ ದೇಹ-ಚರ್ಮವುಳ್ಳ, ವಿಪತ್ತಿನಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಆ ವೀರನು ಈ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ.
3.61.107
यथा विशोका गच्छेयमशोकनग तत्कुरु ।
सत्यनामा भवाशोक मम शोकविनाशनात् ॥ ३.६१.१०७ ॥
ಓ ಅಶೋಕ ವೃಕ್ಷವೇ! ನಾನು ಶೋಕರಹಿತಳಾಗಿ ಹೋಗುವಂತೆ ಅದನ್ನು ಮಾಡು. ನಿನ್ನ ಹೆಸರಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನೀನು ಅಶೋಕನಾಗಿರುವೆ; ನನ್ನ ಶೋಕವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದರಿಂದ.
3.61.108
एवंसाऽशोकवृत्तं तमार्ता वै परिगम्य ह ।
जगाम दारुणतरं देशं भैमी वराङ्गना ॥ ३.६१.१०८ ॥
ಹೀಗೆ ವ್ಯಥೆಗೊಂಡ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತ್ರೀ ಭೈಮಿ (ದಮಯಂತಿ) ಆ ಅಶೋಕ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಾನಕ ದೇಶದತ್ತ ಸಾಗಿದಳು.
3.61.109
सा ददर्श नगान्नैकान्नैकाश्च सरितस्तथा ।
नैकांश्च पर्वतान्रम्यान्नैकांश्च मृगपक्षिणः ॥ ३.६१.१०९ ॥
ಅವಳು ಅನೇಕ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು, ಅನೇಕ ನದಿಗಳನ್ನು, ಅನೇಕ ರಮಣೀಯ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು, ಅನೇಕ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಳು.
3.61.110
कन्दरांश्च नितम्बांश्च नदीश्चाद्भुतदर्शनाः ।
ददर्श तान्भीमसुता पतिमन्वेषती तदा ॥ ३.६१.११० ॥
ಭೀಮನ ಮಗಳು ಪತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಆಗ ಗುಹೆಗಳನ್ನು, ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು, ಅದ್ಭುತ ದರ್ಶನದ ನದಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಳು.
3.61.111
गत्वा प्रकृष्टमध्वानं दमयन्ती शुचिस्मिता ।
ददर्शाथ महासार्थं हस्त्यश्वरथसंकुलम् ॥ ३.६१.१११ ॥
ಬಹಳ ದೂರ ನಡೆದ ಶುದ್ಧ ನಗೆಯ ದಮಯಂತಿ ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಹಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ತಂಡವನ್ನು ಕಂಡಳು.
3.61.112
उत्तरन्तं नदीं रम्यां प्रसन्नसलिलां शुभाम् ।
सुशीततोयां विस्तीर्णां ह्रदिनीं वेतसैर्वृताम् ॥ ३.६१.११२ ॥
ಸುಂದರ, ಸ್ಪಷ್ಟ ನೀರು, ಅತಿ ತಣ್ಣನೆಯ ನೀರು ಹೊಂದಿದ, ವಿಶಾಲ, ಬೆತ್ತಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಆ ರಮ್ಯ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟುತ್ತಿರುವವರನ್ನು.
3.61.113
प्रोद्धुष्टां क्रौञ्चकुररैश्चक्रबाकोपकूजिताम् ।
कूर्मग्राहझवाकीर्णां विपुलद्वीपशोभिताम् ॥ ३.६१.११३ ॥
ಕ್ರೌಂಚ, ಕುರರ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಶಬ್ದದಿಂದ ಮೊರೆಯುತ್ತ, ಚಕ್ರವಾಕಗಳ ಕೂಗಿನಿಂದ ತುಂಬಿ, ಆಮೆ, ಮೊಸಳೆ, ಮೀನುಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿ, ವಿಶಾಲ ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿರುವ.
3.61.114
सा दृष्ट्वैव महासार्थं नलपत्नी यशस्विनी ।
उपसर्प्य वरारोहा जनमध्यं विवेश ह ॥ ३.६१.११४ ॥
ಆ ಮಹಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ತಂಡವನ್ನು ಕಂಡ ಕೂಡಲೇ ಯಶಸ್ವಿನಿ ನಳನ ಪತ್ನಿ, ಸುಂದರ ಸೊಂಟದ ಆಕೆ, ಸಮೀಪಿಸಿ ಜನರ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು.
3.61.115
उन्मत्तरूपा शोकार्ता तथा वस्त्रार्धसंवृता ।
कृशा विवर्णा मलिना पांसुध्वस्तशिरोरुहा ॥ ३.६१.११५ ॥
ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿ, ಉನ್ಮತ್ತ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಅರ್ಧ ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಕೃಶಳಾಗಿ, ಬಣ್ಣಗೆಟ್ಟು, ಮಲಿನಳಾಗಿ, ಧೂಳಿನಿಂದ ಕೆದರಿದ ಕೂದಲಿನೊಂದಿಗೆ ಅವಳಿದ್ದಳು.
3.61.116
तां दृष्ट्वा तत्रमनुजाः केचिद्भीताः प्रदुद्रुवुः ।
केचिच्चिन्तापरास्तस्थुः केचित्तत्रविचुक्रुशुः ॥ ३.६१.११६ ॥
ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವರು ಭಯಗೊಂಡು ಓಡಿದರು, ಕೆಲವರು ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ನಿಂತರು, ಕೆಲವರು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕೂಗಿದರು.
3.61.117
प्रहसन्ति स्म तां केचिदभ्यसूयन्ति चापरे ।
कुर्वन्त्यस्यांदयांकेचित्पप्रच्छुश्चापि भारत ॥ ३.६१.११७ ॥
ಕೆಲವರು ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ ನಕ್ಕರು, ಇತರರು ಅವಳನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದರು, ಕೆಲವರು ಅವಳ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ತೋರಿದರು, ಓ ಭಾರತ, ಕೆಲವರು ಅವಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನೂ ಕೇಳಿದರು.
3.61.118
काऽसि कस्यासि कल्याणि किं वा मृगयसे वने ।
त्वां दृष्ट्वा व्यथिताः स्मेह कच्चित्त्वमसिं मानुषी ॥ ३.६१.११८ ॥
ನೀನು ಯಾರು, ಯಾರವಳು, ಓ ಕಲ್ಯಾಣಿ? ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನೀನು ಏನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವೆ? ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಥೆಗೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ನೀನು ಮಾನುಷಿಯೇ?
3.61.119
वद सत्यं वनस्यास्य पर्वतस्याथवा दिशः ।
देवता त्वं हि कल्याणि त्वां वयं शरणं गताः ॥ ३.६१.११९ ॥
ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳು — ನೀನು ಈ ಕಾಡಿನ, ಈ ಪರ್ವತದ, ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ದಿಕ್ಕಿನ ದೇವತೆಯೇ? ಓ ಕಲ್ಯಾಣಿ, ನೀನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ದೇವತೆ; ನಾವು ನಿನ್ನ ಶರಣು ಹೊಕ್ಕಿದ್ದೇವೆ.
3.61.120
यक्षी वा राक्षसी वा त्वमुताहोसि सुराङ्गना ।
सर्वथाकुरु नः स्वस्ति रक्ष चास्माननिन्दिते ॥ ३.६१.१२० ॥
ನೀನು ಯಕ್ಷಿಯೋ, ರಾಕ್ಷಸಿಯೋ, ಅಥವಾ ಸುರಾಂಗನೆಯೋ? ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಾದರೂ ನಮಗೆ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಮಾಡು, ಓ ಅನಿಂದಿತೆ, ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.
3.61.121
यथाऽयंसर्वथा सार्थः क्षेमी शीघ्रमितो व्रजेत् ।
तथा विधत्स्व कल्याणि यथा श्रेयो हि नो भवेत् ॥ ३.६१.१२१ ॥
ಈ ಸಾರ್ಥವು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಕ್ಷೇಮವಾಗಿ ಬೇಗನೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡು, ಓ ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಅದರಿಂದ ನಮಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಉಂಟಾಗಲಿ.
3.61.122
तथोक्ता तेन सार्थेन दमयन्ती नृपात्मजा ।
प्रत्युवाच ततः साध्वी भर्तृव्यसनपीडिता ॥ ३.६१.१२२ ॥
ಸಾರ್ಥದವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಪತಿಯ ಸಂಕಟದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾದ ಸಾಧ್ವಿ ರಾಜಪುತ್ರಿ ದಮಯಂತಿ ಆಗ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.
3.61.123
सार्तवाहं च सार्थं च जना ये चात्र केचन ।
युवस्थविरबालाश् सार्थस्य च पुरोगमाः ॥ ३.६१.१२३ ॥
ಸಾರ್ಥವಾಹ ಮತ್ತು ಸಾರ್ಥ, ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿರುವ ಜನರು—ಯುವಕರು, ವೃದ್ಧರು, ಬಾಲಕರು, ಸಾರ್ಥದ ಮುಂದೆ ನಡೆಯುವವರು.
3.61.124
मानुषीं मां विजानीत मनुजाधिपतेः सुताम् ।
नृपस्नुषां राजभार्यां भर्तृदर्शनलालसाम् ॥ ३.६१.१२४ ॥
ನನ್ನನ್ನು ಮಾನುಷಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ—ಮನುಷ್ಯರ ಅಧಿಪತಿಯ ಮಗಳು, ರಾಜನ ಸೊಸೆ, ರಾಜನ ಪತ್ನಿ, ಪತಿಯ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುವವಳು.
3.61.125
विदर्भराण्मम पिता भर्ता राजा च नैषधः ।
नलोनाम महाभागस्तं मार्गाम्यपराजितम् ॥ ३.६१.१२५ ॥
ವಿದರ್ಭದ ರಾಜ ನನ್ನ ತಂದೆ; ನಿಷಧದ ರಾಜ ನಳ ನನ್ನ ಪತಿ—ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತ, ಅಪರಾಜಿತ. ಅವನನ್ನೇ ನಾನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
3.61.126
यदि जानीत नृपतिं क्षिप्रं शंसत मे प्रियम् ।
नलं पुरुषशार्दूलममित्रगणसूदनम् ॥ ३.६१.१२६ ॥
ನೀವು ಆ ರಾಜನನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ಬೇಗನೆ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿ—ನಳನನ್ನು, ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಸಿಂಹನಾದವನನ್ನು, ಶತ್ರುಗಣವನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನನ್ನು.
3.61.127
तामुवाचानवद्याङ्गीं सार्थस्य महतः प्रभुः ।
सार्थवाहः शुचिर्नाम शृणु कल्याणि मद्वचः ॥ ३.६१.१२७ ॥
ನಿರ್ದೋಷ ಅಂಗಗಳುಳ್ಳ ಆಕೆಗೆ ಮಹಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ತಂಡದ ಒಡೆಯ ಶುಚಿ ಎಂಬ ಸಾರ್ಥವಾಹನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಕಲ್ಯಾಣಿ, ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು.
3.61.128
अहं सार्थस्य नेता वै सार्थवाहः शुचिस्मिते ।
मनुष्यं नलनामानं न पश्यामि यशस्विनि ॥ ३.६१.१२८ ॥
ನಾನು ಸಾರ್ಥದ ನಾಯಕ, ಸಾರ್ಥವಾಹ; ಶುಚಿಸ್ಮಿತೆ, ಯಶಸ್ವಿನಿ, ನಳ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ನಾನು ಕಾಣೆ.
3.61.129
कुञ्जरद्वीपिमहिषशार्दूलर्क्षमृगानपि ।
पश्याम्यस्मिन्वने कृत्स्ने ह्यमनुष्यनिषेविते ॥ ३.६१.१२९ ॥
ಮನುಷ್ಯರಿಲ್ಲದ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಆನೆ, ಹುಲಿ, ಕಾಡೆಮ್ಮೆ, ಸಿಂಹ, ಕರಡಿ, ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ.
3.61.130
ऋते त्वां मानुषीं मर्त्यं न पश्यामि महावने ।
तथा नो यक्षराडद्य मणिभद्रः प्रसीदतु ॥ ३.६१.१३० ॥
ಈ ಮಹಾ ವನದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಮಾನವ ಮರ್ತ್ಯನನ್ನು ನಾನು ಕಾಣೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದು ಯಕ್ಷರಾಜ ಮಣಿಭದ್ರನು ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಲಿ.
3.61.131
साऽब्रवीद्वणिजः सर्वान्सार्थवाहं च तं ततः ।
क्वनु यास्यति सार्थोऽयमेतदाख्यातुमर्हसि ॥ ३.६१.१३१ ॥
ಆಗ ಆಕೆ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೂ, ಆ ಸಾರ್ಥವಾಹನಿಗೂ ಹೇಳಿದಳು: ಈ ಸಾರ್ಥ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ? ಅದನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕು.
3.61.132
सार्थोऽयं चेदिराजस्य सुबाहोः सत्यदर्शिनः ।
क्षिप्रं जनपदं गन्ता लाभाय मनुजात्मजे ॥ ३.६१.१३२ ॥
ಈ ಸಾರ್ಥ ಸತ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ ಚೇದಿರಾಜ ಸುಬಾಹುವಿನ ದೇಶಕ್ಕೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ, ಮನುಜಾತ್ಮಜೆ.