ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.61.1
सा निहत्य मृगव्याधं प्रतस्थे कमलेक्षणा ।
वनं प्रतिभयं शून्यं झिल्लिकागणनादितम् ॥ ३.६१.१ ॥
ସେହି କମଳନୟନା ସେହି ବ୍ୟାଧକୁ ବଧ କରି ଭୟଙ୍କର, ଶୂନ୍ୟ, ଝିଲ୍ଲିକା ଗଣର ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରତିଧ୍ବନିତ ବନ ଆଡ଼କୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
3.61.2
सिंहद्वीपिरुरुव्याघ्रवराहर्क्षगणैर्युतम् ।
नानापक्षिगणाकीर्णां म्लेच्छतस्करसेवितम् ॥ ३.६१.२ ॥
ସିଂହ, ଚିତା, ରୁରୁ ହରିଣ, ବାଘ, ଶୂକର ଓ ଭାଲୁ ଗଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ନାନା ପକ୍ଷୀ ଗଣରେ ଆକୀର୍ଣ୍ଣ, ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଓ ଚୋରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ।
3.61.3
सालवेणुधवाश्वत्थतिन्दुकेङ्गुदिकिंशुकैः ।
अर्जुनारिष्टसंछन्नं स्यन्दनैश्च सशाल्मलैः ॥ ३.६१.३ ॥
ସାଳ, ବାଉଁଶ, ଧବ, ଅଶ୍ୱତ୍ଥ, ତିନ୍ଦୁକ, ଇଙ୍ଗୁଦୀ, କିଂଶୁକ ବୃକ୍ଷ ସହ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଅରିଷ୍ଟ ବୃକ୍ଷରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ, ସ୍ୟନ୍ଦନ ଓ ଶାଲ୍ମଳୀ ବୃକ୍ଷ ସହିତ।
3.61.4
जम्ब्वाम्रलोध्रखदिरशाकवेत्रसमाकुलम् ।
पद्मकामलकप्लक्षकदम्बोदुम्बरावृतम् ॥ ३.६१.४ ॥
ଜାମୁ, ଆମ୍ବ, ଲୋଧ୍ର, ଖଦିର, ସାଗ, ବେତ ବୃକ୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପଦ୍ମକ, ଆମଳା, ପ୍ଲକ୍ଷ, କଦମ୍ବ, ଉଦୁମ୍ବର ବୃକ୍ଷରେ ଆବୃତ।
3.61.5
बदरीबिल्वसंछन्नं न्यग्रोधैश्च समाकुलम् ।
प्रियालतालखर्जूरहरीतकिबिभीतकैः ॥ ३.६१.५ ॥
ବଦରୀ ଓ ବିଲ୍ଵ ବୃକ୍ଷରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ, ବଟ ବୃକ୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପ୍ରିୟାଳ, ତାଳ, ଖଜୁରୀ, ହରୀତକୀ, ବିଭୀତକ ବୃକ୍ଷ ସହ।
3.61.6
नानाधातुशतैर्नद्धान्विविधानपि चाचलान् ।
निकुञ्जान्पक्षिसंघुष्टान्दरीश्चाद्भुतदर्शनाः ॥ ३.६१.६ ॥
ଶହ ଶହ ନାନା ଧାତୁରେ ସଜ୍ଜିତ ବିବିଧ ପର୍ବତ, ପକ୍ଷୀ କୋଳାହଳରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ନିକୁଞ୍ଜ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଦର୍ଶନ ଗୁମ୍ଫା।
3.61.7
नदी सरांसि वापीश्च विविधांश्चरतो द्विजान् ।
सा बहून्भीमरूपांश्च पिशाचोरगराक्षसान् ॥ ३.६१.७ ॥
ନଦୀ, ସରୋବର ଓ ବାଉଳି ମଧ୍ୟରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ବିବିଧ ପକ୍ଷୀ ସେ ଦେଖିଲା; ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଥିବା ଅନେକ ପିଶାଚ, ସର୍ପ ଓ ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟ ସେ ଦେଖିଲା।
3.61.8
पल्वलानि तटाकानि गिरिकूटानि सर्वशः ।
सरित्सरांसि च तदा ददर्शाद्भुतदर्शनाम् ॥ ३.६१.८ ॥
ଛୋଟ ପୋଖରୀ, ଜଳାଶୟ, ପର୍ବତ ଶିଖର, ନଦୀ ଓ ସରୋବର—ସର୍ବତ୍ର ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଥିବା ସେସବୁ ସେ ତେବେ ଦେଖିଲା।
3.61.9
यूथशो ददृशे चात्र विदर्भाधिपनन्दिनी ।
महिषान्वराहान्गोमायूनृक्षवानरपन्नगान् ॥ ३.६१.९ ॥
ଏଠାରେ ବିଦର୍ଭରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା ଦଳ ଦଳ ମହିଷ, ଶୂକର, ଶିଆଳ, ଭାଲୁ, ବାନର ଓ ସାପ ଦେଖିଲା।
3.61.10
तेजसा यशसा लक्ष्म्या स्थित्या च परया युता ।
वैर्दभी विचचारैका नलमन्वेषती तदा ॥ ३.६१.१० ॥
ତେଜ, ଯଶ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣରେ ଯୁକ୍ତ ବିଦର୍ଭ ରାଜକୁମାରୀ ସେତେବେଳେ ଏକାକୀ ନଳଙ୍କୁ ଖୋଜି ବୁଲୁଥିଲେ।
3.61.11
नाबिभ्यत्सा नृपसुता भैमी तत्राथ कस्यचित् ।
दारुणामटवीं प्राप्य भर्तृव्यसनकर्शिता ॥ ३.६१.११ ॥
ରାଜକୁମାରୀ ଭୈମୀ ସେଠାରେ କାହାରିକୁ କିମ୍ବା କିଛିକୁ ଭୟ କଲେ ନାହିଁ; ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ବିପଦରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ସେ ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ।
3.61.12
विदर्भतनया राजन्विललाप सुदुःखिता ।
भर्तृशोकपरीताङ्गी शिलातलमथाश्रिता ॥ ३.६१.१२ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ବିଦର୍ଭ-କନ୍ୟା ଅତି ଦୁଃଖରେ ବିଳାପ କଲେ; ସ୍ୱାମୀ-ଶୋକରେ ଆଚ୍ଛନ୍ନ ଦେହରେ ସେ ଏକ ଶିଳାତଳେ ବସିଲେ।
3.61.13
सिह्योरस्क महाबाहो निषधानां जनाधिप ।
क्वनु राजन्गतोसि त्वं त्यक्त्वा मां विजने वने ॥ ३.६१.१३ ॥
ସିଂହ ପରି ବକ୍ଷବିଶିଷ୍ଟ, ମହାବାହୁ, ନିଷଧମାନଙ୍କ ଅଧିପତି! ହେ ରାଜନ, ନିର୍ଜନ ବନରେ ମୋତେ ଛାଡି ତୁମେ କୁଆଡ଼େ ଗଲ?
3.61.14
अश्वमेधादिभिर्वीर क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः ।
कथमिष्ट्वा नरव्याघ्र मयि मिथ्या प्रवर्तसे ॥ ३.६१.१४ ॥
ହେ ବୀର, ଅଶ୍ଵମେଧ ଆଦି ଯଜ୍ଞ ପ୍ରଚୁର ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ କରି, ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର, ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତି କିପରି ମିଥ୍ୟା ଆଚରଣ କରୁଛ?
3.61.15
यत्त्वयोक्तं नरश्रेष्ठ मत्समक्षं महाद्युते ।
कर्तुमर्हसि कल्याण तदृतं पार्थिवर्षभ ॥ ३.६१.१५ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାଦ୍ୟୁତି, ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ତୁମେ ଯାହା କହିଥିଲ, ହେ କଲ୍ୟାଣ, ତାହା ତୁମକୁ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ପାର୍ଥିବ ଋଷଭ, ତାହା ସତ୍ୟ ହେଉ।
3.61.16
यच्चोक्तं विहगैर्हंसैः समीपे तव भूमिप ।
मत्सकाशे च तैरुक्तं तदवेक्षितुमर्हसि ॥ ३.६१.१६ ॥
ହେ ଭୂମିପତି, ହଂସ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ତୁମ ନିକଟରେ ଯାହା କହିଥିଲେ ଏବଂ ମୋ ନିକଟରେ ସେମାନେ ଯାହା କହିଥିଲେ, ତାହା ତୁମେ ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ।
3.61.17
चत्वार एकतो वेदाः साङ्गोपाङ्गाः सविस्तराः ।
स्वधीता मनुजव्याघ्र सत्यमेकं किलैकतः ॥ ३.६१.१७ ॥
ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ଚାରି ବେଦ, ସେମାନଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଓ ଉପାଙ୍ଗ ସହିତ, ବିସ୍ତାର ସହିତ ଭଲ ଭାବେ ଅଧ୍ୟୟନ ହୋଇଛି, ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର; ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ଵରେ କେବଳ ଏକ ସତ୍ୟ।
3.61.18
तस्मादर्हसि शत्रुघ्न सत्यं कर्तुं नरेश्वर ।
उक्तवानसि यद्वीर मत्सकाशे पुरा वचः ॥ ३.६१.१८ ॥
ଅତଏବ, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ହେ ନରେଶ୍ଵର, ତୁମେ ସତ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ବୀର, ପୂର୍ବରୁ ମୋ ନିକଟରେ ତୁମେ ଯାହା ବାକ୍ୟ କହିଥିଲ, ତାହା ପୂର୍ଣ୍ଣ କର।
3.61.19
हा वीर ननुनामाहमिष्टा किल तवानघ ।
अस्यामटव्यां घोरायां किं मां न प्रतिभाषसे ॥ ३.६१.१९ ॥
ହାୟ ବୀର! ହେ ନିଷ୍ପାପ, ମୁଁ କ'ଣ ତୁମର ପ୍ରିୟା ନୁହେଁ? ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟରେ ତୁମେ ମୋତେ ଉତ୍ତର କାହିଁକି ଦେଉନ ?
3.61.20
भर्त्सयत्येष मां रौद्रो व्यात्तास्यो दारुणाकृतिः ।
अरण्यराट् क्षुधाविष्टः किं मां न त्रातुमर्हसि ॥ ३.६१.२० ॥
ଏହି ଭୟଙ୍କର, ମୁଖ ଫିଟାଇ, ଦାରୁଣ ଆକୃତିର, କ୍ଷୁଧାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଅରଣ୍ୟରାଜ ମୋତେ ଭୟ ଦେଖାଉଛି। ତୁମେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କାହିଁକି କରୁ ନାହଁ?
3.61.21
न मे त्वदन्या काचिद्धि प्रियाऽस्तीत्यब्रवीस्तदा ।
तामृतां कुरु कल्याण पुरोक्तां भारतीं नृप ॥ ३.६१.२१ ॥
'ତୁମ ବିନା ମୋ ପାଇଁ ଆଉ କେହି ପ୍ରିୟ ନୁହଁନ୍ତି' ବୋଲି ତୁମେ ସେତେବେଳେ କହିଥିଲ। ହେ କଲ୍ୟାଣ, ହେ ରାଜା, ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ସେ ବାଣୀକୁ ସତ୍ୟ କର।
3.61.22
उन्मत्तां विलपन्तीं मां भार्यामिष्टां नराधिप ।
ईप्सितामीप्सितोसि त्वं किं मां न प्रतिभाषसे ॥ ३.६१.२२ ॥
ହେ ନରାଧିପ! ଉନ୍ମତ୍ତା ପରି ବିଳାପ କରୁଥିବା ମୁଁ, ତୁମର ପ୍ରିୟ ପତ୍ନୀ, ତୁମର ଇଷ୍ଟା; ତୁମେ ମୋର ଇଷ୍ଟ। ତୁମେ ମୋତେ ଉତ୍ତର କାହିଁକି ଦେଉ ନାହଁ?
3.61.23
कृशां दीनां विवर्णां च मलिनां वसुधाधिप ।
वस्त्रार्धप्रावृतामेकां विलपन्तीमनाथवत् ॥ ३.६१.२३ ॥
ହେ ବସୁଧାଧିପ! କୃଶା, ଦୀନା, ବିବର୍ଣ୍ଣା, ମଳିନା, ଅର୍ଦ୍ଧ ବସ୍ତ୍ରେ ଆବୃତା, ଏକାକିନୀ, ଅନାଥା ପରି ବିଳାପ କରୁଥିବା ମୋତେ…
3.61.24
यूथभ्रष्टामिवैकां मां हरिणीं पृथुलोचन ।
न मानयसि मामार्य रुदन्तीमरिकर्शन ॥ ३.६१.२४ ॥
ଯୂଥରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟା ହରିଣୀ ପରି ଏକାକିନୀ ମୋତେ, ହେ ବିଶାଳନୟନ! ହେ ଆର୍ଯ୍ୟ! କାନ୍ଦୁଥିବା ମୋତେ ତୁମେ ସମ୍ମାନ ଦେଉ ନାହଁ, ହେ ଶତ୍ରୁକର୍ଶନ!
3.61.25
महाराज महारण्ये मामिहैकाकिनीं सतीम् ।
आभाषमाणां स्वां पत्नीं किं मां न प्रतिभाषसे ॥ ३.६१.२५ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଏହି ମହାରଣ୍ୟରେ ଏକାକିନୀ ସତୀ, ତୁମ ନିଜ ପତ୍ନୀ ମୁଁ କଥା କହୁଛି — କାହିଁକି ମୋତେ ଉତ୍ତର ଦେଉନ?
3.61.26
कुलशीलोपसंपन्नां चारुसर्वाङ्गशोभनाम् ।
अनुव्रतां महाराज किं मां न प्रतिभाषसे ॥ ३.६१.२६ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଉତ୍ତମ କୁଳ ଓ ଶୀଳରେ ଯୁକ୍ତ, ସର୍ବାଙ୍ଗ ସୁନ୍ଦରୀ, ଅନୁଗତା ମୋତେ କାହିଁକି ଉତ୍ତର ଦେଉନ?
3.61.27
नाद्यत्वां प्रतिपश्यामि गिरावस्मिन्नरोत्तम ।
वने चास्मिन्महाधोरे सिंहव्याघ्रनिषेविते ॥ ३.६१.२७ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଜି ଏହି ପର୍ବତରେ ଓ ସିଂହ ବ୍ୟାଘ୍ରସେବିତ ଏହି ଭୟଙ୍କର ବନରେ ତୁମକୁ ଦେଖୁନାହିଁ।
3.61.28
शयानमुपविष्टं वा स्थितं वा निषधाधिप ।
प्रस्थितं वा नरश्रेष्ठ मम शोकनिबर्हण ॥ ३.६१.२८ ॥
ହେ ନିଷଧାଧିପତି, ଶୋଇଥିବା, ବସିଥିବା, ଠିଆ ହୋଇଥିବା କିମ୍ବା ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁଥିବା — ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ଶୋକ ନାଶକାରୀ!
3.61.29
कं नु पृच्छामि दुःखार्ता त्वदर्थे शोककर्शिता ।
कच्चिद्दृष्टस्त्वयाऽरण्ये संगत्येति नलो नृपः ॥ ३.६१.२९ ॥
ଦୁଃଖାର୍ତ୍ତା, ତୁମ ପାଇଁ ଶୋକରେ କୃଶା ମୁଁ କାହାକୁ ପଚାରିବି? ବନରେ ନଳ ରାଜାଙ୍କୁ ତୁମେ ଦେଖିଛ କି?
3.61.30
को नु मे कथयेदद्य वनेऽस्मिन्विष्ठितं नृपम् ।
अभिरूपं महात्मानं परव्यूहविनाशनम् ॥ ३.६१.३० ॥
ଆଜି ଏହି ବନରେ ରହୁଥିବା, ସୁନ୍ଦର, ମହାତ୍ମା, ଶତ୍ରୁବ୍ୟୂହ ବିନାଶକ ସେ ରାଜାଙ୍କ କଥା ମୋତେ କିଏ କହିବ?
3.61.31
यमन्वेपसि राजानं नलं पद्मनिभेक्षणम् ।
अयंस इति कस्याद्य श्रोष्यामि मधुरां गिरम् ॥ ३.६१.३१ ॥
ପଦ୍ମନୟନ ନଳ ରାଜାଙ୍କୁ ତୁମେ ଖୋଜୁଛ; 'ଏଇ ସେ' ଏପରି ମଧୁର ବାଣୀ ଆଜି କାହାଠାରୁ ଶୁଣିବି?
3.61.32
अरण्यराडयं श्रीमांश्चतुर्दंष्ट्रो महाहनुः ।
शार्दूलोऽभिमुखोऽभ्येति पृच्छाम्येनमशङ्किता ॥ ३.६१.३२ ॥
ବନର ରାଜା ଏହି ତେଜସ୍ୱୀ, ଚାରି ଦାଢ଼ବିଶିଷ୍ଟ, ବଡ଼ ଚୋରାଳ ଥିବା ବାଘ ମୋ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସୁଛି; ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଏହାକୁ ପଚାରୁଛି।
3.61.33
भवान्मृगाणामधिपस्त्वमस्मिन्कानने प्रभुः ।
विदर्भराजतनयां दमयन्तीति विद्धि माम् ॥ ३.६१.३३ ॥
ତୁମେ ଏହି ବନରେ ପଶୁମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ଓ ପ୍ରଭୁ; ମୋତେ ବିଦର୍ଭରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା ଦମୟନ୍ତୀ ବୋଲି ଜାଣ।
3.61.34
निषधाधिपतेर्भार्यां नलस्यामित्रघातिनः ।
पतिमन्वेषतीमेकां कृपणां शोककर्शिताम् ॥ ३.६१.३४ ॥
ନିଷଧାଧିପତି, ଶତ୍ରୁଘାତକ ନଳଙ୍କର ମୁଁ ଭାର୍ଯ୍ୟା; ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିବା, ଏକାକିନୀ, କୃପଣା, ଶୋକରେ କୃଶା।
3.61.35
आश्वासय मृगेन्द्रेह यदि दृष्टस्त्वया नलः ।
सिंहस्कन्धो महाबाहुः पद्मपत्रनिभेक्षणः ॥ ३.६१.३५ ॥
ହେ ମୃଗେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଯଦି ଏଠାରେ ନଳଙ୍କୁ ଦେଖିଥାଅ ତେବେ ମୋତେ ଆଶ୍ୱାସନା ଦିଅ — ସିଂହ-କାନ୍ଧ, ମହାବାହୁ, ପଦ୍ମପତ୍ର-ନୟନ ନଳଙ୍କୁ।
3.61.36
अथवाऽरण्यनृपते नलं यदि न शंससि ।
मां खादय मृगश्रेष्ठ दुःखादस्माद्विमोचय ॥ ३.६१.३६ ॥
ଅଥବା ହେ ବନରାଜ, ଯଦି ତୁମେ ନଳଙ୍କ ବିଷୟରେ ନ କହିବ, ତେବେ ହେ ମୃଗଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ଖାଇଦିଅ; ଏ ଦୁଃଖରୁ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କର।
3.61.37
श्रुत्वाऽरण्ये विलपितं ममैष मृगराट् स्वयम् ।
यात्येष मृष्टसलिलामापगां सागरोपमाम् ॥ ३.६१.३७ ॥
ଅରଣ୍ୟରେ ମୋର ବିଳାପ ଶୁଣି ଏହି ମୃଗରାଜ ନିଜେ ମଧୁର ଜଳବିଶିଷ୍ଟ, ସାଗର ସଦୃଶ ନଦୀ ଆଡ଼କୁ ଯାଉଛି।
3.61.38
इमं शिलोच्चयं पृच्छे शृङ्गैर्बहुभिरुच्छितैः ।
विराजितं दिवस्पृग्भिर्नैकवर्णैर्मनोरमैः ॥ ३.६१.३८ ॥
ଆକାଶ ଛୁଉଁଥିବା ଅନେକ ଉଚ୍ଚ ଶିଖରରେ, ବିବିଧ ବର୍ଣ୍ଣର ମନୋରମ ଶିଖରରେ ଶୋଭିତ ଏହି ଶିଳାସ୍ତୂପକୁ ମୁଁ ପଚାରୁଛି।
3.61.39
नानाधातुसमाकीर्णं विविधोपलभूषितम् ।
आस्यारण्यस्य महतः केतुभूतमिवोच्छितम् ॥ ३.६१.३९ ॥
ଅନେକ ଧାତୁରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିବିଧ ପଥରରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଏହି ପର୍ବତ ମହାଅରଣ୍ୟର ମୁଖରେ ଉଚ୍ଚ ପତାକା ପରି ଉଠିଛି।
3.61.40
सिंहशार्दूलमातङ्गवराहर्क्षमृगायुतम् ।
पतत्रिभिर्बहुविधैः समन्तादनुनादितम् ॥ ३.६१.४० ॥
ସିଂହ, ବାଘ, ହାତୀ, ଶୂକର, ଭାଲୁ ଓ ହରିଣରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଚାରିପାଖରେ ବିବିଧ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ସ୍ୱରରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ।
3.61.41
किंशुकाशोकबकुलपुन्नागैरुपशोभितम् ।
कर्णिकारधवप्लक्षैः सुपुष्पैरुपशोभितम् ॥ ३.६१.४१ ॥
କିଂଶୁକ, ଅଶୋକ, ବକୁଳ, ପୁନ୍ନାଗ ବୃକ୍ଷରେ ଶୋଭିତ, କର୍ଣ୍ଣିକାର, ଧବ ଓ ପ୍ଲକ୍ଷର ସୁନ୍ଦର ଫୁଲରେ ଅଳଙ୍କୃତ।
3.61.42
सरिद्भिः सविहङ्गाभिः शिखरैश्च समाकुलम् ।
पृथिव्या रुचिराकारं चूडामणिमिव स्थितम्।
निरिराजमिमं तावत्पृच्छामि नृपतिं प्रति ॥ ३.६१.४२ ॥
ନଦୀ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଶିଖରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ପୃଥିବୀର ସୁନ୍ଦର ରୂପ ହୋଇ ଚୂଡ଼ାମଣି ପରି ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଏହି ପର୍ବତରାଜଙ୍କୁ — ହେ ରାଜା, ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ ପଚାରୁଛି।
3.61.43
भगवन्नचलश्रेष्ठ दिव्यद्रशन विश्रुत ।
शरण्य बहुकल्याण नमस्तेऽस्तु महीधर ॥ ३.६१.४३ ॥
ହେ ଭଗବାନ, ଅଚଳଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦିବ୍ୟଦର୍ଶନ, ବିଖ୍ୟାତ, ଶରଣ୍ୟ, ବହୁକଲ୍ୟାଣ, ମହୀଧର, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
3.61.44
प्रणमे त्वाऽभिगम्याहं राजपुत्रीं निबोध माम् ।
राजस्नुषां राजभार्यां दमयन्तीति विश्रुताम् ॥ ३.६१.४४ ॥
ଆପଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି। ମୋତେ ରାଜକନ୍ୟା, ରାଜବଧୂ, ରାଜପତ୍ନୀ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତୁ; ଦମୟନ୍ତୀ ନାମରେ ମୁଁ ବିଖ୍ୟାତ।
3.61.45
राजा विदर्भाधिपतिः पिता मम महारथः ।
भीमो नाम क्षितिपतिश्चातुर्वर्ण्यस्य रक्षिता ॥ ३.६१.४५ ॥
ବିଦର୍ଭର ଅଧିପତି ରାଜା, ମୋ ପିତା, ମହାରଥୀ, ଭୀମ ନାମକ କ୍ଷିତିପତି, ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ରକ୍ଷକ।
3.61.46
राजसूयाश्वमेधानां क्रतूनां दक्षिणावताम् ।
आहर्ता पार्थिवश्रेष्ठः पृथुचार्वञ्चितेक्षणः ॥ ३.६१.४६ ॥
ଦକ୍ଷିଣାଯୁକ୍ତ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଆହର୍ତ୍ତା, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଶାଳ ସୁନ୍ଦର ଦୀର୍ଘ ନୟନ ବିଶିଷ୍ଟ।
3.61.47
ब्रह्मण्यः साधुवृत्तश्च सत्यवागनसूयकः ।
शीलवान्वीर्यसंपन्नः पृथुश्रीर्धर्मविच्छुचिः ॥ ३.६१.४७ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣଭକ୍ତ, ସଦାଚାରୀ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଅସୂୟାରହିତ, ଶୀଳବାନ, ବୀର୍ଯ୍ୟସମ୍ପନ୍ନ, ମହାଶୋଭାଯୁକ୍ତ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଶୁଚି।
3.61.48
सम्यग्गोप्ता विदर्भाणां निर्जितारिगणः प्रभुः ।
तस्य मां विद्धि तनयां भगवंस्त्वामुपस्थिताम् ॥ ३.६१.४८ ॥
ବିଦର୍ଭମାନଙ୍କର ସମ୍ୟକ ରକ୍ଷକ, ଶତ୍ରୁଗଣକୁ ଜିତିଥିବା ପ୍ରଭୁ; ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ମୋତେ ଜାଣନ୍ତୁ, ହେ ଭଗବାନ, ଆପଣଙ୍କ ନିକଟରେ ଉପସ୍ଥିତ ମୋତେ।
3.61.49
निषधेषु महाराजः श्वशुरो मे नरोत्तमः ।
गृहीतनामा विख्यातो वीरसेन इति स्म ह ॥ ३.६१.४९ ॥
ନିଷଧ ଦେଶରେ ମହାରାଜ, ମୋ ଶ୍ୱଶୁର, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀରସେନ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।
3.61.50
तस्य राज्ञः सुतो वीरः श्रीमान्सत्यपराक्रमः ।
क्रमप्राप्तं पितुः स्वं यो राज्यं समनुशास्ति ह ॥ ३.६१.५० ॥
ସେହି ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୀର, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଓ ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ; ପିତାଙ୍କଠାରୁ କ୍ରମରେ ପ୍ରାପ୍ତ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ସେ ଶାସନ କରନ୍ତି।
3.61.51
नलो नामारिहा श्यामः पुण्यल्को इति श्रुतः ।
ब्रह्मण्यो वेदविद्वाग्मी पुण्यकृत्सोमपोऽग्निचित् ॥ ३.६१.५१ ॥
ନଳ ନାମରେ ଶତ୍ରୁହନ୍ତା, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ପୁଣ୍ୟକୀର୍ତ୍ତି ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଭକ୍ତ, ବେଦଜ୍ଞ, ବାଗ୍ମୀ, ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀ, ସୋମପାୟୀ ଓ ଅଗ୍ନିଚିତ୍।
3.61.52
यष्टा दाता च योद्धा च सम्यक्चैव प्रशासिता ।
तस्य मामचलश्रेष्ठ विद्धि भार्यामिहागताम् ॥ ३.६१.५२ ॥
ସେ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା, ଦାତା, ଯୋଦ୍ଧା ଓ ଭଲ ଭାବରେ ଶାସନକର୍ତ୍ତା। ହେ ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାକୁ ଆସିଥିବା ମୋତେ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ବୋଲି ଜାଣ।
3.61.53
त्यक्तश्रियं भर्तृहीनामनाथां व्यसनान्विताम् ।
अन्वेषमाणां भर्तारं नलं नरवरोत्तमम् ॥ ३.६१.५३ ॥
ଶ୍ରୀ ତ୍ୟାଗ ହୋଇଥିବା, ପତିହୀନା, ଅନାଥା, ବିପଦଗ୍ରସ୍ତା ମୁଁ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଳ ପତିଙ୍କୁ ଖୋଜୁଛି।
3.61.54
खमुल्लिखद्भिरेतैर्हि त्वया शृङ्गशतैर्नृपः ।
कच्चिद्दृष्टोऽचलश्रेष्ठ वनेऽस्मिन्दारुणे नलः ॥ ३.६१.५४ ॥
ହେ ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆକାଶ ଛୁଉଁଥିବା ତୁମର ଏହି ଶହ ଶୃଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ କ'ଣ ଏହି ଭୟଙ୍କର ବନରେ ରାଜା ନଳଙ୍କୁ ଦେଖିଛ?
3.61.55
विक्रान्तः सत्त्ववान्वीरो भर्ता मम महायशाः ।
निषधानामधिपतिः कच्चिद्दृष्टस्त्वया नलः ॥ ३.६१.५५ ॥
ପରାକ୍ରମୀ, ସତ୍ତ୍ୱଶାଳୀ, ବୀର, ମୋ ମହାଯଶସ୍ୱୀ ସ୍ୱାମୀ, ନିଷଧମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ନଳ — ତୁମେ କି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଛ?
3.61.56
कं मीं विलपतीमेकां पर्वतश्रेष्ठ विह्वलाम् ।
गिरा नाश्वासयस्यद्यस्वां सुतामिव दुखितां ॥ ३.६१.५६ ॥
ହେ ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏକାକିନୀ ବିଳାପ କରୁଥିବା, ବିହ୍ୱଳା ମୋତେ, ଦୁଃଖିନୀ ନିଜ କନ୍ୟାପରି ତୁମେ ଆଜି ବାକ୍ୟରେ କାହିଁକି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଉନାହଁ?
3.61.57
वीर विक्रान्त धर्मज्ञ सत्यसंध महीपते ।
यद्यस्यस्मिन्वने राजन्दर्शयात्मानमात्मना ॥ ३.६१.५७ ॥
ହେ ବୀର, ପରାକ୍ରମୀ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ସତ୍ୟସନ୍ଧ, ମହୀପତି! ଯଦି ତୁମେ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଥାଅ, ହେ ରାଜନ, ନିଜେ ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କର।
3.61.58
कदा सुस्निग्गम्भीरां जीमूतस्वनसन्निभाम् ।
श्रोष्यामि नैषधस्याहं वाचं ताममृतोपमाम् ॥ ३.६१.५८ ॥
କେବେ ମୁଁ ନୈଷଧଙ୍କର ସେହି ଅତି ସ୍ନିଗ୍ଧ, ଗମ୍ଭୀର, ମେଘଗର୍ଜନ ପରି, ଅମୃତ ସମାନ ବାଣୀ ଶୁଣିବି?
3.61.59
वैदर्भ्येहीति विस्पष्टां शुभां राज्ञो महात्मनः ।
आत्माभिधायिनीमृद्धां मम शोकविनाशिनीं ॥ ३.६१.५९ ॥
'ହେ ବୈଦର୍ଭୀ, ଆସ' — ଏହି ସ୍ପଷ୍ଟ, ଶୁଭ, ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କର, ନିଜ ପରିଚୟ ଦେଉଥିବା, ସମୃଦ୍ଧ, ମୋ ଶୋକ ନାଶକାରୀ ବାଣୀ (ମୁଁ କି ଶୁଣିବି?)
3.61.60
इतिसा तं गिरिश्रेष्ठमुक्त्वा पार्थिवनन्दिनी ।
दमयन्ती ततो भूयो जगाम दिशमुत्तराम् ॥ ३.६१.६० ॥
ଏପରି ସେ ସେହି ଗିରିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହି, ରାଜକୁମାରୀ ଦମୟନ୍ତୀ ପୁଣି ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
3.61.61
सा गत्वा त्रीनहोरात्रान्ददर्श परमाङ्गना ।
तापसारण्यमतुलं दिव्यकाननशोभितम् ॥ ३.६१.६१ ॥
ସେ ତିନି ଦିନ ରାତି ଚାଲି ଦିବ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ଶୋଭିତ, ଅତୁଳନୀୟ ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ଅରଣ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
3.61.62
वसिष्ठभृग्वत्रिसमैस्तापसैरुपशोभितम् ।
नियतैः संयताहारैर्दमशौचसमन्वितैः ॥ ३.६१.६२ ॥
ବଶିଷ୍ଠ, ଭୃଗୁ, ଅତ୍ରିଙ୍କ ସମାନ, ସଂଯମୀ, ନିୟମିତ ଆହାରୀ, ଦମ ଓ ଶୌଚଯୁକ୍ତ ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
3.61.63
अब्भक्षैर्वायुभक्षैश्च पत्राहारैस्तथैव च ।
जितेन्द्रियैर्महाभागैः स्वर्गमार्गदिदृक्षुभिः ॥ ३.६१.६३ ॥
ଜଳ ପିଉଥିବା, ପବନ ଖାଉଥିବା, ପତ୍ର ଖାଉଥିବା, ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ, ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ସ୍ୱର୍ଗମାର୍ଗ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।
3.61.64
वल्कलाजिनसंवीतैर्मुनिभिः संयतेन्द्रियैः ।
तापसाध्युषितं रम्यं ददर्शाश्रममण्डलम् ॥ ३.६१.६४ ॥
ବଲ୍କଳ ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମୀ ମୁନିମାନଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ ରମ୍ୟ ଆଶ୍ରମମଣ୍ଡଳ ସେ ଦେଖିଲେ।
3.61.65
नानामृगगणैर्जुष्टं शाखामृगगणायुतम् ।
तापसैः समुपेतं च सा दृष्ट्वैव समाश्वसत् ॥ ३.६१.६५ ॥
ଅନେକ ମୃଗ ଦଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବାନରଦଳରେ ଭରା, ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥିତ ସେ ସ୍ଥାନ ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ସେ ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହେଲେ।
3.61.66
सुभ्रूः सुकेशी सुश्रोणी सुकुचा सुद्विजानना ।
वर्चस्विनी सुप्रतिष्ठा स्वसितायतलोचना ॥ ३.६१.६६ ॥
ସୁନ୍ଦର ଭ୍ରୂ, ସୁନ୍ଦର କେଶ, ସୁନ୍ଦର କଟି, ସୁନ୍ଦର ବକ୍ଷ, ସୁନ୍ଦର ଦନ୍ତ-ମୁଖ ବିଶିଷ୍ଟା, ତେଜସ୍ୱିନୀ, ସୁସ୍ଥିର ଗତିଶାଳୀ, ଶୁଭ୍ର ଓ ଦୀର୍ଘ ନୟନା ସେ।
3.61.67
सा विवेशाश्रमपदं वीरसेनसुतप्रिया ।
योषिद्रत्नं महाभागा दमयन्ती तपस्विनी ॥ ३.६१.६७ ॥
ବୀରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ମହାଭାଗା, ନାରୀରତ୍ନ ଦମୟନ୍ତୀ ତପସ୍ବିନୀ ହୋଇ ଆଶ୍ରମ ପରିସରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
3.61.68
साऽभिवाद्य तपोवृद्धान्विनयावनता स्थिता ।
स्वागतं त इतिप्रोक्ता तैः सर्वैस्तापसोत्तमैः ॥ ३.६१.६८ ॥
ସେ ତପୋବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କରି ବିନୟରେ ନତ ହୋଇ ଠିଆ ହେଲେ। ତହୁଁ ସେହି ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାପସମାନେ କହିଲେ, "ସ୍ୱାଗତ।"
3.61.69
पूजां चास्या यथान्यायं कृत्वा तत्रतपोधनाः ।
आस्यतामित्यथोचुस्ते ब्रूहि किं करवामहे ॥ ३.६१.६९ ॥
ସେଠାକାର ତପୋଧନମାନେ ତାଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ସମ୍ମାନ କରି କହିଲେ, "ବସନ୍ତୁ।" ଆଉ କହିଲେ, "କୁହନ୍ତୁ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କ'ଣ କରିବୁ?"
3.61.70
तानुवाच वरारोहा कच्चिद्भगवतामिह ।
तपःस्वग्निषु धर्मेषु मृगपक्षिषु चानघाः ॥ ३.६१.७० ॥
ସୁନ୍ଦର କଟିଦେଶୀ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ନିଷ୍ପାପ ଭଗବାନଗଣ! ଏଠାରେ ଆପଣଙ୍କ ତପସ୍ୟା, ଅଗ୍ନି, ଧର୍ମ, ମୃଗ-ପକ୍ଷୀମାନେ କୁଶଳରେ ଅଛନ୍ତି କି?"
3.61.71
कुशलं वो महाभागाः स्वधर्माचरणेषु च ।
तैरुक्ता कुशलं भद्रे सर्वत्रेति यशस्विनी ॥ ३.६१.७१ ॥
"ହେ ମହାଭାଗଗଣ! ଆପଣଙ୍କ ସ୍ୱଧର୍ମାଚରଣ କୁଶଳରେ ଅଛି କି?" ସେମାନେ କହିଲେ, "ହେ କଲ୍ୟାଣୀ! ସର୍ବତ୍ର କୁଶଳ," ଏହିପରି ଯଶସ୍ୱିନୀଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଥିଲା।
3.61.72
ब्रूहि सर्वानवद्याङ्गि का त्वं किंच चिकीर्षसि ।
दृष्ट्वैव ते परंरूपं द्युतिं च परमामिह ॥ ३.६१.७२ ॥
"ହେ ସର୍ବାଙ୍ଗସୁନ୍ଦରୀ! କୁହ, ତୁମେ କିଏ ଏବଂ ଏଠାରେ କ'ଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ? ତୁମର ପରମ ରୂପ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତେଜ ଦେଖି" (ଆମେ ପଚାରୁଛୁ)।
3.61.73
विस्मयो नः समुत्पन्नः समाश्वसिहि मा शुचः ।
अस्यारण्यस्य देवी त्वमुताहोऽस्य महीभृतः।
अस्याश्च नद्याः कल्याणि वद सत्यमनिन्दिते ॥ ३.६१.७३ ॥
ଆମକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଛି। ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହୁଅ, ଶୋକ କର ନାହିଁ। ତୁମେ ଏହି ଅରଣ୍ୟର ଦେବୀ କି, ଏହି ପର୍ବତର, ନା ଏହି ନଦୀର? ହେ କଲ୍ୟାଣି, ହେ ନିର୍ଦୋଷା, ସତ୍ୟ କୁହ।
3.61.74
साऽब्रवीत्तानृपीन्नाहमरण्यस्यास्य देवता ।
न चाप्यस्य गिरर्विप्रा नैव नद्याश्च देवता ॥ ३.६१.७४ ॥
ସେ ସେହି ଋଷିମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: ମୁଁ ଏହି ଅରଣ୍ୟର ଦେବୀ ନୁହେଁ; ହେ ବିପ୍ରଗଣ, ଏହି ପର୍ବତର ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଏହି ନଦୀର ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
3.61.75
मानुषीं मां विजानीत यूयं सर्वेतपोधनाः ।
विस्तरेणाभिधास्यामि तन्मे शृणुत सर्वशः ॥ ३.६१.७५ ॥
ହେ ତପୋଧନଗଣ, ମୋତେ ମାନବୀ ବୋଲି ଜାଣ। ମୁଁ ବିସ୍ତାରିତ ଭାବେ କହିବି; ସବୁ ମୋ ମୁଖରୁ ଶୁଣ।
3.61.76
विदर्भेपु महीपालो भीमो नाम महीपतिः ।
तस्य मां तनयां सर्वे जानीत द्विजसत्तमाः ॥ ३.६१.७६ ॥
ବିଦର୍ଭରେ ଭୀମ ନାମକ ମହୀପାଳ ଅଛନ୍ତି। ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜଗଣ, ମୋତେ ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ବୋଲି ଜାଣ।
3.61.77
निपधाधिपतिर्धीमान्नलो नाम महायशाः ।
वीरः संग्रामजिद्विद्वान्मम भर्ता विशांपतिः ॥ ३.६१.७७ ॥
ନିଷଧର ଅଧିପତି, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ମହାଯଶସ୍ୱୀ, ବୀର, ସଂଗ୍ରାମଜୟୀ, ବିଦ୍ୱାନ ନଳ ନାମକ ରାଜା ମୋ ସ୍ୱାମୀ।
3.61.78
देवताभ्यर्चनपरो द्विजातिजनवत्सलः ।
गोप्ता निपधवंशस्य महातेजा महाबलः ॥ ३.६१.७८ ॥
ଦେବପୂଜାରେ ନିରତ, ଦ୍ୱିଜଜନଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହଶୀଳ, ନିଷଧ ବଂଶର ରକ୍ଷକ, ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ମହାବଳୀ।
3.61.79
सत्यवान्धर्मवित्प्राज्ञः सत्यसंधोऽरिमर्दनः ।
ब्रह्मण्यो दैवतपरः श्रीमान्परपुरंजयः ॥ ३.६१.७९ ॥
ସେ ସତ୍ୟବାଦୀ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ପ୍ରାଜ୍ଞ, ସତ୍ୟପ୍ରତିଜ୍ଞ, ଶତ୍ରୁମର୍ଦ୍ଦନ, ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରିୟ, ଦେବପରାୟଣ, ଶ୍ରୀମାନ ଏବଂ ଶତ୍ରୁନଗର ଜୟୀ।
3.61.80
नलो नाम नृपश्रेष्ठो देवराजसमद्युतिः ।
मम भर्ता विशालाक्षः पूर्णेन्दुवदनोऽरिहा ॥ ३.६१.८० ॥
ନଳ ନାମକ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ, ମୋ ସ୍ୱାମୀ, ବିଶାଳନୟନ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରସମ ମୁଖବିଶିଷ୍ଟ, ଶତ୍ରୁନାଶକ।
3.61.81
आहर्ता क्रतुमुख्यानां वेदवेदाङ्गपारगः ।
सपत्नानां मृधे हन्ता रविसोमसमप्रभः ॥ ३.६१.८१ ॥
ପ୍ରଧାନ ଯଜ୍ଞର ଅନୁଷ୍ଠାତା, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁଘାତୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ପ୍ରଭାବିଶିଷ୍ଟ।
3.61.82
स कैश्चिन्निकृतिप्रज्ञैरनार्यैरकृतात्मभिः ।
आहृय पृथिवीपालः सत्यधर्मपरायणः।
देवनेकुशलैर्जिह्मैर्जितो राज्यं वसूनि च ॥ ३.६१.८२ ॥
ସେ ପୃଥିବୀପାଳକ, ସତ୍ୟଧର୍ମପରାୟଣ ରାଜାଙ୍କୁ କେତେକ ପ୍ରବଞ୍ଚନାବୁଦ୍ଧି, ଅନାର୍ଯ୍ୟ, ଅସଂଯମୀ ଏବଂ ଜୁଆଖେଳରେ ନିପୁଣ କୁଟିଳ ଲୋକେ ଡାକି ରାଜ୍ୟ ଓ ଧନ ଜିତିନେଲେ।
3.61.83
तस्य मामवगच्छध्वं भार्यां राजर्पभस्य वै ।
दमयन्तीति विख्यातां भर्तुर्दर्शनलालसाम् ॥ ३.६१.८३ ॥
ସେହି ରାଜର୍ଷଭଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ମୋତେ ଜାଣନ୍ତୁ; ଦମୟନ୍ତୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମୁଁ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଲାଳାୟିତା।
3.61.84
सा वनानि गिरींश्चैव सरांसि सरितस्तथा ।
पल्वलानि च सर्वाणि तथाऽरण्यानि सर्वशः ॥ ३.६१.८४ ॥
ସେ ବନ, ପର୍ବତ, ସରୋବର, ନଦୀ, ଛୋଟ ପୋଖରୀ ଓ ସମସ୍ତ ଅରଣ୍ୟରେ ସର୍ବତ୍ର ଖୋଜୁଥିଲେ।
3.61.85
अन्वेपमाणआ भर्तारं नलं रणविशारदम् ।
महात्मानं कृतास्त्रं च विचरामीह दुःखिता ॥ ३.६१.८५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ନିପୁଣ, ମହାତ୍ମା, ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ସିଦ୍ଧ ମୋ ସ୍ୱାମୀ ନଳଙ୍କୁ ଖୋଜି ଦୁଃଖିତା ହୋଇ ମୁଁ ଏଠାରେ ବୁଲୁଛି।
3.61.86
कच्चिद्भगवतां रम्यं तपोवनमिदं नृपः ।
भवेत्प्राप्तो नलो नाम निपधानां जनाधिपः ॥ ३.६१.८६ ॥
ପୂଜନୀୟ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ଏହି ରମଣୀୟ ତପୋବନକୁ ନିଷଧଙ୍କ ସେହି ଜନାଧିପ ନଳ ନାମକ ରାଜା କି ଆସିଥିବେ?
3.61.87
यत्कृतेऽहमिदं दुःखं प्रपन्ना भृशदारुणम् ।
वनं प्रतियं धोरं शार्दूलमृगसेवितम् ॥ ३.६१.८७ ॥
ଯାହା ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛି, ବାଘ ଓ ହରିଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ଭୟାବହ ଘୋର ବନରେ ଆସି ପଡ଼ିଛି,
3.61.88
यदि कैश्चिदहोरात्रैर्न द्रक्ष्यामि नलं नृपम् ।
आत्मानं श्रेयसा योक्ष्ये देहस्यास्य विमोक्षणात् ॥ ३.६१.८८ ॥
କିଛି ଦିନ ଓ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ଯଦି ମୁଁ ରାଜା ନଳଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବି ନାହିଁ, ତେବେ ଏହି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ମୋ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ମୁଁ ନିଜକୁ ଯୋଗ କରିବି।
3.61.89
कोनु मे जीवितेनार्थस्तमृते पुरुषर्षभम् ।
कथं भविष्याम्यद्याहं भर्तृशोकाभिपीडिता ॥ ३.६१.८९ ॥
ସେହି ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ବିନା ମୋ ଜୀବନର ଅର୍ଥ କଣ? ସ୍ୱାମୀ ଶୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ମୁଁ ଆଜି କେମିତି ବଞ୍ଚିବି?
3.61.90
तथा विलपतीमेकामरण्ये भीमनन्दिनीम् ।
दमयन्तीमथोचुस्ते तापसाः सत्यवादिनः ॥ ३.६१.९० ॥
ଅରଣ୍ୟରେ ଏକାକିନୀ ଏହିପରି ବିଳାପ କରୁଥିବା ଭୀମକନ୍ୟା ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ସତ୍ୟବାଦୀ ତପସ୍ୱୀମାନେ ତା'ପରେ କହିଲେ।
3.61.91
उदर्कस्तव कल्याणि कल्याणो भविता शुभे ।
वयं पश्याम तपसा क्षिप्रं द्रक्ष्यसि नैषधम् ॥ ३.६१.९१ ॥
ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ଶୁଭେ, ତୁମର ଫଳ ମଙ୍ଗଳମୟ ହେବ। ତପସ୍ୟାର ବଳରେ ଆମେ ଦେଖୁଛୁ; ଶୀଘ୍ର ତୁମେ ନୈଷଧଙ୍କୁ ଦେଖିବ।
3.61.92
निपधानामधिपतिं नलं रिपुनिपातिनम् ।
भैमि धर्मभृतां श्रेष्ठं द्रक्ष्यसे विगतज्वरम् ॥ ३.६१.९२ ॥
ହେ ଭୈମୀ, ନିଷଧମାନଙ୍କ ଅଧିପତି, ଶତ୍ରୁନିପାତୀ, ଧର୍ମଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୋକରହିତ ନଳଙ୍କୁ ତୁମେ ଦେଖିବ।
3.61.93
विमुक्तं सर्वपापेभ्यः सर्वरत्नसमन्वितम् ।
तदेव नगरं श्रेष्ठं प्रशासतमरिन्दमम् ॥ ३.६१.९३ ॥
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗର; ଶତ୍ରୁଦମନକାରୀ ରାଜା ତାହା ଶାସନ କରୁଛନ୍ତି।
3.61.94
द्विपतां भयकर्तारं सुहृदां शोकनाशनम् ।
पतिमेष्यसि कल्याणि कल्याणाभिजनं नृपम् ॥ ३.६१.९४ ॥
ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିବା, ମିତ୍ରଙ୍କ ଶୋକ ନାଶକାରୀ, ଶୁଭକୁଳର ରାଜାଙ୍କୁ ତୁମେ ପତିରୂପେ ପାଇବ।
3.61.95
एवमुक्त्वा नलस्येष्टां महिषीं पार्थिवात्मजाम् ।
अन्तर्हितास्तापसास्ते साग्निहोत्राश्रमास्तथा ॥ ३.६१.९५ ॥
ନଳଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମହିଷୀ ସେହି ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ଏହିପରି କହି ସେହି ତପସ୍ୱୀମାନେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଆଶ୍ରମ ସହିତ ଅନ୍ତର୍ହିତ ହେଲେ।
3.61.96
सा दृष्ट्वा महदाश्चर्यं विस्मिता ह्यभवत्तदा ।
दमयन्त्यनवद्याङ्गी वीरसेननृपस्नुषा ॥ ३.६१.९६ ॥
ସେହି ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ସେ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ। ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଅଙ୍ଗୀ ଦମୟନ୍ତୀ, ବୀରସେନ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ରବଧୂ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରକୃତରେ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।
3.61.97
चिन्तयामास वैदर्भी किमेतद्दृष्टवत्यहम् ॥ ३.६१.९७ ॥
ବିଦର୍ଭର ରାଜକୁମାରୀ ଭାବିଲେ, "ମୁଁ ଏ କଣ ଦେଖିଲି?"
3.61.98
किंनु स्वप्नो मया दृष्टः कोऽयंविधिरिहाभवत् ।
क्वनु ते तापसाः सर्वे क्व तदाश्रममण्डलम् ॥ ३.६१.९८ ॥
"ଏହା କି ମୋର ସ୍ୱପ୍ନ ଥିଲା? ଏଠାରେ ଏ କେଉଁ ବିଧି ଘଟିଲା? ସେହି ତପସ୍ୱୀମାନେ ସବୁ କୁଆଡ଼େ? ସେ ଆଶ୍ରମମଣ୍ଡଳ କୁଆଡ଼େ?"
3.61.99
क्व सा पुण्यजला रम्या नदी द्विजनिषेविता ।
क्वनु ते ह नगा हृद्याः फलपुष्पोपशोभिताः ॥ ३.६१.९९ ॥
"ପୁଣ୍ୟ ଜଳବିଶିଷ୍ଟା, ରମଣୀୟା, ଦ୍ୱିଜସେବିତା ସେ ନଦୀ କୁଆଡ଼େ? ଫଳପୁଷ୍ପରେ ଶୋଭିତ ସେ ମନୋହର ବୃକ୍ଷସବୁ କୁଆଡ଼େ?"
3.61.100
इत्येवं नरशार्दूल विस्मिता कमलेक्षणा ।
ध्यात्वा चिरं भीमसुता दमयन्ती शुचिस्मिता।
भर्तृशोकपरा दीनाविवर्णवदनाऽभवत् ॥ ३.६१.१०० ॥
ହେ ନରଶାର୍ଦ୍ଦୂଳ! ଏହିପରି ବିସ୍ମିତା କମଳନୟନା, ଭୀମଙ୍କ କନ୍ୟା ଦମୟନ୍ତୀ, ପବିତ୍ର ହାସ୍ୟବତୀ, ବହୁକ୍ଷଣ ଚିନ୍ତା କଲେ। ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଶୋକରେ ମଗ୍ନା ହୋଇ ସେ ଦୀନା ଓ ମଳିନମୁଖୀ ହେଲେ।
3.61.101
सा गत्वाऽथापरां भूमिं बाष्पसंदिग्धया गिरा ।
विललापाश्रुपूर्णाक्षी दृष्ट्वाऽशोकतरुं ततः ॥ ३.६१.१०१ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ, ଲୁହରେ ରୁଦ୍ଧ ସ୍ୱରରେ, ଲୁହଭରା ଆଖିରେ, ଅଶୋକ ବୃକ୍ଷକୁ ଦେଖି ବିଳାପ କଲେ।
3.61.102
उपगम्य तरुश्रेष्ठमशोकं पुष्पितं वने ।
पल्लवापीडितं हृद्यं विहङ्गैरनुनादितम् ॥ ३.६१.१०२ ॥
ବନରେ ଫୁଟିଥିବା, ପଲ୍ଲବରେ ଭରା, ମନୋହର, ପକ୍ଷୀଙ୍କ କଳରବରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଶୋକ ବୃକ୍ଷ ନିକଟକୁ ଯାଇ—
3.61.103
अहो बतायमगमः श्रीमानस्मिन्वनान्तरे ।
आपीडैर्बहुभिर्भाति श्रीमान्पर्वतराडिव ॥ ३.६१.१०३ ॥
ଅହୋ! ଏହି ବନ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଶ୍ରୀମାନ ବୃକ୍ଷ ଅନେକ ପୁଷ୍ପଗୁଚ୍ଛରେ ପର୍ବତରାଜ ପରି ଶୋଭା ପାଉଛି।
3.61.104
विशोकां कुरु मां क्षिप्रमशोक प्रियदर्शन ।
वीतशोकभयाबाधं कच्चित्त्वं दृष्टवान्नृपम् ॥ ३.६१.१०४ ॥
ହେ ପ୍ରିୟଦର୍ଶନ ଅଶୋକ! ମୋତେ ଶୀଘ୍ର ଶୋକରହିତ କର। ଶୋକ, ଭୟ ଓ ବାଧାରହିତ ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ ତୁମେ ଦେଖିଛ କି?
3.61.105
नलं नामारिदमनं नमयन्त्याः प्रियं पतिम् ।
निमधानामधिपतिं दृष्टवानसि मे प्रियम् ॥ ३.६१.१०५ ॥
ନମୟନ୍ତୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପତି, ଶତ୍ରୁଦମନ, ନିଷଧମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ନଳଙ୍କୁ ତୁମେ ଦେଖିଛ କି? ହେ ମୋର ପ୍ରିୟ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଛ କି?
3.61.106
एकवस्त्रार्धसंवीतं सुकुमारतनुत्वचम् ।
व्यसनेनार्दितं वीरमरण्यमिदमागतम् ॥ ३.६१.१०६ ॥
ଗୋଟିଏ ବସ୍ତ୍ରର ଅଧା ଭାଗ ଆବୃତ, ସୁକୁମାର ଶରୀର ଓ ତ୍ୱଚା ଥିବା, ବିପଦରେ ପୀଡ଼ିତ ସେହି ବୀର ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
3.61.107
यथा विशोका गच्छेयमशोकनग तत्कुरु ।
सत्यनामा भवाशोक मम शोकविनाशनात् ॥ ३.६१.१०७ ॥
ହେ ଅଶୋକ ବୃକ୍ଷ! ମୁଁ ଶୋକରହିତ ହୋଇ ଯାଇପାରିବି ସେପରି କର। ତୁମ ନାମ ଅନୁସାରେ ତୁମେ ଅଶୋକ, କାରଣ ମୋ ଶୋକ ନାଶ କରୁଛ।
3.61.108
एवंसाऽशोकवृत्तं तमार्ता वै परिगम्य ह ।
जगाम दारुणतरं देशं भैमी वराङ्गना ॥ ३.६१.१०८ ॥
ଏହିପରି ପୀଡ଼ିତା ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀ ଭୈମୀ (ଦମୟନ୍ତୀ) ସେହି ଅଶୋକ ବୃକ୍ଷକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଦେଶ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
3.61.109
सा ददर्श नगान्नैकान्नैकाश्च सरितस्तथा ।
नैकांश्च पर्वतान्रम्यान्नैकांश्च मृगपक्षिणः ॥ ३.६१.१०९ ॥
ସେ ଅନେକ ପର୍ବତ, ଅନେକ ନଦୀ, ଅନେକ ରମଣୀୟ ପର୍ବତ ଏବଂ ଅନେକ ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀ ଦେଖିଲେ।
3.61.110
कन्दरांश्च नितम्बांश्च नदीश्चाद्भुतदर्शनाः ।
ददर्श तान्भीमसुता पतिमन्वेषती तदा ॥ ३.६१.११० ॥
ଭୀମଙ୍କ କନ୍ୟା ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଖୋଜୁ ଖୋଜୁ ସେତେବେଳେ ଗୁମ୍ଫା, ଢାଲ ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟର ନଦୀ ଦେଖିଲେ।
3.61.111
गत्वा प्रकृष्टमध्वानं दमयन्ती शुचिस्मिता ।
ददर्शाथ महासार्थं हस्त्यश्वरथसंकुलम् ॥ ३.६१.१११ ॥
ବହୁ ଦୂର ପଥ ଚାଲି ଶୁଚିସ୍ମିତା ଦମୟନ୍ତୀ ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ରଥରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ବିରାଟ ବଣିକ ଦଳ ଦେଖିଲେ।
3.61.112
उत्तरन्तं नदीं रम्यां प्रसन्नसलिलां शुभाम् ।
सुशीततोयां विस्तीर्णां ह्रदिनीं वेतसैर्वृताम् ॥ ३.६१.११२ ॥
ସୁନ୍ଦର, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳ ଓ ଅତି ଶୀତଳ ଜଳଯୁକ୍ତ, ବିସ୍ତୃତ, ବେତ ଗଛରେ ଘେରା ସେ ରମଣୀୟ ନଦୀ ପାର ହେଉଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ।
3.61.113
प्रोद्धुष्टां क्रौञ्चकुररैश्चक्रबाकोपकूजिताम् ।
कूर्मग्राहझवाकीर्णां विपुलद्वीपशोभिताम् ॥ ३.६१.११३ ॥
କ୍ରୌଞ୍ଚ ଓ କୁରର ପକ୍ଷୀଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ ଗୁଞ୍ଜରିତ, ଚକ୍ରବାକର କୂଜନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, କଇଁଛ, କୁମ୍ଭୀର ଓ ମାଛରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ବିରାଟ ଦ୍ୱୀପରେ ଶୋଭିତ।
3.61.114
सा दृष्ट्वैव महासार्थं नलपत्नी यशस्विनी ।
उपसर्प्य वरारोहा जनमध्यं विवेश ह ॥ ३.६१.११४ ॥
ସେ ବିରାଟ ବଣିକ ଦଳକୁ ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ଯଶସ୍ୱିନୀ ନଳ-ପତ୍ନୀ, ସୁନ୍ଦର କଟିଦେଶ ବିଶିଷ୍ଟା, ନିକଟକୁ ଯାଇ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
3.61.115
उन्मत्तरूपा शोकार्ता तथा वस्त्रार्धसंवृता ।
कृशा विवर्णा मलिना पांसुध्वस्तशिरोरुहा ॥ ३.६१.११५ ॥
ଶୋକରେ ପୀଡ଼ିତ, ଉନ୍ମତ୍ତ ପରି ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଅଧା ବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତ, କୃଶ, ବିବର୍ଣ୍ଣ, ମଳିନ ଏବଂ ଧୂଳିରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କେଶ ସହିତ ସେ ଥିଲେ।
3.61.116
तां दृष्ट्वा तत्रमनुजाः केचिद्भीताः प्रदुद्रुवुः ।
केचिच्चिन्तापरास्तस्थुः केचित्तत्रविचुक्रुशुः ॥ ३.६१.११६ ॥
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେଠାକାର କେତେକ ଲୋକ ଭୟରେ ପଳାଇଲେ, କେତେକ ଚିନ୍ତାରେ ମଗ୍ନ ହୋଇ ଠିଆ ହେଲେ, ଏବଂ କେତେକ ସେଠାରେ ହିଁ ଚିତ୍କାର କଲେ।
3.61.117
प्रहसन्ति स्म तां केचिदभ्यसूयन्ति चापरे ।
कुर्वन्त्यस्यांदयांकेचित्पप्रच्छुश्चापि भारत ॥ ३.६१.११७ ॥
କେତେକ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ହସିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କଲେ, କେତେକ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟା ଦେଖାଇଲେ, ଏବଂ ହେ ଭାରତ, କେତେକ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ ମଧ୍ୟ ପଚାରିଲେ।
3.61.118
काऽसि कस्यासि कल्याणि किं वा मृगयसे वने ।
त्वां दृष्ट्वा व्यथिताः स्मेह कच्चित्त्वमसिं मानुषी ॥ ३.६१.११८ ॥
ତୁମେ କିଏ, କାହାର, ହେ କଲ୍ୟାଣି? ବନରେ ତୁମେ କ'ଣ ଖୋଜୁଛ? ତୁମକୁ ଦେଖି ଆମେ ଏଠାରେ ବ୍ୟଥିତ ହୋଇଛୁ। ତୁମେ କି ମାନବୀ?
3.61.119
वद सत्यं वनस्यास्य पर्वतस्याथवा दिशः ।
देवता त्वं हि कल्याणि त्वां वयं शरणं गताः ॥ ३.६१.११९ ॥
ସତ୍ୟ କୁହ — ତୁମେ କି ଏହି ବନ, ଏହି ପର୍ବତ, ଅଥବା କୌଣସି ଦିଗର ଦେବତା? ହେ କଲ୍ୟାଣି, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଦେବୀ; ଆମେ ତୁମ ଶରଣାପନ୍ନ ହୋଇଛୁ।
3.61.120
यक्षी वा राक्षसी वा त्वमुताहोसि सुराङ्गना ।
सर्वथाकुरु नः स्वस्ति रक्ष चास्माननिन्दिते ॥ ३.६१.१२० ॥
ତୁମେ କି ଯକ୍ଷୀ, ରାକ୍ଷସୀ, ନା ସୁରାଙ୍ଗନା? ଯେକୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଆମର କଲ୍ୟାଣ କର, ଏବଂ ହେ ଅନିନ୍ଦିତା, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।
3.61.121
यथाऽयंसर्वथा सार्थः क्षेमी शीघ्रमितो व्रजेत् ।
तथा विधत्स्व कल्याणि यथा श्रेयो हि नो भवेत् ॥ ३.६१.१२१ ॥
ଏହି ସାର୍ଥ ସର୍ବଥା ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ଏଠାରୁ ଯାଉ, ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ସେହିପରି କର ଯେପରି ଆମର ଶ୍ରେୟ ହୁଏ।
3.61.122
तथोक्ता तेन सार्थेन दमयन्ती नृपात्मजा ।
प्रत्युवाच ततः साध्वी भर्तृव्यसनपीडिता ॥ ३.६१.१२२ ॥
ସାର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ବିପଦରେ ପୀଡ଼ିତା ସାଧ୍ବୀ ରାଜକୁମାରୀ ଦମୟନ୍ତୀ ତା'ପରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
3.61.123
सार्तवाहं च सार्थं च जना ये चात्र केचन ।
युवस्थविरबालाश् सार्थस्य च पुरोगमाः ॥ ३.६१.१२३ ॥
ସାର୍ଥବାହ ଓ ସାର୍ଥ, ଏବଂ ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ଅଛନ୍ତି—ଯୁବକ, ବୃଦ୍ଧ, ବାଳକ, ଓ ସାର୍ଥର ଅଗ୍ରଗାମୀ।
3.61.124
मानुषीं मां विजानीत मनुजाधिपतेः सुताम् ।
नृपस्नुषां राजभार्यां भर्तृदर्शनलालसाम् ॥ ३.६१.१२४ ॥
ମୋତେ ମାନୁଷୀ ଜାଣନ୍ତୁ—ମନୁଷ୍ୟାଧିପତିଙ୍କ କନ୍ୟା, ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ରବଧୂ, ରାଜଭାର୍ଯ୍ୟା, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଲାଳସିତ।
3.61.125
विदर्भराण्मम पिता भर्ता राजा च नैषधः ।
नलोनाम महाभागस्तं मार्गाम्यपराजितम् ॥ ३.६१.१२५ ॥
ବିଦର୍ଭର ରାଜା ମୋ ପିତା; ନିଷଧର ରାଜା ନଳ ମୋ ସ୍ୱାମୀ—ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ଅପରାଜିତ। ତାଙ୍କୁ ହିଁ ମୁଁ ଖୋଜୁଛି।
3.61.126
यदि जानीत नृपतिं क्षिप्रं शंसत मे प्रियम् ।
नलं पुरुषशार्दूलममित्रगणसूदनम् ॥ ३.६१.१२६ ॥
ଯଦି ଆପଣମାନେ ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି ତେବେ ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ପ୍ରିୟ ସମ୍ବାଦ କହନ୍ତୁ—ନଳଙ୍କ ବିଷୟରେ, ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶତ୍ରୁଗଣଙ୍କ ସଂହାରକ।
3.61.127
तामुवाचानवद्याङ्गीं सार्थस्य महतः प्रभुः ।
सार्थवाहः शुचिर्नाम शृणु कल्याणि मद्वचः ॥ ३.६१.१२७ ॥
ନିର୍ଦୋଷ ଅଙ୍ଗବତୀ ସେ ନାରୀଙ୍କୁ ମହା ସାର୍ଥର ପ୍ରଭୁ ଶୁଚି ନାମକ ସାର୍ଥବାହ କହିଲା: ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ମୋ କଥା ଶୁଣ।
3.61.128
अहं सार्थस्य नेता वै सार्थवाहः शुचिस्मिते ।
मनुष्यं नलनामानं न पश्यामि यशस्विनि ॥ ३.६१.१२८ ॥
ମୁଁ ସାର୍ଥର ନେତା, ସାର୍ଥବାହ; ହେ ଶୁଚିସ୍ମିତା, ହେ ଯଶସ୍ବିନୀ, ନଳ ନାମର ମନୁଷ୍ୟକୁ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ।
3.61.129
कुञ्जरद्वीपिमहिषशार्दूलर्क्षमृगानपि ।
पश्याम्यस्मिन्वने कृत्स्ने ह्यमनुष्यनिषेविते ॥ ३.६१.१२९ ॥
ମନୁଷ୍ୟହୀନ ଏହି ସମସ୍ତ ବନରେ ମୁଁ ହାତୀ, ବାଘ, ମହିଷ, ସିଂହ, ଭାଲୁ ଓ ହରିଣ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁଛି।
3.61.130
ऋते त्वां मानुषीं मर्त्यं न पश्यामि महावने ।
तथा नो यक्षराडद्य मणिभद्रः प्रसीदतु ॥ ३.६१.१३० ॥
ଏହି ମହାବନରେ ତୁମ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମରଣଶୀଳ ମନୁଷ୍ୟକୁ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ; ତେଣୁ ଆଜି ଯକ୍ଷରାଜ ମଣିଭଦ୍ର ଆମ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।
3.61.131
साऽब्रवीद्वणिजः सर्वान्सार्थवाहं च तं ततः ।
क्वनु यास्यति सार्थोऽयमेतदाख्यातुमर्हसि ॥ ३.६१.१३१ ॥
ତେବେ ସେ ସବୁ ବଣିକ୍ ଓ ସେ ସାର୍ଥବାହକୁ କହିଲା: ଏ ସାର୍ଥ କେଉଁଠାକୁ ଯିବ? ତାହା ମୋତେ କହିବା ଉଚିତ।
3.61.132
सार्थोऽयं चेदिराजस्य सुबाहोः सत्यदर्शिनः ।
क्षिप्रं जनपदं गन्ता लाभाय मनुजात्मजे ॥ ३.६१.१३२ ॥
ଏ ସାର୍ଥ ସତ୍ୟଦର୍ଶୀ ଚେଦିରାଜ ସୁବାହୁଙ୍କ ଦେଶକୁ ଶୀଘ୍ର ଯିବ; ଲାଭ ପାଇଁ, ହେ ମନୁଜାତ୍ମଜେ।