ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.62
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.62.1
सा तच्छ्रुत्वाऽनवद्याङ्गी सार्थवाहवचस्तदा ।
जगाम सह तेनैव सार्थेन पतिलालसा ॥ ३.६२.१ ॥
ସେହି ଅନବଦ୍ୟାଙ୍ଗୀ ନାରୀ ସାର୍ଥବାହଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ପତି ପ୍ରତି ଲାଳସାରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ସେହି ସାର୍ଥ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ।
3.62.2
अथ काले बहुतिथे वने महति दारुणे ।
तटाकं सर्वतोभद्रं पद्मसौगन्धिकायुतम् ॥ ३.६२.२ ॥
ତା'ପରେ ବହୁ ଦିନ ପରେ ସେହି ଭୟଙ୍କର ମହାବନରେ ସର୍ବତୋଭଦ୍ର ଏକ ସରୋବର ଦେଖାଗଲା, ଯାହା ପଦ୍ମ ଓ ସୌଗନ୍ଧିକ ଫୁଲରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
3.62.3
ददृशुर्वणिजो रम्यं प्रभूतयवसेन्धनम् ।
बहुमूलफलोपेतं नानापक्षिनिषेवितम् ॥ ३.६२.३ ॥
ବଣିକମାନେ ସେହି ରମଣୀୟ ସ୍ଥାନ ଦେଖିଲେ; ଯାହା ଘାସ ଓ ଇନ୍ଧନରେ ଭରପୂର, ବହୁ ମୂଳ ଓ ଫଳଯୁକ୍ତ, ନାନା ପକ୍ଷୀଙ୍କ ସେବିତ।
3.62.4
तं दृष्ट्वा मृष्टसलिलं मनोहारि सुशीतलम् ।
सुपरिश्रान्तवाहास्ते निवेशाय मनो दधुः ॥ ३.६२.४ ॥
ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳର, ମନ ହରଣକାରୀ, ଅତି ଶୀତଳ ସେହି ସରୋବର ଦେଖି, ଅତି କ୍ଳାନ୍ତ ବାହନ ଥିବା ଲୋକେ ସେଠାରେ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଁ ମନ ସ୍ଥିର କଲେ।
3.62.5
संमते सार्थवाहस्य विविशुर्वनमुत्तमम् ।
उवास सार्थः सुमहान्निशामासाद्य पद्मिनीम् ॥ ३.६२.५ ॥
ସାର୍ଥବାହଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ ସେମାନେ ସେହି ଉତ୍ତମ ବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେହି ବିଶାଳ ସାର୍ଥ ପଦ୍ମସରୋବରରେ ପହଞ୍ଚି ରାତି ସେଠାରେ ରହିଲା।
3.62.6
अथार्धरात्रसमये निःशब्दे तिमिरे तदा ।
सुप्ते सार्थे परिश्रान्ते हस्तियूथमुपागमत्।
पानीयार्थं गिरितटान्मदप्रस्रवणाविलम् ॥ ३.६२.६ ॥
ତା'ପରେ ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ, ଯେତେବେଳେ ଚାରିଆଡ଼େ ନୀରବ ଓ ଅନ୍ଧକାର ଥିଲା ଏବଂ କ୍ଳାନ୍ତ ସାର୍ଥ ଶୋଉଥିଲା, ପର୍ବତ ଢାଳରୁ ମଦଧାରାରେ ଘୋଳ ଜଳ ପାଇଁ ହାତୀମାନଙ୍କର ଦଳ ଆସିଲା।
3.62.7
अथापश्यत सार्थं तं सार्थजान्सुबहून्गजान् ॥ ३.६२.७ ॥
ତା'ପରେ ସେ ସେହି ବଣିକଦଳକୁ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଅନେକ ହାତୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲା।
3.62.8
ते तान्ग्राम्यगजान्दृष्ट्वा सर्वे वनगजास्तदा ।
समाद्रवन्त वेगेन जिघांसन्तो मदोत्कटाः ॥ ३.६२.८ ॥
ସେହି ଗ୍ରାମ୍ୟ ହାତୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ମଦରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ସମସ୍ତ ବନ୍ୟ ହାତୀ ମାରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ବେଗରେ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଁଲେ।
3.62.9
तेषामापततां वेगः करिणां दुःसहोऽभवत् ।
नगाग्रादिव शीर्णानां शृङ्गाणां पततां क्षितौ।
स्पन्दतामपि नागानां मार्गा नष्टा वनोद्भवाः ॥ ३.६२.९ ॥
ଧାଇଁ ଆସୁଥିବା ସେହି ହାତୀମାନଙ୍କ ବେଗ ସହ୍ୟ ହେଲା ନାହିଁ; ପର୍ବତ-ଶିଖରରୁ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ୁଥିବା ଶିଖର ପରି ସେମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ୁଥିଲେ; କମ୍ପିତ ହାତୀମାନଙ୍କ ଯୋଗୁଁ ବନର ପଥମାନ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେଲା।
3.62.10
मार्गं संरुद्ध्य संसुप्तं पद्मिन्याः सार्थमुत्तमम् ।
ते तं ममर्दुः सहसा वेष्टमानं महीतले ॥ ३.६२.१० ॥
ପଦ୍ମିନୀ ସରୋବରର ପଥ ରୋକି, ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଶୋଇଥିବା ସେହି ଉତ୍ତମ ବଣିକଦଳକୁ ସେମାନେ ହଠାତ୍ ଦଳି ଦେଲେ; ତାହା ଭୂମିରେ ଛଟପଟ ହେଉଥିଲା।
3.62.11
महारवं प्रमुञ्चतो वद्ध्यन्ते शरणार्थिनः ।
वनगुल्मांश्च धावन्तो निद्रया महतो भयात् ॥ ३.६२.११ ॥
ମହା ଚିତ୍କାର କରି ଶରଣ ଖୋଜୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମାରି ହେଉଥିଲେ; ମହାଭୟରେ ନିଦ୍ରା ଅବସ୍ଥାରେ ହିଁ ସେମାନେ ବନର ଝୋପ ଆଡ଼କୁ ଦୌଡ଼ୁଥିଲେ।
3.62.12
केचिद्दन्तैः करैः केचित्केचित्पद्भ्यां हता गजैः ॥ ३.६२.१२ ॥
କେହି ହାତୀମାନଙ୍କ ଦାନ୍ତରେ, କେହି ଶୁଣ୍ଡରେ, କେହି ପାଦରେ ହତ ହେଲେ।
3.62.13
निहतोष्ट्राश्वबहुलाः पदातिजसंकुलाः ।
भयादाधावमानाश् परस्परहतास्तदा ॥ ३.६२.१३ ॥
ଉଟ ଓ ଘୋଡ଼ା ବହୁତ ମରିଗଲେ, ପଦାତିକ ସୈନ୍ୟଙ୍କ ଭିଡ଼ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା; ଭୟରେ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଲୋକେ ସେତେବେଳେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ ପାଇ ମରିଲେ।
3.62.14
घोरान्नादान्विमुञ्चन्तो निपेतुर्धरणीतले ।
वृक्षेष्वासज्यसंभग्नाः पतिता विषमेषु च ॥ ३.६२.१४ ॥
ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରି ସେମାନେ ଧରଣୀରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଗଛରେ ଲାଗି ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା, ଓ ଅସମତଳ ସ୍ଥାନରେ ପଡ଼ିଥିବା ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
3.62.15
एवंप्रकारैर्बहुभिर्दैवेनाक्रम्य हस्तिभिः ।
राजन्विनिहतं सर्वं समृद्धं सार्थमण्डलम् ॥ ३.६२.१५ ॥
ଏପରି ଅନେକ ପ୍ରକାରେ, ଦୈବବଶରେ ହାତୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଳି ହୋଇ, ହେ ରାଜନ୍, ସମୃଦ୍ଧ ବଣିକ ଦଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିନଷ୍ଟ ହେଲା।
3.62.16
आरावः सुमहांश्चासीत्रैलोक्यभयकारकः ।
एषोऽग्निरुत्थितः कष्टस्त्रायध्वं धावताऽधुना ॥ ३.६२.१६ ॥
ତ୍ରିଲୋକକୁ ଭୟ ଦେଉଥିବା ମହା କୋଳାହଳ ହେଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଉଠିଛି; ଏବେ ଦୌଡ଼ି ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କର।
3.62.17
रत्नराशिर्विशीर्णोऽयं गृह्णीध्वं किं प्रधावत ।
सामान्यमेतद्द्रविणं न मिथ्या वचनं मम ॥ ३.६२.१७ ॥
ଏହି ରତ୍ନରାଶି ବିଖଣ୍ଡିତ ହୋଇ ପଡ଼ିଛି; ନିଅ, କାହିଁକି ଦୌଡ଼ୁଛ? ଏହି ଧନ ସମସ୍ତଙ୍କର ସମାନ; ମୋର କଥା ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ।
3.62.18
पुनरेवाभिधास्यामि चिन्तयध्वं सुकातराः ।
एवमेवाभिभाषन्तो विद्रवन्ति भयात्तदा ॥ ३.६२.१८ ॥
ପୁଣି କହୁଛି, ହେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୀତ ଲୋକମାନେ, ଚିନ୍ତା କର। ଏପରି କହିବା ସମୟରେ ସେମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ।
3.62.19
तस्मिंस्तथा वर्तमाने दारुणे जनसंक्षये ।
दमयन्ती च बुबुधे भयसंत्रस्तमानसा।
अपश्यद्वैशसं तत्र सर्वलोकभयंकरम् ॥ ३.६२.१९ ॥
ସେହି ଭୟଙ୍କର ଜନସଂହାର ଚାଲୁଥିବା ସମୟରେ, ଭୟରେ ତ୍ରସ୍ତ ମନ ନେଇ ଦମୟନ୍ତୀ ଜାଗିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ସର୍ବଲୋକଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଏକ ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ ଦେଖିଲେ।
3.62.20
अदृष्टपूर्वं तद्दृष्ट्वा बाला पद्मनिभेक्षणा ।
संसक्तवदनाश्वासा उत्तस्थौ भयविह्वला ॥ ३.६२.२० ॥
ପୂର୍ବେ କେବେ ଦେଖି ନ ଥିବା ସେହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ପଦ୍ମନୟନା ସେହି ବାଳିକା ଭୟରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ମୁହଁ ଢାଙ୍କି ଶ୍ୱାସ ନେଇ ଉଠି ଠିଆ ହେଲେ।
3.62.21
ये तु तत्र विनिर्मुक्ताः सार्थात्केचिदविक्षताः ।
तेऽब्रुवन्सहिताः सर्वे कस्येदं कर्मणः फलम् ॥ ३.६२.२१ ॥
ମାତ୍ର ସେହି ବଣିକ ଦଳରୁ ରକ୍ଷା ପାଇ ଆଘାତହୀନ ରହିଥିବା କେତେକ ଲୋକ ଏକତ୍ର ହୋଇ କହିଲେ, 'ଏହା କେଉଁ କର୍ମର ଫଳ?'
3.62.22
नूनं न पूजितोऽस्माभिर्मणिभद्रो महायशाः ।
तथा यक्षाधिपः श्रीमान्न वै वैश्रवणः प्रभुः ॥ ३.६२.२२ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ଆମେ ମହାଯଶସ୍ୱୀ ମଣିଭଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ନାହୁଁ; ସେହିପରି ଯକ୍ଷାଧିପତି ଶ୍ରୀମାନ ପ୍ରଭୁ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରି ନାହୁଁ।
3.62.23
न पूजा विघ्रकर्तॄणामथवा प्रथमं कृता ॥ ३.६२.२३ ॥
ବିଘ୍ନ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଇ ନ ଥିଲା; ଅଥବା ପ୍ରଥମେ ପୂଜା କରାଯାଇ ନ ଥିଲା।
3.62.24
शकुनानां फलं वाऽथ विपरीतिमिदं ध्रुवम् ।
ग्रहा न विपरीतास्तु किमन्यदिदमागतम् ॥ ३.६२.२४ ॥
ଅଥବା ଏହା ଶୁଭାଶୁଭ ଲକ୍ଷଣର ଫଳ; ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ବିପରୀତ। ଗ୍ରହମାନେ ବିପରୀତ ନୁହନ୍ତି; ତେବେ ଏ ଆଉ କଣ ଆସିଲା?
3.62.25
अपरे त्वब्रुवन्दीना ज्ञातिद्रव्यविनाकृता ।
याऽसावद्य महासार्थे नारी ह्युन्मत्तदर्शना ॥ ३.६२.२५ ॥
ଅନ୍ୟମାନେ ଦୀନ ହୋଇ କହିଲେ: ଜ୍ଞାତି ଓ ଧନ ହରାଇଥିବା, ଉନ୍ମତ୍ତ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ସେହି ନାରୀ ଆଜି ଏହି ମହାସାର୍ଥରେ ଅଛି।
3.62.26
प्रविष्टा विकृताकारा कृत्वा रूपममानुषम् ।
तयैवं विहिता पूर्वं माया परमदारुणा ॥ ३.६२.२६ ॥
ବିକୃତ ଆକାରରେ ସେ ଅମାନୁଷ ରୂପ ଧରି ପ୍ରବେଶ କରିଛି; ପୂର୍ବରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଅତି ଭୟଙ୍କର ମାୟା ରଚିତ ହୋଇଥିଲା।
3.62.27
राक्षसी वा ध्रुवं यक्षी पिशाची वा भयंकरी ।
तस्याः सर्वमिदं पापं नात्र कार्या विचारणा ॥ ३.६२.२७ ॥
ସେ ନିଶ୍ଚୟ ରାକ୍ଷସୀ, ଯକ୍ଷୀ କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କରୀ ପିଶାଚୀ; ଏହି ସମସ୍ତ ପାପ ତାହାର, ଏଥିରେ ବିଚାର କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।
3.62.28
यदि पश्याम तां पापां सार्थघ्नीं नैकदुःखदाम् ।
लोष्टभिः पांसुभिश्चैव तृणैः काष्ठैश्च मुष्टिभिः।
अवश्यमेव हन्यामः सार्थस्य किल कृत्यकाम् ॥ ३.६२.२८ ॥
ଯଦି ଆମେ ସେଇ ପାପିନୀକୁ ଦେଖିବା, ଯେ ସାର୍ଥକୁ ନଷ୍ଟ କରେ ଓ ଅନେକ ଦୁଃଖ ଦିଏ, ତେବେ ଢେଳା, ଧୂଳି, ତୃଣ, କାଠି ଓ ମୁଷ୍ଟିରେ ଆମେ ନିଶ୍ଚୟ ତାହାକୁ ମାରିବା; ସେ ସାର୍ଥର ଅନିଷ୍ଟକାରିଣୀ।
3.62.29
दमयन्ती तु तच्छ्रुत्वा वाक्यं तेषां सुदारुणम् ।
ह्रीता भीता च संविग्रा प्राद्रवद्यत्र काननम् ॥ ३.६२.२९ ॥
କିନ୍ତୁ ଦମୟନ୍ତୀ ସେମାନଙ୍କର ସେହି ଅତି କଠୋର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଲଜ୍ଜିତ, ଭୀତ ଓ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ଯେଉଁଠି ଅରଣ୍ୟ ଥିଲା ସେଆଡ଼େ ଦୌଡ଼ିଗଲା।
3.62.30
आशङ्कमाना तत्पापमात्मानं पर्यदेवयत् ॥ ३.६२.३० ॥
ସେହି ପାପର ଆଶଙ୍କାରେ ସେ ନିଜ ପାଇଁ ହିଁ ବିଳାପ କଲା।
3.62.31
अहो ममोपरि विधेः संरम्भो दारुणो महान् ।
नानुबध्नाति कुशलं कस्येदं कर्मणः फलम् ॥ ३.६२.३१ ॥
ଅହୋ! ମୋ ଉପରେ ବିଧିର ଭୟଙ୍କର ଓ ମହାନ ଆଘାତ ଆସିଛି; ଶୁଭ ଫଳ ମୋତେ ଲାଗୁ ନାହିଁ। ଏ କେଉଁ କର୍ମର ଫଳ?
3.62.32
न स्मराम्यशुभं किंचित्कृतं कस्यचिदण्वपि ।
कर्मणा मनसा वाचा कस्येदं कर्मणः फलम् ॥ ३.६२.३२ ॥
କାହା ପ୍ରତି କର୍ମ, ମନ କିମ୍ବା ବାକ୍ୟରେ ଅଣୁମାତ୍ର ଅଶୁଭ କିଛି କରିଥିବା ମନେ ନାହିଁ। ତେବେ ଏ କେଉଁ କର୍ମର ଫଳ?
3.62.33
नूनं जन्मान्तरकृतं पापां माऽऽपतितं महत् ।
अपश्चिमामिमां कष्टामापदं प्राप्तवत्यहम् ॥ ३.६२.३३ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କରାଯାଇଥିବା ମହାପାପ ମୋ ଉପରେ ପଡ଼ିଛି; ଏହି ଶେଷ କଷ୍ଟଦାୟକ ବିପଦରେ ମୁଁ ପହଞ୍ଚିଛି।
3.62.34
भर्तृराज्यापहरणं स्वजनाच्च रपराजयः ।
भर्त्रा सह वियोगश्च तनयाभ्यां च विच्युतिः।
निर्नाथता वने वासो बहुव्यालनिषेविते ॥ ३.६२.३४ ॥
ସ୍ବାମୀଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ହରଣ, ସ୍ବଜନଙ୍କ ଠାରୁ ପରାଜୟ, ସ୍ବାମୀଠାରୁ ବିୟୋଗ, ପୁତ୍ରମାନଙ୍କଠାରୁ ବିଚ୍ଛେଦ, ନାଥହୀନତା, ଅନେକ ହିଂସ୍ର ଜନ୍ତୁଙ୍କ ସେବିତ ବନରେ ବାସ।
3.62.35
अथापरेद्युः संप्राप्ते हतशिष्टा जनास्तदा ।
वनगुल्माद्विनिष्क्रम्य शोचन्ते वैशसं कृतम्।
भ्रातरं पितरं पुत्रं सखायं च नराधिप ॥ ३.६२.३५ ॥
ତା'ପରଦିନ, ହେ ନରାଧିପ, ହତ ହେବାରୁ ବଞ୍ଚିଥିବା ଲୋକମାନେ ବନଝୋପରୁ ବାହାରି ଘଟିଥିବା ସଂହାର ପାଇଁ ଭାଇ, ପିତା, ପୁତ୍ର ଓ ସଖା ପାଇଁ ଶୋକ କଲେ।
3.62.36
हन्यमाने तदा सार्थे दमयन्ती शुचिस्मिता ।
ब्राह्मणैः सहिता तत्रवने तु न विनाशिता ॥ ३.६२.३६ ॥
ସେତେବେଳେ କାଫିଲା ହତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଶୁଚିସ୍ମିତା ଦମୟନ୍ତୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହିତ ସେଠାରେ ବନରେ ଥିଲେ; ସେ ନଷ୍ଟ ହୋଇନଥିଲେ।
3.62.37
अशोचत्तत्र वैदर्भी किंनु मे दुष्कतं कृतम् ।
योपि मे निर्जनेऽरण्ये संप्राप्तोऽयं जनार्णवः ॥ ३.६२.३७ ॥
ସେଠାରେ ବୈଦର୍ଭୀ ଶୋକ କଲେ: ମୁଁ କି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଛି, ଯେ ଏହି ନିର୍ଜନ ଅରଣ୍ୟରେ ମୋ ଉପରେ ଏହି ଜନସମୁଦ୍ର ଆସି ପଡ଼ିଲା?
3.62.38
स हतो हस्तियूथेन मन्दभाग्यान्ममैव तत् ।
प्राप्तव्यं सुचिरं दुःखं नूनमद्यापि वै मया ॥ ३.६२.३८ ॥
ସେହି ଜନସମୂହ ହାତୀ ଯୂଥ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଲା; ତାହା ମୋ ମନ୍ଦଭାଗ୍ୟ ହେତୁ; ନିଶ୍ଚୟ ଆଜି ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
3.62.39
नाप्राप्तकालो म्रियते श्रुतं वृद्धानुशासनम् ।
या नाहमद्य मृदिता हस्तियूथेन दुःखिता ॥ ३.६२.३९ ॥
ସମୟ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ କେହି ମରେ ନାହିଁ; ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣିଥିବା ଜଣେ ମଧ୍ୟ ମରେ ନାହିଁ; ସେହିପରି ଆଜି ମୁଁ ହାତୀ ଯୂଥ ଦ୍ୱାରା ପିଷ୍ଟ ହୋଇ ନାହିଁ, ଦୁଃଖିତା ହେଲେ ମଧ୍ୟ।
3.62.40
न ह्यदैवकृतंकिंचिन्नराणामिह विद्यते ।
न च मे बालभावेऽपि किंचित्पापकृतं कृतम् ॥ ३.६२.४० ॥
ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୈବ କରି ନ ଥିବା କିଛି ନାହିଁ; ଏବଂ ମୋ ବାଲ୍ୟାବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ କୌଣସି ପାପ କରି ନ ଥିଲି।
3.62.41
कर्मणा मनसा वाचा यदिदं दुःखमागतम् ।
मन्ये स्वयंवरकृतेलोकपाला समागताः ॥ ३.६२.४१ ॥
କର୍ମ, ମନ ଓ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଦୁଃଖ ଆସିଛି, ମୁଁ ମନେ କରେ ସ୍ୱୟଂବର ପାଇଁ ଲୋକପାଳମାନେ ସମବେତ ହୋଇଥିଲେ।
3.62.42
प्रत्याख्याता मया तत्र नलस्यार्थाय देवताः ।
नूनं तेषां प्रभावेन वियोगं प्राप्तवत्यहम् ॥ ३.६२.४२ ॥
ସେଠାରେ ମୁଁ ନଳଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିଲି; ନିଶ୍ଚୟ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ମୁଁ (ନଳଙ୍କଠାରୁ) ବିୟୋଗ ପାଇଛି।
3.62.43
एवमादीनि दुःखार्ता सा विलप्य वराङ्गना ।
प्रलापानि तदा तानि दमयन्ती पतिव्रता ॥ ३.६२.४३ ॥
ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀ ବିଳାପ କଲେ; ସେତେବେଳେ ପତିବ୍ରତା ଦମୟନ୍ତୀ ସେହି ବିଳାପ ବାକ୍ୟ କହିଲେ ।
3.62.44
हतशेषैः सह तदा ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
अगच्छद्राजशार्दूल दुःखशोकपरायणा ॥ ३.६२.४४ ॥
ହେ ରାଜଶାର୍ଦୂଳ! ସେତେବେଳେ ଦୁଃଖ ଶୋକରେ ମଗ୍ନ ସେ ବଳିଥିବା ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ ।
3.62.45
गच्छन्ती सा चिराद्बाला पुरमासादयन्महत् ।
सायाह्नि चेदिराजस् सुबाहोः सत्यवादिनः ॥ ३.६२.४५ ॥
ବହୁ ସମୟ ଚାଲି ସେହି ବାଳିକା ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ସତ୍ୟବାଦୀ ଚେଦିରାଜ ସୁବାହୁଙ୍କ ମହାନଗରରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ।
3.62.46
सा तु तच्चारुसर्वाङ्गी सुबाहोस्तुङ्गगोपुरम् ।
वस्त्रार्धेन च संवीता प्रविवेश पुरोत्तमम् ॥ ३.६२.४६ ॥
ସର୍ବାଙ୍ଗସୁନ୍ଦରୀ ସେ ଅଧା ବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତା ହୋଇ ସୁବାହୁଙ୍କ ଉଚ୍ଚ ଗୋପୁର ଦେଇ ସେହି ଉତ୍ତମ ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।
3.62.47
तां विह्वलां कृशां दीनां मुक्तकेशीममार्जिताम् ।
उन्मत्तामिव गच्छन्तीं ददृशुः पुरवासिनः ॥ ३.६२.४७ ॥
ନଗରବାସୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ବିହ୍ବଳା, କୃଶା, ଦୀନା, ଖୋଲା କେଶିନୀ, ଅବିନ୍ୟସ୍ତା ଏବଂ ଉନ୍ମାଦିନୀ ପରି ଚାଲୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଲେ ।
3.62.48
प्रविशन्तीं तु तां दृष्ट्वा चेदिराजपुरीं तदा ।
अनुजग्मुस्तत्र बाला ग्रामिपुत्राः कुतूहलात् ॥ ३.६२.४८ ॥
ସେ ଚେଦିରାଜଙ୍କ ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ଦେଖି ଗ୍ରାମର ବାଳକମାନେ କୌତୂହଳରେ ତାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଗଲେ ।
3.62.49
सा तैः परिवृताऽगच्छत्समीपं राजवेश्मनः ।
तां प्रासादगताऽपश्यद्राजमाता जनैर्वृताम् ॥ ३.६२.४९ ॥
ସେ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ରାଜପ୍ରାସାଦ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ପ୍ରାସାଦରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ରାଜମାତା ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା ତାହାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
3.62.50
धात्रीमुवाच च्छैनामानयेह ममान्तिकम् ।
जनेन क्लिश्यते बाला दुःखिता शरणार्थिनी ॥ ३.६२.५० ॥
ସେ ଧାତ୍ରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହାକୁ ମୋ ପାଖକୁ ଆଣ। ଜନସମାଗମ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବାଳିକା କଷ୍ଟ ପାଉଛି, ଦୁଃଖିତା ହୋଇ ଶରଣ ଖୋଜୁଛି।"
3.62.51
तादृग्रूपं च पश्यामि विद्योतयति मे गृहम् ।
उन्मत्तवेषा कल्याणी श्रीरिवायतलोचना ॥ ३.६२.५१ ॥
ଏହିପରି ରୂପ ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଯାହା ମୋ ଘରକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଛି। ଉନ୍ମତ୍ତ ବେଶଧାରିଣୀ ଏହି କଲ୍ୟାଣୀ, ଦୀର୍ଘନୟନା ଶ୍ରୀଙ୍କ ପରି।
3.62.52
सा जनं वारयित्वा तं प्रासादतलमुत्तमम् ।
आरोप्य विस्मिता राजन्दमयन्तीमपृच्छत ॥ ३.६२.५२ ॥
ସେ ଜନସମାଗମକୁ ଅଟକାଇ, ତାହାଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ପ୍ରାସାଦତଳକୁ ଉଠାଇ, ହେ ରାଜନ୍, ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
3.62.53
एवमप्यसुखाविष्टा बिभर्षि परमं वपुः ।
भासि विद्युदिवाभ्रेषु शंस मे काऽसिकस्य वा ॥ ३.६२.५३ ॥
ଦୁଃଖରେ ଆବୃତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ପରମ ସୁନ୍ଦର ଶରୀର ଧାରଣ କରିଛ; ମେଘରେ ବିଦ୍ୟୁତ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ମୋତେ କୁହ, ତୁମେ କିଏ, ଓ କାହାର?
3.62.54
न हि ते मानुषं रूपं भूषणैरपि वर्जितम् ।
असहाया नरेभ्यश्च नोद्विजस्यमरप्रभे ॥ ३.६२.५४ ॥
ତୁମର ରୂପ ମନୁଷ୍ୟ ରୂପ ନୁହେଁ, ଅଳଙ୍କାର ବିନା ମଧ୍ୟ। ଅମର ପ୍ରଭାବିଶିଷ୍ଟା, ସହାୟହୀନା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଭୟ କରୁନାହଁ।
3.62.55
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्या भैमी वचनमब्रवीत् ।
मानुषीं मां विजानीहि भर्तारं समनुव्रताम् ॥ ३.६२.५५ ॥
ତାଙ୍କର ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ଭୈମୀ କହିଲେ - ମୋତେ ମାନବୀ ବୋଲି ଜାଣ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଅନୁଗାମିନୀ।
3.62.56
सैरन्ध्रीं जातिसंपन्नां भुजिष्यां कामवासिनीम् ।
फलमूलाशनामेकां यत्रसायंप्रतिश्रयाम् ॥ ३.६२.५६ ॥
ମୁଁ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ, ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମିତା, ଦାସୀ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରହୁଥିବା, ଫଳମୂଳ ଖାଉଥିବା, ଏକାକିନୀ, ଯେଉଁଠି ସନ୍ଧ୍ୟା ହୁଏ ସେଠାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଥିବା।
3.62.57
असङ्ख्येयगुणो भर्ता मां च नित्यमनुव्रतः ।
भक्ताऽहमपि तं वीरं छायेवानुगता पथि ॥ ३.६२.५७ ॥
ମୋ ସ୍ୱାମୀ ଅସଂଖ୍ୟ ଗୁଣଯୁକ୍ତ, ଏବଂ ସର୍ବଦା ମୋ ପ୍ରତି ଅନୁକୂଳ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେହି ବୀରଙ୍କ ଭକ୍ତା; ପଥରେ ଛାୟା ପରି ତାଙ୍କ ପଛେ ଚାଲେ।
3.62.58
तस्य दैवात्प्रसङ्गोऽभूदतिमात्रं सुदेवने ।
द्यूते स निर्जितश्चैव वनमेक उपेयिवान् ॥ ३.६२.५८ ॥
ଭାଗ୍ୟବଶରୁ ତାଙ୍କର ସୁଦେବନ (ପାଶା ଖେଳ) ପ୍ରତି ଅତ୍ୟଧିକ ଆସକ୍ତି ଜନ୍ମିଲା। ସେଇ ଖେଳରେ ପରାଜିତ ହୋଇ ସେ ଏକା ବନକୁ ଗଲେ।
3.62.59
तमेकवसनच्छन्नमुन्म्तमिव विह्वलम् ।
आश्वासयन्ती भर्तारमहमप्यगमं वनम् ॥ ३.६२.५९ ॥
ଗୋଟିଏ ବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତ, ପାଗଳ ପରି ବ୍ୟାକୁଳ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଉ ଦେଉ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ବନକୁ ଗଲି।
3.62.60
स कदाचिद्वने वीरः कस्मिंश्चित्कारणान्तरे ।
क्षुत्परीतस्तु विमना वासश्चैकं व्यसर्जयत् ॥ ३.६२.६० ॥
ଥରେ ବନରେ, ଅନ୍ୟ କାରଣରୁ, ସେଇ ବୀର କ୍ଷୁଧାରେ ପୀଡ଼ିତ ଓ ବିମନା ହୋଇ ନିଜର ଏକମାତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
3.62.61
तमेकवसना नग्नमुन्मत्तवदचेतसम् ।
अनुव्रजन्ती बहुला न स्वपामि निशाः सदा ॥ ३.६२.६१ ॥
ଏକ ବସ୍ତ୍ରରେ, ନଗ୍ନ, ପାଗଳ ପରି ଚେତନାହୀନ ତାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଯାଉଥିବା ମୁଁ ସର୍ବଦା ରାତିରେ ଶୋଉ ନ ଥିଲି।
3.62.62
ततो बहुतिथे काले सुप्तामुत्सृज्य मां क्वचित् ।
वाससोऽर्धं परिच्छिद्य त्यक्तवान्मामनागसम् ॥ ३.६२.६२ ॥
ତା'ପରେ ବହୁ ଦିନ ପରେ, ଶୋଇଥିବା ମୋତେ କେଉଁଠି ଛାଡ଼ି, ବସ୍ତ୍ରର ଅଧା କାଟି, ନିରପରାଧୀ ମୋତେ ସେ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
3.62.63
तं मार्गमाणा भर्तारं दह्यमाना दिवानिशम् ।
न विन्दाम्यमरप्रख्यं प्रियं प्राणेश्वरं प्रभुम् ॥ ३.६२.६३ ॥
ସେହି ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଖୋଜୁ ଖୋଜୁ, ଦିନରାତି ଜଳୁ ଜଳୁ, ଦେବତା ସମାନ, ପ୍ରିୟ, ପ୍ରାଣେଶ୍ୱର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମୁଁ ପାଉ ନାହିଁ।
3.62.64
इत्युक्त्वा साऽनवद्याङ्गी राजमातरमप्युत ।
स्थिताऽश्रुपरिपूर्णाक्षी वेपमाना सुदुःखिता ॥ ३.६२.६४ ॥
ଏପରି କହି, ନିର୍ଦୋଷ ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟା ସେ, ରାଜମାତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମଧ୍ୟ, ଲୁହଭରା ଆଖିରେ, କମ୍ପମାନ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତା ହୋଇ ଠିଆ ହେଲେ।
3.62.65
तामश्रुपरिपूर्णाक्षीं विलपन्तीं तथा बहु ।
राजमाताऽब्रवीदार्ता भैमीमार्तस्वरां स्वयम् ॥ ३.६२.६५ ॥
ଲୁହଭରା ଆଖିରେ, ଏପରି ବହୁ ବିଳାପ କରୁଥିବା ସେହି ଭୈମୀଙ୍କୁ, ଦୁଃଖିତା ରାଜମାତା ନିଜେ ଦୁଃଖଭରା ସ୍ୱରରେ କହିଲେ।
3.62.66
वस त्वमिह कल्याणि प्रीतिर्मे परमा त्वयि ।
मृगयिष्यन्ति ते भद्रे भर्तारं पुरुषा मम ॥ ३.६२.६६ ॥
ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ତୁମେ ଏଠାରେ ରୁହ; ତୁମ ପ୍ରତି ମୋର ପରମ ସ୍ନେହ ଅଛି। ହେ ଭଦ୍ରେ, ମୋର ଲୋକମାନେ ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବେ।
3.62.67
अपि वा स्वयमागच्छेत्परिधावन्नितस्ततः ।
इहैव वसती भद्रे भर्तारमुपलप्स्यसे ॥ ३.६२.६७ ॥
କିମ୍ବା ସେ ନିଜେ ଇତସ୍ତତଃ ଦୌଡ଼ି ଆସିପାରେ। ହେ ଭଦ୍ରେ, ଏଠାରେ ରହି ତୁମେ ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପାଇବ।
3.62.68
राजमातुर्वचः श्रुत्वा दमयन्ती वचोऽब्रवीत् ।
समयेनोत्सहे वस्तुं त्वि वीरप्रजायिनि ॥ ३.६२.६८ ॥
ରାଜମାତାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଦମୟନ୍ତୀ କହିଲେ— ହେ ବୀରପୁତ୍ରଙ୍କ ମାତା, କେତେକ ସର୍ତ୍ତରେ ହିଁ ମୁଁ ତୁମ ନିକଟରେ ରହିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।
3.62.69
उच्छिष्टं नैव भुञ्जीयां न कुर्यां पादधावनम् ।
न चाहं पुरुषानन्यान्प्रभाषेयं कथंचन ॥ ३.६२.६९ ॥
ମୁଁ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଭୋଜନ କରିବି ନାହିଁ, ପାଦ ଧୋଇବା କାମ ମଧ୍ୟ କରିବି ନାହିଁ; କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କ ସହ କଥା କହିବି ନାହିଁ।
3.62.70
प्रार्थयेद्यदि मां कश्चिद्दण्ड्यस्ते स पुमान्भवेत् ।
वध्यश्च ते सकृन्मन्द इतिमे व्रतमाहितम् ॥ ३.६२.७० ॥
ଯଦି କେହି ମୋତେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ, ସେ ଦଣ୍ଡର ଯୋଗ୍ୟ ହେବ; ହେ ମୂର୍ଖ, ଏକ ଥରରେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ସେ ବଧଯୋଗ୍ୟ ହେବ—ଏହା ମୋ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ।
3.62.71
भर्तुरन्वेषणार्थं तु पश्येयं ब्राह्मणानहम् ।
यद्येवमिह वत्स्यामि त्वत्सकाशे न संशयः।
अतोऽन्यथा न मे वासो वर्तते हृदये क्वचित् ॥ ३.६२.७१ ॥
କିନ୍ତୁ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଅନ୍ୱେଷଣ ପାଇଁ ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବି। ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମ ନିକଟରେ ଏଠାରେ ରହିଲେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏଥିଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାରେ ରହିବାର ଚିନ୍ତା ମୋ ହୃଦୟରେ କେବେ ନାହିଁ।
3.62.72
इत्युक्ता दमयन्त्या तु राजमातेदमब्रवीत् ।
सर्वमेतत्करिष्यामि दिष्ट्या ते व्रतमीदृशम् ॥ ३.६२.७२ ॥
ଦମୟନ୍ତୀ ଏହିପରି କହିବାରୁ ରାଜମାତା କହିଲେ— ଏ ସବୁ ମୁଁ କରିବି; ସୌଭାଗ୍ୟରୁ ତୁମର ଏପରି ବ୍ରତ ଅଛି।
3.62.73
एवमुक्त्वा ततो भैमीं राजमाता विशांपते ।
उवाचेदं दुहितरं सुनन्दां नाम भारत ॥ ३.६२.७३ ॥
ହେ ବିଶାମ୍ପତି, ଭୈମୀକୁ ଏପରି କହି ରାଜମାତା ନିଜ କନ୍ୟା ସୁନନ୍ଦାକୁ ଏହା କହିଲେ, ହେ ଭାରତ।
3.62.74
सैरन्ध्रीमभिजानीष्व सुनन्दे देवरूपिणीम् ।
वयसा तुल्यतां प्राप्ता सखी तव भवत्वियम्।
एतया सह मोदस्व निरुद्विग्रमना सदा ॥ ३.६२.७४ ॥
ହେ ସୁନନ୍ଦେ, ଦେବରୂପିଣୀ ଏହି ସୈରନ୍ଧ୍ରୀକୁ ଜାଣ। ବୟସରେ ସେ ତୁମ ସମାନ; ସେ ତୁମର ସଖୀ ହେଉ। ଏହା ସହିତ ନିରୁଦ୍ବିଗ୍ନ ମନରେ ସଦା ଆନନ୍ଦ କର।
3.62.75
ततः परमसंहृष्टा सुनन्दा गृहणागमत् ।
दमयन्तीमुपादाय सखीभिः परिवारिता ॥ ३.६२.७५ ॥
ତା'ପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତା ସୁନନ୍ଦା ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ନେଇ ସଖୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ଗୃହକୁ ଆସିଲେ।
3.62.76
सहसा न्यवसद्राजन्राजपुत्र्या सुनन्दया ।
चिन्तयन्ती नलं वीरमनिशं वामलोचना ॥ ३.६२.७६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେ ସହସା ସୁନନ୍ଦା ସହିତ ବାସ କଲେ; ସୁନ୍ଦର ନୟନା ଦମୟନ୍ତୀ ନିରନ୍ତର ବୀର ନଳଙ୍କ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।