మహాభారతం · అధ్యాయం 3.62
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.62.1
सा तच्छ्रुत्वाऽनवद्याङ्गी सार्थवाहवचस्तदा ।
जगाम सह तेनैव सार्थेन पतिलालसा ॥ ३.६२.१ ॥
అనవద్యాంగి అయిన ఆమె అప్పుడు సార్థవాహుని మాటలు విని, భర్తపై ఆశతో అతనితోనే ఆ సార్థంతో కలిసి వెళ్ళింది.
3.62.2
अथ काले बहुतिथे वने महति दारुणे ।
तटाकं सर्वतोभद्रं पद्मसौगन्धिकायुतम् ॥ ३.६२.२ ॥
అప్పుడు చాలా రోజుల తరువాత ఆ భయంకరమైన మహారణ్యంలో అన్నివైపులా శుభమైన, పద్మాలు సౌగంధికాలతో నిండిన ఒక సరస్సు కనిపించింది.
3.62.3
ददृशुर्वणिजो रम्यं प्रभूतयवसेन्धनम् ।
बहुमूलफलोपेतं नानापक्षिनिषेवितम् ॥ ३.६२.३ ॥
వ్యాపారులు ఆ రమ్యమైన ప్రదేశాన్ని చూశారు; అది గడ్డి, ఇంధనం పుష్కలంగా ఉన్నది, అనేక వేర్లు ఫలాలతో కూడినది, నానావిధ పక్షులు సేవించేది.
3.62.4
तं दृष्ट्वा मृष्टसलिलं मनोहारि सुशीतलम् ।
सुपरिश्रान्तवाहास्ते निवेशाय मनो दधुः ॥ ३.६२.४ ॥
తేటనీటితో, మనసును హరించే, అతి చల్లనైన ఆ సరస్సును చూసి, అలసిపోయిన వాహనాలున్న వారు అక్కడ విడిది చేయాలని మనసు పెట్టుకున్నారు.
3.62.5
संमते सार्थवाहस्य विविशुर्वनमुत्तमम् ।
उवास सार्थः सुमहान्निशामासाद्य पद्मिनीम् ॥ ३.६२.५ ॥
సార్థవాహుని అనుమతితో వారు ఆ ఉత్తమ వనంలోకి ప్రవేశించారు; ఆ మహా సార్థం పద్మసరస్సును చేరి రాత్రంతా అక్కడ ఉండిపోయింది.
3.62.6
अथार्धरात्रसमये निःशब्दे तिमिरे तदा ।
सुप्ते सार्थे परिश्रान्ते हस्तियूथमुपागमत्।
पानीयार्थं गिरितटान्मदप्रस्रवणाविलम् ॥ ३.६२.६ ॥
అప్పుడు అర్ధరాత్రి సమయంలో, నిశ్శబ్దం చీకటి ఆవరించినప్పుడు, అలసిన సార్థం నిద్రపోతుండగా, పర్వతతటం నుండి మదప్రవాహంతో కలుషితమైన నీటికోసం ఏనుగుల గుంపు వచ్చింది.
3.62.7
अथापश्यत सार्थं तं सार्थजान्सुबहून्गजान् ॥ ३.६२.७ ॥
అప్పుడు అతడు ఆ వర్తకబృందాన్ని, ఆ బృందానికి చెందిన అనేక ఏనుగులను చూశాడు.
3.62.8
ते तान्ग्राम्यगजान्दृष्ट्वा सर्वे वनगजास्तदा ।
समाद्रवन्त वेगेन जिघांसन्तो मदोत्कटाः ॥ ३.६२.८ ॥
ఆ గ్రామ్య గజాలను చూసి, మదోన్మత్తమైన అడవి ఏనుగులన్నీ చంపాలనే కోరికతో వేగంగా వాటిపైకి దూకాయి.
3.62.9
तेषामापततां वेगः करिणां दुःसहोऽभवत् ।
नगाग्रादिव शीर्णानां शृङ्गाणां पततां क्षितौ।
स्पन्दतामपि नागानां मार्गा नष्टा वनोद्भवाः ॥ ३.६२.९ ॥
పరుగెత్తుకు వచ్చిన ఆ ఏనుగుల వేగం భరించరానిదయ్యింది; పర్వత శిఖరం నుండి విరిగిన శిఖరాలు నేలపై పడినట్లుగా ఉంది; వణుకుతున్న ఏనుగుల వల్ల అడవిలోని దారులు కూడా నశించాయి.
3.62.10
मार्गं संरुद्ध्य संसुप्तं पद्मिन्याः सार्थमुत्तमम् ।
ते तं ममर्दुः सहसा वेष्टमानं महीतले ॥ ३.६२.१० ॥
పద్మినీ సరస్సుకు వెళ్ళే దారిని అడ్డగించి, గాఢనిద్రలో ఉన్న ఆ ఉత్తమ వర్తకబృందాన్ని వారు అకస్మాత్తుగా తొక్కి నలిపారు; అది నేలపై కొట్టుకుంటూ ఉంది.
3.62.11
महारवं प्रमुञ्चतो वद्ध्यन्ते शरणार्थिनः ।
वनगुल्मांश्च धावन्तो निद्रया महतो भयात् ॥ ३.६२.११ ॥
మహా ఆర్తనాదాలు చేస్తూ, రక్షణ కోరినవారు చంపబడుతున్నారు; గొప్ప భయంతో నిద్రలోనే అడవి పొదల వైపు పరుగెత్తుతున్నారు.
3.62.12
केचिद्दन्तैः करैः केचित्केचित्पद्भ्यां हता गजैः ॥ ३.६२.१२ ॥
కొందరు ఏనుగుల దంతాలతో, కొందరు తొండాలతో, కొందరు కాళ్ళతో చంపబడ్డారు.
3.62.13
निहतोष्ट्राश्वबहुलाः पदातिजसंकुलाः ।
भयादाधावमानाश् परस्परहतास्तदा ॥ ३.६२.१३ ॥
ఒంటెలు, గుర్రాలు అనేకం చంపబడి, కాలినడక సైనికులతో నిండి ఉండగా, భయంతో పరుగెత్తినవారు అప్పుడు ఒకరినొకరు కొట్టుకుని మరణించారు.
3.62.14
घोरान्नादान्विमुञ्चन्तो निपेतुर्धरणीतले ।
वृक्षेष्वासज्यसंभग्नाः पतिता विषमेषु च ॥ ३.६२.१४ ॥
భయంకర కేకలు వేస్తూ వారు నేలపై కూలిపోయారు. చెట్లలో చిక్కుకుని విరిగిపోయినవారు, అసమాన ప్రదేశాలలో పడినవారు ఉన్నారు.
3.62.15
एवंप्रकारैर्बहुभिर्दैवेनाक्रम्य हस्तिभिः ।
राजन्विनिहतं सर्वं समृद्धं सार्थमण्डलम् ॥ ३.६२.१५ ॥
ఇలాంటి అనేక విధాలుగా, దైవవశాత్తు ఏనుగులచే తొక్కబడి, ఓ రాజా, సమృద్ధిగా ఉన్న వ్యాపారి బృందమంతా నశించింది.
3.62.16
आरावः सुमहांश्चासीत्रैलोक्यभयकारकः ।
एषोऽग्निरुत्थितः कष्टस्त्रायध्वं धावताऽधुना ॥ ३.६२.१६ ॥
మూడు లోకాలకు భయం కలిగించే గొప్ప కోలాహలం కలిగింది. ఇదిగో భయంకరమైన అగ్ని రేగింది; ఇప్పుడు పరుగెత్తి మిమ్మల్ని రక్షించుకోండి.
3.62.17
रत्नराशिर्विशीर्णोऽयं गृह्णीध्वं किं प्रधावत ।
सामान्यमेतद्द्रविणं न मिथ्या वचनं मम ॥ ३.६२.१७ ॥
ఈ రత్నరాశి చెల్లాచెదురుగా పడి ఉంది; దీన్ని తీసుకోండి, ఎందుకు పరుగెత్తుతున్నారు? ఈ ధనం అందరికీ సమానం; నా మాట అసత్యం కాదు.
3.62.18
पुनरेवाभिधास्यामि चिन्तयध्वं सुकातराः ।
एवमेवाभिभाषन्तो विद्रवन्ति भयात्तदा ॥ ३.६२.१८ ॥
మళ్ళీ చెబుతున్నాను, అత్యంత భయపడినవారా, ఆలోచించండి. ఇలా మాట్లాడుతూనే వారు భయంతో పారిపోయారు.
3.62.19
तस्मिंस्तथा वर्तमाने दारुणे जनसंक्षये ।
दमयन्ती च बुबुधे भयसंत्रस्तमानसा।
अपश्यद्वैशसं तत्र सर्वलोकभयंकरम् ॥ ३.६२.१९ ॥
ఆ భయంకరమైన జనసంహారం జరుగుతుండగా, భయంతో కలత చెందిన మనసుతో దమయంతి మేల్కొంది. అక్కడ సర్వలోకాన్ని భయపెట్టే వధను ఆమె చూసింది.
3.62.20
अदृष्टपूर्वं तद्दृष्ट्वा बाला पद्मनिभेक्षणा ।
संसक्तवदनाश्वासा उत्तस्थौ भयविह्वला ॥ ३.६२.२० ॥
ఇంతకు ముందెన్నడూ చూడని ఆ దృశ్యాన్ని చూసి, కమలనేత్రాలున్న ఆ బాల భయంతో కలవరపడి, ముఖం కప్పుకుని ఊపిరి తీసుకోలేక లేచి నిలబడింది.
3.62.21
ये तु तत्र विनिर्मुक्ताः सार्थात्केचिदविक्षताः ।
तेऽब्रुवन्सहिताः सर्वे कस्येदं कर्मणः फलम् ॥ ३.६२.२१ ॥
కానీ ఆ వర్తకబృందం నుండి తప్పించుకుని, గాయాలు లేకుండా బ్రతికిన కొందరు కలిసి ఇలా అన్నారు, 'ఇది ఏ కర్మ ఫలితం?'
3.62.22
नूनं न पूजितोऽस्माभिर्मणिभद्रो महायशाः ।
तथा यक्षाधिपः श्रीमान्न वै वैश्रवणः प्रभुः ॥ ३.६२.२२ ॥
నిజంగా మనం మహాయశస్వి మణిభద్రుడిని పూజించలేదు; అలాగే యక్షాధిపతి, శ్రీమంతుడు వైశ్రవణ ప్రభువును కూడా పూజించలేదు.
3.62.23
न पूजा विघ्रकर्तॄणामथवा प्रथमं कृता ॥ ३.६२.२३ ॥
విఘ్నాలు కలిగించే వారికి పూజ చేయలేదు; లేదా మొదట పూజ చేయలేదు.
3.62.24
शकुनानां फलं वाऽथ विपरीतिमिदं ध्रुवम् ।
ग्रहा न विपरीतास्तु किमन्यदिदमागतम् ॥ ३.६२.२४ ॥
లేక ఇది శకునాల ఫలితమా; నిశ్చయంగా ఇది విపరీతమైనది. గ్రహాలు విపరీతంగా లేవు; మరి ఇది ఇంకేమిటి వచ్చింది?
3.62.25
अपरे त्वब्रुवन्दीना ज्ञातिद्रव्यविनाकृता ।
याऽसावद्य महासार्थे नारी ह्युन्मत्तदर्शना ॥ ३.६२.२५ ॥
ఇతరులు దీనులై ఇలా అన్నారు: బంధువులను, ధనాన్ని కోల్పోయిన, ఉన్మత్తురాలిలా కనిపించే ఆ స్త్రీ ఈరోజు ఈ మహా సార్థంలో ఉంది.
3.62.26
प्रविष्टा विकृताकारा कृत्वा रूपममानुषम् ।
तयैवं विहिता पूर्वं माया परमदारुणा ॥ ३.६२.२६ ॥
వికృత రూపంతో, మానవేతర రూపాన్ని ధరించి ఆమె ప్రవేశించింది; ఈ విధంగానే ముందే అత్యంత భయంకరమైన మాయ సృష్టించబడింది.
3.62.27
राक्षसी वा ध्रुवं यक्षी पिशाची वा भयंकरी ।
तस्याः सर्वमिदं पापं नात्र कार्या विचारणा ॥ ३.६२.२७ ॥
ఆమె నిశ్చయంగా రాక్షసి, యక్షి లేదా భయంకర పిశాచి; ఈ పాపమంతా ఆమెదే, ఇందులో ఆలోచించాల్సిన పని లేదు.
3.62.28
यदि पश्याम तां पापां सार्थघ्नीं नैकदुःखदाम् ।
लोष्टभिः पांसुभिश्चैव तृणैः काष्ठैश्च मुष्टिभिः।
अवश्यमेव हन्यामः सार्थस्य किल कृत्यकाम् ॥ ३.६२.२८ ॥
ఆ పాపిని, సార్థాన్ని నాశనం చేసేదానిని, అనేక దుఃఖాలు కలిగించేదానిని మనం చూస్తే, మట్టిముద్దలతో, ధూళితో, గడ్డితో, కట్టెలతో, పిడికిళ్లతో తప్పక చంపుతాం; ఆమె సార్థానికి అపకారం చేసేది.
3.62.29
दमयन्ती तु तच्छ्रुत्वा वाक्यं तेषां सुदारुणम् ।
ह्रीता भीता च संविग्रा प्राद्रवद्यत्र काननम् ॥ ३.६२.२९ ॥
అయితే దమయంతి వారి ఆ అత్యంత కఠిన మాటలు విని, సిగ్గుతో, భయంతో, కలవరంతో అడవి ఉన్న వైపు పరుగెత్తింది.
3.62.30
आशङ्कमाना तत्पापमात्मानं पर्यदेवयत् ॥ ३.६२.३० ॥
ఆ పాపాన్ని భయపడుతూ, ఆమె తన గురించే విలపించింది.
3.62.31
अहो ममोपरि विधेः संरम्भो दारुणो महान् ।
नानुबध्नाति कुशलं कस्येदं कर्मणः फलम् ॥ ३.६२.३१ ॥
అయ్యో! నాపై విధి యొక్క భయంకరమైన, గొప్ప దాడి జరిగింది; శుభఫలం నాకు అంటడం లేదు. ఇది ఏ కర్మ ఫలం?
3.62.32
न स्मराम्यशुभं किंचित्कृतं कस्यचिदण्वपि ।
कर्मणा मनसा वाचा कस्येदं कर्मणः फलम् ॥ ३.६२.३२ ॥
నేను ఎవరికైనా కర్మతో, మనస్సుతో, వాక్కుతో కొంచెమైనా అశుభం చేసినట్లు గుర్తులేదు. అలాంటప్పుడు ఇది ఏ కర్మ ఫలం?
3.62.33
नूनं जन्मान्तरकृतं पापां माऽऽपतितं महत् ।
अपश्चिमामिमां कष्टामापदं प्राप्तवत्यहम् ॥ ३.६२.३३ ॥
ఖచ్చితంగా పూర్వజన్మలో చేసిన గొప్ప పాపం నాపై పడింది; ఈ చివరి బాధాకరమైన ఆపదను నేను పొందాను.
3.62.34
भर्तृराज्यापहरणं स्वजनाच्च रपराजयः ।
भर्त्रा सह वियोगश्च तनयाभ्यां च विच्युतिः।
निर्नाथता वने वासो बहुव्यालनिषेविते ॥ ३.६२.३४ ॥
భర్త రాజ్యం అపహరణ, బంధువుల వల్ల ఓటమి, భర్తతో వియోగం, కుమారులతో విడిపోవడం, నాథుడు లేకపోవడం, అనేక క్రూరజంతువులు సంచరించే అడవిలో నివాసం.
3.62.35
अथापरेद्युः संप्राप्ते हतशिष्टा जनास्तदा ।
वनगुल्माद्विनिष्क्रम्य शोचन्ते वैशसं कृतम्।
भ्रातरं पितरं पुत्रं सखायं च नराधिप ॥ ३.६२.३५ ॥
అప్పుడు మరుసటి రోజు, ఓ నరాధిపా, చంపబడకుండా మిగిలిన జనులు అడవి పొదల నుండి బయటకు వచ్చి, జరిగిన వధను గురించి సోదరుడు, తండ్రి, కుమారుడు, మిత్రుడు కోసం శోకించారు.
3.62.36
हन्यमाने तदा सार्थे दमयन्ती शुचिस्मिता ।
ब्राह्मणैः सहिता तत्रवने तु न विनाशिता ॥ ३.६२.३६ ॥
అప్పుడు వర్తకుల బృందం చంపబడుతుండగా, పవిత్రమైన నవ్వు గల దమయంతి బ్రాహ్మణులతో కలిసి అక్కడ అడవిలో ఉంది; ఆమె నాశనం కాలేదు.
3.62.37
अशोचत्तत्र वैदर्भी किंनु मे दुष्कतं कृतम् ।
योपि मे निर्जनेऽरण्ये संप्राप्तोऽयं जनार्णवः ॥ ३.६२.३७ ॥
అక్కడ వైదర్భి దుఃఖించింది: నేను ఏ దుష్కర్మ చేశానో, ఈ నిర్జన అరణ్యంలో నాపై ఈ జనసముద్రం వచ్చిపడిందే?
3.62.38
स हतो हस्तियूथेन मन्दभाग्यान्ममैव तत् ।
प्राप्तव्यं सुचिरं दुःखं नूनमद्यापि वै मया ॥ ३.६२.३८ ॥
ఆ జనసమూహం ఏనుగుల గుంపుచే చంపబడింది; అది నా దురదృష్టం వల్లనే; నిశ్చయంగా ఈనాటికీ నేను చాలాకాలం దుఃఖం అనుభవించవలసి ఉంది.
3.62.39
नाप्राप्तकालो म्रियते श्रुतं वृद्धानुशासनम् ।
या नाहमद्य मृदिता हस्तियूथेन दुःखिता ॥ ३.६२.३९ ॥
కాలం రాకముందే మనిషి మరణించడు; పెద్దల ఉపదేశం విన్నవాడు ఎప్పుడూ మరణించడు; అలాగే ఈనాడు నేను ఏనుగుల గుంపుచే నలిగిపోలేదు, దుఃఖితురాలినైనా.
3.62.40
न ह्यदैवकृतंकिंचिन्नराणामिह विद्यते ।
न च मे बालभावेऽपि किंचित्पापकृतं कृतम् ॥ ३.६२.४० ॥
ఇక్కడ మనుషులకు దైవం చేయనిది ఏదీ జరగదు; నా బాల్యంలో కూడా నేను ఏ పాపమూ చేయలేదు.
3.62.41
कर्मणा मनसा वाचा यदिदं दुःखमागतम् ।
मन्ये स्वयंवरकृतेलोकपाला समागताः ॥ ३.६२.४१ ॥
కర్మచేత, మనస్సుచేత, వాక్కుచేత ఈ దుఃఖం వచ్చింది; స్వయంవరం కారణంగా లోకపాలురు కూడివచ్చారని నేను భావిస్తున్నాను.
3.62.42
प्रत्याख्याता मया तत्र नलस्यार्थाय देवताः ।
नूनं तेषां प्रभावेन वियोगं प्राप्तवत्यहम् ॥ ३.६२.४२ ॥
అక్కడ నేను నలుని కోసం దేవతలను తిరస్కరించాను; నిశ్చయంగా వారి ప్రభావం వల్లనే నేను (నలుని నుండి) వియోగం పొందాను.
3.62.43
एवमादीनि दुःखार्ता सा विलप्य वराङ्गना ।
प्रलापानि तदा तानि दमयन्ती पतिव्रता ॥ ३.६२.४३ ॥
ఇలా దుఃఖంతో పీడితురాలై ఆ ఉత్తమ స్త్రీ విలపించింది; ఆ సమయంలో పతివ్రత దమయంతి ఆ విలాప వాక్యాలను పలికింది.
3.62.44
हतशेषैः सह तदा ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
अगच्छद्राजशार्दूल दुःखशोकपरायणा ॥ ३.६२.४४ ॥
ఓ రాజశార్దూలా! అప్పుడు దుఃఖశోకాలలో మునిగిన ఆమె, మిగిలిన వేదపారంగతులైన బ్రాహ్మణులతో కలిసి వెళ్లింది.
3.62.45
गच्छन्ती सा चिराद्बाला पुरमासादयन्महत् ।
सायाह्नि चेदिराजस् सुबाहोः सत्यवादिनः ॥ ३.६२.४५ ॥
చాలాసేపు నడిచి ఆ బాలిక సాయంకాలానికి సత్యవాది చేదిరాజు సుబాహుని మహానగరాన్ని చేరుకుంది.
3.62.46
सा तु तच्चारुसर्वाङ्गी सुबाहोस्तुङ्गगोपुरम् ।
वस्त्रार्धेन च संवीता प्रविवेश पुरोत्तमम् ॥ ३.६२.४६ ॥
సర్వాంగసుందరి అయిన ఆమె, సగం వస్త్రంతో కప్పుకొని, సుబాహుని ఎత్తైన గోపురం గుండా ఆ ఉత్తమ నగరంలోకి ప్రవేశించింది.
3.62.47
तां विह्वलां कृशां दीनां मुक्तकेशीममार्जिताम् ।
उन्मत्तामिव गच्छन्तीं ददृशुः पुरवासिनः ॥ ३.६२.४७ ॥
పురవాసులు ఆమెను కలవరపడినదిగా, కృశించినదిగా, దీనంగా, విరబోసిన జుట్టుతో, అలంకారం లేనిదిగా, పిచ్చిదానిలా నడుస్తున్నదిగా చూశారు.
3.62.48
प्रविशन्तीं तु तां दृष्ट्वा चेदिराजपुरीं तदा ।
अनुजग्मुस्तत्र बाला ग्रामिपुत्राः कुतूहलात् ॥ ३.६२.४८ ॥
ఆమె చేదిరాజు నగరంలో ప్రవేశిస్తుండగా చూసి, గ్రామ బాలురు కుతూహలంతో ఆమె వెంట నడిచారు.
3.62.49
सा तैः परिवृताऽगच्छत्समीपं राजवेश्मनः ।
तां प्रासादगताऽपश्यद्राजमाता जनैर्वृताम् ॥ ३.६२.४९ ॥
ఆమె వారిచే చుట్టుముట్టబడి రాజభవనం సమీపానికి వెళ్ళింది. మేడపై ఉన్న రాజమాత ప్రజలచే చుట్టుముట్టబడిన ఆమెను చూసింది.
3.62.50
धात्रीमुवाच च्छैनामानयेह ममान्तिकम् ।
जनेन क्लिश्यते बाला दुःखिता शरणार्थिनी ॥ ३.६२.५० ॥
ఆమె ధాత్రితో ఇలా అంది: "ఈమెను నా దగ్గరకు తీసుకురా. జనసమూహంతో ఈ బాలిక బాధపడుతోంది, దుఃఖితురాలై శరణు కోరుతోంది."
3.62.51
तादृग्रूपं च पश्यामि विद्योतयति मे गृहम् ।
उन्मत्तवेषा कल्याणी श्रीरिवायतलोचना ॥ ३.६२.५१ ॥
అటువంటి రూపాన్ని నేను చూస్తున్నాను; అది నా ఇంటిని ప్రకాశింపజేస్తోంది. ఉన్మత్త వేషం ధరించిన ఈ కల్యాణి, విశాల నేత్రాలు గల శ్రీదేవిలా ఉంది.
3.62.52
सा जनं वारयित्वा तं प्रासादतलमुत्तमम् ।
आरोप्य विस्मिता राजन्दमयन्तीमपृच्छत ॥ ३.६२.५२ ॥
ఆమె జనులను అడ్డగించి, ఆమెను ఉత్తమ ప్రాసాదతలంపైకి ఎక్కించి, ఓ రాజా, ఆశ్చర్యంతో దమయంతిని అడిగింది.
3.62.53
एवमप्यसुखाविष्टा बिभर्षि परमं वपुः ।
भासि विद्युदिवाभ्रेषु शंस मे काऽसिकस्य वा ॥ ३.६२.५३ ॥
దుఃఖంతో ఆవరించబడినా నీవు ఉత్తమ శరీరాన్ని ధరించి ఉన్నావు; మేఘాలలో మెరుపులా ప్రకాశిస్తున్నావు. నీవు ఎవరు, ఎవరి దానవు? నాకు చెప్పు.
3.62.54
न हि ते मानुषं रूपं भूषणैरपि वर्जितम् ।
असहाया नरेभ्यश्च नोद्विजस्यमरप्रभे ॥ ३.६२.५४ ॥
నీ రూపం మానవ రూపం కాదు; ఆభరణాలు లేకపోయినా. అమరుల కాంతి గల ఓ వనితా, సహాయం లేకపోయినా నీవు మానవులకు భయపడటం లేదు.
3.62.55
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्या भैमी वचनमब्रवीत् ।
मानुषीं मां विजानीहि भर्तारं समनुव्रताम् ॥ ३.६२.५५ ॥
ఆమె మాటలు విని భైమి ఇలా పలికింది - నన్ను మానవ స్త్రీగా తెలుసుకో, భర్తను అనుసరించే భార్యగా.
3.62.56
सैरन्ध्रीं जातिसंपन्नां भुजिष्यां कामवासिनीम् ।
फलमूलाशनामेकां यत्रसायंप्रतिश्रयाम् ॥ ३.६२.५६ ॥
నేను సైరంధ్రిని, మంచి కులంలో పుట్టినదాన్ని, దాసిని, ఇష్టానుసారం జీవించేదాన్ని, పండ్లు వేళ్లు తినేదాన్ని, ఒంటరిగా, సాయంకాలం ఎక్కడ ఉంటే అక్కడ ఆశ్రయం పొందేదాన్ని.
3.62.57
असङ्ख्येयगुणो भर्ता मां च नित्यमनुव्रतः ।
भक्ताऽहमपि तं वीरं छायेवानुगता पथि ॥ ३.६२.५७ ॥
నా భర్త అసంఖ్యాత గుణాలు కలవాడు, ఎల్లప్పుడూ నాకు అనుకూలుడు. నేనూ ఆ వీరుడికి భక్తురాలిని, దారిలో నీడలా అతన్ని అనుసరిస్తాను.
3.62.58
तस्य दैवात्प्रसङ्गोऽभूदतिमात्रं सुदेवने ।
द्यूते स निर्जितश्चैव वनमेक उपेयिवान् ॥ ३.६२.५८ ॥
విధివశాత్తు అతనికి సుదేవనం అనే పాచికల ఆటలో అతిగా ఆసక్తి కలిగింది. ఆ ఆటలో ఓడిపోయి అతను ఒంటరిగా అడవికి వెళ్ళాడు.
3.62.59
तमेकवसनच्छन्नमुन्म्तमिव विह्वलम् ।
आश्वासयन्ती भर्तारमहमप्यगमं वनम् ॥ ३.६२.५९ ॥
ఒకే వస్త్రంతో కప్పబడి, పిచ్చివానిలా కలత చెందిన భర్తను ఓదార్చుతూ నేనూ అడవికి వెళ్ళాను.
3.62.60
स कदाचिद्वने वीरः कस्मिंश्चित्कारणान्तरे ।
क्षुत्परीतस्तु विमना वासश्चैकं व्यसर्जयत् ॥ ३.६२.६० ॥
ఒకసారి అడవిలో, మరో కారణంవల్ల, ఆ వీరుడు ఆకలితో బాధపడుతూ, మనసు కుంగి తన ఒకే వస్త్రాన్ని విడిచిపెట్టాడు.
3.62.61
तमेकवसना नग्नमुन्मत्तवदचेतसम् ।
अनुव्रजन्ती बहुला न स्वपामि निशाः सदा ॥ ३.६२.६१ ॥
ఒకే వస్త్రంతో, నగ్నంగా, పిచ్చివానిలా చైతన్యం లేనివానిని అనుసరిస్తూ, నేను ఎల్లప్పుడూ రాత్రులలో నిద్రపోలేదు.
3.62.62
ततो बहुतिथे काले सुप्तामुत्सृज्य मां क्वचित् ।
वाससोऽर्धं परिच्छिद्य त्यक्तवान्मामनागसम् ॥ ३.६२.६२ ॥
తరువాత చాలా రోజుల తర్వాత, నిద్రిస్తున్న నన్ను ఎక్కడో విడిచిపెట్టి, వస్త్రంలో సగం కోసి, నిర్దోషినైన నన్ను త్యజించాడు.
3.62.63
तं मार्गमाणा भर्तारं दह्यमाना दिवानिशम् ।
न विन्दाम्यमरप्रख्यं प्रियं प्राणेश्वरं प्रभुम् ॥ ३.६२.६३ ॥
ఆ భర్తను వెదుకుతూ, పగలు రాత్రి దహించుకుపోతూ, దేవునితో సమానుడైన, ప్రియుడైన, ప్రాణనాథుడైన ప్రభువును నేను కనుగొనలేకున్నాను.
3.62.64
इत्युक्त्वा साऽनवद्याङ्गी राजमातरमप्युत ।
स्थिताऽश्रुपरिपूर्णाक्षी वेपमाना सुदुःखिता ॥ ३.६२.६४ ॥
ఇలా చెప్పి, నిర్దోష అవయవాలు కలిగిన ఆమె, రాజమాత ఎదుట కూడా, కన్నీరు నిండిన కళ్ళతో, వణుకుతూ, అత్యంత దుఃఖంతో నిలిచింది.
3.62.65
तामश्रुपरिपूर्णाक्षीं विलपन्तीं तथा बहु ।
राजमाताऽब्रवीदार्ता भैमीमार्तस्वरां स्वयम् ॥ ३.६२.६५ ॥
కన్నీరు నిండిన కళ్ళతో, ఇలా ఎంతగానో విలపిస్తున్న ఆమెతో, దుఃఖిత రాజమాత స్వయంగా దుఃఖ స్వరంతో పలికింది.
3.62.66
वस त्वमिह कल्याणि प्रीतिर्मे परमा त्वयि ।
मृगयिष्यन्ति ते भद्रे भर्तारं पुरुषा मम ॥ ३.६२.६६ ॥
శుభురాలా, నీవు ఇక్కడే ఉండు; నీపై నాకు ఎంతో ప్రేమ ఉంది. ఓ భద్రే, నా మనుషులు నీ భర్తను వెదుకుతారు.
3.62.67
अपि वा स्वयमागच्छेत्परिधावन्नितस्ततः ।
इहैव वसती भद्रे भर्तारमुपलप्स्यसे ॥ ३.६२.६७ ॥
లేదా అతడే అటూ ఇటూ పరుగెత్తుకుంటూ స్వయంగా వచ్చేయవచ్చు. ఓ భద్రే, ఇక్కడే ఉంటూ నీవు నీ భర్తను పొందగలవు.
3.62.68
राजमातुर्वचः श्रुत्वा दमयन्ती वचोऽब्रवीत् ।
समयेनोत्सहे वस्तुं त्वि वीरप्रजायिनि ॥ ३.६२.६८ ॥
రాజమాత మాటలు విని దమయంతి ఇలా పలికింది— వీరపుత్రులను కన్న ఓ తల్లీ, కొన్ని నియమాలతోనే నేను నీ దగ్గర ఉండటానికి సిద్ధం.
3.62.69
उच्छिष्टं नैव भुञ्जीयां न कुर्यां पादधावनम् ।
न चाहं पुरुषानन्यान्प्रभाषेयं कथंचन ॥ ३.६२.६९ ॥
నేను ఎంగిలి భోజనం తినను, కాళ్లు కడిగే పని చేయను; ఏ విధంగానూ ఇతర పురుషులతో మాట్లాడను.
3.62.70
प्रार्थयेद्यदि मां कश्चिद्दण्ड्यस्ते स पुमान्भवेत् ।
वध्यश्च ते सकृन्मन्द इतिमे व्रतमाहितम् ॥ ३.६२.७० ॥
ఎవరైనా నన్ను కోరితే, అతడు శిక్షార్హుడవుతాడు; ఓ మూర్ఖుడా, ఒక్కసారే నీచేత చంపబడదగినవాడవుతాడు. ఇదే నా నిశ్చయమైన వ్రతం.
3.62.71
भर्तुरन्वेषणार्थं तु पश्येयं ब्राह्मणानहम् ।
यद्येवमिह वत्स्यामि त्वत्सकाशे न संशयः।
अतोऽन्यथा न मे वासो वर्तते हृदये क्वचित् ॥ ३.६२.७१ ॥
అయితే నా భర్తను వెదకడానికి నేను బ్రాహ్మణులను చూస్తాను. ఈ విధంగా నేను నీ దగ్గర ఇక్కడ ఉంటే, సందేహం లేదు; దీనికి భిన్నంగా నా మనసులో ఎప్పుడూ ఉండాలనే ఆలోచన లేదు.
3.62.72
इत्युक्ता दमयन्त्या तु राजमातेदमब्रवीत् ।
सर्वमेतत्करिष्यामि दिष्ट्या ते व्रतमीदृशम् ॥ ३.६२.७२ ॥
దమయంతి ఇలా అనగా, రాజమాత ఇలా అన్నది— ఇవన్నీ నేను చేస్తాను; అదృష్టవశాత్తు నీకు ఇటువంటి వ్రతం ఉంది.
3.62.73
एवमुक्त्वा ततो भैमीं राजमाता विशांपते ।
उवाचेदं दुहितरं सुनन्दां नाम भारत ॥ ३.६२.७३ ॥
ఓ విశాంపతీ, భైమితో ఇలా చెప్పి రాజమాత తన కుమార్తె సునందతో ఇలా అన్నది, ఓ భారతా.
3.62.74
सैरन्ध्रीमभिजानीष्व सुनन्दे देवरूपिणीम् ।
वयसा तुल्यतां प्राप्ता सखी तव भवत्वियम्।
एतया सह मोदस्व निरुद्विग्रमना सदा ॥ ३.६२.७४ ॥
ఓ సునందా, దేవరూపిణి అయిన ఈ సైరంధ్రిని తెలుసుకో. వయసులో ఇది నీతో సమానం; ఇది నీ స్నేహితురాలు కానివ్వు. ఇంతో నిశ్చింతగా ఎల్లప్పుడూ ఆనందించు.
3.62.75
ततः परमसंहृष्टा सुनन्दा गृहणागमत् ।
दमयन्तीमुपादाय सखीभिः परिवारिता ॥ ३.६२.७५ ॥
అప్పుడు అత్యంత సంతోషించిన సునంద దమయంతిని తీసుకుని స్నేహితురాళ్లతో చుట్టుముట్టబడి ఇంటికి వచ్చింది.
3.62.76
सहसा न्यवसद्राजन्राजपुत्र्या सुनन्दया ।
चिन्तयन्ती नलं वीरमनिशं वामलोचना ॥ ३.६२.७६ ॥
ఓ రాజా, ఆమె అకస్మాత్తుగా సునందతో కలిసి నివసించింది; వామలోచన దమయంతి నిరంతరం వీరుడైన నలుణ్ణే ధ్యానిస్తూ ఉంది.