มหาภารตะ · อัธยายะ 3.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.63.1
उत्सृज्य दमयन्तीं तु नलो राजा विशांपते ।
ददर्श दावं दह्यन्तं महान्तं गहने वने ॥ ३.६३.१ ॥
พระนลราชาทรงละพระทมยันตีไว้ ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน ทรงเห็นไฟป่าใหญ่กำลังลุกไหม้อยู่ในป่าทึบ
3.63.2
तत्र सुश्राव शब्दंवै मध्ये भूतस्य कस्यचित् ।
अभिधाव नलेत्युच्चैः पुण्यश्लोकेति चासकृत् ॥ ३.६३.२ ॥
ที่นั่นทรงได้ยินเสียงเรียกจากท่ามกลางสิ่งมีชีวิตบางอย่าง ร้องดังลั่นซ้ำแล้วซ้ำอีกว่า "นลา จงวิ่งมาหาเรา โอ้ผู้มีชื่อเสียงอันศักดิ์สิทธิ์!"
3.63.3
मा भैरिति नलश्चोक्त्वा मध्यमग्नेः प्रविश्य तम् ।
दद्रश नागराजानं शयानं कुण्डलीकृतम् ॥ ३.६३.३ ॥
พระนลตรัสว่า "อย่ากลัวเลย" แล้วเสด็จเข้าไปท่ามกลางกองไฟ ทรงเห็นพญานาคราชนอนขดตัวอยู่ที่นั่น
3.63.4
स नागः प्रञ्जलिर्भूत्वा वेपमानो नलं तदा ।
उवाच मां विद्धिराजन्नागं कर्कोटकं नृप ॥ ३.६३.४ ॥
ลำดับนั้น งูตนนั้นประนมมือสั่นเทาแล้วกล่าวกับพระนลว่า "ขอพระองค์ทรงทราบเถิด ข้าแต่พระราชา ข้าคือนาคกรโกฏกะ ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์"
3.63.5
मया प्रलब्धो ब्रह्मर्षिरनागाः सुमहातपाः ।
तेन मन्युपरीतेन शप्तोस्मि मनुजाधिप ॥ ३.६३.५ ॥
"ข้าได้หลอกลวงพรหมฤๅษีผู้ไร้มลทิน ผู้มีตบะสูงยิ่ง ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ ท่านผู้นั้นด้วยความโกรธจัดได้สาปข้าแล้ว"
3.63.6
तिष्ठ त्वं स्थावर इव यावदेति नलः क्वचित् ।
इतो नेतासि तत्स त्वं शापान्मोक्ष्यसि मत्कृतात् ॥ ३.६३.६ ॥
"จงอยู่ที่นี่เหมือนสิ่งที่ไม่เคลื่อนไหว จนกว่านลาจะมาถึงที่ใดที่หนึ่ง เขาจะพาเจ้าไปจากที่นี่ และเจ้าจะพ้นจากคำสาปที่ข้าได้ทำไว้"
3.63.7
तस्य शापान्न शक्नोमि पदाद्विचलितुं पदम् ।
उपदेक्ष्यामि ते श्रेयस्त्रातुमर्हति मां भवान् ॥ ३.६३.७ ॥
เพราะคำสาปของท่านนั้น ข้าจึงไม่สามารถขยับก้าวเดียวจากที่นี้ได้ แต่ข้าจะชี้แนะสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่เจ้า ท่านย่อมสามารถช่วยข้าได้
3.63.8
सखा च ते भविष्यामि मत्समो नास्ति पन्नगः ।
लघुश्च ते भविष्यामि शीघ्रमादाय गच्छ माम् ॥ ३.६३.८ ॥
ข้าจะเป็นมิตรของเจ้า ไม่มีงูใดเทียบเท่าข้าได้ เพื่อเจ้า ข้าจะย่อตัวให้เล็กลง จงรีบหยิบข้าขึ้นไปแล้วไปเสียเถิด
3.63.9
एवमुक्त्वा स नागेन्द्रो बभूवाङ्गुष्ठमात्रकः ।
दं गृहीत्वा नलः प्रायाद्देशं दावविवर्जितम् ॥ ३.६३.९ ॥
เมื่อตรัสดังนี้แล้ว พญานาคราชก็ย่อร่างให้มีขนาดเท่านิ้วหัวแม่มือ พระนลทรงหยิบเขาขึ้นแล้วเสด็จไปยังดินแดนที่ปราศจากไฟป่า
3.63.10
आकाशदेशमासाद्य विमुक्तं कृष्णवर्त्मना ।
उत्स्रष्टुकामं तं नागः पुनः कर्कोटकोऽब्रवीत् ॥ ३.६३.१० ॥
เมื่อไปถึงที่โล่งแจ้ง ขณะที่นลปรารถนาจะปล่อยเขาให้พ้นจากทางมืด นาคกรโกฏกะก็กล่าวขึ้นอีกครั้ง
3.63.11
पदानि गणयन्गच्छ स्वानि नैषध कानिचित् ।
तत्रतेऽहं महाबाहो श्रेयो धास्यामि यत्परम् ॥ ३.६३.११ ॥
"โอ้บุตรแห่งนิษธะ จงนับก้าวของตนเองไปเถิด โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง ที่นั่นข้าจะมอบสิ่งอันประเสริฐสูงสุดให้แก่เจ้า"
3.63.12
ततः संख्यातुमारब्धमदशद्दशमे पदे ।
तस्य दष्टस्य तद्रूपं क्षिप्रमन्तरधीयत ॥ ३.६३.१२ ॥
ลำดับนั้น เมื่อเขาเริ่มนับ ที่ก้าวที่สิบเขาก็กัด เมื่อถูกกัดรูปร่างของเขาก็หายไปในทันที
3.63.13
स दृष्ट्वा विस्मितस्तस्थावात्मानं विकृतं नलः ।
स्वरूपधारिणं नागं ददर्श स महीपतिः ॥ ३.६३.१३ ॥
เมื่อเห็นเช่นนั้น พระนลก็ยืนตะลึง รู้ตัวว่ารูปกายของตนถูกทำให้ผิดเพี้ยน พระมหากษัตริย์ทรงเห็นงูที่กลับคืนสู่รูปเดิมของตน
3.63.14
ततः कर्कोटको नागः सान्त्वयन्नलमब्रवीत् ।
मया तेऽन्तर्हितं रूपं न त्वां विद्युर्जना इति ॥ ३.६३.१४ ॥
ลำดับนั้น นาคกรโกฏกะปลอบพระนลแล้วกล่าวว่า "ข้าได้ซ่อนรูปของพระองค์ไว้ เพื่อให้ผู้คนจำพระองค์ไม่ได้"
3.63.15
यत्कृते चासि निकृतो दुःखेन महता नल ।
विषेण स मदीयेन त्वयि दुःखं निवत्स्यति ॥ ३.६३.१५ ॥
"โอ้นล เพราะพระองค์ถูกทำร้ายด้วยความทุกข์ใหญ่หลวงนั้น พิษของข้าจะพำนักอยู่ในพระองค์ในฐานะความทุกข์"
3.63.16
विषेण संवृतैर्गात्रैर्यावत्त्वां न विमोक्ष्यति ।
तावत्तु त्वां महाराज क्लेशेऽस्मिन्स नियोक्ष्यति ॥ ३.६३.१६ ॥
"ตราบเท่าที่พิษซึ่งห่อหุ้มร่างกายนั้นยังไม่ปลดปล่อยพระองค์ ข้าแต่มหาราชา มันจะคงพระองค์ไว้ในความทุกข์ยากนี้"
3.63.17
अनागा येन निकृतस्त्वमनर्हो जनाधिप ।
क्रोधादसूययित्वा तं रक्षा मे भवतः कृता ॥ ३.६३.१७ ॥
"ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ ผู้ที่ทำร้ายพระองค์ ซึ่งไร้ความผิดและไม่สมควรถูกทำร้าย ข้าได้ลงโทษเขาด้วยความโกรธและความริษยา ข้าได้ทำการคุ้มครองพระองค์แล้ว"
3.63.18
न ते भयं नरव्याघ्र दंष्ट्रिभ्यः शत्रुतोपि वा ।
ब्रह्मवित्त्वं च भविता मत्प्रसादान्नराधिप ॥ ३.६३.१८ ॥
"โอ้ผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ พระองค์จะไม่มีภัยจากเขี้ยวงู หรือแม้จากศัตรู ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ ด้วยความโปรดปรานของข้า พระองค์จะเป็นผู้รู้พรหมันด้วย"
3.63.19
राजन्विषनिमित्ता च न ते पीडा भविष्यति ।
संग्रामेषु न राजेन्द्रशश्वज्जयमवाप्स्यसि ॥ ३.६३.१९ ॥
ข้าแต่พระราชา ความทุกข์อันเกิดจากพิษจะไม่มาถึงพระองค์ โอ้จอมกษัตริย์ พระองค์จะได้รับชัยชนะในการสงครามเสมอไป
3.63.20
गच्छ राजन्नितः सूतो बाहुकोऽहमिति ब्रुवन् ।
समीपमृतुपर्णस्य स हि वेदाक्षनैपुणम् ॥ ३.६३.२० ॥
จงไปเสียจากที่นี่ ข้าแต่พระราชา และกล่าวว่า 'ข้าคือพาหุกะ สารถี' จงไปยังที่อยู่ของฤตุปรรณ เพราะท่านรู้ความชำนาญในการเล่นลูกเต๋า
3.63.21
अयोध्यां नगरीं रम्यामद्य वै निषधेश्वर ।
स तेऽक्षहृदयं दाता राजाऽश्वहृदयेन वै ॥ ३.६३.२१ ॥
นิษฐธิปติ ท่านจงไปยังนครอโยธยาอันน่ารื่นรมย์เสียในบัดนี้ ที่นั่นพระราชาจะประทานความรู้ลับเรื่องการเล่นสกาให้แก่ท่าน และประทานความรู้ลับเรื่องม้าด้วย
3.63.22
इक्ष्वाकुकुलजः श्रीमान्मित्रं चैव भविष्यति ।
भविष्यसि यदाऽक्षज्ञः श्रेयसा योक्ष्यसे तदा ॥ ३.६३.२२ ॥
พระราชาผู้รุ่งเรืองผู้เกิดในวงศ์อิกษวากุจะเป็นมิตรของท่านด้วย เมื่อท่านกลายเป็นผู้รู้เรื่องการเล่นสกา เมื่อนั้นท่านจะได้รับความเจริญรุ่งเรือง
3.63.23
संयोक्ष्यसे स्वदारैस्त्वं मा स्म शोके मनः कृथाः ।
राज्येन तनयाभ्यां च सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ३.६३.२३ ॥
ท่านจะได้กลับมาอยู่ร่วมกับชายาของท่าน อย่าให้ใจของท่านจมอยู่กับความโศกเลย ท่านจะได้กลับคืนทั้งราชอาณาจักรและโอรสทั้งสอง ข้าพเจ้ากล่าวความจริงนี้แก่ท่าน
3.63.24
स्वं रूपं च यदा द्रष्टुमिच्छेथास्त्वं नराधिप ।
संस्मर्तव्यस्तदा तेऽहंवासश्चदं विवासयेः ॥ ३.६३.२४ ॥
ข้าแต่จอมนรา เมื่อท่านปรารถนาจะเห็นรูปเดิมของตน ท่านควรระลึกถึงข้าพเจ้า และเมื่อนั้นท่านควรสลัดผ้าคลุมกายนี้ที่ข้าพเจ้าสวมอยู่ออกเสีย
3.63.25
अनेन वाससाच्छन्नः स्वं रूपं प्रतिपत्स्यसे ।
इत्युक्त्वा प्रददौ तस्मै दिव्यं वासोयुगं तदा ॥ ३.६३.२५ ॥
ท่านจะได้รูปเดิมของตนกลับคืนมา เมื่อคลุมด้วยผ้านี้ ครั้นตรัสดังนี้แล้ว พระองค์จึงประทานผ้าทิพย์คู่หนึ่งแก่นลราชในขณะนั้น
3.63.26
एवं नलं च संदिश्य वासो दत्ताव च कौरव ।
नागराजस्ततो राजंस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ ३.६३.२६ ॥
กล่าวดังนี้แล้ว ข้าแต่โกรพ เมื่อได้ชี้แนะนลราชและประทานผ้าแก่เขาแล้ว ข้าแต่พระราชา พระยานาคราชก็อันตรธานหายไปยังที่นั้นนั่นเอง