ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 3.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.64.1
तस्मिन्नन्तर्हिते नागे प्रययौ नैषधो नलः ।
ऋतुपर्णस्य नगरं प्राविशद्दशमेऽहनि ॥ ३.६४.१ ॥
ಆ ನಾಗನು ಅದೃಶ್ಯನಾದ ಬಳಿಕ ನಿಷಧದ ಅರಸ ನಲನು ಹೊರಟು ಹತ್ತನೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಋತುಪರ್ಣನ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
3.64.2
स राजानमुपातिष्ठद्बाहुकोऽहमिति ब्रुवन् ।
अश्वानां वाहने युक्तः पृथिव्यां नास्ति मत्समः ॥ ३.६४.२ ॥
ಅವನು ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, "ನಾನು ಬಾಹುಕ" ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದರಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನನ್ನಂತಹವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.
3.64.3
अर्थकृच्छ्रेषु चैवाहं प्रष्टव्यो नैपुणेषु च ।
अन्नसंस्कारमपि च जानाम्यन्यैर्विशेषतः ॥ ३.६४.३ ॥
ಕಷ್ಟಕರ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ ಬೇಕಾದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಸಲಹೆಗಾಗಿ ಕೇಳಬಹುದು; ಇತರರಿಗಿಂತ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಾನು ಅಡುಗೆ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನೂ ಬಲ್ಲೆನು.
3.64.4
यानि शिल्पानि लोकेऽस्मिन्यच्चैवान्यत्सुदुष्करम् ।
सर्वं यतिष्ये तत्कर्तुमृतुपर्ण भरस्व माम् ॥ ३.६४.४ ॥
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಕಲೆಗಳನ್ನೂ, ಇನ್ನೂ ಅತಿ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಮಾಡಲು ನಾನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವೆನು; ಋತುಪರ್ಣನೇ, ನನ್ನನ್ನು ಪೋಷಿಸು.
3.64.5
इत्युक्तः स नलेनाथ ऋतुपर्णो नराधिपः ।
उवाच सुप्रीतमनास्तं प्रेक्ष्य च महीपते ॥ ३.६४.५ ॥
ನಲನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಅತ್ಯಂತ ಸಂತುಷ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನ ನರಾಧಿಪ ಋತುಪರ್ಣನು ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಹೀಪತೇ, ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
3.64.6
वसबाहुक भद्रं ते सर्वमेतत्करिष्यसि ।
शीघ्रयाने सदा बुद्धिर्ध्रियते मे विशेषतः ॥ ३.६४.६ ॥
"ಇರು, ಬಾಹುಕ! ನಿನಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ. ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನೀನು ಮಾಡುವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವೇಗದ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಸದಾ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ."
3.64.7
स त्वमातिष्ठ योगं तं येन शीध्रां हया मम ।
भवेयुरश्वाध्यक्षोसि वेतनं ते शतंशतम् ॥ ३.६४.७ ॥
ನೀನು ಆ ಹೊಣೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊ, ಅದರಿಂದ ನನ್ನ ಕುದುರೆಗಳು ವೇಗವಾಗುತ್ತವೆ. ನೀನು ಅಶ್ವಾಧ್ಯಕ್ಷನಾಗುವೆ; ನಿನ್ನ ವೇತನ ನೂರು ನೂರು.
3.64.8
त्वामुपस्थास्यतश्चैव नित्यं वार्ष्णेयजीवलौ ।
एताभ्यां रंस्यसे सार्धं वस वै मयि बाहुक ॥ ३.६४.८ ॥
ವಾರ್ಷ್ಣೇಯ ಮತ್ತು ಜೀವಲರು ಸದಾ ನಿನಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವರು. ಇವರಿಬ್ಬರೊಡನೆ ನೀನು ಸಂತೋಷಪಡುವೆ; ಬಾಹುಕ, ನನ್ನಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸು.
3.64.9
एवमुक्तो नलस्तेन न्यवसत्तत्रपूजितः ।
ऋतुपर्णस्य नगरे सहवार्ष्णेयजीवलः ॥ ३.६४.९ ॥
ಅವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ನಳನು ಅಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಋತುಪರ್ಣನ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷ್ಣೇಯ ಮತ್ತು ಜೀವಲರೊಡನೆ ವಾಸಿಸಿದನು.
3.64.10
स वै तत्रावसद्राजा वैदर्भीमनुचिन्तयन् ।
सायंसायं सदा चेमं श्लोकमेकं जगाद ह ॥ ३.६४.१० ॥
ಆ ರಾಜನು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ ವೈದರ್ಭಿಯನ್ನು ಸದಾ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ, ಪ್ರತಿ ಸಂಜೆ ಈ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದನು.
3.64.11
क्व नु सा क्षुत्पिपासार्ता श्रान्ता शेते तपस्विनी ।
स्मरन्ती तस्य मन्दस्य कं वाऽऽसाद्योपतिष्ठति ॥ ३.६४.११ ॥
ಹಸಿವು ದಾಹದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿ, ದಣಿದ ಆ ತಪಸ್ವಿನಿ ಎಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದಾಳೋ? ಆ ಮೂಢನನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ ಯಾರ ಬಳಿ ಸೇರಿ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೋ?
3.64.12
एवं ब्रुवन्तं राजानं निशायां जीवलोऽब्रवीत् ।
कामेनां शोचसे नित्यं श्रोतुमिच्छामि बाहुक।
आयुष्मन्कस्य वा नारी यामेवमनुशोचसि ॥ ३.६४.१२ ॥
ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜನು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರಲು ಜೀವಲನು ಹೇಳಿದನು: ಬಾಹುಕ, ನೀನು ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಆಕೆಗಾಗಿ ಸದಾ ದುಃಖಿಸುತ್ತೀ; ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಆಯುಷ್ಮಂತನೇ, ನೀನು ಹೀಗೆ ದುಃಖಿಸುವ ಆ ಸ್ತ್ರೀ ಯಾರಿಗೆ ಸೇರಿದವಳು?
3.64.13
तमुवाच नलो राजा मन्दप्रज्ञस्य कस्यचित् ।
आसीद्बहुमता नारी तस्या दृढतरश्च सः ॥ ३.६४.१३ ॥
ರಾಜ ನಳನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಮಂದಬುದ್ಧಿಯ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನಿಗೆ ಬಹಳ ಪ್ರಿಯಳಾದ ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀ ಇದ್ದಳು; ಅವನು ಅವಳ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೂ ದೃಢ ಪ್ರೀತಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದನು.
3.64.14
स वै केनचिदर्थेन तया मन्दो व्ययुज्यत ।
विप्रयुक्तः स मन्दात्मा भ्रमत्यसुखपीडितः ॥ ३.६४.१४ ॥
ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದ ಆ ಮಂದನು ಅವಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟನು; ಅಗಲಿದ ಆ ಮಂದಾತ್ಮನು ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾನೆ.
3.64.15
दह्यमानः स शोकेन दिवारात्रमतन्द्रितः ।
निशाकाले स्मरंस्तस्याः श्लोकमेकं स्म गायति ॥ ३.६४.१५ ॥
ದುಃಖದಿಂದ ಸುಡುತ್ತಾ, ಹಗಲೂ ರಾತ್ರಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಿಲ್ಲದೆ, ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ಅವಳನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾನೆ.
3.64.16
स विभ्रमन्महीं सर्वां क्वचिदासाद्य किंचन ।
वसत्यनर्हस्तद्दुःखं भूय एवानुसंस्मरन् ॥ ३.६४.१६ ॥
ಇಡೀ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾ, ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಲುಪಿ ಅವನು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ — ಅರ್ಹನಲ್ಲದವನಾಗಿದ್ದರೂ; ಆ ದುಃಖವನ್ನೇ ಪುನಃ ಪುನಃ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ.
3.64.17
सा तु तं पुरुषं नारी कृच्छेऽप्यनुगता वने ।
त्यक्ता तेनाल्पभाग्येन दुष्करं यदि जीवति ॥ ३.६४.१७ ॥
ಆ ಸ್ತ್ರೀ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಆ ಪುರುಷನನ್ನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದಳು; ಅಲ್ಪಭಾಗ್ಯನಾದ ಅವನಿಂದ ಅವಳು ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು — ಅವಳು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಕಠಿಣ.
3.64.18
एका बालाऽनभिज्ञा च मार्गमाणाऽतथोचिता ।
क्षुत्पिपासापरीताङ्गी दुष्करं यदि जीवति ॥ ३.६४.१८ ॥
ಒಂಟಿಯಾಗಿ, ಬಾಲೆಯಾಗಿ, ಅನುಭವವಿಲ್ಲದವಳಾಗಿ, ದಾರಿ ಹುಡುಕುತ್ತಾ, ಅಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅರ್ಹಳಲ್ಲದವಳಾಗಿ, ಹಸಿವು ದಾಹಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇಹವುಳ್ಳವಳಾಗಿ — ಅವಳು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಕಠಿಣ.
3.64.19
श्वापदाचरिते नित्यं वने महति दारुणे ।
त्यक्ता तेनाल्पभाग्येन मन्दप्रज्ञेन मारिष ॥ ३.६४.१९ ॥
ಕಾಡುಮೃಗಗಳು ಸದಾ ತಿರುಗಾಡುವ ಈ ವಿಶಾಲ ಭಯಂಕರ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಪಭಾಗ್ಯನೂ ಮಂದಬುದ್ಧಿಯೂ ಆದ ಅವನು ಅವಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು, ಓ ಮಾರಿಷ.
3.64.20
इत्येवं नैषधो राजा दमयन्तीमनुस्मरन् ।
अज्ञातवासं न्यवसद्राज्ञस्तस्य नवेशने ॥ ३.६४.२० ॥
ಹೀಗೆ ನೈಷಧ ರಾಜನು ದಮಯಂತಿಯನ್ನು ಸದಾ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ, ಆ ಹೊಸ ರಾಜನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ವಾಸಿಸಿದನು.