മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.64.1
तस्मिन्नन्तर्हिते नागे प्रययौ नैषधो नलः ।
ऋतुपर्णस्य नगरं प्राविशद्दशमेऽहनि ॥ ३.६४.१ ॥
ആ നാഗം അന്തർധാനം ചെയ്തശേഷം നിഷധരാജാവായ നളൻ യാത്രതിരിച്ച് പത്താം ദിവസം ഋതുപർണന്റെ നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
3.64.2
स राजानमुपातिष्ठद्बाहुकोऽहमिति ब्रुवन् ।
अश्वानां वाहने युक्तः पृथिव्यां नास्ति मत्समः ॥ ३.६४.२ ॥
അവൻ രാജാവിനെ സമീപിച്ച് "ഞാൻ ബാഹുകൻ" എന്നു പറഞ്ഞു. കുതിരകളെ തെളിക്കുന്നതിൽ ഭൂമിയിൽ എനിക്കു സമനായി ആരുമില്ല.
3.64.3
अर्थकृच्छ्रेषु चैवाहं प्रष्टव्यो नैपुणेषु च ।
अन्नसंस्कारमपि च जानाम्यन्यैर्विशेषतः ॥ ३.६४.३ ॥
കഠിനകാര്യങ്ങളിലും നൈപുണ്യം വേണ്ട കാര്യങ്ങളിലും എന്നോട് ആലോചന ചോദിക്കാം; മറ്റുള്ളവരെക്കാൾ വിശേഷിച്ച്, ഭക്ഷണം പാകം ചെയ്യുന്നതും ഞാൻ അറിയുന്നു.
3.64.4
यानि शिल्पानि लोकेऽस्मिन्यच्चैवान्यत्सुदुष्करम् ।
सर्वं यतिष्ये तत्कर्तुमृतुपर्ण भरस्व माम् ॥ ३.६४.४ ॥
ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാ കലകളും, മറ്റേതെങ്കിലും അതികഠിനമായ കാര്യങ്ങളും ചെയ്യാൻ ഞാൻ ശ്രമിക്കും; ഋതുപർണാ, എന്നെ പോറ്റേണമേ.
3.64.5
इत्युक्तः स नलेनाथ ऋतुपर्णो नराधिपः ।
उवाच सुप्रीतमनास्तं प्रेक्ष्य च महीपते ॥ ३.६४.५ ॥
നളൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അത്യന്തം സന്തുഷ്ടമനസ്കനായ നരാധിപൻ ഋതുപർണൻ അവനെ നോക്കി, മഹീപതേ, പറഞ്ഞു.
3.64.6
वसबाहुक भद्रं ते सर्वमेतत्करिष्यसि ।
शीघ्रयाने सदा बुद्धिर्ध्रियते मे विशेषतः ॥ ३.६४.६ ॥
"നിൽക്കൂ, ബാഹുകാ! നിനക്ക് ശുഭം ഭവിക്കട്ടെ. ഇതെല്ലാം നീ ചെയ്യും. പ്രത്യേകിച്ച്, വേഗമേറിയ യാത്രയിൽ എന്റെ മനസ്സ് എപ്പോഴും ഉറച്ചിരിക്കുന്നു."
3.64.7
स त्वमातिष्ठ योगं तं येन शीध्रां हया मम ।
भवेयुरश्वाध्यक्षोसि वेतनं ते शतंशतम् ॥ ३.६४.७ ॥
നീ ആ ചുമതല ഏറ്റെടുക്കുക; അതുകൊണ്ട് എന്റെ കുതിരകൾ വേഗത്തിലാകും. നീ അശ്വാധ്യക്ഷനാകും; നിനക്ക് വേതനം നൂറു നൂറ്.
3.64.8
त्वामुपस्थास्यतश्चैव नित्यं वार्ष्णेयजीवलौ ।
एताभ्यां रंस्यसे सार्धं वस वै मयि बाहुक ॥ ३.६४.८ ॥
വാർഷ്ണേയനും ജീവലനും എപ്പോഴും നിനക്കു സേവ ചെയ്യും. ഇവരോടൊപ്പം നീ സന്തോഷിക്കും; ബാഹുകാ, എന്നോടൊപ്പം വസിക്കുക.
3.64.9
एवमुक्तो नलस्तेन न्यवसत्तत्रपूजितः ।
ऋतुपर्णस्य नगरे सहवार्ष्णेयजीवलः ॥ ३.६४.९ ॥
അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ നളൻ അവിടെ ആദരിക്കപ്പെട്ട് ഋതുപർണന്റെ നഗരത്തിൽ വാർഷ്ണേയനും ജീവലനുമൊപ്പം വസിച്ചു.
3.64.10
स वै तत्रावसद्राजा वैदर्भीमनुचिन्तयन् ।
सायंसायं सदा चेमं श्लोकमेकं जगाद ह ॥ ३.६४.१० ॥
ആ രാജാവ് അവിടെ വസിച്ചുകൊണ്ട് വൈദർഭിയെ നിരന്തരം ഓർത്തു; ഓരോ സന്ധ്യയിലും ഈ ഒരു ശ്ലോകം ചൊല്ലി.
3.64.11
क्व नु सा क्षुत्पिपासार्ता श्रान्ता शेते तपस्विनी ।
स्मरन्ती तस्य मन्दस्य कं वाऽऽसाद्योपतिष्ठति ॥ ३.६४.११ ॥
വിശപ്പും ദാഹവും കൊണ്ട് പീഡിതയായി, ക്ഷീണിതയായ ആ തപസ്വിനി എവിടെ കിടക്കുന്നു? ആ മന്ദനെ ഓർത്തുകൊണ്ട് ആരെ സമീപിച്ച് അവൾ സേവിക്കുന്നു?
3.64.12
एवं ब्रुवन्तं राजानं निशायां जीवलोऽब्रवीत् ।
कामेनां शोचसे नित्यं श्रोतुमिच्छामि बाहुक।
आयुष्मन्कस्य वा नारी यामेवमनुशोचसि ॥ ३.६४.१२ ॥
രാത്രിയിൽ രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറയുമ്പോൾ ജീവലൻ പറഞ്ഞു: ബാഹുകാ, നീ സ്നേഹത്താൽ അവളെക്കുറിച്ച് എപ്പോഴും ദുഃഖിക്കുന്നു; ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ആയുഷ്മാനേ, നീ ഇങ്ങനെ ദുഃഖിക്കുന്ന ആ സ്ത്രീ ആരുടേതാണ്?
3.64.13
तमुवाच नलो राजा मन्दप्रज्ञस्य कस्यचित् ।
आसीद्बहुमता नारी तस्या दृढतरश्च सः ॥ ३.६४.१३ ॥
രാജാവായ നളൻ അവനോട് പറഞ്ഞു: മന്ദബുദ്ധിയായ ഒരുവന് വളരെ പ്രിയപ്പെട്ട ഒരു സ്ത്രീ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ അവളിൽ കൂടുതൽ ദൃഢമായ സ്നേഹമുള്ളവനായിരുന്നു.
3.64.14
स वै केनचिदर्थेन तया मन्दो व्ययुज्यत ।
विप्रयुक्तः स मन्दात्मा भ्रमत्यसुखपीडितः ॥ ३.६४.१४ ॥
ഏതോ കാരണത്താൽ ആ മന്ദൻ അവളിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടു; വേർപിരിഞ്ഞ ആ മന്ദാത്മാവ് ദുഃഖപീഡിതനായി അലയുന്നു.
3.64.15
दह्यमानः स शोकेन दिवारात्रमतन्द्रितः ।
निशाकाले स्मरंस्तस्याः श्लोकमेकं स्म गायति ॥ ३.६४.१५ ॥
ദുഃഖത്താൽ ദഹിക്കുന്നവനായി, പകലും രാത്രിയും വിശ്രമമില്ലാതെ, രാത്രിയിൽ അവളെ ഓർത്ത് ഒരു ശ്ലോകം അവൻ പാടുന്നു.
3.64.16
स विभ्रमन्महीं सर्वां क्वचिदासाद्य किंचन ।
वसत्यनर्हस्तद्दुःखं भूय एवानुसंस्मरन् ॥ ३.६४.१६ ॥
ഭൂമിയെല്ലാം അലഞ്ഞ് എവിടെയോ ഒരിടത്ത് എത്തി അവൻ വസിക്കുന്നു — അർഹനല്ലെങ്കിലും; ആ ദുഃഖത്തെ വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർത്തുകൊണ്ട്.
3.64.17
सा तु तं पुरुषं नारी कृच्छेऽप्यनुगता वने ।
त्यक्ता तेनाल्पभाग्येन दुष्करं यदि जीवति ॥ ३.६४.१७ ॥
ആ സ്ത്രീയോ കഷ്ടകാലത്തും ആ പുരുഷനെ കാട്ടിൽ പിന്തുടർന്നു; അൽപഭാഗ്യനായ അവനാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവൾ — അവൾ ജീവനോടെയുണ്ടെങ്കിൽ അത് ദുഷ്കരം.
3.64.18
एका बालाऽनभिज्ञा च मार्गमाणाऽतथोचिता ।
क्षुत्पिपासापरीताङ्गी दुष्करं यदि जीवति ॥ ३.६४.१८ ॥
ഏകയായി, ബാലികയായി, അനുഭവമില്ലാത്തവളായി, വഴി തേടുന്നവളായി, അത്തരമൊരു അവസ്ഥയ്ക്ക് അർഹതയില്ലാത്തവളായി, വിശപ്പും ദാഹവും ചുറ്റിയ ശരീരമുള്ളവളായി — അവൾ ജീവനോടെയുണ്ടെങ്കിൽ അത് ദുഷ്കരം.
3.64.19
श्वापदाचरिते नित्यं वने महति दारुणे ।
त्यक्ता तेनाल्पभाग्येन मन्दप्रज्ञेन मारिष ॥ ३.६४.१९ ॥
വന്യമൃഗങ്ങൾ എപ്പോഴും സഞ്ചരിക്കുന്ന ഈ വിശാലവും ഭയങ്കരവുമായ കാട്ടിൽ, അല്പഭാഗ്യനും മന്ദബുദ്ധിയുമായ അവൻ അവളെ ഉപേക്ഷിച്ചു, ഓ മാരിഷ.
3.64.20
इत्येवं नैषधो राजा दमयन्तीमनुस्मरन् ।
अज्ञातवासं न्यवसद्राज्ञस्तस्य नवेशने ॥ ३.६४.२० ॥
ഇങ്ങനെ നൈഷധരാജാവ് ദമയന്തിയെ നിരന്തരം ഓർമ്മിച്ചുകൊണ്ട്, ആ പുതിയ രാജാവിന്റെ സേവനത്തിൽ മറഞ്ഞു വസിച്ചു.