Mahābhārata · Adhyāya 3.65
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.65.1
हृतराज्ये नले भीमः सभार्येऽदर्शनं गते ।
चिन्तयामास बहुशः सहामात्यैर्नराधिपः ॥ ३.६५.१ ॥
Cuando Nala perdió su reino y desapareció con su esposa, el rey Bhīma reflexionó muchas veces junto con sus ministros.
3.65.2
समाहूय द्विजान्सर्वानिदं वचनमब्रवीत् ।
अग्रहारं च दास्यामिग्रामं नगरसंमितम् ॥ ३.६५.२ ॥
Convocando a todos los brahmanes, pronunció estas palabras: "Daré una aldea igual a una ciudad como concesión de agrahāra."
3.65.3
दमयन्तीं नलं चैव पर्यन्वेषति यो द्विजः ।
गवां शतसहस्राणि दाता तस्मै द्विजातये ॥ ३.६५.३ ॥
Al brahmán que busque a Damayantī y a Nala, le daré cientos de miles de vacas.
3.65.4
इत्युक्त्वा ब्राह्मणान्सर्वान्समाहूय द्विजोत्तमान् ।
प्रस्थापयामास तदा तयोर्दर्शनकाङ्क्षया ॥ ३.६५.४ ॥
Habiendo dicho esto, convocó a todos los mejores brahmanes y luego los envió, deseando ver a ambos.
3.65.5
संदिदेश च तान्भीमो वसु दत्ता च पुष्कलम् ।
मृगयध्वं नलं चैव दमयन्तीं च मे सुताम् ॥ ३.६५.५ ॥
Bhīma les dio abundante riqueza y les ordenó: "Buscad a Nala y a mi hija Damayantī."
3.65.6
अस्मिन्कर्मणि निष्पन्ने विज्ञाते निषधाधिपे ।
गवां सहस्रं दास्यामि यो वस्तावानयिष्यति ॥ ३.६५.६ ॥
Cuando esta tarea esté cumplida y se sepa del señor de los Niṣadhas, daré mil vacas a quien lo traiga de vuelta.
3.65.7
अग्रहारांश्च दास्यामि ग्रामं नगरसंमितम् ।
हिरण्यंच सुवर्णं च दासीदासं तथैव ॥ ३.६५.७ ॥
Daré tierras de agrahāra y una aldea tan grande como una ciudad, oro y oro fino, y de igual modo siervos y siervas.
3.65.8
न चेच्छक्याविहानेतुं दमयन्ती नलोऽपि वा ।
ज्ञातमात्रेऽपि दास्यामि गवां दशशतं धनम् ॥ ३.६५.८ ॥
Incluso si no es posible traer de vuelta a Damayantī o a Nala, daré una fortuna de mil vacas en el momento en que sean reconocidos.
3.65.9
इत्युक्तास्ते ययुर्हृष्टा ब्राह्मणाः सर्वतो दिशम् ।
पुरराष्ट्राणि चिन्वन्तो नैषधं सह भार्यया।
नैव क्वापि प्रपश्यन्ति नलं वा भीमपुत्रिकाम् ॥ ३.६५.९ ॥
Así instruidos, los brahmanes partieron alegres en todas direcciones, buscando por ciudades y reinos, pero en ninguna parte vieron a Nala, señor de Niṣadha, con su esposa, ni a la hija de Bhīma.
3.65.10
ततश्चेदिपुरीं रम्यां सुदेवो नाम वै द्विजः ।
विचिन्वानोऽथ वैदर्भीमपश्यद्राजवेश्मनि ॥ ३.६५.१० ॥
Entonces un brahmán llamado Sudeva, buscando en la hermosa ciudad de Cedi, vio a la princesa de Vidarbha en el palacio real.
3.65.11
तयैव राजमाता च ब्राह्मणान्पर्यवेषयत् ।
भोजनार्थे सुदेवोऽपि तत्रैव प्रविवेश ह ॥ ३.६५.११ ॥
Junto con ella, la reina madre también sirvió a los brahmanes, y Sudeva entró allí mismo para la comida.
3.65.12
कृशां विवर्णां मलिनां भर्तृशोकपरायणाम् ।
पुण्याहवाचने राज्ञः सुनन्दासहितां स्थिताम् ॥ ३.६५.१२ ॥
Delgada, pálida, desaliñada, absorta en el dolor por su esposo, de pie junto a Sunandā durante la recitación auspiciosa del rey.
3.65.13
मन्दं प्रख्यायमानेन रूपेणाप्रतिमेन ताम् ।
निबद्धां धूमजालेन प्रभामिव विभावसोः ॥ ३.६५.१३ ॥
Brillando débilmente, de belleza incomparable, ella era como el resplandor del fuego envuelto en una red de humo.
3.65.14
तां समीक्ष्य विशालाक्षीमधिकं मलिनां कृशाम् ।
तर्कयामास भैमीति कारणैरुपपादयन् ॥ ३.६५.१४ ॥
Mirándola atentamente, de ojos grandes, muy sucia y demacrada, conjeturó, estableciéndolo con razones, que era Bhaimī.
3.65.15
यथेयं मे पुरा दृष्टा तथारूपेयमङ्गना ।
कृतार्थोस्म्यद्य दृष्ट्वेमां लोककान्तामिव श्रियं ॥ ३.६५.१५ ॥
Esta mujer tiene la misma figura que la que vi antes. Hoy, al verla, me siento colmado, como si fuera Śrī, amada del mundo.
3.65.16
पूर्णचन्द्राननां श्यामां चारुवृत्तपयोधराम् ।
कुर्वन्तीं प्रभया देवीं सर्वावितिमिरा दिशः ॥ ३.६५.१६ ॥
De rostro como luna llena, de tez oscura, de pechos bellamente redondeados, la diosa que disipa con su resplandor la oscuridad de todas las direcciones.
3.65.17
चारुपद्मविशालाक्षीं मन्मथस्य रतीमिव ।
इष्टां समस्तलोकस्य पूर्णचन्द्रप्रभामिव ॥ ३.६५.१७ ॥
De hermosos ojos anchos como loto, como Rati de Manmatha, amada de todo el mundo, como el resplandor de la luna llena.
3.65.18
विदर्भसरसस्तस्माद्दैवदोषादिवोद्धृताम् ।
मलपङ्कानुलिप्ताङ्गीं प्रम्लानां नलिनीमिव ॥ ३.६५.१८ ॥
Como un loto marchito, arrancado por culpa del destino del lago de Vidarbha, con sus miembros embadurnados de lodo y suciedad.
3.65.19
पौर्णमासीमिव निशां राहुग्रस्तनिशाकराम् ।
पतिशोकाकुलां दीनां कृशस्त्रोतां नदीमिव ॥ ३.६५.१९ ॥
Era como una noche de luna llena cuya luna ha sido atrapada por Rāhu, como un río de corriente debilitada, afligida y desdichada, abrumada por el dolor por su esposo.
3.65.20
विध्वस्तपर्णकमलां वित्रासितविहंगमाम् ।
हस्तिहस्तपरिक्लिष्टां व्याकुलामिव पद्मिनीम् ॥ ३.६५.२० ॥
Era como un estanque de loto con sus hojas y flores de loto aplastadas, sus aves espantadas, hostigado por las trompas de los elefantes, agitado.
3.65.21
सुकुमारीं सुजाताङ्गीं रत्नगर्भगृहोचिताम् ।
दह्यमानामिवार्केण मृणालीमिव चोद्धृताम् ॥ ३.६५.२१ ॥
Era tierna, de miembros bien formados, digna de una casa llena de joyas, como si ardiera bajo el sol, o como un tallo de loto arrancado.
3.65.22
रूपौदार्यगुणोपेतां मण्डनार्हाममण्डिताम् ।
चन्द्रलेखामिव नवांव्योम्नि नीलाभ्रसंवृताम् ॥ ३.६५.२२ ॥
Estaba dotada de belleza y nobles cualidades, digna de adornos pero sin adorno, como una nueva media luna en el cielo cubierta por nubes azul oscuro.
3.65.23
कामभोगैः प्रियैर्हीनां हीनां बन्धुजनेन च ।
देहं धारयतीं दीनं भर्तृदर्शनकाङ्क्षया ॥ ३.६५.२३ ॥
Privada de queridos placeres y de sus parientes, sostenía su cuerpo en la miseria, por el deseo de ver a su esposo.
3.65.24
भर्ता नाम परं नार्या भूषणं भूषणैर्विना ।
एषा हि रहिता तेन शोभमाना न शोभते ॥ ३.६५.२४ ॥
El esposo es, en verdad, el supremo adorno de la mujer, superior a todos los adornos. Separada de él, no resplandece, aunque brille con adornos.
3.65.25
दुष्करं कुरुतेऽत्यन्तं हीनो यदनया नलः ।
धारयत्यात्मनो देहं न शोकेनापि सीदति ॥ ३.६५.२५ ॥
Privado de ella, Nala realiza una hazaña sumamente difícil: sostiene su propio cuerpo, y ni siquiera por el dolor se derrumba.
3.65.26
इमामसितकेशान्तां शतपत्रायतेक्षणाम् ।
सुखार्हां दुःखितां दृष्ट्वा ममापि व्यथते मनः ॥ ३.६५.२६ ॥
Al verla, de cabellos oscuros y ojos largos como pétalos de loto, digna de felicidad pero afligida, también mi mente se duele.
3.65.27
कदा नु खलुः दुःखस्य पारं यास्यति वै शुभा ।
भर्तुः समागमात्साध्वीरोहिणी शशिनो यथा ॥ ३.६५.२७ ॥
¿Cuándo cruzará esta auspiciosa mujer a la otra orilla del dolor? Como Rohiṇī unida a la luna, así esta virtuosa por la reunión con su esposo.
3.65.28
अस्या नूनं पुनर्लाभान्नैषधः प्रीतिमेष्यति ।
राजा राज्यपरिभ्रष्टः पुनर्लब्ध्वेव मेदिनीम् ॥ ३.६५.२८ ॥
Al recobrarla, el Naiṣadha ciertamente encontrará de nuevo la alegría, como un rey que ha perdido su reino se alegra al recuperar la tierra.
3.65.29
तुल्यशीलवयोयुक्तां तुल्याभिजनसंवृतम् ।
नैषधोऽर्हति वैदर्भीं तं चेयमसितेक्षणा ॥ ३.६५.२९ ॥
La Vaidarbhī, de igual carácter y edad, rodeada de igual linaje, es digna del Naiṣadha; y esta de ojos oscuros es digna de él.
3.65.30
युक्तं तस्याप्रमेयस्य वीर्यसत्ववतो मया ।
समाश्वासयितुं भार्यां पतिदर्शनलालसाम् ॥ ३.६५.३० ॥
Es justo que yo consuele a la esposa de él, de aquel inconmensurable dotado de valor y fortaleza, ansiosa por ver a su esposo.
3.65.31
अहमाश्वासयाम्येनां पूर्णचन्द्रनिभाननाम् ।
अदृष्टदुःखां दुःखार्तां ध्यानरोदनतत्पराम् ॥ ३.६५.३१ ॥
Yo consolaré a ésta, de rostro como la luna llena, atormentada por una pena oculta, absorta en la meditación y el llanto.
3.65.32
एवं विमृश्य विविधैः कारणैर्लक्षणैश्च ताम् ।
उपगम्य ततो भैमीं सुदेवो ब्राह्मणोऽब्रवीत् ॥ ३.६५.३२ ॥
Así, tras considerarla por diversas razones y señas, el brahmán Sudeva se acercó a Bhaimī y le habló.
3.65.33
अहं सुदेवो वैदर्भि भ्रातुस्ते दयितः सखा ।
भीमस्य वचनाद्राज्ञस्त्वामन्वेष्टुमिहागतः ॥ ३.६५.३३ ॥
Yo soy Sudeva, oh princesa de Vidarbha, querido amigo de tu hermano. Por palabra de Bhīma he venido aquí a buscarte, en busca del rey.
3.65.34
कुशली ते पिता राज्ञि जननी भ्रातरश्च ते ।
आयुष्मन्तौ कुशलिनौ तत्रस्थौ दारकौ च ते ॥ ३.६५.३४ ॥
Tu padre está bien, oh reina, y también tu madre y tus hermanos. Tus dos hijos de larga vida, que se quedan allí, también están bien.
3.65.35
त्वत्कृतेबन्धुवर्गाश्च गतसत्वा इवासते ।
अन्वेष्टारो ब्राह्मणाश्च भ्रमन्ति शतशो महीम् ॥ ३.६५.३५ ॥
Por ti tus parientes están sentados como sin vida, y los brahmanes que te buscan vagan por la tierra por centenares.
3.65.36
अभिज्ञाय सुदेवं तं दमयन्ती युधिष्ठिर ।
पर्यपृच्छत तान्सर्वान्क्रमेण सुहृदः स्वकान् ॥ ३.६५.३६ ॥
Habiendo reconocido a Sudeva, Damayantī, oh Yudhiṣṭhira, le preguntó en orden por todos sus propios amigos.
3.65.37
रुरोद च भृशं राजन्वैदर्भी शोककर्शिता ।
दृष्ट्वा सुदेवं सहसा भ्रातुरिष्टं द्विजोत्तमम् ॥ ३.६५.३७ ॥
Oh rey, la princesa de Vidarbha, consumida por el dolor, lloró intensamente al ver de repente a Sudeva, el mejor de los brahmanes, querido de su hermano.
3.65.38
ततो रुदन्तीं तां दृष्ट्वा सुनन्दा शोककर्शिता ।
सुदेवेन सहैकान्ते कथयन्तीं च भारत ॥ ३.६५.३८ ॥
Entonces, al verla llorar y hablar con Sudeva en un lugar apartado, Sunandā, consumida por el dolor, oh descendiente de Bharata...
3.65.39
जनित्र्याः प्रेषयामास सैरन्ध्री रुदते भृशम् ।
ब्राह्मणेन सहागम्य तांविद्धि यदि मन्यसे ॥ ३.६५.३९ ॥
Su madre envió a la sirvienta Sairandhrī, que lloraba amargamente. Si lo crees, sabe que ella había venido junto con el brahmán y estaba con él.
3.65.40
अथ चेदिपतेर्माता राज्ञश्चान्तःपुरात्तदा ।
जगाम यत्रसा बाला ब्राह्मणेन सहाभवत् ॥ ३.६५.४० ॥
Entonces la madre del señor de los Cedis, desde los aposentos interiores del rey, fue adonde estaba aquella joven con el brahmán.
3.65.41
ततः सुदेवमानाय्य राजमाता विशांपते ।
पप्रच्छ भार्या कस्येयं सुता वा कस्य भामिनी ॥ ३.६५.४१ ॥
Entonces, oh señor de los hombres, la reina madre hizo traer a Sudeva y preguntó: '¿De quién es esposa esta radiante dama, o de quién es hija?'
3.65.42
कथं च नष्टा ज्ञातिभ्यो भर्तुर्वा वामलोचना ।
त्वया च विदिता विप्र कथमेवंगता सती ॥ ३.६५.४२ ॥
¡Oh brahmán! ¿Cómo se perdió esta mujer de hermosos ojos a sus parientes o a su marido? ¿Cómo la conociste? ¿Cómo llegó esta mujer virtuosa a semejante estado?
3.65.43
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं त्वत्तः सर्वमशेषतः ।
तत्त्वेन हि ममाचक्ष्व पृच्छन्त्यादेवरूपिणीम् ॥ ३.६५.४३ ॥
Deseo oír de ti todo esto, sin omitir nada. Ella, que tiene forma de diosa, pregunta; cuéntamelo tal como es.
3.65.44
एवमुक्तस्तया राजन्सुदेवो द्विजसत्तमः ।
सुखोपविष्ट आचष्ट दमयन्त्या यथातथम् ॥ ३.६५.४४ ॥
Oh rey, cuando ella le habló así, Sudeva, el mejor de los nacidos dos veces, sentado cómodamente, comenzó a relatar la historia de Damayantī tal como había ocurrido.