ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.65
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.65.1
हृतराज्ये नले भीमः सभार्येऽदर्शनं गते ।
चिन्तयामास बहुशः सहामात्यैर्नराधिपः ॥ ३.६५.१ ॥
ਨਲ ਰਾਜ ਗੁਆ ਕੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਭੀਮ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਵਾਰ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
3.65.2
समाहूय द्विजान्सर्वानिदं वचनमब्रवीत् ।
अग्रहारं च दास्यामिग्रामं नगरसंमितम् ॥ ३.६५.२ ॥
ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ: "ਨਗਰ ਜਿੰਨਾ ਪਿੰਡ ਮੈਂ ਅਗ੍ਰਹਾਰ ਵਜੋਂ ਦਿਆਂਗਾ।"
3.65.3
दमयन्तीं नलं चैव पर्यन्वेषति यो द्विजः ।
गवां शतसहस्राणि दाता तस्मै द्विजातये ॥ ३.६५.३ ॥
ਦਮਯੰਤੀ ਅਤੇ ਨਲ ਨੂੰ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲੱਭੇਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਲੱਖਾਂ ਗਾਵਾਂ ਦਿਆਂਗਾ।
3.65.4
इत्युक्त्वा ब्राह्मणान्सर्वान्समाहूय द्विजोत्तमान् ।
प्रस्थापयामास तदा तयोर्दर्शनकाङ्क्षया ॥ ३.६५.४ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਚਾਹ ਨਾਲ ਭੇਜਿਆ।
3.65.5
संदिदेश च तान्भीमो वसु दत्ता च पुष्कलम् ।
मृगयध्वं नलं चैव दमयन्तीं च मे सुताम् ॥ ३.६५.५ ॥
ਭੀਮ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਰਪੂਰ ਧਨ ਦੇ ਕੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ: "ਨਲ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਧੀ ਦਮਯੰਤੀ ਨੂੰ ਲੱਭੋ।"
3.65.6
अस्मिन्कर्मणि निष्पन्ने विज्ञाते निषधाधिपे ।
गवां सहस्रं दास्यामि यो वस्तावानयिष्यति ॥ ३.६५.६ ॥
ਇਹ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਕੇ ਨਿਸ਼ਧਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ 'ਤੇ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਆਵੇਗਾ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਵਾਂ ਦਿਆਂਗਾ।
3.65.7
अग्रहारांश्च दास्यामि ग्रामं नगरसंमितम् ।
हिरण्यंच सुवर्णं च दासीदासं तथैव ॥ ३.६५.७ ॥
ਮੈਂ ਅਗ੍ਰਹਾਰ (ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜ਼ਮੀਨ) ਦਿਆਂਗਾ, ਨਗਰ ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਦਿਆਂਗਾ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਸੁਵਰਣ ਦਿਆਂਗਾ, ਅਤੇ ਦਾਸ-ਦਾਸੀਆਂ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਆਂਗਾ।
3.65.8
न चेच्छक्याविहानेतुं दमयन्ती नलोऽपि वा ।
ज्ञातमात्रेऽपि दास्यामि गवां दशशतं धनम् ॥ ३.६५.८ ॥
ਜੇ ਦਮਯੰਤੀ ਜਾਂ ਨਲ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਾ ਸੰਭਵ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਕੇਵਲ ਪਛਾਣੇ ਜਾਣ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਧਨ ਦਿਆਂਗਾ।
3.65.9
इत्युक्तास्ते ययुर्हृष्टा ब्राह्मणाः सर्वतो दिशम् ।
पुरराष्ट्राणि चिन्वन्तो नैषधं सह भार्यया।
नैव क्वापि प्रपश्यन्ति नलं वा भीमपुत्रिकाम् ॥ ३.६५.९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਨਗਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਰਹੇ; ਪਰ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਨਿਸ਼ਧ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨਲ ਨੂੰ ਜਾਂ ਭੀਮ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਾ ਦੇਖ ਸਕੇ।
3.65.10
ततश्चेदिपुरीं रम्यां सुदेवो नाम वै द्विजः ।
विचिन्वानोऽथ वैदर्भीमपश्यद्राजवेश्मनि ॥ ३.६५.१० ॥
ਫਿਰ ਸੁਦੇਵ ਨਾਮ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੁੰਦਰ ਚੇਦਿਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਰਾਜ-ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਵੈਦਰਭੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
3.65.11
तयैव राजमाता च ब्राह्मणान्पर्यवेषयत् ।
भोजनार्थे सुदेवोऽपि तत्रैव प्रविवेश ह ॥ ३.६५.११ ॥
ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਰਾਜਮਾਤਾ ਨੇ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਪਰੋਸਿਆ; ਭੋਜਨ ਲਈ ਸੁਦੇਵ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅੰਦਰ ਗਿਆ।
3.65.12
कृशां विवर्णां मलिनां भर्तृशोकपरायणाम् ।
पुण्याहवाचने राज्ञः सुनन्दासहितां स्थिताम् ॥ ३.६५.१२ ॥
ਕਮਜ਼ੋਰ, ਫਿੱਕੀ, ਮੈਲੀ, ਪਤੀ ਦੇ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੰਨਿਆਹ-ਵਾਚਨ ਸਮੇਂ ਸੁਨੰਦਾ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ (ਵੇਖਿਆ)।
3.65.13
मन्दं प्रख्यायमानेन रूपेणाप्रतिमेन ताम् ।
निबद्धां धूमजालेन प्रभामिव विभावसोः ॥ ३.६५.१३ ॥
ਧੁੰਦਲੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਉਹ ਧੂੰਏਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਬੱਝੀ ਅੱਗ ਦੀ ਲੋ ਵਰਗੀ ਸੀ।
3.65.14
तां समीक्ष्य विशालाक्षीमधिकं मलिनां कृशाम् ।
तर्कयामास भैमीति कारणैरुपपादयन् ॥ ३.६५.१४ ॥
ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਬਹੁਤ ਮੈਲੀ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਉਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਇਹ ਭੈਮੀ ਹੈ ਇਹ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ।
3.65.15
यथेयं मे पुरा दृष्टा तथारूपेयमङ्गना ।
कृतार्थोस्म्यद्य दृष्ट्वेमां लोककान्तामिव श्रियं ॥ ३.६५.१५ ॥
ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਵੇਖੀ ਸੀ, ਉਹੋ ਜਿਹੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਇਹ ਇਸਤਰੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਹੋਇਆ, ਮਾਨੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਲੱਛਮੀ ਹੋਵੇ।
3.65.16
पूर्णचन्द्राननां श्यामां चारुवृत्तपयोधराम् ।
कुर्वन्तीं प्रभया देवीं सर्वावितिमिरा दिशः ॥ ३.६५.१६ ॥
ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਸ਼ਿਆਮ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਗੋਲ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਦੇਵੀ।
3.65.17
चारुपद्मविशालाक्षीं मन्मथस्य रतीमिव ।
इष्टां समस्तलोकस्य पूर्णचन्द्रप्रभामिव ॥ ३.६५.१७ ॥
ਸੁੰਦਰ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਮਨਮਥ ਦੀ ਰਤੀ ਵਰਗੀ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚੰਦ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਰਗੀ।
3.65.18
विदर्भसरसस्तस्माद्दैवदोषादिवोद्धृताम् ।
मलपङ्कानुलिप्ताङ्गीं प्रम्लानां नलिनीमिव ॥ ३.६५.१८ ॥
ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਤੋਂ ਦੈਵ ਦੋਸ਼ ਕਾਰਨ ਪੁੱਟੀ ਗਈ ਵਾਂਗ, ਮੈਲ ਅਤੇ ਚਿੱਕੜ ਨਾਲ ਲਿਬੜੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੁਰਝਾਈ ਕਮਲਿਨੀ ਵਰਗੀ।
3.65.19
पौर्णमासीमिव निशां राहुग्रस्तनिशाकराम् ।
पतिशोकाकुलां दीनां कृशस्त्रोतां नदीमिव ॥ ३.६५.१९ ॥
ਰਾਹੂ ਨੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰਸਿਆ ਹੋਵੇ ਉਸ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੀ ਰਾਤ ਵਾਂਗ, ਪਤੀ ਦੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ, ਦੀਨ, ਘਟੇ ਵਹਾਅ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਵਾਂਗ ਉਹ ਸੀ।
3.65.20
विध्वस्तपर्णकमलां वित्रासितविहंगमाम् ।
हस्तिहस्तपरिक्लिष्टां व्याकुलामिव पद्मिनीम् ॥ ३.६५.२० ॥
ਪੱਤੇ ਤੇ ਕਮਲ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ, ਪੰਛੀ ਡਰੇ ਹੋਏ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਵਿਆਕੁਲ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰ ਵਾਂਗ ਉਹ ਸੀ।
3.65.21
सुकुमारीं सुजाताङ्गीं रत्नगर्भगृहोचिताम् ।
दह्यमानामिवार्केण मृणालीमिव चोद्धृताम् ॥ ३.६५.२१ ॥
ਉਹ ਸੁਕੁਮਾਰ, ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਰਤਨਾਂ ਭਰੇ ਮਹਿਲ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ; ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਸੜਦੀ, ਪੁੱਟੀ ਹੋਈ ਕਮਲ-ਨਾਲ ਵਾਂਗ ਸੀ।
3.65.22
रूपौदार्यगुणोपेतां मण्डनार्हाममण्डिताम् ।
चन्द्रलेखामिव नवांव्योम्नि नीलाभ्रसंवृताम् ॥ ३.६५.२२ ॥
ਉਹ ਰੂਪ, ਉਦਾਰਤਾ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ; ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਯੋਗ ਪਰ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦੇ; ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨੀਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕੀ ਨਵੀਂ ਚੰਦ੍ਰਰੇਖਾ ਵਾਂਗ ਸੀ।
3.65.23
कामभोगैः प्रियैर्हीनां हीनां बन्धुजनेन च ।
देहं धारयतीं दीनं भर्तृदर्शनकाङ्क्षया ॥ ३.६५.२३ ॥
ਪਿਆਰੇ ਕਾਮ-ਭੋਗਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ, ਪਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਚਾਹ ਨਾਲ ਦੀਨ ਹੋ ਕੇ ਦੇਹ ਧਾਰਦੀ ਸੀ।
3.65.24
भर्ता नाम परं नार्या भूषणं भूषणैर्विना ।
एषा हि रहिता तेन शोभमाना न शोभते ॥ ३.६५.२४ ॥
ਪਤੀ ਹੀ ਔਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਹਿਣਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ। ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਛੜੀ ਉਹ ਸਜੀ ਹੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੋਹਂਦੀ।
3.65.25
दुष्करं कुरुतेऽत्यन्तं हीनो यदनया नलः ।
धारयत्यात्मनो देहं न शोकेनापि सीदति ॥ ३.६५.२५ ॥
ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਨਲ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹ ਢਹਿੰਦਾ ਨਹੀਂ।
3.65.26
इमामसितकेशान्तां शतपत्रायतेक्षणाम् ।
सुखार्हां दुःखितां दृष्ट्वा ममापि व्यथते मनः ॥ ३.६५.२६ ॥
ਕਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੁਖ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੀ ਤੜਪਦਾ ਹੈ।
3.65.27
कदा नु खलुः दुःखस्य पारं यास्यति वै शुभा ।
भर्तुः समागमात्साध्वीरोहिणी शशिनो यथा ॥ ३.६५.२७ ॥
ਇਹ ਸ਼ੁਭਾ ਦੁੱਖ ਦੇ ਪਾਰ ਕਦੋਂ ਜਾਵੇਗੀ? ਚੰਦ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਰੋਹਿਣੀ ਵਾਂਗ, ਪਤੀ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਧਵੀ।
3.65.28
अस्या नूनं पुनर्लाभान्नैषधः प्रीतिमेष्यति ।
राजा राज्यपरिभ्रष्टः पुनर्लब्ध्वेव मेदिनीम् ॥ ३.६५.२८ ॥
ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪਾ ਕੇ ਨੈਸ਼ਧ ਜ਼ਰੂਰ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਵੇਗਾ; ਰਾਜ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਰਾਜਾ ਜਿਵੇਂ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਪਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
3.65.29
तुल्यशीलवयोयुक्तां तुल्याभिजनसंवृतम् ।
नैषधोऽर्हति वैदर्भीं तं चेयमसितेक्षणा ॥ ३.६५.२९ ॥
ਬਰਾਬਰ ਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਉਮਰ ਵਾਲੀ, ਬਰਾਬਰ ਕੁਲ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਵੈਦਰਭੀ ਨੈਸ਼ਧ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ; ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਇਹ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।
3.65.30
युक्तं तस्याप्रमेयस्य वीर्यसत्ववतो मया ।
समाश्वासयितुं भार्यां पतिदर्शनलालसाम् ॥ ३.६५.३० ॥
ਅਪ੍ਰਮੇਯ, ਵੀਰਜ ਤੇ ਸੱਤਵ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਪਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਾਲੀ ਨੂੰ, ਮੇਰਾ ਧੀਰਜ ਦੇਣਾ ਯੋਗ ਹੈ।
3.65.31
अहमाश्वासयाम्येनां पूर्णचन्द्रनिभाननाम् ।
अदृष्टदुःखां दुःखार्तां ध्यानरोदनतत्पराम् ॥ ३.६५.३१ ॥
ਪੂਰਨ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੇ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਰੋਣ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
3.65.32
एवं विमृश्य विविधैः कारणैर्लक्षणैश्च ताम् ।
उपगम्य ततो भैमीं सुदेवो ब्राह्मणोऽब्रवीत् ॥ ३.६५.३२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਅਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਸੁਦੇਵ ਨਾਮ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੈਮੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।
3.65.33
अहं सुदेवो वैदर्भि भ्रातुस्ते दयितः सखा ।
भीमस्य वचनाद्राज्ञस्त्वामन्वेष्टुमिहागतः ॥ ३.६५.३३ ॥
ਹੇ ਵੈਦਰਭੀ, ਮੈਂ ਸੁਦੇਵ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ ਹਾਂ। ਭੀਮ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।
3.65.34
कुशली ते पिता राज्ञि जननी भ्रातरश्च ते ।
आयुष्मन्तौ कुशलिनौ तत्रस्थौ दारकौ च ते ॥ ३.६५.३४ ॥
ਹੇ ਰਾਣੀ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕੁਸ਼ਲ ਹਨ; ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਭਰਾ ਵੀ ਕੁਸ਼ਲ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਤੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਕੁਸ਼ਲ ਹਨ।
3.65.35
त्वत्कृतेबन्धुवर्गाश्च गतसत्वा इवासते ।
अन्वेष्टारो ब्राह्मणाश्च भ्रमन्ति शतशो महीम् ॥ ३.६५.३५ ॥
ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਿਵੇਂ ਜਾਨਹੀਣ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠੇ ਹਨ; ਤੈਨੂੰ ਲੱਭਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕ ਰਹੇ ਹਨ।
3.65.36
अभिज्ञाय सुदेवं तं दमयन्ती युधिष्ठिर ।
पर्यपृच्छत तान्सर्वान्क्रमेण सुहृदः स्वकान् ॥ ३.६५.३६ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ, ਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਦਮਯੰਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਨੇਹੀਆਂ ਬਾਰੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।
3.65.37
रुरोद च भृशं राजन्वैदर्भी शोककर्शिता ।
दृष्ट्वा सुदेवं सहसा भ्रातुरिष्टं द्विजोत्तमम् ॥ ३.६५.३७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੋਗ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਈ ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਰੋਈ।
3.65.38
ततो रुदन्तीं तां दृष्ट्वा सुनन्दा शोककर्शिता ।
सुदेवेन सहैकान्ते कथयन्तीं च भारत ॥ ३.६५.३८ ॥
ਹੇ ਭਰਤਵੰਸ਼ੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਂਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸੁਦੇਵ ਨਾਲ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੋਗ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਈ ਸੁਨੰਦਾ ਨੇ...
3.65.39
जनित्र्याः प्रेषयामास सैरन्ध्री रुदते भृशम् ।
ब्राह्मणेन सहागम्य तांविद्धि यदि मन्यसे ॥ ३.६५.३९ ॥
ਮਾਤਾ ਨੇ ਸੈਰੰਧਰੀ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ; ਉਹ ਬਹੁਤ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੰਨਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਜਾਣ ਲਓ ਕਿ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਆ ਕੇ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਸੀ।
3.65.40
अथ चेदिपतेर्माता राज्ञश्चान्तःपुरात्तदा ।
जगाम यत्रसा बाला ब्राह्मणेन सहाभवत् ॥ ३.६५.४० ॥
ਫਿਰ ਚੇਦੀ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਅੰਤਹਪੁਰ ਤੋਂ, ਉਸ ਥਾਂ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਬਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਸੀ।
3.65.41
ततः सुदेवमानाय्य राजमाता विशांपते ।
पप्रच्छ भार्या कस्येयं सुता वा कस्य भामिनी ॥ ३.६५.४१ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਫਿਰ ਰਾਜਮਾਤਾ ਨੇ ਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਬੁਲਵਾ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਹ ਤੇਜਸਵੀ ਨਾਰੀ ਕਿਸਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਿਸਦੀ ਧੀ ਹੈ?'
3.65.42
कथं च नष्टा ज्ञातिभ्यो भर्तुर्वा वामलोचना ।
त्वया च विदिता विप्र कथमेवंगता सती ॥ ३.६५.४२ ॥
ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਜਾਂ ਪਤੀ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਵਿਛੜ ਗਈ? ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਿਆ? ਇਹ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸ ਹਾਲਤ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚ ਗਈ?
3.65.43
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं त्वत्तः सर्वमशेषतः ।
तत्त्वेन हि ममाचक्ष्व पृच्छन्त्यादेवरूपिणीम् ॥ ३.६५.४३ ॥
ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁਝ ਵੀ ਛੱਡੇ ਬਿਨਾਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਦੇਵਰੂਪ ਵਾਲੀ ਇਹ ਪੁੱਛ ਰਹੀ ਹੈ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸੋ।
3.65.44
एवमुक्तस्तया राजन्सुदेवो द्विजसत्तमः ।
सुखोपविष्ट आचष्ट दमयन्त्या यथातथम् ॥ ३.६५.४४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੁਦੇਵ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਦਮਯੰਤੀ ਦਾ ਵਿਰਤਾਂਤ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਤਿਵੇਂ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ।