మహాభారతం · అధ్యాయం 3.65
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.65.1
हृतराज्ये नले भीमः सभार्येऽदर्शनं गते ।
चिन्तयामास बहुशः सहामात्यैर्नराधिपः ॥ ३.६५.१ ॥
నలుడు రాజ్యాన్ని కోల్పోయి భార్యతో అదృశ్యమైనప్పుడు, రాజు భీముడు మంత్రులతో కలిసి పలుమార్లు చింతించాడు.
3.65.2
समाहूय द्विजान्सर्वानिदं वचनमब्रवीत् ।
अग्रहारं च दास्यामिग्रामं नगरसंमितम् ॥ ३.६५.२ ॥
బ్రాహ్మణులందరినీ పిలిచి అతను ఇలా పలికాడు: "నగరంతో సమానమైన గ్రామాన్ని అగ్రహారంగా ఇస్తాను."
3.65.3
दमयन्तीं नलं चैव पर्यन्वेषति यो द्विजः ।
गवां शतसहस्राणि दाता तस्मै द्विजातये ॥ ३.६५.३ ॥
దమయంతిని, నలుని వెదికి తెచ్చే ఆ బ్రాహ్మణునికి నేను లక్షల గోవులను ఇస్తాను.
3.65.4
इत्युक्त्वा ब्राह्मणान्सर्वान्समाहूय द्विजोत्तमान् ।
प्रस्थापयामास तदा तयोर्दर्शनकाङ्क्षया ॥ ३.६५.४ ॥
ఇలా చెప్పి, ఉత్తమ బ్రాహ్మణులందరినీ పిలిచి, వారిద్దరినీ చూడాలనే కోరికతో అప్పుడు వారిని పంపాడు.
3.65.5
संदिदेश च तान्भीमो वसु दत्ता च पुष्कलम् ।
मृगयध्वं नलं चैव दमयन्तीं च मे सुताम् ॥ ३.६५.५ ॥
భీముడు వారికి పుష్కలమైన ధనమిచ్చి ఆజ్ఞాపించాడు: "నలుని, నా కుమార్తె దమయంతిని వెదకండి."
3.65.6
अस्मिन्कर्मणि निष्पन्ने विज्ञाते निषधाधिपे ।
गवां सहस्रं दास्यामि यो वस्तावानयिष्यति ॥ ३.६५.६ ॥
ఈ కార్యం సఫలమై, నిషధాధిపతి నలుడు తెలిసినప్పుడు, అతడిని తీసుకువచ్చిన వారికి వెయ్యి గోవులు ఇస్తాను.
3.65.7
अग्रहारांश्च दास्यामि ग्रामं नगरसंमितम् ।
हिरण्यंच सुवर्णं च दासीदासं तथैव ॥ ३.६५.७ ॥
అగ్రహారాలను, నగరమంత పెద్ద గ్రామాన్ని ఇస్తాను; బంగారాన్ని, శ్రేష్ఠమైన స్వర్ణాన్ని, దాస దాసీలను కూడా అలాగే ఇస్తాను.
3.65.8
न चेच्छक्याविहानेतुं दमयन्ती नलोऽपि वा ।
ज्ञातमात्रेऽपि दास्यामि गवां दशशतं धनम् ॥ ३.६५.८ ॥
దమయంతిని లేదా నలుని తిరిగి తీసుకురావడం సాధ్యం కాకపోయినా, వారిని గుర్తించిన మాత్రానే వెయ్యి గోవుల ధనాన్ని ఇస్తాను.
3.65.9
इत्युक्तास्ते ययुर्हृष्टा ब्राह्मणाः सर्वतो दिशम् ।
पुरराष्ट्राणि चिन्वन्तो नैषधं सह भार्यया।
नैव क्वापि प्रपश्यन्ति नलं वा भीमपुत्रिकाम् ॥ ३.६५.९ ॥
ఈ విధంగా చెప్పబడిన ఆ బ్రాహ్మణులు సంతోషంతో అన్ని దిక్కులకు వెళ్లి, నగరాలలో మరియు రాజ్యాలలో వెతికారు; కానీ భార్యతో కూడిన నిషధాధిపతి నలుడిని గానీ భీముని కుమార్తె దమయంతిని గానీ ఎక్కడా చూడలేకపోయారు.
3.65.10
ततश्चेदिपुरीं रम्यां सुदेवो नाम वै द्विजः ।
विचिन्वानोऽथ वैदर्भीमपश्यद्राजवेश्मनि ॥ ३.६५.१० ॥
తరువాత సుదేవుడనే బ్రాహ్మణుడు రమ్యమైన చేదిపురిలో వెతుకుతూ, రాజభవనంలో వైదర్భిని చూశాడు.
3.65.11
तयैव राजमाता च ब्राह्मणान्पर्यवेषयत् ।
भोजनार्थे सुदेवोऽपि तत्रैव प्रविवेश ह ॥ ३.६५.११ ॥
ఆమెతో పాటు రాజమాత కూడా బ్రాహ్మణులకు భోజనం వడ్డించింది; భోజనం కోసం సుదేవుడు కూడా అక్కడే ప్రవేశించాడు.
3.65.12
कृशां विवर्णां मलिनां भर्तृशोकपरायणाम् ।
पुण्याहवाचने राज्ञः सुनन्दासहितां स्थिताम् ॥ ३.६५.१२ ॥
కృశించి, వివర్ణమై, మలినమై, భర్త శోకంలో మునిగి, రాజు పుణ్యాహవాచనం జరుగుతున్నప్పుడు సునందతో కలిసి నిలిచి ఉన్న ఆమెను (చూశాడు).
3.65.13
मन्दं प्रख्यायमानेन रूपेणाप्रतिमेन ताम् ।
निबद्धां धूमजालेन प्रभामिव विभावसोः ॥ ३.६५.१३ ॥
మందంగా ప్రకాశిస్తూ, అసమానమైన రూపంతో ఆమె పొగతెరలో బంధించబడిన అగ్ని కాంతిలా ఉంది.
3.65.14
तां समीक्ष्य विशालाक्षीमधिकं मलिनां कृशाम् ।
तर्कयामास भैमीति कारणैरुपपादयन् ॥ ३.६५.१४ ॥
విశాలమైన నేత్రాలున్న ఆమెను, అత్యంత మలినంగా, కృశించి ఉన్న ఆమెను చూసి, ఇది భైమి అని కారణాలతో నిరూపిస్తూ ఊహించాడు.
3.65.15
यथेयं मे पुरा दृष्टा तथारूपेयमङ्गना ।
कृतार्थोस्म्यद्य दृष्ट्वेमां लोककान्तामिव श्रियं ॥ ३.६५.१५ ॥
ముందు నేను చూసిన విధంగానే ఈ స్త్రీ అదే రూపంతో ఉంది. ఈ రోజు ఈమెను చూసి నేను కృతార్థుడనయ్యాను, లోకానికి ప్రియమైన శ్రీదేవిలా ఉంది.
3.65.16
पूर्णचन्द्राननां श्यामां चारुवृत्तपयोधराम् ।
कुर्वन्तीं प्रभया देवीं सर्वावितिमिरा दिशः ॥ ३.६५.१६ ॥
పూర్ణచంద్రుని వంటి ముఖం గలది, శ్యామవర్ణురాలు, చక్కని గుండ్రని పయోధరాలు గలది; తన కాంతితో అన్ని దిక్కుల చీకటిని తొలగించే దేవి.
3.65.17
चारुपद्मविशालाक्षीं मन्मथस्य रतीमिव ।
इष्टां समस्तलोकस्य पूर्णचन्द्रप्रभामिव ॥ ३.६५.१७ ॥
అందమైన కమలాల వంటి విశాల నేత్రాలున్నది, మన్మథుని రతిలా, సమస్త లోకానికి ప్రియమైనది, పూర్ణచంద్రుని కాంతిలా ఉన్నది.
3.65.18
विदर्भसरसस्तस्माद्दैवदोषादिवोद्धृताम् ।
मलपङ्कानुलिप्ताङ्गीं प्रम्लानां नलिनीमिव ॥ ३.६५.१८ ॥
విదర్భ సరస్సు నుండి దైవదోషం వల్ల పెరికివేయబడినట్లు, మలపంకంతో అంటిన అంగాలతో వాడిపోయిన కమలినిలా.
3.65.19
पौर्णमासीमिव निशां राहुग्रस्तनिशाकराम् ।
पतिशोकाकुलां दीनां कृशस्त्रोतां नदीमिव ॥ ३.६५.१९ ॥
ఆమె రాహువు చంద్రుని మ్రింగిన పూర్ణిమ రాత్రిలా, భర్త శోకంతో కలతచెంది, దీనంగా, ప్రవాహం క్షీణించిన నదిలా ఉంది.
3.65.20
विध्वस्तपर्णकमलां वित्रासितविहंगमाम् ।
हस्तिहस्तपरिक्लिष्टां व्याकुलामिव पद्मिनीम् ॥ ३.६५.२० ॥
ఆమె ఆకులు, కమలాలు నలిగిపోయి, పక్షులు భయపడి పారిపోయి, ఏనుగు తొండాలచే బాధింపబడిన, కలతచెందిన పద్మసరస్సులా ఉంది.
3.65.21
सुकुमारीं सुजाताङ्गीं रत्नगर्भगृहोचिताम् ।
दह्यमानामिवार्केण मृणालीमिव चोद्धृताम् ॥ ३.६५.२१ ॥
ఆమె సుకుమారి, చక్కని అవయవములు గలది, రత్నాలతో నిండిన భవనానికి తగినది; సూర్యుని వేడికి కాలుతున్నట్లు, పెరికిన కమలనాళంలా ఉంది.
3.65.22
रूपौदार्यगुणोपेतां मण्डनार्हाममण्डिताम् ।
चन्द्रलेखामिव नवांव्योम्नि नीलाभ्रसंवृताम् ॥ ३.६५.२२ ॥
ఆమె రూపం, ఔదార్యం, గుణాలతో కూడినది; ఆభరణాలకు తగినది, కాని అలంకరింపబడక ఉంది; ఆకాశంలో నల్లమేఘాలచే కప్పబడిన కొత్త చంద్రరేఖలా ఉంది.
3.65.23
कामभोगैः प्रियैर्हीनां हीनां बन्धुजनेन च ।
देहं धारयतीं दीनं भर्तृदर्शनकाङ्क्षया ॥ ३.६५.२३ ॥
ప్రియమైన భోగాలనుండి, బంధువులనుండి వంచితురాలై, భర్తను చూడాలన్న కోరికతో దీనంగా దేహాన్ని ధరించి ఉంది.
3.65.24
भर्ता नाम परं नार्या भूषणं भूषणैर्विना ।
एषा हि रहिता तेन शोभमाना न शोभते ॥ ३.६५.२४ ॥
భర్తయే స్త్రీకి అత్యుత్తమ భూషణం, అన్ని ఆభరణాలకంటే మిన్న. అతనినుండి వేరైన ఈమె అలంకరించుకున్నా ప్రకాశించదు.
3.65.25
दुष्करं कुरुतेऽत्यन्तं हीनो यदनया नलः ।
धारयत्यात्मनो देहं न शोकेनापि सीदति ॥ ३.६५.२५ ॥
ఈమె లేకపోయినా నలుడు అత్యంత కష్టమైన పని చేస్తున్నాడు; తన దేహాన్ని ధరిస్తున్నాడు, శోకంతో కూడా అతడు కుంగిపోవడం లేదు.
3.65.26
इमामसितकेशान्तां शतपत्रायतेक्षणाम् ।
सुखार्हां दुःखितां दृष्ट्वा ममापि व्यथते मनः ॥ ३.६५.२६ ॥
నల్లని కేశాగ్రాలు, తామరరేకుల వంటి పొడవైన కన్నులు గల, సుఖానికి అర్హురాలైన ఈమె దుఃఖంలో ఉండటం చూసి నా మనసు కూడా బాధపడుతోంది.
3.65.27
कदा नु खलुः दुःखस्य पारं यास्यति वै शुभा ।
भर्तुः समागमात्साध्वीरोहिणी शशिनो यथा ॥ ३.६५.२७ ॥
ఈ శుభవతి ఎప్పుడు దుఃఖాన్ని దాటుతుంది? చంద్రునితో కలిసిన రోహిణిలా, పతి సమాగమంతో ఈ సాధ్వి.
3.65.28
अस्या नूनं पुनर्लाभान्नैषधः प्रीतिमेष्यति ।
राजा राज्यपरिभ्रष्टः पुनर्लब्ध्वेव मेदिनीम् ॥ ३.६५.२८ ॥
ఈమెను తిరిగి పొందడంతో నైషధుడు నిశ్చయంగా ఆనందం పొందుతాడు; రాజ్యం కోల్పోయిన రాజు మళ్ళీ భూమిని పొందినట్లు.
3.65.29
तुल्यशीलवयोयुक्तां तुल्याभिजनसंवृतम् ।
नैषधोऽर्हति वैदर्भीं तं चेयमसितेक्षणा ॥ ३.६५.२९ ॥
సమాన శీలం, వయస్సు కలిగి, సమాన కులంలో పెరిగిన వైదర్భి నైషధునికి తగినది; ఈ నల్లకన్నుల స్త్రీ కూడా అతనికి తగినది.
3.65.30
युक्तं तस्याप्रमेयस्य वीर्यसत्ववतो मया ।
समाश्वासयितुं भार्यां पतिदर्शनलालसाम् ॥ ३.६५.३० ॥
అమితుడు, వీర్యసత్త్వాలు గలవాడైన అతని భార్యను, భర్తను చూడాలనే ఆశతో ఉన్న ఆమెను, నేను ఓదార్చడం తగినదే.
3.65.31
अहमाश्वासयाम्येनां पूर्णचन्द्रनिभाननाम् ।
अदृष्टदुःखां दुःखार्तां ध्यानरोदनतत्पराम् ॥ ३.६५.३१ ॥
పూర్ణచంద్రుని వంటి ముఖం కలిగి, దుఃఖంతో పీడితురాలై, ధ్యానంలోనూ రోదనలోనూ నిమగ్నమైన ఈమెను నేను ఓదారుస్తాను.
3.65.32
एवं विमृश्य विविधैः कारणैर्लक्षणैश्च ताम् ।
उपगम्य ततो भैमीं सुदेवो ब्राह्मणोऽब्रवीत् ॥ ३.६५.३२ ॥
ఇలా వివిధ కారణాలతో, లక్షణాలతో ఆమెను విచారించి, సుదేవుడనే బ్రాహ్మణుడు భైమి వద్దకు వెళ్లి ఇలా అన్నాడు.
3.65.33
अहं सुदेवो वैदर्भि भ्रातुस्ते दयितः सखा ।
भीमस्य वचनाद्राज्ञस्त्वामन्वेष्टुमिहागतः ॥ ३.६५.३३ ॥
ఓ విదర్భ రాజకుమారీ, నేను సుదేవుడను. నీ సోదరుని ప్రియ మిత్రుడను. భీముని వచనం మేరకు రాజును వెతకడానికి, నిన్ను వెదుకుతూ ఇక్కడికి వచ్చాను.
3.65.34
कुशली ते पिता राज्ञि जननी भ्रातरश्च ते ।
आयुष्मन्तौ कुशलिनौ तत्रस्थौ दारकौ च ते ॥ ३.६५.३४ ॥
రాణీ, నీ తండ్రి క్షేమంగా ఉన్నాడు; తల్లియు, సోదరులును క్షేమమే. అక్కడ ఉన్న నీ ఇద్దరు దీర్ఘాయుష్కులైన బిడ్డలూ క్షేమంగా ఉన్నారు.
3.65.35
त्वत्कृतेबन्धुवर्गाश्च गतसत्वा इवासते ।
अन्वेष्टारो ब्राह्मणाश्च भ्रमन्ति शतशो महीम् ॥ ३.६५.३५ ॥
నీ కోసం బంధువర్గం ప్రాణం లేనివారిలా కూర్చుని ఉంది; నిన్ను వెదికే బ్రాహ్మణులు వందల సంఖ్యలో భూమిపై తిరుగుతున్నారు.
3.65.36
अभिज्ञाय सुदेवं तं दमयन्ती युधिष्ठिर ।
पर्यपृच्छत तान्सर्वान्क्रमेण सुहृदः स्वकान् ॥ ३.६५.३६ ॥
యుధిష్ఠిరా, సుదేవుని గుర్తించిన దమయంతి, తన సన్నిహిత మిత్రులందరినీ క్రమంగా గురించి అడిగింది.
3.65.37
रुरोद च भृशं राजन्वैदर्भी शोककर्शिता ।
दृष्ट्वा सुदेवं सहसा भ्रातुरिष्टं द्विजोत्तमम् ॥ ३.६५.३७ ॥
ఓ రాజా, శోకంతో కృశించిన విదర్భ రాకుమారి, తన సోదరుడికి ప్రియమైన ఆ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుడు సుదేవుడిని అకస్మాత్తుగా చూసి చాలా ఏడ్చింది.
3.65.38
ततो रुदन्तीं तां दृष्ट्वा सुनन्दा शोककर्शिता ।
सुदेवेन सहैकान्ते कथयन्तीं च भारत ॥ ३.६५.३८ ॥
ఓ భరతవంశీయుడా, ఆమె ఏడవడం, సుదేవునితో ఏకాంతంలో మాట్లాడటం చూసి, శోకంతో కృశించిన సునంద...
3.65.39
जनित्र्याः प्रेषयामास सैरन्ध्री रुदते भृशम् ।
ब्राह्मणेन सहागम्य तांविद्धि यदि मन्यसे ॥ ३.६५.३९ ॥
తల్లి సైరంధ్రిని పంపింది; ఆమె ఎంతో ఏడ్చింది. నీకు అనిపిస్తే, ఆమె బ్రాహ్మణునితో వచ్చి అతనితోనే ఉన్నదని తెలుసుకో.
3.65.40
अथ चेदिपतेर्माता राज्ञश्चान्तःपुरात्तदा ।
जगाम यत्रसा बाला ब्राह्मणेन सहाभवत् ॥ ३.६५.४० ॥
అప్పుడు చేదిపతి తల్లి, రాజ అంతఃపురం నుండి, ఆ బాల బ్రాహ్మణునితో ఉన్న చోటికి వెళ్లింది.
3.65.41
ततः सुदेवमानाय्य राजमाता विशांपते ।
पप्रच्छ भार्या कस्येयं सुता वा कस्य भामिनी ॥ ३.६५.४१ ॥
ఓ ప్రజాధిపతీ, అప్పుడు రాజమాత సుదేవుడిని పిలిపించి అడిగింది: 'ఈ తేజస్విని ఎవరి భార్య, లేదా ఎవరి కూతురు?'
3.65.42
कथं च नष्टा ज्ञातिभ्यो भर्तुर्वा वामलोचना ।
त्वया च विदिता विप्र कथमेवंगता सती ॥ ३.६५.४२ ॥
ఓ విప్రుడా, ఈ చారుచక్షువు తన బంధువుల నుండి లేదా భర్త నుండి ఎలా విడిపోయింది? నీవు ఈమెను ఎలా తెలుసుకున్నావు? ఈ పతివ్రత ఇలాంటి స్థితికి ఎలా వచ్చింది?
3.65.43
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं त्वत्तः सर्वमशेषतः ।
तत्त्वेन हि ममाचक्ष्व पृच्छन्त्यादेवरूपिणीम् ॥ ३.६५.४३ ॥
ఇది అంతా మీ నుండి పూర్తిగా, ఏదీ వదలకుండా వినాలని నేను కోరుతున్నాను. దేవతా రూపంలో ఉన్న ఈమె అడుగుతోంది; దానిని నాకు యథార్థంగా చెప్పండి.
3.65.44
एवमुक्तस्तया राजन्सुदेवो द्विजसत्तमः ।
सुखोपविष्ट आचष्ट दमयन्त्या यथातथम् ॥ ३.६५.४४ ॥
రాజా, ఆమె ఈ విధంగా అడిగినప్పుడు, ద్విజోత్తముడైన సుదేవుడు సుఖంగా కూర్చుని దమయంతి వృత్తాంతాన్ని యథాతథంగా చెప్పసాగాడు.