મહાભારત · અધ્યાય 3.68
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.68.1
अथ दीर्घस्य कालस्य पर्णादो नाम वै द्विजः ।
प्रत्येत्य नगरं भैमीमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.६८.१ ॥
લાંબા સમય પછી પર્ણાદ નામના દ્વિજ નગરમાં પાછા ફરીને ભૈમીને આ વચન બોલ્યા.
3.68.2
नैषधं मृगयाणेन दमयन्ति दिवानिशम् ।
अयोध्यां नगरीं गत्वा भागस्वरिरुपस्थितः ॥ ३.६८.२ ॥
દમયંતી, નૈષધ (નળ) શિકારમાં દિવસરાત મગ્ન છે. અયોધ્યા નગરીમાં જઈને ભાગસ્વરિ સામે ઊભા રહ્યા.
3.68.3
श्रावितश्च मया वाक्यं त्वदीयं स महाजने ।
ऋतुपर्णो महाभागो यथोक्तं वरवर्णिनि ॥ ३.६८.३ ॥
તારો સંદેશ તે મહાસભામાં મેં સંભળાવ્યો, હે વરવર્ણિની. મહાભાગ ઋતુપર્ણને જેમ કહેવાયું હતું તેમ જ.
3.68.4
तच्छ्रुत्वा नाब्रवीत्किंचिदृतुपर्णो नराधिपः ।
न च पारिषदः कश्चिद्भाष्यमाणो मयाऽसकृत् ॥ ३.६८.४ ॥
આ સાંભળીને નરાધિપ ઋતુપર્ણ કંઈ બોલ્યા નહીં, અને મારા વારંવાર કહેવા છતાં કોઈ પારિષદ કંઈ બોલ્યો નહીં.
3.68.5
अनुज्ञातं तु मां राज्ञा विजने कश्चिदब्रवीत् ।
ऋतुपर्णस्य पुरुषो बाहुको नाम नामतः ॥ ३.६८.५ ॥
રાજાની અનુમતિ મળ્યા પછી એકાંતમાં ઋતુપર્ણનો એક સેવક મને બોલ્યો, જેનું નામ બાહુક હતું.
3.68.6
सूतस्तस्य नरेन्द्रस्य विरूपो ह्रस्वबाहुकः ।
शीघ्रयानेषु कुशलो मृष्टकर्ता च भोजने ॥ ३.६८.६ ॥
તે તે નરેન્દ્રનો સારથિ છે; વિરૂપ, ટૂંકા બાહુવાળો, ઝડપી રથ ચલાવવામાં કુશળ અને સ્વાદિષ્ટ ભોજન બનાવવામાં પણ નિપુણ.
3.68.7
स विनिःश्वस्य बंहुशो रुदित्वा च षुनःपुनः ।
कुशलं चैव मां पृष्ट्वा पश्चादिदमभाषत ॥ ३.६८.७ ॥
તે ઘણીવાર નિસાસા નાખી, વારંવાર રડીને, મારી કુશળતા પૂછ્યા પછી આ બોલ્યો.
3.68.8
वैषम्यमपि संप्राप्ता गोपायन्ति कुलस्त्रियः ।
आत्मानमात्मना सत्यो जितः स्वर्गो न संशयः ॥ ३.६८.८ ॥
વિપત્તિમાં પડવા છતાં કુળવધૂઓ પોતાનું રક્ષણ પોતે કરે છે; સત્યનિષ્ઠ સ્વર્ગ જીતે છે, એમાં શંકા નથી.
3.68.9
रहिता भर्तृभिश्चैव न कुप्यन्ति कदाचन ।
्राणांश्चारित्रकवचान्धारयन्ति वरस्त्रियः ॥ ३.६८.९ ॥
પતિથી વિખૂટી પડી હોવા છતાં શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ ક્યારેય ક્રોધ કરતી નથી; ચારિત્ર્યનું કવચ ધારણ કરીને તેઓ પ્રાણ ટકાવે છે.
3.68.10
विषमस्थेन मूढेन परिभ्रष्टसुखेन च ।
यत्सा तेन परित्यक्ता तत्र न क्रोद्धुमर्हति ॥ ३.६८.१० ॥
વિપત્તિમાં પડેલા, મોહમાં ફસાયેલા અને સુખ ગુમાવેલા તેણે તેને ત્યજી દીધી, તેના પર તેણે ક્રોધ કરવો ઉચિત નથી.
3.68.11
प्राणयात्रां परिप्रेप्सोः शकुनैर्हृतवाससः ।
आधिभिर्दह्यमानस्य श्यामा न क्रोद्धुमर्हति ॥ ३.६८.११ ॥
જીવિકા શોધતો, પક્ષીઓએ વસ્ત્ર હરી લીધેલો અને માનસિક પીડાથી બળતો તે માણસ પર શ્યામાએ ક્રોધ કરવો ઉચિત નથી.
3.68.12
सत्कृताऽसत्कृता वाऽपि पतिं दृष्ट्वा तथागतम् ।
भ्रष्टराज्यं श्रित्या हीनं श्यामा न क्रोद्धुमर्हति ॥ ३.६८.१२ ॥
પતિને આ સ્થિતિમાં, રાજ્ય ગુમાવીને દીન થયેલો જોઈને, તેણે તેનો સત્કાર કર્યો હોય કે અપમાન કર્યું હોય, શ્યામાએ ક્રોધ કરવો ઉચિત નથી.
3.68.13
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा त्वरितोऽहमिहागतः ।
श्रुत्वा प्रमाणं भवती राज्ञश्चैव निवेदयः ॥ ३.६८.१३ ॥
તેમના એ વચનો સાંભળીને હું ઉતાવળે અહીં આવ્યો છું. આપ પ્રમાણ રૂપે સાંભળીને રાજાને પણ જણાવો.
3.68.14
एतच्छ्रुत्वाऽश्रुपूर्णाक्षी पर्णादस्य विशांपते ।
दमयन्ती रहोऽभ्येत्य मातरं प्रत्यभापत ॥ ३.६८.१४ ॥
હે રાજન, આ સાંભળીને આંસુભર્યા નેત્રોવાળી દમયંતી એકાંતમાં માતા પાસે જઈને બોલી.
3.68.15
अयमर्थौ न संवेद्यो भीमे मातः कदाचन ।
त्वत्सन्निधौ नियोक्ष्येऽहंसुदेवं द्विजसत्तमम् ॥ ३.६८.१५ ॥
માતા, આ વાત ભીમને ક્યારેય જણાવવી ન જોઈએ. આપની હાજરીમાં હું શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ સુદેવને મોકલીશ.
3.68.16
यथा न नृपतिर्भीमः प्रतिपद्येत मे मतम् ।
यथा त्वया प्रकर्तव्यं मम चेत्प्रियमिच्छसि ॥ ३.६८.१६ ॥
રાજા ભીમ મારી ઇચ્છાને સ્વીકારે નહીં તે માટે, જો તમે મારું પ્રિય ઇચ્છતા હો તો આપે તેમ કરવું જોઈએ.
3.68.17
यथा चाहं समानीता सुदेवेनाशु बान्धवान् ।
तेनैव मङ्गलेनाद्य सुदेवो यातु मा चिरम् ॥ ३.६८.१७ ॥
સુદેવે મને સ્વજનો સાથે ઝડપથી મેળવી આપી, તે જ મંગળ કાર્ય માટે આજે જ સુદેવ વિલંબ કર્યા વિના જાય.
3.68.18
समानेतुं नलं मातरयोध्यां नगरीमितः ।
ऋतुपर्णस्य नगरे निवसन्तमरिन्दमम् ॥ ३.६८.१८ ॥
માતા, અહીંથી અયોધ્યા નગરીમાં, ઋતુપર્ણના નગરમાં રહેતા શત્રુદમન નળને પાછા લાવવા માટે.
3.68.19
विश्रान्तं तु ततः पश्चात्पर्णादं द्विजसत्तमम् ।
अर्चयामास वैदर्भी धनेनातीव भामिनी ॥ ३.६८.१९ ॥
પછી વિશ્રામ લીધેલા તે દ્વિજશ્રેષ્ઠ પર્ણાદનો વૈદર્ભી ભામિની દમયંતીએ ધનથી અતિશય સત્કાર કર્યો.
3.68.20
लवाच चैनं महता संपूज्य द्रविणेन वै ।
नले चेहागते विप्र भूयो दास्याभि ते वसु ॥ ३.६८.२० ॥
તેમનો ધનથી મોટો સત્કાર કરીને તે બોલી, "હે વિપ્ર, નળ અહીં આવશે ત્યારે હું તને ફરી વધુ ધન આપીશ."
3.68.21
त्वया हि मे बहुकृतंयदन्यो न करिष्यति ।
यद्भर्त्राऽहं समेष्यामि शीघ्रमेव द्विजोत्तम ॥ ३.६८.२१ ॥
હે દ્વિજોત્તમ, તમે મારા માટે ઘણું કર્યું છે, જે બીજો કોઈ નહીં કરે; હું ટૂંક સમયમાં મારા પતિને મળીશ.
3.68.22
स एवमुक्तोऽथाश्वास्य आशीर्वादैः सुमङ्गलैः ।
गृहानुपययौ चापि कृतार्थः सुमहामनाः ॥ ३.६८.२२ ॥
આ પ્રમાણે કહેવાયા પછી, મંગળ આશીર્વાદોથી આશ્વસ્ત થઈને, કૃતાર્થ અને ઉદાર મનવાળો તે પોતાને ઘરે પાછો ગયો.
3.68.23
ततः सुदेवमानाय्य दमयन्ती युधिष्ठिर ।
अब्रवीत्सन्निदौ मातुर्दुःखशोकसमन्विता ॥ ३.६८.२३ ॥
પછી હે યુધિષ્ઠિર, દમયંતીએ સુદેવને બોલાવીને, માતાની પાસે, દુઃખ-શોકથી ભરાઈને કહ્યું.
3.68.24
गत्वा सुदेव नगरीमयोध्यावासिनं नृपम् ।
ऋतुपर्णं वचो ब्रूहि पतिमन्यं चिकीर्षती ॥ ३.६८.२४ ॥
હે સુદેવ, અયોધ્યા નગરીમાં જઈને, ત્યાં વસતા રાજા ઋતુપર્ણને આ સંદેશ કહે; હું બીજો પતિ પસંદ કરવા ઇચ્છું છું.
3.68.25
आस्थास्यति पुनर्भैमी दमयन्ती स्वयंवरम् ।
तत्र गच्छन्ति राजानो राजपुत्राश्च सर्वशः ॥ ३.६८.२५ ॥
ભીમની પુત્રી દમયંતી ફરી સ્વયંવરમાં હાજર રહેશે. ત્યાં ચારેબાજુથી રાજાઓ અને રાજકુમારો જશે.
3.68.26
तथा च गणितः कालः श्वोभूते स भविष्यति ।
यदि संभाविनीयं ते गच्छ शीघ्रमरिंदम ॥ ३.६८.२६ ॥
સમયની ગણતરી થઈ ગઈ છે; તે આવતીકાલે જ થશે. જો આ તારા માટે શક્ય હોય, તો હે શત્રુદમન, ઝડપથી જા.
3.68.27
सूर्योदये द्वतीयं सा भर्तारं वरयिष्यति ।
न हि स ज्ञायते वीरो नलो जीवन्मृतोपि वा ॥ ३.६८.२७ ॥
સૂર્યોદયે તે બીજી વાર પતિને વરશે. વીર નળ જીવે છે કે મૃત છે તે જાણી શકાતું નથી.
3.68.28
एवं तथा यथोक्तो वै गत्वा राजानमब्रवीत् ।
ऋतुपर्णं महाराज सुदेवो ब्राह्मणस्तदा ॥ ३.६८.२८ ॥
આ રીતે, કહ્યા પ્રમાણે, ત્યારે બ્રાહ્મણ સુદેવ જઈને રાજા ઋતુપર્ણને બોલ્યો, "હે મહારાજ!"