ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.68
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.68.1
अथ दीर्घस्य कालस्य पर्णादो नाम वै द्विजः ।
प्रत्येत्य नगरं भैमीमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.६८.१ ॥
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਪਰਣਾਦ ਨਾਮ ਦਾ ਦ੍ਵਿਜ ਨਗਰ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਭੈਮੀ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।
3.68.2
नैषधं मृगयाणेन दमयन्ति दिवानिशम् ।
अयोध्यां नगरीं गत्वा भागस्वरिरुपस्थितः ॥ ३.६८.२ ॥
ਦਮਯੰਤੀ, ਨੈਸ਼ਧ (ਨਲ) ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਯੋਧਿਆ ਨਗਰੀ ਜਾ ਕੇ ਭਾਗਸਵਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।
3.68.3
श्रावितश्च मया वाक्यं त्वदीयं स महाजने ।
ऋतुपर्णो महाभागो यथोक्तं वरवर्णिनि ॥ ३.६८.३ ॥
ਤੇਰਾ ਸੁਨੇਹਾ ਉਸ ਮਹਾਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸੁਣਾਇਆ, ਹੇ ਵਰਵਰਣਿਨੀ। ਮਹਾਭਾਗ ਰਿਤੁਪਰਣ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਉਵੇਂ ਹੀ।
3.68.4
तच्छ्रुत्वा नाब्रवीत्किंचिदृतुपर्णो नराधिपः ।
न च पारिषदः कश्चिद्भाष्यमाणो मयाऽसकृत् ॥ ३.६८.४ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਨਰਾਧਿਪ ਰਿਤੁਪਰਣ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਹਿਣ ਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਸਭਾਸਦ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲਿਆ।
3.68.5
अनुज्ञातं तु मां राज्ञा विजने कश्चिदब्रवीत् ।
ऋतुपर्णस्य पुरुषो बाहुको नाम नामतः ॥ ३.६८.५ ॥
ਰਾਜੇ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲਣ ਤੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਰਿਤੁਪਰਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸੇਵਕ ਮੈਨੂੰ ਬੋਲਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਬਾਹੁਕ ਸੀ।
3.68.6
सूतस्तस्य नरेन्द्रस्य विरूपो ह्रस्वबाहुकः ।
शीघ्रयानेषु कुशलो मृष्टकर्ता च भोजने ॥ ३.६८.६ ॥
ਉਹ ਉਸ ਨਰੇਂਦਰ ਦਾ ਸਾਰਥੀ ਹੈ; ਬਦਸ਼ਕਲ, ਛੋਟੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇਜ਼ ਰਥ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸੁਆਦਲਾ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਸ਼ਲ।
3.68.7
स विनिःश्वस्य बंहुशो रुदित्वा च षुनःपुनः ।
कुशलं चैव मां पृष्ट्वा पश्चादिदमभाषत ॥ ३.६८.७ ॥
ਉਹ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਲੰਮੇ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਖ਼ੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਬੋਲਿਆ।
3.68.8
वैषम्यमपि संप्राप्ता गोपायन्ति कुलस्त्रियः ।
आत्मानमात्मना सत्यो जितः स्वर्गो न संशयः ॥ ३.६८.८ ॥
ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਵੀ ਕੁਲੀਨ ਇਸਤਰੀਆਂ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਆਪ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਸੱਚੀਆਂ ਸਵਰਗ ਜਿੱਤਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾ ਨਹੀਂ।
3.68.9
रहिता भर्तृभिश्चैव न कुप्यन्ति कदाचन ।
्राणांश्चारित्रकवचान्धारयन्ति वरस्त्रियः ॥ ३.६८.९ ॥
ਪਤੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਛੜੀਆਂ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਇਸਤਰੀਆਂ ਕਦੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ; ਉਹ ਚਰਿੱਤਰ ਦਾ ਕਵਚ ਪਹਿਨ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਧਾਰਦੀਆਂ ਹਨ।
3.68.10
विषमस्थेन मूढेन परिभ्रष्टसुखेन च ।
यत्सा तेन परित्यक्ता तत्र न क्रोद्धुमर्हति ॥ ३.६८.१० ॥
ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਫਸੇ, ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਅਤੇ ਸੁੱਖ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗਿਆ, ਉਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਕਰਨਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
3.68.11
प्राणयात्रां परिप्रेप्सोः शकुनैर्हृतवाससः ।
आधिभिर्दह्यमानस्य श्यामा न क्रोद्धुमर्हति ॥ ३.६८.११ ॥
ਜੀਵਨ-ਨਿਰਬਾਹ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੱਪੜੇ ਖੋਹੇ ਗਏ, ਮਾਨਸਿਕ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸੜਦੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਆਮਾ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
3.68.12
सत्कृताऽसत्कृता वाऽपि पतिं दृष्ट्वा तथागतम् ।
भ्रष्टराज्यं श्रित्या हीनं श्यामा न क्रोद्धुमर्हति ॥ ३.६८.१२ ॥
ਪਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਰਾਜ ਗੁਆ ਕੇ ਦੀਨ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਸਨੇ ਉਸਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਿਰਾਦਰ, ਸ਼ਿਆਮਾ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
3.68.13
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा त्वरितोऽहमिहागतः ।
श्रुत्वा प्रमाणं भवती राज्ञश्चैव निवेदयः ॥ ३.६८.१३ ॥
ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਮਾਣ ਵਜੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦੱਸੋ।
3.68.14
एतच्छ्रुत्वाऽश्रुपूर्णाक्षी पर्णादस्य विशांपते ।
दमयन्ती रहोऽभ्येत्य मातरं प्रत्यभापत ॥ ३.६८.१४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਹੰਝੂਆਂ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਦਮਯੰਤੀ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਬੋਲੀ।
3.68.15
अयमर्थौ न संवेद्यो भीमे मातः कदाचन ।
त्वत्सन्निधौ नियोक्ष्येऽहंसुदेवं द्विजसत्तमम् ॥ ३.६८.१५ ॥
ਮਾਤਾ, ਇਹ ਗੱਲ ਭੀਮ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਭੇਜਾਂਗੀ।
3.68.16
यथा न नृपतिर्भीमः प्रतिपद्येत मे मतम् ।
यथा त्वया प्रकर्तव्यं मम चेत्प्रियमिच्छसि ॥ ३.६८.१६ ॥
ਰਾਜਾ ਭੀਮ ਮੇਰੀ ਮਨਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਨਾ ਕਰੇ, ਇਸ ਲਈ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.68.17
यथा चाहं समानीता सुदेवेनाशु बान्धवान् ।
तेनैव मङ्गलेनाद्य सुदेवो यातु मा चिरम् ॥ ३.६८.१७ ॥
ਜਿਵੇਂ ਸੁਦੇਵ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਮਿਲਾਇਆ, ਉਸੇ ਮੰਗਲ ਕਾਰਜ ਲਈ ਅੱਜ ਹੀ ਸੁਦੇਵ ਬਿਨਾਂ ਦੇਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਵੇ।
3.68.18
समानेतुं नलं मातरयोध्यां नगरीमितः ।
ऋतुपर्णस्य नगरे निवसन्तमरिन्दमम् ॥ ३.६८.१८ ॥
ਮਾਤਾ, ਇੱਥੋਂ ਅਯੋਧਿਆ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ, ਰਿਤੁਪਰਣ ਦੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨਲ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ।
3.68.19
विश्रान्तं तु ततः पश्चात्पर्णादं द्विजसत्तमम् ।
अर्चयामास वैदर्भी धनेनातीव भामिनी ॥ ३.६८.१९ ॥
ਫਿਰ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਵੈਦਰਭੀ ਭਾਮਿਨੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰਣਾਦ ਦਾ ਧਨ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
3.68.20
लवाच चैनं महता संपूज्य द्रविणेन वै ।
नले चेहागते विप्र भूयो दास्याभि ते वसु ॥ ३.६८.२० ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਨ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬੋਲੀ, "ਹੇ ਵਿਪਰ, ਜਦੋਂ ਨਲ ਇੱਥੇ ਆਉਣਗੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਧਨ ਦਿਆਂਗੀ।"
3.68.21
त्वया हि मे बहुकृतंयदन्यो न करिष्यति ।
यद्भर्त्राऽहं समेष्यामि शीघ्रमेव द्विजोत्तम ॥ ३.६८.२१ ॥
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਮੈਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵਾਂਗੀ।
3.68.22
स एवमुक्तोऽथाश्वास्य आशीर्वादैः सुमङ्गलैः ।
गृहानुपययौ चापि कृतार्थः सुमहामनाः ॥ ३.६८.२२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਸ਼ੁਭ ਅਸੀਸਾਂ ਨਾਲ ਦਿਲਾਸਾ ਪਾ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਅਤੇ ਉਦਾਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਘਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਗਿਆ।
3.68.23
ततः सुदेवमानाय्य दमयन्ती युधिष्ठिर ।
अब्रवीत्सन्निदौ मातुर्दुःखशोकसमन्विता ॥ ३.६८.२३ ॥
ਫਿਰ ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਦਮਯੰਤੀ ਨੇ ਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਆਖਿਆ।
3.68.24
गत्वा सुदेव नगरीमयोध्यावासिनं नृपम् ।
ऋतुपर्णं वचो ब्रूहि पतिमन्यं चिकीर्षती ॥ ३.६८.२४ ॥
ਹੇ ਸੁਦੇਵ, ਅਯੋਧਿਆ ਨਗਰੀ ਜਾ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਰਾਜਾ ਰਿਤੁਪਰਣ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਦੱਸ; ਮੈਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪਤੀ ਚੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।
3.68.25
आस्थास्यति पुनर्भैमी दमयन्ती स्वयंवरम् ।
तत्र गच्छन्ति राजानो राजपुत्राश्च सर्वशः ॥ ३.६८.२५ ॥
ਭੀਮ ਦੀ ਧੀ ਦਮਯੰਤੀ ਫਿਰ ਸਵੈਂਵਰ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਉੱਥੇ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਜਾਣਗੇ।
3.68.26
तथा च गणितः कालः श्वोभूते स भविष्यति ।
यदि संभाविनीयं ते गच्छ शीघ्रमरिंदम ॥ ३.६८.२६ ॥
ਸਮਾਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ; ਉਹ ਕੱਲ੍ਹ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇ ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੇ ਅਰਿੰਦਮ, ਜਲਦੀ ਜਾ।
3.68.27
सूर्योदये द्वतीयं सा भर्तारं वरयिष्यति ।
न हि स ज्ञायते वीरो नलो जीवन्मृतोपि वा ॥ ३.६८.२७ ॥
ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਵੇਲੇ ਉਹ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਪਤੀ ਚੁਣੇਗੀ। ਵੀਰ ਨਲ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਰਿਆ, ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
3.68.28
एवं तथा यथोक्तो वै गत्वा राजानमब्रवीत् ।
ऋतुपर्णं महाराज सुदेवो ब्राह्मणस्तदा ॥ ३.६८.२८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੁਦੇਵ ਜਾ ਕੇ ਰਾਜਾ ਰਿਤੁਪਰਣ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ!"