മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.68
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.68.1
अथ दीर्घस्य कालस्य पर्णादो नाम वै द्विजः ।
प्रत्येत्य नगरं भैमीमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.६८.१ ॥
ഏറെക്കാലത്തിനുശേഷം പർണാദൻ എന്ന ദ്വിജൻ നഗരത്തിൽ തിരിച്ചെത്തി ഭൈമിയോട് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
3.68.2
नैषधं मृगयाणेन दमयन्ति दिवानिशम् ।
अयोध्यां नगरीं गत्वा भागस्वरिरुपस्थितः ॥ ३.६८.२ ॥
ദമയന്തീ, നൈഷധൻ (നളൻ) വേട്ടയിൽ രാപ്പകൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നു. അയോധ്യാനഗരത്തിൽ ചെന്ന് ഭാഗസ്വരി മുന്നിൽ നിന്നു.
3.68.3
श्रावितश्च मया वाक्यं त्वदीयं स महाजने ।
ऋतुपर्णो महाभागो यथोक्तं वरवर्णिनि ॥ ३.६८.३ ॥
നിന്റെ സന്ദേശം ആ മഹാസഭയിൽ ഞാൻ കേൾപ്പിച്ചു, വരവർണിനീ. മഹാഭാഗനായ ഋതുപർണനോട് പറഞ്ഞതുപോലെ.
3.68.4
तच्छ्रुत्वा नाब्रवीत्किंचिदृतुपर्णो नराधिपः ।
न च पारिषदः कश्चिद्भाष्यमाणो मयाऽसकृत् ॥ ३.६८.४ ॥
അതു കേട്ട് നരാധിപനായ ഋതുപർണൻ ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല. ഞാൻ പലതവണ പറഞ്ഞിട്ടും ഒരു പാരിഷദനും ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല.
3.68.5
अनुज्ञातं तु मां राज्ञा विजने कश्चिदब्रवीत् ।
ऋतुपर्णस्य पुरुषो बाहुको नाम नामतः ॥ ३.६८.५ ॥
രാജാവിന്റെ അനുവാദം ലഭിച്ചശേഷം, ഏകാന്തത്തിൽ ഋതുപർണന്റെ ഒരു ഭൃത്യൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു. അവന്റെ പേര് ബാഹുകൻ.
3.68.6
सूतस्तस्य नरेन्द्रस्य विरूपो ह्रस्वबाहुकः ।
शीघ्रयानेषु कुशलो मृष्टकर्ता च भोजने ॥ ३.६८.६ ॥
അവൻ ആ നരേന്ദ്രന്റെ സാരഥിയാണ്; വികൃതരൂപനും ചെറുതായ കൈകളുള്ളവനും വേഗരഥങ്ങൾ ഓടിക്കുന്നതിൽ വിദഗ്ധനും രുചികരമായ ഭക്ഷണം ഉണ്ടാക്കുന്നതിൽ കുശലനുമാണ്.
3.68.7
स विनिःश्वस्य बंहुशो रुदित्वा च षुनःपुनः ।
कुशलं चैव मां पृष्ट्वा पश्चादिदमभाषत ॥ ३.६८.७ ॥
അവൻ പലതവണ നെടുവീർപ്പിട്ടും ആവർത്തിച്ചു കരഞ്ഞും എന്റെ ക്ഷേമം അന്വേഷിച്ച ശേഷം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
3.68.8
वैषम्यमपि संप्राप्ता गोपायन्ति कुलस्त्रियः ।
आत्मानमात्मना सत्यो जितः स्वर्गो न संशयः ॥ ३.६८.८ ॥
ദുരിതത്തിൽ അകപ്പെട്ടാലും കുലസ്ത്രീകൾ സ്വയം തങ്ങളെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു; സത്യനിഷ്ഠരായവർ സ്വർഗം നേടുന്നു, സംശയമില്ല.
3.68.9
रहिता भर्तृभिश्चैव न कुप्यन्ति कदाचन ।
्राणांश्चारित्रकवचान्धारयन्ति वरस्त्रियः ॥ ३.६८.९ ॥
ഭർത്താക്കന്മാരില്ലാതിരുന്നാലും ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീകൾ ഒരിക്കലും കോപിക്കുന്നില്ല; നല്ല നടപ്പെന്ന കവചമായി അവർ തങ്ങളുടെ പ്രാണനെ ധരിക്കുന്നു.
3.68.10
विषमस्थेन मूढेन परिभ्रष्टसुखेन च ।
यत्सा तेन परित्यक्ता तत्र न क्रोद्धुमर्हति ॥ ३.६८.१० ॥
ദുരിതത്തിൽ അകപ്പെട്ട, മോഹിതനായ, സുഖം നഷ്ടപ്പെട്ട അവൻ അവളെ ഉപേക്ഷിച്ചതിൽ അവൾ കോപിക്കാൻ അർഹയല്ല.
3.68.11
प्राणयात्रां परिप्रेप्सोः शकुनैर्हृतवाससः ।
आधिभिर्दह्यमानस्य श्यामा न क्रोद्धुमर्हति ॥ ३.६८.११ ॥
ജീവനോപാധി തേടുന്നവനും, പക്ഷികൾ വസ്ത്രം കവർന്നവനും, മനോവേദനയാൽ വെന്തുരുകുന്നവനുമായ അവനോട് ശ്യാമ കോപിക്കാൻ അർഹയല്ല.
3.68.12
सत्कृताऽसत्कृता वाऽपि पतिं दृष्ट्वा तथागतम् ।
भ्रष्टराज्यं श्रित्या हीनं श्यामा न क्रोद्धुमर्हति ॥ ३.६८.१२ ॥
ഭർത്താവ് ഈ നിലയിൽ, രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട് ദീനനായിരിക്കുന്നത് കണ്ടാൽ, അവൾ അവനെ ആദരിച്ചാലും അവഹേളിച്ചാലും ശ്യാമ കോപിക്കരുത്.
3.68.13
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा त्वरितोऽहमिहागतः ।
श्रुत्वा प्रमाणं भवती राज्ञश्चैव निवेदयः ॥ ३.६८.१३ ॥
അവന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഞാൻ വേഗത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു. അങ്ങ് അത് തെളിവായി കേട്ട് രാജാവിനെയും അറിയിക്കണം.
3.68.14
एतच्छ्रुत्वाऽश्रुपूर्णाक्षी पर्णादस्य विशांपते ।
दमयन्ती रहोऽभ्येत्य मातरं प्रत्यभापत ॥ ३.६८.१४ ॥
ഹേ രാജാവേ, ഇതു കേട്ട ദമയന്തി കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ ഏകാന്തത്തിൽ മാതാവിന്റെ അടുത്ത് ചെന്ന് മറുപടി പറഞ്ഞു.
3.68.15
अयमर्थौ न संवेद्यो भीमे मातः कदाचन ।
त्वत्सन्निधौ नियोक्ष्येऽहंसुदेवं द्विजसत्तमम् ॥ ३.६८.१५ ॥
അമ്മേ, ഈ കാര്യം ഭീമനെ ഒരിക്കലും അറിയിക്കരുത്. അമ്മയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഞാൻ ശ്രേഷ്ഠനായ ബ്രാഹ്മണൻ സുദേവനെ അയയ്ക്കും.
3.68.16
यथा न नृपतिर्भीमः प्रतिपद्येत मे मतम् ।
यथा त्वया प्रकर्तव्यं मम चेत्प्रियमिच्छसि ॥ ३.६८.१६ ॥
രാജാവായ ഭീമൻ എന്റെ ഉദ്ദേശ്യം അംഗീകരിക്കാതിരിക്കാൻ, എനിക്ക് പ്രിയം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ അങ്ങ് അങ്ങനെ ചെയ്യണം.
3.68.17
यथा चाहं समानीता सुदेवेनाशु बान्धवान् ।
तेनैव मङ्गलेनाद्य सुदेवो यातु मा चिरम् ॥ ३.६८.१७ ॥
സുദേവൻ എന്നെ ബന്ധുക്കളുമായി വേഗത്തിൽ ചേർത്തതുപോലെ, ആ മംഗളകർമ്മത്തിനായി ഇന്നുതന്നെ സുദേവൻ വൈകാതെ പുറപ്പെടട്ടെ.
3.68.18
समानेतुं नलं मातरयोध्यां नगरीमितः ।
ऋतुपर्णस्य नगरे निवसन्तमरिन्दमम् ॥ ३.६८.१८ ॥
അമ്മേ, ഇവിടെനിന്ന് അയോധ്യാനഗരിയിൽ, ഋതുപർണ്ണന്റെ നഗരത്തിൽ വസിക്കുന്ന ശത്രുനിഗ്രഹിയായ നളനെ തിരികെ കൊണ്ടുവരാൻ.
3.68.19
विश्रान्तं तु ततः पश्चात्पर्णादं द्विजसत्तमम् ।
अर्चयामास वैदर्भी धनेनातीव भामिनी ॥ ३.६८.१९ ॥
പിന്നീട് വിശ്രമിച്ച ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായ പർണാദനെ വൈദർഭി ഭാമിനി ധനം നൽകി വളരെയധികം ആദരിച്ചു.
3.68.20
लवाच चैनं महता संपूज्य द्रविणेन वै ।
नले चेहागते विप्र भूयो दास्याभि ते वसु ॥ ३.६८.२० ॥
അവൾ അദ്ദേഹത്തെ ധനം നൽകി വലുതായി ആദരിച്ചു പറഞ്ഞു: "ഓ വിപ്രാ, നളൻ ഇവിടെ എത്തിയാൽ ഞാൻ നിനക്ക് വീണ്ടും ധനം തരാം."
3.68.21
त्वया हि मे बहुकृतंयदन्यो न करिष्यति ।
यद्भर्त्राऽहं समेष्यामि शीघ्रमेव द्विजोत्तम ॥ ३.६८.२१ ॥
ഓ ദ്വിജോത്തമാ, നീ എനിക്ക് വളരെയധികം ചെയ്തു; മറ്റാരും ചെയ്യില്ല; ഞാൻ ഉടൻ എന്റെ ഭർത്താവുമായി ഒന്നിക്കും.
3.68.22
स एवमुक्तोऽथाश्वास्य आशीर्वादैः सुमङ्गलैः ।
गृहानुपययौ चापि कृतार्थः सुमहामनाः ॥ ३.६८.२२ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട്, മംഗളകരമായ അനുഗ്രഹങ്ങളാൽ ആശ്വസിപ്പിക്കപ്പെട്ട്, കൃതാർത്ഥനായ ആ മഹാമനസ്കൻ വീട്ടിലേക്കു മടങ്ങി.
3.68.23
ततः सुदेवमानाय्य दमयन्ती युधिष्ठिर ।
अब्रवीत्सन्निदौ मातुर्दुःखशोकसमन्विता ॥ ३.६८.२३ ॥
പിന്നെ ഓ യുധിഷ്ഠിരാ, ദമയന്തി സുദേവനെ വിളിച്ചുവരുത്തി, അമ്മയുടെ അരികിൽ, ദുഃഖശോകങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞവളായി പറഞ്ഞു.
3.68.24
गत्वा सुदेव नगरीमयोध्यावासिनं नृपम् ।
ऋतुपर्णं वचो ब्रूहि पतिमन्यं चिकीर्षती ॥ ३.६८.२४ ॥
ഓ സുദേവാ, അയോധ്യാ നഗരത്തിൽ ചെന്ന്, അവിടെ വസിക്കുന്ന ഋതുപർണ രാജാവിനോട് ഈ വാക്ക് പറയൂ; ഞാൻ മറ്റൊരു ഭർത്താവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു.
3.68.25
आस्थास्यति पुनर्भैमी दमयन्ती स्वयंवरम् ।
तत्र गच्छन्ति राजानो राजपुत्राश्च सर्वशः ॥ ३.६८.२५ ॥
ഭീമന്റെ പുത്രി ദമയന്തി വീണ്ടും സ്വയംവരത്തിൽ പങ്കെടുക്കും. അവിടേക്ക് എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും രാജാക്കന്മാരും രാജകുമാരന്മാരും പോകും.
3.68.26
तथा च गणितः कालः श्वोभूते स भविष्यति ।
यदि संभाविनीयं ते गच्छ शीघ्रमरिंदम ॥ ३.६८.२६ ॥
കാലം കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അത് നാളെത്തന്നെ സംഭവിക്കും. ഇത് നിനക്ക് സാധ്യമെങ്കിൽ, ശത്രുനിഗ്രഹിയേ, വേഗം പോകുക.
3.68.27
सूर्योदये द्वतीयं सा भर्तारं वरयिष्यति ।
न हि स ज्ञायते वीरो नलो जीवन्मृतोपि वा ॥ ३.६८.२७ ॥
സൂര്യോദയത്തിൽ അവൾ രണ്ടാമതും ഒരു ഭർത്താവിനെ വരിക്കും. വീരനായ നളൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നുവോ മരിച്ചുവോ എന്ന് അറിവില്ല.
3.68.28
एवं तथा यथोक्तो वै गत्वा राजानमब्रवीत् ।
ऋतुपर्णं महाराज सुदेवो ब्राह्मणस्तदा ॥ ३.६८.२८ ॥
ഇങ്ങനെ, പറയപ്പെട്ടതുപോലെ, അപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണനായ സുദേവൻ പോയി രാജാവായ ഋതുപർണനോട് പറഞ്ഞു: "മഹാരാജാവേ!"