Mahābhārata · Adhyāya 3.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.69.1
श्रुत्वा वचः सुदेवस्य ऋतुपर्णो नराधिपः ।
सारथीन्स समानीय वार्ष्णेयप्रभृतीन्नृपः।
कथयामास यद्वृत्तं ब्राह्मणेन श्रुतं तथा ॥ ३.६९.१ ॥
Al oír las palabras de Sudeva, el rey Ṛtuparṇa convocó a sus aurigas, Vārṣṇeya y los demás, y les contó lo sucedido tal como lo había oído del brahmán.
3.69.2
बाहुकं च समाहूय दमयन्त्याः स्वयंवरम् ।
सान्त्यञ्श्र्लक्ष्णया वाचा बाहुकं प्रत्यभाषत ॥ ३.६९.२ ॥
Llamando a Bāhuka, le habló con palabras suaves y tranquilizadoras sobre el svayaṃvara de Damayantī.
3.69.3
विदर्भान्यातुमिच्छामि दमयन्त्याः स्वयंवरम् ।
एकाह्ना हयतत्त्वज्ञ मन्यसे यदि बाहुक ॥ ३.६९.३ ॥
¡Bāhuka, conocedor de los caballos! Deseo ir a Vidarbha para el svayaṃvara de Damayantī en un solo día; si crees que es posible, dímelo.
3.69.4
एवमुक्तस्य कौन्तेय तेन राज्ञा नलस्य ह ।
व्यदीर्यत मनो दुःखात्प्रदध्यौ च महामनाः ॥ ३.६९.४ ॥
Hijo de Kuntī, cuando el rey hubo hablado así, el corazón de Nala se desgarró de dolor, y el magnánimo se sumió en profunda reflexión.
3.69.5
दमयन्ती भवेदेवं किंनु दुःखेन मोहिता ।
अस्मदर्थे भवेद्बाऽयमुपायश्चिन्तितो महान् ॥ ३.६९.५ ॥
¿Estaría Damayantī tan aturdida por el dolor? Quizás este gran recurso se ideó por mi causa.
3.69.6
नृशंसं बत वैदर्भी कर्तुकामा तपस्विनी ।
यया क्षुद्रेण निकृताकृपणा पापबुद्धिना।
स्त्रीस्वभावश्चलो लोके मम दोषश्च दारुणः ॥ ३.६९.६ ॥
La princesa de Vidarbha, austera como es, quizá ha querido obrar con crueldad. Engañada por aquel ruin de mala mente, se ha vuelto digna de compasión. En el mundo la naturaleza de las mujeres es voluble, y mi culpa es terrible.
3.69.7
मम शोकेन संविग्ना नैराश्यात्तनुमध्यमा ।
नैवं सा कर्हिचित्कुर्यात्सापत्या च विशेषतः ॥ ३.६९.७ ॥
Angustiada por mi dolor y de cintura delgada por la desesperación, ella nunca actuaría así, y mucho menos con una co-esposa.
3.69.8
यदत्र सत्यं वाऽसत्यं गत्वा वेत्स्यामि निश्चयम् ।
ऋतुपर्णस्य वै काममात्मार्थं च करोम्यहम् ॥ ३.६९.८ ॥
Si esto es verdad o mentira, iré allí y lo sabré con certeza; haré esto por el deseo de Ṛtuparṇa y por mi propio fin.
3.69.9
इति निश्चित्य मनसा बाहुको दीनमानसः ।
कृतालुरुवाचेदमृतुपर्णं जनाधिपम् ॥ ३.६९.९ ॥
Habiéndolo decidido en su mente, el afligido Bāhuka, con las manos juntas, dijo estas palabras a Ṛtuparṇa, señor del pueblo.
3.69.10
प्रतिजानामि ते वाक्यं गमिष्यामि नराधिप ।
एकाह्ना पुरुषव्याघ्र विदर्भनगरीं नृप।
तत्रादित्योदये काले श्वो विदर्भान्गमिष्यसि ॥ ३.६९.१० ॥
Te doy mi palabra, señor de los hombres, iré. Oh tigre entre los hombres, rey, en un solo día a la ciudad de Vidarbha; allí, al amanecer, mañana llegarás a los Vidarbhas.
3.69.11
एवमुक्तोऽब्रवीद्राजा बाहुकं प्रहसन्निव ।
किं ते कामं करोम्यद्य तुष्टोऽस्मि तव बाहुक ॥ ३.६९.११ ॥
Así interpelado, el rey dijo a Bāhuka, como sonriendo: "¿Cuál es tu deseo? Hoy lo cumpliré; Bāhuka, estoy complacido contigo."
3.69.12
यावद्यानमिदं सज्जमृतुपर्ण करोम्यहम् ॥ ३.६९.१२ ॥
Mientras este carro está listo, Ṛtuparṇa, lo estoy preparando.
3.69.13
ततः परीक्षामश्वानां चक्रे राजन्स बाहुकः ।
अश्वशालामुपागम्य भागस्वरिनृपाज्ञया ॥ ३.६९.१३ ॥
Entonces, oh rey, Bāhuka, por orden del rey, fue a la caballeriza y probó los caballos.
3.69.14
स त्वर्यमाणो बहुश ऋतुपर्णन बाहुकः ।
अश्वाञ्जिज्ञासमानो वै विचार्य च पुनःपुनः।
अध्यगच्छत्कृशानश्वान्समर्थानध्वनि क्षमान् ॥ ३.६९.१४ ॥
Apremiado por Ṛtuparṇa, Bāhuka, deseoso de conocer los caballos, consideró una y otra vez, y en efecto halló caballos flacos pero capaces y resistentes en el camino.
3.69.15
तेजोबलसमायुक्तान्कुलशीलसमन्वितान् ।
वर्जिताँल्लक्षणैर्हीनैः पृथुप्रोथान्महाहनून् ॥ ३.६९.१५ ॥
Dotados de vigor y fuerza, de buen linaje y carácter, libres de malas señales, de narices anchas y mandíbulas grandes.
3.69.16
शुद्धान्दशभिरावर्तैः सिन्धुजान्वातरंहसः ।
दृश्यमानान्कृशानङ्गैर्जवेनाप्रतिमान्पथि ॥ ३.६९.१६ ॥
Puros, marcados con diez remolinos, nacidos en el país del Sindhu, veloces como el viento; flacos en apariencia pero sin rival en velocidad en el camino.
3.69.17
तान्दृष्ट्वा दुर्बलान्नाजा प्राह कोपसमन्वितः ।
किमिदं प्रार्थितं कर्तुं प्रलब्धव्या न ते वचम् ॥ ३.६९.१७ ॥
Al ver aquellos caballos débiles, el rey, lleno de cólera, dijo: "¿Por qué has escogido esto? Que tu palabra no me engañe."
3.69.18
कथमल्पबलप्राणा वक्ष्यन्तीमे हया रथम् ।
महानध्वा स चैकाह्ना गन्तव्यः कथमीदृशैः ॥ ३.६९.१८ ॥
¿Cómo tirarán del carro estos caballos de tan poca fuerza y vida? ¿Cómo se recorrerá aquel gran camino en un solo día con caballos como estos?
3.69.19
एको ललाटे द्वे मूर्ध्नि द्वौद्वौ पार्श्वोपपार्श्वयोः ।
द्वौद्वौ वक्षसि विज्ञैर्यौ प्रयाणे चैक एव तु ॥ ३.६९.१९ ॥
Uno en la frente, dos en la cabeza, dos cada uno en los flancos y subflancos, dos cada uno en el pecho; estas son las señales que los sabios conocen en el viaje, pero en verdad solo una es auspiciosa.
3.69.20
एते हया गमिष्यन्ति विदर्भान्नात्र संशयः ।
यानन्यान्मन्यसे राजन्ब्रूहि तान्योजयामिते ॥ ३.६९.२० ॥
Estos caballos llegarán a Vidarbha, sin duda. Oh rey, si crees que otros son mejores, dilo, y yo uniré esos en su lugar.
3.69.21
त्वमेव हयतत्त्वज्ञः कुशलो ह्यसि बाहुक ।
यान्मन्यसे समर्थास्त्वं क्षिप्रं तानेव योजय ॥ ३.६९.२१ ॥
Bāhuka, solo tú conoces la naturaleza de los caballos y eres hábil. Une rápidamente aquellos que juzgues capaces.
3.69.22
ततः सदश्वांश्चतुरः कुलशीलसमन्वितान् ।
योजयामास कुशलो जवयुक्तान्रथे नलः ॥ ३.६९.२२ ॥
Entonces el hábil Nala unció al carro cuatro excelentes caballos, dotados de buena estirpe y carácter, aptos para la velocidad.
3.69.23
ततो युक्तं रथं राजा समारोहत्त्वरान्वितः ।
अथ पर्यपतन्भूमौ जानुभिस्ते हयोत्तमाः ॥ ३.६९.२३ ॥
Entonces el rey, apresurado, subió al carro uncido; y en ese momento aquellos mejores caballos cayeron al suelo de rodillas.
3.69.24
ततो नरवरः श्रीमान्नलो राजा विशांपते ।
सान्त्वयामास तानश्वांस्तेजोबलसमन्वितान् ॥ ३.६९.२४ ॥
Entonces, oh señor de los pueblos, el glorioso rey Nala, el mejor de los hombres, calmó a aquellos caballos dotados de brío y fuerza.
3.69.25
रश्मिभिश्च समुद्यम्य नलो यातुमियेष सः ।
सूतमारोप्य वार्ष्णेयं जवमास्थाय वै परम् ॥ ३.६९.२५ ॥
Tomando las riendas, Nala quiso partir. Habiendo subido al cochero Vārṣṇeya al carro, recurrió a la máxima velocidad.
3.69.26
ते चोद्यमाना विधिवद्बाहुकेन हयोत्तमाः ।
समुत्पेतुरिवाकाशं रथिनं मोहयन्ति च ॥ ३.६९.२६ ॥
Impulsados debidamente por Bāhuka, aquellos excelentes caballos se lanzaron como hacia el cielo y confundían al auriga.
3.69.27
तथा तु दृष्ट्वा तानश्वान्वहतो वातरंहसः ।
अयोध्याधिपतिः श्रीमान्विस्मयं परमं ययौ ॥ ३.६९.२७ ॥
Al ver a aquellos caballos arrastrar el carro veloces como el viento, el glorioso señor de Ayodhyā quedó sumamente asombrado.
3.69.28
रथघोषं तु तं श्रुत्वा हयसंग्रहणं च तत् ।
वार्ष्णेयश्चिन्तयामास बाहुकस्य हयज्ञताम् ॥ ३.६९.२८ ॥
Al oír aquel estruendo del carro y aquella forma de dominar los caballos, el Vārṣṇeya reflexionó sobre la pericia de Bāhuka con los caballos.
3.69.29
किंनु स्यान्मातलिरयं देवराजस्य सारथिः ।
तथा तल्लक्षणं वीरे बाहुके दृश्यते महत् ॥ ३.६९.२९ ॥
¿Acaso será este Mātali, el cochero de Indra, rey de los dioses? En el héroe Bāhuka se ven, en efecto, tales grandes señales.
3.69.30
शालिहोत्रोऽथ किंतु स्याद्धयानां कुलतत्त्ववित् ।
मानुपं समनुप्राप्तो वपुः परमशोभनम् ॥ ३.६९.३० ॥
¿O será Śālihotra, conocedor de los linajes de los caballos, que ha tomado una forma humana de suprema belleza?
3.69.31
उताहोस्विद्भवेद्राजा नलः परपुरंजयः ।
सोयं नृपतिरायात इत्येवं समचिन्तयत् ॥ ३.६९.३१ ॥
O quizás sea el rey Nala, conquistador de ciudades enemigas. «Ha llegado este rey», pensó así.
3.69.32
अथवाऽयंनलात्प्राप्तो विद्यां तामेव बाहुकः ।
तुल्यं हि लक्षये ज्ञानं बाहुकस्य नलस्य च ॥ ३.६९.३२ ॥
O bien, este Bāhuka obtuvo de Nala aquella misma ciencia. Veo que el saber de Bāhuka y el de Nala son iguales.
3.69.33
अपिचेदं वयस्तुल्यं बाहुकस्य नलस्य च ।
नायं नलो महावीर्यस्तद्विद्यश्च भविष्यति ॥ ३.६९.३३ ॥
Además, la edad de Bāhuka y la de Nala es la misma. Este no es el poderoso Nala, ni será quien conozca esa ciencia.
3.69.34
प्रच्छन्ना हि महात्मानश्चरन्ति पृथिवीमिमाम् ।
दैवेन विधिना युक्ताः शास्त्रोक्तैश्च निरूपणैः ॥ ३.६९.३४ ॥
Las grandes almas recorren esta tierra ocultas, dotadas por el decreto divino y por las conductas enseñadas en las escrituras.
3.69.35
भवेन्न मतिभेदो मे गात्रवैरूप्यता प्रति ।
प्रमाणात्परिहीनस्तु भवेदिति मतिर्मम ॥ ३.६९.३५ ॥
No debería tener desacuerdo sobre la deformidad de sus miembros. Mi opinión es que puede ser algo deficiente en estatura.
3.69.36
वयःप्रमाणं तत्तुल्यं रूपेण तु विपर्ययः ।
नलं सर्वगुणैर्युक्तं मन्ये बाहुकमन्ततः ॥ ३.६९.३६ ॥
La medida de la edad es la misma, pero en apariencia es lo contrario. Al final, creo que Bāhuka es Nala, dotado de todas las virtudes.
3.69.37
एवं विचार्य बहुशो वार्ष्णोयः पर्यचिन्तयत् ।
हृदयेन महाराज पुण्यश्लोकस्य सारथिः ॥ ३.६९.३७ ॥
Así, tras considerarlo muchas veces, el hijo de Vṛṣṇi reflexionó en su corazón, oh gran rey, el auriga del de santa fama.
3.69.38
ऋतुपर्णश्च राजेनद्रो बाहुकस्य हयज्ञताम् ।
चिन्तयन्मुमुदे राजा सहवार्ष्णेयसारथिः ॥ ३.६९.३८ ॥
El rey Ṛtuparṇa, señor de reyes, se alegró al pensar en la destreza de Bāhuka con los caballos, junto al auriga, el hijo de Vṛṣṇi.
3.69.39
ऐकाग्र्यं च तथोत्साहं हयसंग्रहणं च तत् ।
कौशलं चापि संप्रेक्ष्य परां सुदमवाप ह ॥ ३.६९.३९ ॥
Al observar su concentración, su entusiasmo igual, su dominio de los caballos y esa destreza, obtuvo suprema alegría.