മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.69.1
श्रुत्वा वचः सुदेवस्य ऋतुपर्णो नराधिपः ।
सारथीन्स समानीय वार्ष्णेयप्रभृतीन्नृपः।
कथयामास यद्वृत्तं ब्राह्मणेन श्रुतं तथा ॥ ३.६९.१ ॥
സുദേവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് ഋതുപർണൻ വാർഷ്ണേയൻ മുതലായ സാരഥികളെ വിളിപ്പിച്ച്, ബ്രാഹ്മണനിൽ നിന്ന് കേട്ട വൃത്താന്തം അവരോട് പറഞ്ഞു.
3.69.2
बाहुकं च समाहूय दमयन्त्याः स्वयंवरम् ।
सान्त्यञ्श्र्लक्ष्णया वाचा बाहुकं प्रत्यभाषत ॥ ३.६९.२ ॥
ബാഹുകനെ വിളിച്ചുവരുത്തി, ദമയന്തിയുടെ സ്വയംവരത്തെക്കുറിച്ച് മൃദുവായ വാക്കുകളാൽ ആശ്വസിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ബാഹുകനോട് സംസാരിച്ചു.
3.69.3
विदर्भान्यातुमिच्छामि दमयन्त्याः स्वयंवरम् ।
एकाह्ना हयतत्त्वज्ञ मन्यसे यदि बाहुक ॥ ३.६९.३ ॥
ബാഹുകാ, കുതിരകളുടെ തത്ത്വം അറിയുന്നവനേ! ദമയന്തിയുടെ സ്വയംവരത്തിന് വിദർഭത്തിലേക്ക് ഒരു ദിവസം കൊണ്ട് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; നിനക്ക് സാധ്യമെന്ന് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ പറയുക.
3.69.4
एवमुक्तस्य कौन्तेय तेन राज्ञा नलस्य ह ।
व्यदीर्यत मनो दुःखात्प्रदध्यौ च महामनाः ॥ ३.६९.४ ॥
കൗന്തേയാ! രാജാവ് അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ നളന്റെ മനസ്സ് ദുഃഖത്താൽ പിളർന്നുപോയി; മഹാമനസ്കനായ അവൻ ചിന്താമഗ്നനായി.
3.69.5
दमयन्ती भवेदेवं किंनु दुःखेन मोहिता ।
अस्मदर्थे भवेद्बाऽयमुपायश्चिन्तितो महान् ॥ ३.६९.५ ॥
ദമയന്തി ഇങ്ങനെ ദുഃഖത്താൽ മോഹിതയായിരിക്കുമോ? എനിക്കുവേണ്ടിയാവാം ഈ വലിയ ഉപായം ചിന്തിക്കപ്പെട്ടത്.
3.69.6
नृशंसं बत वैदर्भी कर्तुकामा तपस्विनी ।
यया क्षुद्रेण निकृताकृपणा पापबुद्धिना।
स्त्रीस्वभावश्चलो लोके मम दोषश्च दारुणः ॥ ३.६९.६ ॥
വൈദർഭി ക്രൂരത ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ചുവോ! ആ നീചനും പാപബുദ്ധിയുമായവൻ അവളെ വഞ്ചിച്ചു; അവൾ ദീനയായി. ലോകത്ത് സ്ത്രീസ്വഭാവം ചഞ്ചലമാണ്; എന്റെ കുറ്റവും ഭയങ്കരമാണ്.
3.69.7
मम शोकेन संविग्ना नैराश्यात्तनुमध्यमा ।
नैवं सा कर्हिचित्कुर्यात्सापत्या च विशेषतः ॥ ३.६९.७ ॥
എന്റെ ദുഃഖത്താൽ ഉലഞ്ഞവളും നിരാശയാൽ മെലിഞ്ഞ അരക്കെട്ടുള്ളവളുമായ അവൾ ഒരിക്കലും ഇങ്ങനെ ചെയ്യുമായിരുന്നില്ല; പ്രത്യേകിച്ച് ഒരു സപത്നിയോട്.
3.69.8
यदत्र सत्यं वाऽसत्यं गत्वा वेत्स्यामि निश्चयम् ।
ऋतुपर्णस्य वै काममात्मार्थं च करोम्यहम् ॥ ३.६९.८ ॥
ഇതിൽ സത്യമോ അസത്യമോ എന്ന് അവിടെ ചെന്ന് ഉറപ്പായി അറിയും; ഋതുപർണന്റെ ആഗ്രഹത്തിനും എന്റെ സ്വന്തം കാര്യത്തിനുമായി ഞാൻ ഇതു ചെയ്യും.
3.69.9
इति निश्चित्य मनसा बाहुको दीनमानसः ।
कृतालुरुवाचेदमृतुपर्णं जनाधिपम् ॥ ३.६९.९ ॥
മനസ്സിൽ ഇങ്ങനെ ഉറപ്പിച്ച്, ദുഃഖിതമനസ്കനായ ബാഹുകൻ കൈകൂപ്പി ജനാധിപനായ ഋതുപർണനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
3.69.10
प्रतिजानामि ते वाक्यं गमिष्यामि नराधिप ।
एकाह्ना पुरुषव्याघ्र विदर्भनगरीं नृप।
तत्रादित्योदये काले श्वो विदर्भान्गमिष्यसि ॥ ३.६९.१० ॥
നിങ്ങൾക്ക് ഞാൻ വാക്കു നൽകുന്നു, ഓ നരാധിപാ, ഞാൻ പോകും. ഓ പുരുഷവ്യാഘ്രാ, രാജാവേ, ഒരൊറ്റ ദിവസം കൊണ്ട് വിദർഭനഗരിയിലേക്ക്; അവിടെ സൂര്യോദയസമയത്ത്, നാളെ നിങ്ങൾ വിദർഭയിലെത്തും.
3.69.11
एवमुक्तोऽब्रवीद्राजा बाहुकं प्रहसन्निव ।
किं ते कामं करोम्यद्य तुष्टोऽस्मि तव बाहुक ॥ ३.६९.११ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ രാജാവ് ബാഹുകനോട് ചിരിക്കുന്നതുപോലെ പറഞ്ഞു: "നിന്റെ ആഗ്രഹമെന്താണ്? ഇന്ന് ഞാനത് നിറവേറ്റാം; ഓ ബാഹുകാ, നീ എന്നിൽ സന്തുഷ്ടനാണ്."
3.69.12
यावद्यानमिदं सज्जमृतुपर्ण करोम्यहम् ॥ ३.६९.१२ ॥
ഈ രഥം തയ്യാറാകുന്നതുവരെ, ഓ ഋതുപർണാ, ഞാൻ അതു തയ്യാറാക്കുന്നു.
3.69.13
ततः परीक्षामश्वानां चक्रे राजन्स बाहुकः ।
अश्वशालामुपागम्य भागस्वरिनृपाज्ञया ॥ ३.६९.१३ ॥
അനന്തരം, ഹേ രാജാവേ, ആ ബാഹുകൻ രാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അശ്വശാലയിലെത്തി കുതിരകളെ പരീക്ഷിച്ചു.
3.69.14
स त्वर्यमाणो बहुश ऋतुपर्णन बाहुकः ।
अश्वाञ्जिज्ञासमानो वै विचार्य च पुनःपुनः।
अध्यगच्छत्कृशानश्वान्समर्थानध्वनि क्षमान् ॥ ३.६९.१४ ॥
ഋതുപർണന്റെ തിടുക്കത്തിൽ അവൻ പലതവണ ആലോചിച്ച്, കുതിരകളെ അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, മെലിഞ്ഞവയെങ്കിലും വഴിയിൽ സഹിക്കാൻ കഴിവുള്ള കുതിരകളെ കണ്ടെത്തി.
3.69.15
तेजोबलसमायुक्तान्कुलशीलसमन्वितान् ।
वर्जिताँल्लक्षणैर्हीनैः पृथुप्रोथान्महाहनून् ॥ ३.६९.१५ ॥
തേജസ്സും ബലവും ഉള്ളവ, നല്ല കുലവും സ്വഭാവവും ഉള്ളവ, ദുർലക്ഷണങ്ങളില്ലാത്തവ, വിശാലമായ മൂക്കുദ്വാരങ്ങളും വലിയ താടിയെല്ലുകളുമുള്ളവ.
3.69.16
शुद्धान्दशभिरावर्तैः सिन्धुजान्वातरंहसः ।
दृश्यमानान्कृशानङ्गैर्जवेनाप्रतिमान्पथि ॥ ३.६९.१६ ॥
ശുദ്ധമായവ, പത്തു ചുഴികളുള്ളവ, സിന്ധുദേശത്ത് ജനിച്ചവ, കാറ്റിന്റെ വേഗമുള്ളവ; ശരീരത്തിൽ മെലിഞ്ഞു കാണപ്പെട്ടാലും വഴിയിലെ വേഗത്തിൽ അതുല്യമായവ.
3.69.17
तान्दृष्ट्वा दुर्बलान्नाजा प्राह कोपसमन्वितः ।
किमिदं प्रार्थितं कर्तुं प्रलब्धव्या न ते वचम् ॥ ३.६९.१७ ॥
ആ ദുർബലമായ കുതിരകളെ കണ്ട രാജാവ് കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: "നീ എന്തിനിതു തിരഞ്ഞെടുത്തു? നിന്റെ വാക്കിൽ ഞാൻ വഞ്ചിക്കപ്പെടരുത്."
3.69.18
कथमल्पबलप्राणा वक्ष्यन्तीमे हया रथम् ।
महानध्वा स चैकाह्ना गन्तव्यः कथमीदृशैः ॥ ३.६९.१८ ॥
കുറഞ്ഞ ബലവും പ്രാണശക്തിയുമുള്ള ഈ കുതിരകൾ രഥം എങ്ങനെ വഹിക്കും? ഇത്തരക്കാരോടൊപ്പം ആ വലിയ വഴി ഒരു ദിവസം കൊണ്ട് എങ്ങനെ പിന്നിടും?
3.69.19
एको ललाटे द्वे मूर्ध्नि द्वौद्वौ पार्श्वोपपार्श्वयोः ।
द्वौद्वौ वक्षसि विज्ञैर्यौ प्रयाणे चैक एव तु ॥ ३.६९.१९ ॥
നെറ്റിയിൽ ഒന്ന്, തലയിൽ രണ്ട്, പാർശ്വങ്ങളിലും ഉപപാർശ്വങ്ങളിലും ഓരോന്നിലും രണ്ടു വീതം, മാറിൽ രണ്ടു വീതം; യാത്രയിൽ അറിവുള്ളവർ അറിയുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ ഇവയാണ്; പക്ഷേ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒന്നുമാത്രമേ ശുഭമുള്ളൂ.
3.69.20
एते हया गमिष्यन्ति विदर्भान्नात्र संशयः ।
यानन्यान्मन्यसे राजन्ब्रूहि तान्योजयामिते ॥ ३.६९.२० ॥
ഈ കുതിരകൾ വിദർഭത്തിലേക്ക് പോകും; ഇതിൽ സംശയമില്ല. രാജാവേ, മറ്റു കുതിരകളെ നിങ്ങൾ ഉത്തമമായി കരുതുന്നെങ്കിൽ പറയൂ, അവയെ ഞാൻ കെട്ടാം.
3.69.21
त्वमेव हयतत्त्वज्ञः कुशलो ह्यसि बाहुक ।
यान्मन्यसे समर्थास्त्वं क्षिप्रं तानेव योजय ॥ ३.६९.२१ ॥
ബാഹുകാ, കുതിരകളുടെ തത്വം അറിയുന്നവനും സമർത്ഥനും നീയാണ്. സമർത്ഥമെന്ന് നീ കരുതുന്നവയെത്തന്നെ വേഗം കെട്ടുക.
3.69.22
ततः सदश्वांश्चतुरः कुलशीलसमन्वितान् ।
योजयामास कुशलो जवयुक्तान्रथे नलः ॥ ३.६९.२२ ॥
പിന്നെ കുശലനായ നളൻ നല്ല കുലവും സ്വഭാവവുമുള്ള, വേഗതയ്ക്ക് യോജിച്ച നാല് ഉത്തമ കുതിരകളെ രഥത്തിൽ കെട്ടി.
3.69.23
ततो युक्तं रथं राजा समारोहत्त्वरान्वितः ।
अथ पर्यपतन्भूमौ जानुभिस्ते हयोत्तमाः ॥ ३.६९.२३ ॥
പിന്നെ രാജാവ് കെട്ടിയ രഥത്തിൽ ധൃതിയിൽ കയറി; അപ്പോൾ ആ ഉത്തമ കുതിരകൾ മുട്ടുകുത്തി നിലത്തു വീണു.
3.69.24
ततो नरवरः श्रीमान्नलो राजा विशांपते ।
सान्त्वयामास तानश्वांस्तेजोबलसमन्वितान् ॥ ३.६९.२४ ॥
പിന്നെ ജനപതേ, ശ്രീമാനായ നള രാജാവ്, നരശ്രേഷ്ഠൻ, തേജസ്സും ബലവുമുള്ള ആ കുതിരകളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
3.69.25
रश्मिभिश्च समुद्यम्य नलो यातुमियेष सः ।
सूतमारोप्य वार्ष्णेयं जवमास्थाय वै परम् ॥ ३.६९.२५ ॥
കടിഞ്ഞാൺ പിടിച്ചുയർത്തി നളൻ യാത്ര തുടരാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. വാർഷ്ണേയനെ (സാരഥിയെ) രഥത്തിൽ കയറ്റി, പരമവേഗം സ്വീകരിച്ചു.
3.69.26
ते चोद्यमाना विधिवद्बाहुकेन हयोत्तमाः ।
समुत्पेतुरिवाकाशं रथिनं मोहयन्ति च ॥ ३.६९.२६ ॥
ബാഹുകൻ വിധിപ്രകാരം തെളിച്ച ആ ഉത്തമാശ്വങ്ങൾ ആകാശത്തേക്ക് കുതിച്ചുയരുന്നതുപോലെ ചാടി, രഥികനെ മോഹിപ്പിച്ചു.
3.69.27
तथा तु दृष्ट्वा तानश्वान्वहतो वातरंहसः ।
अयोध्याधिपतिः श्रीमान्विस्मयं परमं ययौ ॥ ३.६९.२७ ॥
കാറ്റിന്റെ വേഗമുള്ള ആ കുതിരകൾ ഇങ്ങനെ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നത് കണ്ട് അയോധ്യാധിപതിയായ ശ്രീമാൻ അത്യധികം വിസ്മയിച്ചു.
3.69.28
रथघोषं तु तं श्रुत्वा हयसंग्रहणं च तत् ।
वार्ष्णेयश्चिन्तयामास बाहुकस्य हयज्ञताम् ॥ ३.६९.२८ ॥
ആ രഥഘോഷവും കുതിരകളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന രീതിയും കേട്ട വാർഷ്ണേയൻ ബാഹുകന്റെ അശ്വജ്ഞാനത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചു.
3.69.29
किंनु स्यान्मातलिरयं देवराजस्य सारथिः ।
तथा तल्लक्षणं वीरे बाहुके दृश्यते महत् ॥ ३.६९.२९ ॥
ഇദ്ദേഹം ദേവേന്ദ്രന്റെ സാരഥിയായ മാതലിയാണോ? വീരനായ ബാഹുകനിൽ അത്തരം മഹത്തായ ലക്ഷണങ്ങൾ കാണുന്നുണ്ടല്ലോ.
3.69.30
शालिहोत्रोऽथ किंतु स्याद्धयानां कुलतत्त्ववित् ।
मानुपं समनुप्राप्तो वपुः परमशोभनम् ॥ ३.६९.३० ॥
അല്ലെങ്കിൽ കുതിരകളുടെ കുലരഹസ്യം അറിയുന്ന ശാലിഹോത്രനോ? മനുഷ്യന്റെ അത്യന്തം മനോഹരമായ രൂപം സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നതോ?
3.69.31
उताहोस्विद्भवेद्राजा नलः परपुरंजयः ।
सोयं नृपतिरायात इत्येवं समचिन्तयत् ॥ ३.६९.३१ ॥
അല്ലെങ്കിൽ ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിച്ച നളൻ തന്നെയായിരിക്കാം. ഈ രാജാവ് വന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് അവൻ ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചു.
3.69.32
अथवाऽयंनलात्प्राप्तो विद्यां तामेव बाहुकः ।
तुल्यं हि लक्षये ज्ञानं बाहुकस्य नलस्य च ॥ ३.६९.३२ ॥
അല്ലെങ്കിൽ ഇവൻ ബാഹുകനായി നളനിൽനിന്ന് ആ വിദ്യ നേടിയതാവാം. ബാഹുകന്റെയും നളന്റെയും ജ്ഞാനം സമമായി കാണുന്നു.
3.69.33
अपिचेदं वयस्तुल्यं बाहुकस्य नलस्य च ।
नायं नलो महावीर्यस्तद्विद्यश्च भविष्यति ॥ ३.६९.३३ ॥
കൂടാതെ, ബാഹുകന്റെയും നളന്റെയും പ്രായം തുല്യമാണ്. ഇവൻ മഹാവീര്യനായ നളനല്ല, ആ വിദ്യ അറിയുന്നവനുമല്ല.
3.69.34
प्रच्छन्ना हि महात्मानश्चरन्ति पृथिवीमिमाम् ।
दैवेन विधिना युक्ताः शास्त्रोक्तैश्च निरूपणैः ॥ ३.६९.३४ ॥
മഹാത്മാക്കൾ മറഞ്ഞിരുന്ന് ഈ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; അവർ ദൈവനിയമത്തോടും ശാസ്ത്രം പറയുന്ന നടപടികളോടും കൂടിയവരാണ്.
3.69.35
भवेन्न मतिभेदो मे गात्रवैरूप्यता प्रति ।
प्रमाणात्परिहीनस्तु भवेदिति मतिर्मम ॥ ३.६९.३५ ॥
അവയവങ്ങളുടെ വൈരൂപ്യത്തെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് അഭിപ്രായ വ്യത്യാസമുണ്ടാകരുത്. ഉയരത്തിൽ അല്പം കുറവുള്ളവനാകാം എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
3.69.36
वयःप्रमाणं तत्तुल्यं रूपेण तु विपर्ययः ।
नलं सर्वगुणैर्युक्तं मन्ये बाहुकमन्ततः ॥ ३.६९.३६ ॥
പ്രായത്തിന്റെ അളവ് തുല്യമാണ്, എന്നാൽ രൂപത്തിൽ വിപരീതമാണ്. ഒടുവിൽ, എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ള നളനായാണ് ഞാൻ ബാഹുകനെ കരുതുന്നത്.
3.69.37
एवं विचार्य बहुशो वार्ष्णोयः पर्यचिन्तयत् ।
हृदयेन महाराज पुण्यश्लोकस्य सारथिः ॥ ३.६९.३७ ॥
ഇങ്ങനെ പലവട്ടം ആലോചിച്ച് വാർഷ്ണേയൻ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു, മഹാരാജാവേ, പുണ്യശ്ലോകന്റെ സാരഥി.
3.69.38
ऋतुपर्णश्च राजेनद्रो बाहुकस्य हयज्ञताम् ।
चिन्तयन्मुमुदे राजा सहवार्ष्णेयसारथिः ॥ ३.६९.३८ ॥
രാജേന്ദ്രനായ ഋതുപർണ്ണൻ ബാഹുകന്റെ കുതിരവിദ്യാനൈപുണ്യം ചിന്തിച്ച് സന്തോഷിച്ചു, വാർഷ്ണേയ സാരഥിയോടൊപ്പം.
3.69.39
ऐकाग्र्यं च तथोत्साहं हयसंग्रहणं च तत् ।
कौशलं चापि संप्रेक्ष्य परां सुदमवाप ह ॥ ३.६९.३९ ॥
ഏകാഗ്രതയും അതുപോലെ ഉത്സാഹവും കുതിരകളെ നിയന്ത്രിക്കലും ആ കൗശലവും കണ്ട് അവൻ പരമമായ സന്തോഷം നേടി.