ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.69.1
श्रुत्वा वचः सुदेवस्य ऋतुपर्णो नराधिपः ।
सारथीन्स समानीय वार्ष्णेयप्रभृतीन्नृपः।
कथयामास यद्वृत्तं ब्राह्मणेन श्रुतं तथा ॥ ३.६९.१ ॥
ਸੁਦੇਵ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਰਿਤੁਪਰਣ ਨੇ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ ਆਦਿ ਸਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਵਾਕਿਆ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
3.69.2
बाहुकं च समाहूय दमयन्त्याः स्वयंवरम् ।
सान्त्यञ्श्र्लक्ष्णया वाचा बाहुकं प्रत्यभाषत ॥ ३.६९.२ ॥
ਬਾਹੁਕ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਦਮਯੰਤੀ ਦੇ ਸਵੈਂਵਰ ਬਾਰੇ ਕੋਮਲ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦਿਆਂ ਬਾਹੁਕ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
3.69.3
विदर्भान्यातुमिच्छामि दमयन्त्याः स्वयंवरम् ।
एकाह्ना हयतत्त्वज्ञ मन्यसे यदि बाहुक ॥ ३.६९.३ ॥
ਹੇ ਬਾਹੁਕ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆ! ਦਮਯੰਤੀ ਦੇ ਸਵੈਂਵਰ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਵਿਦਰਭ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਦੱਸ।
3.69.4
एवमुक्तस्य कौन्तेय तेन राज्ञा नलस्य ह ।
व्यदीर्यत मनो दुःखात्प्रदध्यौ च महामनाः ॥ ३.६९.४ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ! ਰਾਜੇ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਨਾਲ ਨਲ ਦਾ ਮਨ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਚੀਰਿਆ ਗਿਆ; ਮਹਾਮਨਾ ਨਲ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
3.69.5
दमयन्ती भवेदेवं किंनु दुःखेन मोहिता ।
अस्मदर्थे भवेद्बाऽयमुपायश्चिन्तितो महान् ॥ ३.६९.५ ॥
ਕੀ ਦਮਯੰਤੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ? ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰੇ ਹੀ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵੱਡਾ ਉਪਾਅ ਸੋਚਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
3.69.6
नृशंसं बत वैदर्भी कर्तुकामा तपस्विनी ।
यया क्षुद्रेण निकृताकृपणा पापबुद्धिना।
स्त्रीस्वभावश्चलो लोके मम दोषश्च दारुणः ॥ ३.६९.६ ॥
ਵੈਦਰਭੀ ਨੇ ਕ੍ਰੂਰ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਆ ਸੀ! ਉਸ ਕਮੀਨ ਅਤੇ ਪਾਪ-ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਦੀਨ ਹੋ ਗਈ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਚੰਚਲ ਹੈ; ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਹੈ।
3.69.7
मम शोकेन संविग्ना नैराश्यात्तनुमध्यमा ।
नैवं सा कर्हिचित्कुर्यात्सापत्या च विशेषतः ॥ ३.६९.७ ॥
ਮੇਰੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਕਰਦੀ; ਖ਼ਾਸਕਰ ਸੌਂਕਣ ਨਾਲ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ।
3.69.8
यदत्र सत्यं वाऽसत्यं गत्वा वेत्स्यामि निश्चयम् ।
ऋतुपर्णस्य वै काममात्मार्थं च करोम्यहम् ॥ ३.६९.८ ॥
ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਹੈ ਜਾਂ ਝੂਠ, ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਮੈਂ ਪੱਕਾ ਜਾਣ ਲਵਾਂਗਾ; ਰਿਤੁਪਰਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਾਂਗਾ।
3.69.9
इति निश्चित्य मनसा बाहुको दीनमानसः ।
कृतालुरुवाचेदमृतुपर्णं जनाधिपम् ॥ ३.६९.९ ॥
ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਦਾਸ ਮਨ ਵਾਲਾ ਬਾਹੁਕ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਜਨਾਧਿਪ ਰਿਤੁਪਰਣ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲਿਆ।
3.69.10
प्रतिजानामि ते वाक्यं गमिष्यामि नराधिप ।
एकाह्ना पुरुषव्याघ्र विदर्भनगरीं नृप।
तत्रादित्योदये काले श्वो विदर्भान्गमिष्यसि ॥ ३.६९.१० ॥
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ, ਰਾਜਨ, ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਵਿਦਰਭ ਨਗਰੀ ਤੱਕ; ਉੱਥੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਕੱਲ੍ਹ ਤੁਸੀਂ ਵਿਦਰਭ ਪਹੁੰਚ ਜਾਓਗੇ।
3.69.11
एवमुक्तोऽब्रवीद्राजा बाहुकं प्रहसन्निव ।
किं ते कामं करोम्यद्य तुष्टोऽस्मि तव बाहुक ॥ ३.६९.११ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਰਾਜਾ ਜਿਵੇਂ ਹੱਸਦਿਆਂ ਬਾਹੁਕ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ: "ਤੇਰੀ ਕੀ ਇੱਛਾ ਹੈ? ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ; ਹੇ ਬਾਹੁਕ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਹਾਂ।"
3.69.12
यावद्यानमिदं सज्जमृतुपर्ण करोम्यहम् ॥ ३.६९.१२ ॥
ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਰਥ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਹੇ ਰਿਤੁਪਰਣ, ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
3.69.13
ततः परीक्षामश्वानां चक्रे राजन्स बाहुकः ।
अश्वशालामुपागम्य भागस्वरिनृपाज्ञया ॥ ३.६९.१३ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਬਾਹੁਕ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਅਸ਼ਵਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਪਰਖ ਕੀਤੀ।
3.69.14
स त्वर्यमाणो बहुश ऋतुपर्णन बाहुकः ।
अश्वाञ्जिज्ञासमानो वै विचार्य च पुनःपुनः।
अध्यगच्छत्कृशानश्वान्समर्थानध्वनि क्षमान् ॥ ३.६९.१४ ॥
ਰਿਤੁਪਰਣ ਦੀ ਕਾਹਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਪਰ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਘੋੜੇ ਲੱਭੇ।
3.69.15
तेजोबलसमायुक्तान्कुलशीलसमन्वितान् ।
वर्जिताँल्लक्षणैर्हीनैः पृथुप्रोथान्महाहनून् ॥ ३.६९.१५ ॥
ਤੇਜ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਚੰਗੇ ਕੁਲ ਤੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ, ਮਾੜੇ ਲੱਛਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਚੌੜੇ ਨੱਕ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਜਬਾੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ।
3.69.16
शुद्धान्दशभिरावर्तैः सिन्धुजान्वातरंहसः ।
दृश्यमानान्कृशानङ्गैर्जवेनाप्रतिमान्पथि ॥ ३.६९.१६ ॥
ਸ਼ੁੱਧ, ਦਸ ਆਵਰਤਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਿੰਧ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਹਵਾ ਵਰਗੀ ਤੇਜ਼ੀ ਵਾਲੇ; ਸਰੀਰੋਂ ਦੁਬਲੇ ਦਿੱਸਦੇ ਪਰ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ।
3.69.17
तान्दृष्ट्वा दुर्बलान्नाजा प्राह कोपसमन्वितः ।
किमिदं प्रार्थितं कर्तुं प्रलब्धव्या न ते वचम् ॥ ३.६९.१७ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੁਬਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਕੀ ਚੁਣਿਆ ਹੈ? ਤੇਰੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਧੋਖਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।"
3.69.18
कथमल्पबलप्राणा वक्ष्यन्तीमे हया रथम् ।
महानध्वा स चैकाह्ना गन्तव्यः कथमीदृशैः ॥ ३.६९.१८ ॥
ਥੋੜ੍ਹੇ ਬਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਘੋੜੇ ਰੱਥ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਢੋਣਗੇ? ਏਦਾਂ ਦਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਲੰਮਾ ਰਾਹ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਤਹਿ ਹੋਵੇਗਾ?
3.69.19
एको ललाटे द्वे मूर्ध्नि द्वौद्वौ पार्श्वोपपार्श्वयोः ।
द्वौद्वौ वक्षसि विज्ञैर्यौ प्रयाणे चैक एव तु ॥ ३.६९.१९ ॥
ਮੱਥੇ ਤੇ ਇੱਕ, ਸਿਰ ਤੇ ਦੋ, ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਅਤੇ ਉਪ-ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਹਰੇਕ ਦੋ-ਦੋ, ਛਾਤੀ ਤੇ ਦੋ-ਦੋ; ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ ਜੋ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ ਇਹ ਹਨ; ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਹੈ।
3.69.20
एते हया गमिष्यन्ति विदर्भान्नात्र संशयः ।
यानन्यान्मन्यसे राजन्ब्रूहि तान्योजयामिते ॥ ३.६९.२० ॥
ਇਹ ਘੋੜੇ ਵਿਦਰਭ ਜਾਣਗੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਸਮਝਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਜੋੜਾਂਗਾ।
3.69.21
त्वमेव हयतत्त्वज्ञः कुशलो ह्यसि बाहुक ।
यान्मन्यसे समर्थास्त्वं क्षिप्रं तानेव योजय ॥ ३.६९.२१ ॥
ਬਾਹੁਕ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਸਮਰੱਥ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਜਲਦੀ ਜੋੜ।
3.69.22
ततः सदश्वांश्चतुरः कुलशीलसमन्वितान् ।
योजयामास कुशलो जवयुक्तान्रथे नलः ॥ ३.६९.२२ ॥
ਫਿਰ ਨਿਪੁੰਨ ਨਲ ਨੇ ਚੰਗੇ ਕੁਲ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ, ਵੇਗ ਲਈ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਚਾਰ ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ ਰੱਥ ਨਾਲ ਜੋੜੇ।
3.69.23
ततो युक्तं रथं राजा समारोहत्त्वरान्वितः ।
अथ पर्यपतन्भूमौ जानुभिस्ते हयोत्तमाः ॥ ३.६९.२३ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਰੱਥ ਤੇ ਜਲਦੀ ਚੜ੍ਹਿਆ; ਤਦੋਂ ਉਹ ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
3.69.24
ततो नरवरः श्रीमान्नलो राजा विशांपते ।
सान्त्वयामास तानश्वांस्तेजोबलसमन्वितान् ॥ ३.६९.२४ ॥
ਫਿਰ ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਨਲ ਰਾਜਾ, ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ।
3.69.25
रश्मिभिश्च समुद्यम्य नलो यातुमियेष सः ।
सूतमारोप्य वार्ष्णेयं जवमास्थाय वै परम् ॥ ३.६९.२५ ॥
ਲਗਾਮਾਂ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਨਲ ਨੇ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹਿਆ। ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ (ਸਾਰਥੀ) ਨੂੰ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪਰਮ ਵੇਗ ਧਾਰਿਆ।
3.69.26
ते चोद्यमाना विधिवद्बाहुकेन हयोत्तमाः ।
समुत्पेतुरिवाकाशं रथिनं मोहयन्ति च ॥ ३.६९.२६ ॥
ਬਾਹੁਕ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੱਕੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਣ ਵਾਂਗ ਉੱਛਲੇ ਅਤੇ ਰਥੀ ਨੂੰ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਲੱਗੇ।
3.69.27
तथा तु दृष्ट्वा तानश्वान्वहतो वातरंहसः ।
अयोध्याधिपतिः श्रीमान्विस्मयं परमं ययौ ॥ ३.६९.२७ ॥
ਹਵਾ ਦੇ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੱਚਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਤੇਜਸਵੀ ਅਧਿਪਤੀ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ।
3.69.28
रथघोषं तु तं श्रुत्वा हयसंग्रहणं च तत् ।
वार्ष्णेयश्चिन्तयामास बाहुकस्य हयज्ञताम् ॥ ३.६९.२८ ॥
ਉਸ ਰੱਥ ਦੀ ਘਰਘਰਾਹਟ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਢੰਗ ਸੁਣ ਕੇ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ ਨੇ ਬਾਹੁਕ ਦੀ ਘੋੜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉੱਤੇ ਸੋਚਿਆ।
3.69.29
किंनु स्यान्मातलिरयं देवराजस्य सारथिः ।
तथा तल्लक्षणं वीरे बाहुके दृश्यते महत् ॥ ३.६९.२९ ॥
ਕੀ ਇਹ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਦਾ ਸਾਰਥੀ ਮਾਤਲੀ ਹੈ? ਵੀਰ ਬਾਹੁਕ ਵਿੱਚ ਐਸੇ ਹੀ ਵੱਡੇ ਲੱਛਣ ਦਿੱਸ ਰਹੇ ਹਨ।
3.69.30
शालिहोत्रोऽथ किंतु स्याद्धयानां कुलतत्त्ववित् ।
मानुपं समनुप्राप्तो वपुः परमशोभनम् ॥ ३.६९.३० ॥
ਜਾਂ ਕੀ ਇਹ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਕੁਲ-ਤੱਤਵ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਲਿਹੋਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਹੈ?
3.69.31
उताहोस्विद्भवेद्राजा नलः परपुरंजयः ।
सोयं नृपतिरायात इत्येवं समचिन्तयत् ॥ ३.६९.३१ ॥
ਜਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਗਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਨਲ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਰਾਜਾ ਆਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
3.69.32
अथवाऽयंनलात्प्राप्तो विद्यां तामेव बाहुकः ।
तुल्यं हि लक्षये ज्ञानं बाहुकस्य नलस्य च ॥ ३.६९.३२ ॥
ਜਾਂ ਇਹ ਬਾਹੁਕ ਨਲ ਤੋਂ ਉਹ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ। ਮੈਨੂੰ ਬਾਹੁਕ ਅਤੇ ਨਲ ਦਾ ਗਿਆਨ ਬਰਾਬਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
3.69.33
अपिचेदं वयस्तुल्यं बाहुकस्य नलस्य च ।
नायं नलो महावीर्यस्तद्विद्यश्च भविष्यति ॥ ३.६९.३३ ॥
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਾਹੁਕ ਅਤੇ ਨਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਵੀਰਜ ਨਲ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
3.69.34
प्रच्छन्ना हि महात्मानश्चरन्ति पृथिवीमिमाम् ।
दैवेन विधिना युक्ताः शास्त्रोक्तैश्च निरूपणैः ॥ ३.६९.३४ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਲੁਕ ਕੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਦੈਵੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੋਕਤ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
3.69.35
भवेन्न मतिभेदो मे गात्रवैरूप्यता प्रति ।
प्रमाणात्परिहीनस्तु भवेदिति मतिर्मम ॥ ३.६९.३५ ॥
ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਵਿਗਾੜ ਬਾਰੇ ਮੇਰੀ ਰਾਇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭਿੰਨਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਕੱਦ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਰਾਇ ਹੈ।
3.69.36
वयःप्रमाणं तत्तुल्यं रूपेण तु विपर्ययः ।
नलं सर्वगुणैर्युक्तं मन्ये बाहुकमन्ततः ॥ ३.६९.३६ ॥
ਉਮਰ ਦਾ ਮਾਪ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਪਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਲਟਾ ਹੈ। ਆਖਰਕਾਰ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਨਲ ਹੀ ਬਾਹੁਕ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।
3.69.37
एवं विचार्य बहुशो वार्ष्णोयः पर्यचिन्तयत् ।
हृदयेन महाराज पुण्यश्लोकस्य सारथिः ॥ ३.६९.३७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਸੋਚ ਕੇ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਨ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁੰਨਯਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਸਾਰਥੀ।
3.69.38
ऋतुपर्णश्च राजेनद्रो बाहुकस्य हयज्ञताम् ।
चिन्तयन्मुमुदे राजा सहवार्ष्णेयसारथिः ॥ ३.६९.३८ ॥
ਰਾਜੇਂਦਰ ਰੁਤੁਪਰਣ ਬਾਹੁਕ ਦੀ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਸੋਚ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ ਸਾਰਥੀ ਨਾਲ।
3.69.39
ऐकाग्र्यं च तथोत्साहं हयसंग्रहणं च तत् ।
कौशलं चापि संप्रेक्ष्य परां सुदमवाप ह ॥ ३.६९.३९ ॥
ਇਕਾਗਰਤਾ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹ, ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਅਤੇ ਉਹ ਕੌਸ਼ਲ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸਨੇ ਪਰਮ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।