महाभारत · अध्याय 3.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.7.1
श्रुत्वा च विदुरं प्राप्तं राज्ञा च परिसान्त्वितम् ।
धृताराष्ट्रात्मजो राजा पर्यतप्यत दुर्मतिः ॥ ३.७.१ ॥
विदुर परत आला आणि राजाने त्याचे चांगले सांत्वन केले हे ऐकून, दुर्बुद्धी धृतराष्ट्रपुत्र राजा संतप्त झाला.
3.7.2
स सौबलेयमानाय्य कर्णदुःशासनौ तथा ।
अब्रवीद्वचनं राजा प्रविश्याबुद्धिजं तमः ॥ ३.७.२ ॥
त्या राजाने सौबल (शकुनी), कर्ण आणि दुःशासन यांना बोलावून, अज्ञानातून जन्मलेल्या अंधारात प्रवेश करून हे शब्द सांगितले.
3.7.3
एष प्रत्यागतो मन्त्री धृतराष्ट्रस्य संमतः ।
विदुरः पाण्डुपुत्राणां सुहृद्विद्वान्हिते रतः ॥ ३.७.३ ॥
हा परत आलेला मंत्री विदुर, जो धृतराष्ट्राला मान्य आहे; तो पांडुपुत्रांचा सुहृद, विद्वान आणि त्यांच्या हितात रत आहे.
3.7.4
यावदस्य पुनर्बुद्धिं विदुरो नापकर्षति ।
पाण्डवानयने तावन्मन्त्रयध्वं हितं मम ॥ ३.७.४ ॥
विदुर त्याची बुद्धी पुन्हा फिरवत नाही तोपर्यंत पांडवांना परत आणण्याबाबत माझ्या हिताचा विचार करा.
3.7.5
अथ पश्याम्यहं पार्थान्प्राप्तानिह कथंचन ।
पुनः शोषं गमिष्यामि निरसुर्निष्परिग्रहः ॥ ३.७.५ ॥
पृथेचे पुत्र कसेही इथे आलेले मी पाहिले, तर मी पुन्हा क्षीण होईन—प्राणहीन आणि निर्धन होऊन.
3.7.6
विषमुद्बन्धनं चैव शस्त्रमग्निप्रवेशनम् ।
करिष्ये न हि तानृद्धान्पुनर्द्रष्टुमिहोत्सहे ॥ ३.७.६ ॥
मी विष, फास, शस्त्र किंवा अग्निप्रवेश करीन; कारण समृद्ध अवस्थेत त्यांना पुन्हा इथे पाहण्याचे धैर्य माझ्यात नाही.
3.7.7
किं बालिशमतिं राजन्नास्थितोसि विशांपते ।
गतास्ते समयं कृत्वा नैतदेवं भविष्यति ॥ ३.७.७ ॥
हे राजा, प्रजांच्या स्वामी, तू असा मूर्ख विचार का करतोस? त्यांनी अवधी मान्य करून प्रस्थान केले आहे; असे घडणार नाही.
3.7.8
सत्यवाक्येः स्विताः सर्वे पाण्डवा भरतषभ ।
पितुस्ते वचनं तात न ग्रहीष्यन्ति कर्हिचिति ॥ ३.७.८ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, ते सर्व पांडव सत्यवचनांनी बद्ध आहेत. हे वत्सा, तुझ्या वडिलांचे वचन ते कधीही स्वीकारणार नाहीत.
3.7.9
अथवा ते ग्रहीष्यन्ति पुनरेष्यन्ति वा पुरम् ।
निरस्य समयं सर्वे पणोऽस्माकं भविष्यति ॥ ३.७.९ ॥
किंवा ते ते स्वीकारतील, किंवा पुन्हा नगरात येतील. अवधी बाजूला सारला तर पण आपलाच होईल.
3.7.10
सर्वे भवामो मध्यस्था राज्ञश्छन्दानुवर्तिनः ।
छिद्रं बहु प्रपश्यन्तः पाण्डवानां सुसंवृताः । ॥ ३.७.१० ॥
आपण सर्व राजाच्या इच्छेचे अनुसरण करणारे मध्यस्थ होऊ; पांडवांचे अनेक दोष पाहत चांगले लपून राहू.
3.7.11
एवमेतन्महाप्राज्ञ यथा वदसि मातुल ।
नित्यं हि मे कथयतस्तव बुद्धिर्विरोचते ॥ ३.७.११ ॥
हे महाप्रज्ञा, मामा, तू म्हणतोस तसेच हे आहे. तू बोलतोस तेव्हा तुझी बुद्धी मला नेहमी पटते.
3.7.12
काममीक्षामहे सर्वे दुर्योधन तवेप्सितम् ।
ऐकमत्यं हि नो राजन्सर्वेषामेव लक्षये ॥ ३.७.१२ ॥
हे दुर्योधना, आपण सर्व तुझ्या इष्ट गोष्टीकडेच पाहतो. हे राजा, आपणा सर्वांचे एकमत आहे असे मला दिसते.
3.7.13
नागमिष्यन्ति ते धीरा अकृत्वा कालसंविदम् ।
आगमिष्यन्ति चेन्मोहात्पुनर्द्यूतेन ताञ्जय ॥ ३.७.१३ ॥
कालाचा करार न करता ते धीर येणार नाहीत; मोहामुळे ते पुन्हा द्यूतासाठी आले तर त्यांना जिंक.
3.7.14
एवमुक्तस्तु कर्णेन राजा दुर्योधनस्तदा ।
नातिहृष्टमनाः क्षिप्रमभवत्स पराङ्मुखः ॥ ३.७.१४ ॥
कर्णाने असे सांगितल्यावर राजा दुर्योधनाचे मन फारसे आनंदित झाले नाही; तो लगेच पाठ फिरवून बसला.
3.7.15
उपलभ्य ततः कर्णो विवृत्य नयने शुभे ।
रोषाद्दुःशासनं चैव सौबलं च तमेव च ॥ ३.७.१५ ॥
मग कर्णाने ते ओळखून, आपले सुंदर डोळे विस्फारून, रागाने दुःशासन आणि सौबल (शकुनी) यांच्याकडेही पाहिले.
3.7.16
उवाच परमक्रुद्ध उद्यम्यात्मानमात्मना ।
अथो मम मतं यत्तु तन्निबोधत भूमिपाः ॥ ३.७.१६ ॥
अत्यंत क्रुद्ध होऊन, स्वतःला सावरत तो म्हणाला: 'हे भूमिपालांनो, आता माझे मत ऐका.'
3.7.17
प्रियं सर्वे करिष्यामो राज्ञः किं करवामहे ।
न चास्य शक्नुमः स्थातुं प्रिये सर्वे ह्यतन्द्रिताः ॥ ३.७.१७ ॥
'आम्ही सर्व राजाचे प्रिय कार्य करू; आम्ही काय करायचे? त्याच्या प्रिय कार्यात आम्ही सर्व न थकता उभे राहू.'
3.7.18
वयं तु शस्त्राण्यादाय रथानास्थाय दंशिताः ।
गच्छामः सहिता हन्तुं पाण्डवान्वनगोचरान् ॥ ३.७.१८ ॥
'आम्ही शस्त्रे घेऊन, रथांवर आरूढ होऊन, कवच घालून, वनात संचार करणाऱ्या पांडवांना मारायला एकत्र जाऊ.'
3.7.19
तेषु सर्वेषु शान्तेषु गतेष्वविदितां गतिम् ।
निर्विवादा भविष्यन्ति धार्तराष्ट्रास्तथा वयम् ॥ ३.७.१९ ॥
ते सर्व शांत होऊन अज्ञात मार्गाने गेल्यावर धृतराष्ट्राचे पुत्र आणि आम्ही विवादरहित होऊ.
3.7.20
यावदेव परिद्यूना यावच्छोकपरायणाः ।
यावन्मित्रविहीनाश्च तावद्गच्छाम माचिरम् ॥ ३.७.२० ॥
ते जोपर्यंत क्षीण, शोकमग्न आणि मित्रहीन आहेत तोपर्यंत आपण विलंब न करता जाऊ.
3.7.21
तस्यतद्वचनं श्रुत्वा पूजयन्तः पुनः पुनः ।
प्रहृष्टमनसः सर्वे प्रत्यूचुः सूतजं तदा ॥ ३.७.२१ ॥
त्याचे ते बोलणे ऐकून वारंवार त्याचा गौरव करत, आनंदित मनाने सर्वांनी तेव्हा सूतपुत्राला उत्तर दिले.
3.7.22
एवमुक्त्वा सुसंरब्धा रथैः सर्वे पृथक्पृथक् ।
निर्ययुः पाण्डवान्हन्तुं सहिताः कृतनिश्चयाः ॥ ३.७.२२ ॥
असे बोलून अत्यंत संतप्त होऊन, वेगवेगळ्या रथांतून पांडवांना मारण्याच्या दृढ निश्चयाने सर्वजण निघाले.
3.7.23
तान्प्रस्थितान्परिज्ञाय कृष्णद्वैपायनः प्रभुः ।
आजगाम विशुद्धात्मा दृष्ट्वा दिव्येन चक्षुषा ॥ ३.७.२३ ॥
ते निघाले आहेत हे जाणून, विशुद्ध आत्मा असलेले प्रभू कृष्णद्वैपायन दिव्य दृष्टीने पाहून आले.
3.7.24
प्रतिषिध्याथ तान्सर्वान्भगवाँल्लोकपूजितः ।
प्रज्ञाचक्षुषमासीनमुवाचाभ्येत्य सत्वरम् ॥ ३.७.२४ ॥
मग सर्वांना थांबवून, लोकपूज्य भगवान त्वरेने जवळ येऊन बसलेल्या प्रज्ञाचक्षूला म्हणाले.