ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 3.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.71.1
ततो विदर्भान्संप्राप्तं सायाह्ने सत्यविक्रमम् ।
ऋतुपर्णं जना राज्ञे भीमाय प्रत्यवेदयन् ॥ ३.७१.१ ॥
ನಂತರ ಸಾಯಂಕಾಲ ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿ ಋತುಪರ್ಣನು ವಿದರ್ಭಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಜನರು ರಾಜ ಭೀಮನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.
3.71.2
स भीमवचनाद्राजा कुण्डिनं प्राविशत्पुरम् ।
नादयन्रथघोषेण सर्वाः स विदिशो दिशः ॥ ३.७१.२ ॥
ಭೀಮನ ಮಾತಿನಂತೆ ಆ ರಾಜನು ರಥದ ಘೋಷದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕು ಉಪದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮೊಳಗಿಸುತ್ತಾ ಕುಂಡಿನ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
3.71.3
ततस्तं रथनिर्घोषं नलाश्वास्तत्र शुश्रुवुः ।
श्रुत्वा तु समहृष्यन्त पुरेव नलसन्निधौ ॥ ३.७१.३ ॥
ಅಲ್ಲಿ ನಳನ ಕುದುರೆಗಳು ಆ ರಥದ ಘೋಷವನ್ನು ಕೇಳಿದವು; ಕೇಳಿ, ನಳನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನಗರದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದಂತೆ ಹರ್ಷಗೊಂಡವು.
3.71.4
दमयन्ती तु शुश्राव रथघोषं नलस्य तम् ।
यथा मेघस्य नदतो गम्भीरं जलदागमे ॥ ३.७१.४ ॥
ದಮಯಂತಿ ನಳನ ಆ ರಥದ ಘೋಷವನ್ನು ಕೇಳಿದಳು; ಮಳೆಗಾಲದ ಆಗಮನದಲ್ಲಿ ಗರ್ಜಿಸುವ ಮೇಘದ ಗಂಭೀರ ಧ್ವನಿಯಂತೆ ಅದು ಇತ್ತು.
3.71.5
परं विस्मयमापन्ना श्रुत्वा नादं महास्वनम् ।
नलेन संगृहीतेषु पुरेव नलवाजिषु।
सदृशं रथनिर्घोषं मेने भैमी तथा हयाः ॥ ३.७१.५ ॥
ಆ ಮಹಾ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಿ ಭೈಮಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡಳು; ನಳನು ಹಿಡಿದ ಕುದುರೆಗಳ ನಡುವೆ ನಗರದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಆ ರಥಘೋಷ ಇದೆ ಎಂದು ಅವಳು ಭಾವಿಸಿದಳು.
3.71.6
प्रासादस्थाश्च शिखिनः शालास्थाश्चैव वारणाः ।
हयाश्च शुश्रुवुस्तस्य रथघोषं महीपतेः ॥ ३.७१.६ ॥
ಅರಮನೆಯ ಮಾಳಿಗೆಗಳ ಮೇಲಿದ್ದ ನವಿಲುಗಳು, ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳು ಆ ಮಹೀಪತಿಯ ರಥಘೋಷವನ್ನು ಕೇಳಿದವು.
3.71.7
तच्छ्रुत्वा रथनिर्घोषं वारणाः शिखिनस्तथा ।
प्रवेदुरुन्मुखा राजन्दृष्ट्वेव जलदोदयम् ॥ ३.७१.७ ॥
ರಥದ ಆ ಘೋಷವನ್ನು ಕೇಳಿ ಆನೆಗಳೂ ನವಿಲುಗಳೂ, ಓ ರಾಜನೇ, ಮೋಡದ ಉದಯವನ್ನು ಕಂಡಂತೆ ಮುಖವೆತ್ತಿ ಕೂಗಿದವು.
3.71.8
यथाऽसौ रथनिर्घोषः पूरयन्निव मेदिनीम् ।
ममाह्लादयते चेतो नल एव महीपतिः ॥ ३.७१.८ ॥
ಭೂಮಿಯನ್ನು ತುಂಬುವಂತೆ ಆ ರಥದ ಘೋಷವು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂತೋಷಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ; ಅದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಭೂಪತಿ ನಳನೇ.
3.71.9
अद्य नन्द्राभवक्रं तं न पश्यामि नलं यदि ।
असंख्येयगुणं वीरं विनङ्क्ष्यामि न संशयः ॥ ३.७१.९ ॥
ಇಂದು ಅಸಂಖ್ಯ ಗುಣಗಳುಳ್ಳ ಆ ವೀರ ನಳನನ್ನು ನಾನು ಕಾಣದಿದ್ದರೆ, ನಾನು ನಾಶವಾಗುತ್ತೇನೆ, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
3.71.10
यदि वै तस्य वीरस्य हाह्वोर्नाद्याहमन्तरम् ।
प्रविशामि सुखस्पर्शं नभविष्याम्यसंशयम् ॥ ३.७१.१० ॥
ಆ ವೀರನ ತೋಳುಗಳ ನಡುವೆ ಇಂದು ಸುಖಸ್ಪರ್ಶದಲ್ಲಿ ನಾನು ಪ್ರವೇಶಿಸದಿದ್ದರೆ, ನಾನು ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
3.71.11
यदि मां मेघनिर्घोषो नोपगच्छति नैषधः ।
अद्य चामीकरप्रख्यं प्रवेक्ष्यामि हुताशनम् ॥ ३.७१.११ ॥
ಮೇಘಗರ್ಜನೆಯಂತಿರುವ ಆ ನೈಷಧ ನಳ ನನ್ನ ಬಳಿ ಬರದಿದ್ದರೆ, ಇಂದು ಚಿನ್ನದ ಹೊಳಪಿನ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ನಾನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತೇನೆ.
3.71.12
यदि मां सिंहविक्रान्तो मत्तवारणविक्रमः ।
नाभिगच्छतिराजेन्द्रो विनङ्क्ष्यामि न संशयः ॥ ३.७१.१२ ॥
ಸಿಂಹದಂತೆ ಪರಾಕ್ರಮಿಯೂ, ಮದಿಸಿದ ಆನೆಯ ಶೌರ್ಯವುಳ್ಳವನೂ ಆದ ಆ ರಾಜೇಂದ್ರ ನನ್ನ ಬಳಿ ಬರದಿದ್ದರೆ, ನಾನು ನಾಶವಾಗುತ್ತೇನೆ, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
3.71.13
न स्मराम्यनृतं किंचिन्न स्मराम्यपकारताम् ।
न च पर्युषितं वाक्यं स्वैरेष्वपि महात्मनः ॥ ३.७१.१३ ॥
ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಯಾವ ಸುಳ್ಳನ್ನೂ ನಾನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಯಾವ ಅಪಕಾರವನ್ನೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಆಟದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಹೇಳಿದ ವ್ಯರ್ಥ ಮಾತನ್ನೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
3.71.14
प्रभुः क्षमावान्वीरश्च दाता चाप्यधिको नृपैः ।
अहो नीचानुवर्ती च क्लीबवन्मम नैषध ॥ ३.७१.१४ ॥
ಅವರು ಸಮರ್ಥರು, ಕ್ಷಮಾಶೀಲರು, ವೀರರು, ದಾನಿಯೂ ಹೌದು; ಇತರ ರಾಜರಿಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕರು. ಅಯ್ಯೋ! ನೈಷಧನೇ, ಈಗ ಅವರು ನೀಚರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರಾಗಿ ನನಗೆ ನಪುಂಸಕರಂತಾಗಿದ್ದಾರೆ.
3.71.15
गुणांस्तस्य स्मरन्त्या मे तत्पराया दिवानिशम् ।
हृदयं दीर्यत इदं शोकात्प्रियविनाकृतम् ॥ ३.७१.१५ ॥
ಅವರ ಗುಣಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ, ಹಗಲಿರುಳು ಅವರಲ್ಲೇ ಮನಸ್ಸಿಟ್ಟಿರುವ ನನ್ನ ಈ ಹೃದಯವು ಪ್ರಿಯನನ್ನು ಅಗಲಿದ ದುಃಖದಿಂದ ಒಡೆದುಹೋಗುತ್ತಿದೆ.
3.71.16
एवं विलपमाना सा नष्टसंज्ञेव भारत ।
आरुरोह महद्वेश्म पुण्यश्लोकदिदृक्षया ॥ ३.७१.१६ ॥
ಭಾರತ! ಹೀಗೆ ಪ್ರಲಾಪಿಸುತ್ತಾ ಅವಳು, ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿದವಳಂತೆ, ಪುಣ್ಯಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮಹಲನ್ನು ಏರಿದಳು.
3.71.17
ततो मध्यमकक्षायां ददर्श रथमास्थितम् ।
ऋतुपर्णं महीपालं सहवार्ष्णेयबाहुकम् ॥ ३.७१.१७ ॥
ಆಗ ಅವಳು ಮಧ್ಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ರಥದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದ್ದ ರಾಜ ಋತುಪರ್ಣನನ್ನು, ವಾರ್ಷ್ಣೇಯ ಬಾಹುಕನೊಂದಿಗೆ ಕಂಡಳು.
3.71.18
ततोऽवतीर्य वार्ष्णएयो बाहुकश्च रथोत्तमात् ।
हयांस्तानवमुच्याथ स्थापयामासतू रथम् ॥ ३.७१.१८ ॥
ಆಗ ವಾರ್ಷ್ಣೇಯ ಬಾಹುಕನು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಥದಿಂದ ಇಳಿದು, ಆ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿ, ನಂತರ ರಥವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು.
3.71.19
सोऽवतीर्य रथोपस्थादृतुपर्णो नराधिपः ।
उपतस्थे महाराजं भीमं भीमपराक्रमम् ॥ ३.७१.१९ ॥
ಆ ನರಾಧಿಪ ಋತುಪರ್ಣನು ರಥದ ಆಸನದಿಂದ ಇಳಿದು, ಭೀಮಪರಾಕ್ರಮಿ ಮಹಾರಾಜ ಭೀಮನ ಬಳಿ ಬಂದು ನಿಂತನು.
3.71.20
तं भीमः प्रतिजग्राह पूजया परया मुदा ।
स तेन पूजितो राज्ञा ऋतुपर्णो नराधिपः ॥ ३.७१.२० ॥
ಭೀಮನು ಅವನನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವದಿಂದ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು; ರಾಜ ಭೀಮನಿಂದ ಸತ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನರಾಧಿಪ ಋತುಪರ್ಣನು.
3.71.21
स तत्र कुण्डिने रम्ये वसमानो महीपतिः ।
न च किंचित्तदाऽपश्यत्प्रेक्षमाणो मुहुर्मुहुः।
स तु राज्ञा समागम्य विदर्भपतिना तदा ॥ ३.७१.२१ ॥
ಆ ಮಹೀಪತಿ ರಮ್ಯ ಕುಂಡಿನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಗ ಪದೇಪದೇ ನೋಡಿದನು; ಆದರೆ ಆಗ ಏನನ್ನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ವಿದರ್ಭ ರಾಜನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ.
3.71.22
किं कार्यं स्वागतं तेऽस्तु राज्ञा पृष्टः स भारत ।
नाभिजज्ञे स नृपतिर्दुहित्रर्थे समागतम् ॥ ३.७१.२२ ॥
"ನಿಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವೇನು? ಸ್ವಾಗತ" ಎಂದು ರಾಜನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಓ ಭಾರತ, ಆ ನೃಪತಿಯು ಮಗಳಿಗಾಗಿ ಬಂದವನನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ.
3.71.23
ऋतुपर्णोपि राजा स धीमान्सत्यपराक्रमः ।
राजानं राजपुत्रं वा न स्म पश्यति कंचन ॥ ३.७१.२३ ॥
ಆ ಋತುಪರ್ಣ ರಾಜನೂ ಬುದ್ಧಿವಂತನೂ ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿಯೂ ಆಗಿದ್ದನು; ಯಾವ ರಾಜನನ್ನೂ ರಾಜಕುಮಾರನನ್ನೂ ಅವನು ನೋಡಲಿಲ್ಲ.
3.71.24
नैव स्वयंवरकथां न च विप्रसमागमम् ।
न चान्यं कंचिदारम्भं स्वयंवरविधिं प्रति ॥ ३.७१.२४ ॥
ಸ್ವಯಂವರದ ಕಥೆಯನ್ನಾಗಲಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಮಾಗಮವನ್ನಾಗಲಿ, ಸ್ವಯಂವರ ವಿಧಿಯ ಇನ್ನಾವ ಆರಂಭವನ್ನಾಗಲಿ ಅವನು ಅರಿತಿರಲಿಲ್ಲ.
3.71.25
ततो विगणयद्राजा मनसा कोसलाधिपः ।
आगतोस्मीत्युवाचैनं भवन्तमभिवादुकः ॥ ३.७१.२५ ॥
ಆಗ ಕೋಸಲದ ರಾಜನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ನಾನು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ವಂದಿಸಲು.'
3.71.26
राजापि च स्मयन्भीमो मनसा समचिन्तयत् ।
अधिकं योजनशतं तस्यागमनकारणम्।
ग्रामान्बहूनतिक्रम्य नाध्यगच्छद्यथातथम् ॥ ३.७१.२६ ॥
ರಾಜ ಭೀಮನೂ ನಗುತ್ತಾ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿದನು: 'ಅವನು ಬಂದಿರುವ ಕಾರಣ ನೂರು ಯೋಜನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದ್ದು.' ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ದಾಟಿದರೂ ಸರಿಯಾದ ಕಾರಣ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.
3.71.27
अल्पकार्यं विनिर्दिष्टं तस्यागमनकारणम् ।
पश्चादुदर्के ज्ञास्याप्रि कारणं यद्भविष्यति ॥ ३.७१.२७ ॥
'ಅವನು ಬಂದಿರುವ ಕಾರಣ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಿಷಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ಮುಂದೆ, ಏನಾಗುವುದೋ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಕಾರಣವನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿಯುವೆನು.'
3.71.28
नैतदेवं स नृपतिस्तं सत्कृत्य व्यसर्जयत् ।
विश्राम्यतामित्युवाच क्लान्तोसीति पुनःपुनः ॥ ३.७१.२८ ॥
'ಹಾಗಲ್ಲ.' ಆ ರಾಜನು ಅವನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ಬೀಳ್ಕೊಟ್ಟನು; 'ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಿರಿ, ನೀವು ದಣಿದಿದ್ದೀರಿ' ಎಂದು ಪದೇಪದೇ ಹೇಳಿದನು.
3.71.29
स सत्कृतः प्रहृष्टात्मा प्रीतः प्रीतेन पार्थिवः ।
राजप्रेष्यैरनुगतो दिष्टं वेश्म समाविशत् ॥ ३.७१.२९ ॥
ಸತ್ಕಾರ ಪಡೆದು ಸಂತೋಷಚಿತ್ತನಾದ ಆ ರಾಜನು, ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ರಾಜ ಸೇವಕರೊಂದಿಗೆ ನಿಗದಿಯಾದ ನಿವಾಸವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
3.71.30
ऋतुपर्णे गते राजन्वार्ष्णेयसहिते नृपे ।
बाहुको रथमादाय रथशालामुपागमत् ॥ ३.७१.३० ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಋತುಪರ್ಣನು ವಾರ್ಷ್ಣೇಯನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟುಹೋದ ನಂತರ, ಬಾಹುಕನು ರಥವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ರಥಶಾಲೆಗೆ ಬಂದನು.
3.71.31
स मोचयित्वा तानश्वानुपचर्य च शास्त्रतः ।
स्वयं चैतान्समाश्वास्य रथोपस्थ उपाविशत् ॥ ३.७१.३१ ॥
ಅವನು ಆ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿ, ಶಾಸ್ತ್ರರೀತಿಯಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಆರೈಕೆ ಮಾಡಿ, ತಾನೇ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳಿ ರಥದ ಆಸನದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತನು.
3.71.32
दमयन्त्यपि शोकार्ता दृष्ट्वा भागस्वरिं नृपम् ।
सूतपुत्रं च वार्ष्णेयं बाहुकं च तथाविधम् ॥ ३.७१.३२ ॥
ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾದ ದಮಯಂತಿಯೂ ರಾಜ ಭಾಗಸ್ವರಿಯನ್ನು, ಸೂತಪುತ್ರನಾದ ವಾರ್ಷ್ಣೇಯನನ್ನು ಮತ್ತು ಆ ರೀತಿಯ ಬಾಹುಕನನ್ನು ನೋಡಿದಳು.
3.71.33
चिन्तयामास वैदर्भी कस्यैष रथनिःस्वनः ।
नलस्येव महानासीन्न च पश्यामि नैषधम् ॥ ३.७१.३३ ॥
ವಿದರ್ಭ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಯೋಚಿಸಿದಳು: 'ಇದು ಯಾರ ರಥದ ಧ್ವನಿ? ಇದು ನಳನ ರಥದ ಧ್ವನಿಯಂತೆ ಮಹತ್ತಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ನೈಷಧನನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.'
3.71.34
वार्ष्णोयेन भवेन्नूनं विद्या सैवोपशिक्षिता ।
तेनाद्य रथनिर्घोषो नलस्येव महानभूत् ॥ ३.७१.३४ ॥
ವಾರ್ಷ್ಣೇಯನು ಆ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಲಿತಿರಬೇಕು; ಅದರಿಂದಾಗಿ ಇಂದು ಅವನ ರಥದ ಗರ್ಜನೆ ನಳನಂತೆ ಮಹತ್ತಾಯಿತು.
3.71.35
कआहोस्विदृतुपर्णोऽपि यथा राजा नलस्यथा ।
यथाऽयंरथनिर्घोषो नैषधस्येव लक्ष्यते ॥ ३.७१.३५ ॥
ಇವನು ಋತುಪರ್ಣನೇ? ಅಥವಾ ನಳನಂತೆಯೇ ಈ ರಥಧ್ವನಿ ನೈಷಧನದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.
3.71.36
एवं सा तर्कयित्वा तु दमयन्ती विशांपते ।
दूतीं प्रस्थापयामास नैषधान्वेषणे शुभा ॥ ३.७१.३६ ॥
ಓ ಪ್ರಜಾಧಿಪತಿಯೇ, ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸಿ ಶುಭೆಯಾದ ದಮಯಂತಿ ನೈಷಧನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಒಬ್ಬ ದೂತಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದಳು.